Ο Πραματευτής

Ο Ιούλιος ήταν απρόσμενα ζεστός για τα δεδομένα των Βρυξελλών. Οι θερμοκρασίες των τριάντα-"φεύγα" βαθμών του θύμιζαν Ελλάδα. Τον Πύργο της Ηλείας, για την ακρίβεια, αν συνυπολόγιζε κανείς την αφόρητη υγρασία.

Ο Πραματευτής ίδρωσε, αλλά (όπως και ο ήρωας εκείνου του παλιού ανεκδότου) το σακάκι δεν το έβγαζε. Είχε εναποθέσει τις ελπίδες του στη δύναμη του κλιματιστικού, που ακόμη - είναι αλήθεια - πάσχιζε να προσαρμοστεί στα δεδομένα της ώρας. Ήταν και το πρωτόκολλο, αυτό που ο ίδιος είχε θέσει στον εαυτό του, από πολύ παλιά που έκανε μπίζνες πριν τον επαναπατρισμό. Τη σημασία της άψογης ένδυσης δεν την υποτιμούσε.

Ειδικά σε μια τέτοια στιγμή, που τα χαρτιά με τα προσχέδια Της Συμφωνίας απλώνονταν μπροστά του από τις εργατικές γραμματείς. Η ποσότητα του χαρτιού δεν ήταν καθόλου ευκαταφρόνητη - μάλιστα τα έγγραφα ήταν εις διπλούν, για να μείνει αντίγραφο και στην Άλλη Πλευρά αφού πέσουν οι υπογραφές.

Μόνο που ακόμη δεν είχε εμφανιστεί ο εκπρόσωπος Των Ευρωπαίων, αυτών που θα έδιναν την τελική συναίνεση πριν κινηθεί η διαδικασία για την οριστική έγκριση. Η καρέκλα δίπλα στον Πραματευτή ήταν ακόμη άδεια. Παράδοξο, ο νοτιοευρωπαίος να είναι ο συνεπέστερος. Δεν ήταν βέβαια τυπικό δείγμα - τόσα χρόνια στο Αμέρικα και στις επιχειρήσεις.

Όταν μπήκε μέσα ο σγουρομάλλης γυαλάκιας, ο Πραματευτής ξεροκατάπιε. Δεν καταλάβαινε γιατί θα έπρεπε το Γιούρογκρουπ να βρίσκεται κάτω από κάθε πέτρα που σηκώνεις. Μετά την τυπική χειραψία και τις συστάσεις, ο Πραματευτής ζήτησε συγγνώμη και κατευθύνθηκε προς την τουαλέτα. Ήθελε να ρίξει λίγο νερό πάνω του - κυρίως όμως, ήθελε να τακτοποιήσει τις σκέψεις του. Με όση καλή πίστη διέθετε, βρήκε μια λογική εξήγηση για την εμφάνιση του αντιπαθητικού ολλανδού.

Η Ευρωζώνη ήταν ένα μπαστάρδεμα πολιτικής και οικονομικής εξουσίας. Άρα, το προσχέδιο θα το υπέγραφε ως θεματοφύλακας των αντιλήψεων της ευρωπαϊκής ηγεσίας αφενός, των χρηματοπιστωτικών οργανισμών αφετέρου. Προσχέδιο ήταν άλλωστε - εισήγηση πριν από τις τελικές υπογραφές, τις οποίες θα έβαζαν οι καθ' ύλην αρμόδιοι. Πραματευτής ήταν κι ο απέναντι.

Γυρίζοντας στο μεγάλο τραπέζι, τον βρήκε να ξεφυλλίζει έναν από τους τόμους. Ο ολλανδός στάθηκε κάπου κι άφησε το στυλό να του πέσει από το χέρι. "Υπάρχουν κάποια κενά", είπε στα αγγλικά στον έλληνα. "Πρέπει να τα συζητήσουμε - και μάλιστα αμέσως." Ο χρονικός προσδιορισμός περίσσευε. Η προθεσμία - "πριν το κλείσιμο της μέρας" ήταν απόλυτη και ασφυκτική. Ήταν ήδη 3μμ - μόλις δύο ώρες τους έμεναν.

Ο Πραματευτής ήταν έξαλλος, όσο κι αν προσπαθούσε να μην το δείχνει. Τι πρόσκομμα της τελευταίας στιγμής ήταν αυτό; Ήταν έμπειρος και ήξερε καλά τα τρικ που χρησιμοποιούνται σε τέτοιες περιπτώσεις, ήλπιζε όμως ότι αυτή τη φορά θα το απέφευγε. Διά πυρός και σιδήρου είχαν άλλωστε περάσει για να φτάσουν έως τις υπογραφές. Δεν θα άφηνε τη διάθεσή του να χαλάσει άλλο.

Ο ολλανδός συνέχισε: "Για το σκοπό αυτό, έφερα τον κατάλληλο άνθρωπο. Έχει γραφείο στο Πότσνταμ και παίζει στα δάχτυλα τα ασφαλιστικά. Και πέρα απ' αυτό, νομίζω ότι γνωρίζεστε, και μάλιστα από παλιά. Σαν τον παλιόφιλο, κανείς!" Μπροστά στα μάτια του απορημένου Πραματευτή, σηκώθηκε, στράφηκε προς την πόρτα και φώναξε: "Γκέραλντ!"

Ο καλεσμένος μπήκε με αργά βήματα, στάθηκε μπροστά στο τραπέζι, άνοιξε τα χέρια του θεατρικά και, με άψογο ελληνικό θήτα, ανέκραξε: "Ευθύμιος!"

"Γιω- ...Γιώ- ...Γιώργο!" ψέλλισε ο παλιός γνώριμος. Σε λίγα δευτερόλεπτα βρίσκονταν ο ένας στην αγκαλιά του άλλου. Ο ανιψιός ενός αξιωματικού και ο γιος ενός άλλου, γνωστοί μεταξύ τους από παλιά, πολύ πριν θείος και πατέρας αντίστοιχα πρωταγωνιστήσουν στο αποτυχημένο κίνημα του Κωνσταντίνου, το Δεκέμβριο του '67.

Ο Γιώργος Έρσελμαν μεγαλώνοντας σπούδασε στη Γερμανία. Το επώνυμό του τον βοήθησε να ανακαλύψει τις παλιές γερμανικές ρίζες της οικογένειάς του - και σύντομα άλλαξε το όνομά του επί το γερμανικότερο (Γκέραλντ). Τώρα, ξαναβρισκόταν με τον παιδικό του φίλο. Ήταν απίστευτη η σύμπτωση. Ή μήπως δεν ήταν τυχαίο το αντάμωμα;

Ο "Ευθύμιος" αποφάσισε να κάνει την παρατήρηση μεταξύ σοβαρού και αστείου. "Αυτό είναι συνωμοσία!" είπε χαμογελώντας στους άλλους δύο. Η απάντηση που έλαβε από τον ολλανδό του έμαθε ότι στο εξής δεν θα έπρεπε να τον υποτιμά, διότι αν μη τι άλλο ήταν διαβασμένος. Ήταν η ατάκα που, σύμφωνα με τον Woodhouse, χρησιμοποιούσε ο Κωνσταντίνος σε όσους προσπαθούσαν να τον "ψαρέψουν" πριν από το αντικίνημα:

"Ο βασιλεύς δεν συνωμοτεί!"

Από το χαλλούμι στη Σαρακοστή

Η Κύπρος υιοθέτησε το € από το 2008. Πρόεδρος τότε ήταν ο Τάσσος Παπαδόπουλος (του "Όχι στο σχέδιο Αννάν"). Τον πρώτο καιρό της δημοσιονομικής μας κρίσης (2010-2011), πολλοί ελλαδίτες κοιτούσαμε τη μεγαλόνησο με συμπάθεια, ζήλεια ή/και ελπίδα. Κάποιοι μετανάστευσαν εκεί (όταν κάνω ζάπινγκ στο ΡΙΚ συχνά πέφτω στον δυτικοελλαδίτη ηθοποιό Τσιμιτσέλη).

Όλα άλλαξαν αφότου το ελληνικό "κούρεμα ομολόγων" χτύπησε τον κυπριακό τραπεζικό τομέα. Το καλοκαίρι του 2012 η Κύπρος (με πρόεδρο τον κομμουνιστή Χριστόφια) ζήτησε "διάσωση" από την Ευρωζώνη, ενώ ήδη είχε προηγηθεί συμφωνία για ρωσικό δάνειο. Οι αποφάσεις όμως για τους ακριβείς όρους χρηματοδότησης της Κύπρου αναβλήθηκαν για μετά τις πρόσφατες εκλογές (Φεβρουάριος 2013, νικητής ο δεξιός Αναστασιάδης), που διεξήχθησαν με πλήρη επίγνωση του τι, σε γενικές γραμμές, ακολουθεί (και χωρίς σοβαρό αντίλογο).

Την περασμένη Κυριακή, ενώ η καρναβαλική παρέλαση ήταν σε εξέλιξη, έμαθα τυχαία σε πατρινό καφέ ότι στην Κύπρο άρχισε να εφαρμόζεται κάτι σαν το αργεντίνικο κοραλίτο, σε πρώτη φάση με ανακοίνωση κλεισίματος τραπεζικών καταστημάτων μέχρι νεωτέρας. Μετά συνειδητοποίησα τις "δραματικές" δηλώσεις Αναστασιάδη περί "εκβιασμού", που όμως οδήγησε σε ομόφωνη απόφαση του Eurogroup τα ξημερώματα του Σαββάτου: η "τρόικα" θα έδινε 10 δις και η Κύπρος θα τσόνταρε κάτι λιγότερο με μερική δήμευση καταθέσεων. Ο Αναστασιάδης φρόντισε να αλλάξει ελάχιστα το νομοσχέδιο (διατηρώντας τα "τέλη" και για τους κάτω των 100 χιλ. € - αφήνοντας απείραχτο το 9,9% για τις υψηλότερες καταθέσεις) και έβαλε τους βουλευτές του να δηλώσουν παρόντες. "Κέρδισε" - για την ακρίβεια έχασε - χρόνο, κατεβάζοντας νομοσχέδιο καταδικασμένο και από τον ίδιο! "Στημένο" το ματς.

Η "συνέχεια της ιστορίας" είναι ακόμη σε εξέλιξη, με μπόλικη ελλαδίτικη γαρνιτούρα, άσχετη μεν με την πραγματικότητα, πλην "συναρπαστική". Οι εδώ "αντιμνημονιακές" δυνάμεις εκστασιάστηκαν, τόσο που άρχισαν τις αγκαλίτσες μεταξύ τους. Η "στημένη" αρνητική ψήφος της κυπριακής βουλής προβάλλεται φυσικά ως το "περήφανο ΟΧΙ". Στην Ελλάδα, τέτοιο "όχι" δεν ειπώθηκε. Όντως, είναι κρίμα - με έναν καλό "σκηνοθέτη" θα το είχαμε κάνει κι εμείς, πάλι μας έβαλαν τα γυαλιά οι κουμπάροι.

Είναι ωραίο να ψάχνεις για εναλλακτικές. Είναι ακόμα ωραιότερο να έχεις εναλλακτικές.

Εμένα πάντως τα παραπάνω "καραγκιοζιλίκια" (δεν βρίσκω άλλη λέξη) του νέου κύπριου προέδρου μου θύμισαν την απαρχή της δικής μας κωλυσιεργίας. Λίγο πριν ανοίξει το Τριώδιο το 2011 (πάλι με τα καρναβάλια, δηλαδή), η τότε κυβέρνησή μας μπήκε σε ένα καταστροφικό παιχνίδι, δηλώνοντας αγανακτισμένη με την τρόικα, για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης. Έγινε σαφές τότε (και κυρίως αργότερα, στη διάρκεια των 2 περίπου "χαμένων χρόνων" με αγανακτισμένους, Παπαδήμο, διπλές εκλογές και περίπου μηδέν μεταρρυθμίσεις) ότι, λιγότερο από ένα χρόνο μετά το σόου του Καστελλόριζου, δεν υπήρχε καμία σοβαρή πρόθεση υποστήριξης των κεντρικών επιλογών που σχετίζονταν με τη ρευστότητα της χώρας και την εξυγίανση του κράτους.

Ελπίζω πάνω απ' όλα η ταλαιπωρία των απλών ανθρώπων στην Κύπρο, για τους οποίους αποδεδειγμένα δεν δίνει δεκάρα η υψηλή πολιτική (που η μόνη της κάψα ήταν πώς δεν θα φύγουν τα ξένα κεφάλαια), να λήξει σύντομα. Οι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν πήραν καμία συνειδητή απόφαση να "φύγουν" από την Ευρώπη (στην οποία μπήκαν με μαγκιά - και με λίγη βοήθεια από ΓΑΠ μεριά - το 2004), καμία συνειδητή απόφαση να γίνουν άθλια λατινοαμερικάνικη χώρα, καμία συνειδητή απόφαση να "λακίσουν" από το δύσκολο δρόμο (παρόλο που γκρινιάζουν ότι θα τους συμβούν αυτά που πάθαμε κι εμείς οι καλαμαράδες).

Το κακό ξεκίνησε την Κυριακή της Τυρινής...

Καλώς ήρθες και πάλι, τρελό(ν) Καρναβάλι

Στο πνεύμα του εορταστικού "τριημέρου", σας παρουσιάζουμε έθιμα από την Κύπρο, τόσο όμοια με τα ελλαδικά...

Ο ΣΟΚΟΛΑΤΟΠΟΛΕΜΟΣ

Αμέτρητα σοκολατένια κέρματα ευρώ εκσφενδονίζονται μεταξύ των καρναβαλιστών. Με το διαφαινόμενο πολυήμερο κλείσιμο των κυπριακών τραπεζών, αυτά είναι ίσως τα μόνα νομίσματα που θα δει κανείς να κυκλοφορούν σε πλήρη αφθονία στο νησί.

ΤΑ (ΑΛ)ΕΥΡΩΜΟΥΝΤΖ(ΟΥΡ)ΩΜΑΤΑ

Είναι γνωστό ότι η μούντζα προέρχεται από βυζαντινή χειρονομία με την έννοια του "μουντζουρώματος". Βλέπουμε ότι η μεγαλόνησος, αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνισμού και κατά τα βυζαντινά χρόνια, τήρησε κι αυτή την προαιώνια συνήθεια μέχρι τις μέρες μας.

ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΚΑ ΑΡΜΑΤΑ

Οι δρόμοι πλημμύρισαν από άρματα. Στη φωτογραφία, κύπριος καρναβαλιστής που κάνει μια μικρή ανάπαυλα, πριν την παρέλαση, για να προμηθευτεί μονόευρα, πεντόευρα τζιαι πούντα από το a.t.m. της γειτονιάς του.

ΒΛΑΧΙΚΟΣ (ΚΑΛΑΜΑΡΑΔΙΚΟΣ) ΓΑΜΟΣ

Η λαϊκή αυτή παράσταση δεν περιορίζεται στους αρβανίτες της Θήβας και της Περαχώρας αλλά επεκτείνεται και στους κύπριους βρακοφόρους αδελφούς μας, που με τον τρόπο τους σατιρίζουν τους φουστανελοφόρους της κυρίως Ελλάδας (=καλαμαράδες). Πριν από το γάμο, απαραίτητη ιεροτελεστία είναι το ξύρισμα (και κούρεμα...) του γαμπρού.

Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΚΑΡΝΑΒΑΛΟΣ

Αποθεώνεται, υποσχόμενος τρελό ξεφάντωμα. Στο τέλος, φυσικά, τον καίνε...

Εδώ είναι ο κόμβος

Τα χρηματοδοτικά θέματα είναι οδυνηρά τα τελευταία χρόνια. Εξ άλλου, με το θέμα της τιμολόγησης του χρήστη δρόμων έχω ασχοληθεί ουκ ολίγες φορές. Ο λόγος που "εμπνέομαι" από την ανακοίνωση ενός επαρχιακού παραρτήματος της συντεχνίας μας είναι η ασχετοσύνη των συντακτών της (και όσων την υπογράφουν).

Επισημαίνουν οι "συνάδελφοι" ως αξιοπερίεργο, το ότι ένας αυτοκινητόδρομος συνδέεται με το τοπικό δίκτυο σε συγκεκριμένες θέσεις. Και προτείνουν, να παρακάμπτονται τα διόδια (αυτή είναι η "κάψα" τους) με αυτοσχέδιες εξόδους και επανεισόδους.

Πριν δημοσιευτεί η ανακοίνωση, η λογική λέει ότι θα την κοίταξαν κάποιοι πολιτικοί μηχανικοί, όχι απαραίτητα συγκοινωνιολόγοι, αλλά οποιασδήποτε κατεύθυνσης, μια και τα βασικά της οδοποιίας αποτελούν κοινό μάθημα, προαπαιτούμενο για το δίπλωμά μας. Ακόμη κι αν δεχτούμε ότι κάτι τέτοιο δεν συνέβη, θα αρκούσε ένας "έμφρων, νοήμων" άνθρωπος να διαβάσει τον ΚΟΚ, ο οποίος ορίζει με σαφήνεια ότι στον αυτοκινητόδρομο δεν νοούνται είσοδοι-έξοδοι "όπου λάχει", παρά μόνο σε ανισόπεδους κόμβους, με συγκεκριμένες προδιαγραφές σχεδιασμού (λωρίδες επιτάχυνσης και επιβράδυνσης, σήμανση κ.λπ.).

Συμπεραίνει λοιπόν κανείς ότι το περιφερειακό ΤΕΕ Τρίπολης, μέρος ενός ιστορικού επιμελητηρίου που ποζάρει με το βαρύγδουπο χαρακτηρισμό του "τεχνικού συμβούλου του κράτους", δεν βρήκε στους κόλπους του, όχι συγκοινωνιολόγους ή άλλους πολιτικούς μηχανικούς, αλλά ούτε καν εκπροσώπους του είδους homo sapiens (που σημαίνει "έμφρων" ή "νοήμων" άνθρωπος).

Τι έκανε; Πήρε την καταγγελία εκπροσώπων της συμπαθούς φυλής των γορτυνίων (εξαιρετική φάρα σας λέω, ανήκω κι εγώ εκεί κατά το 50%, αν και με κάτι τέτοια θέλω να το ξεχνάω), τη στριφογύρισε και την ξέρασε αμάσητη σε ανακοίνωση που, θυμίζω, εκφράζει τεχνικό - επιστημονικό φορέα (και όχι βλαχοδημάρχους).

Αλλά τι να περιμένουμε, αλήθεια, όταν το ίδιο το κεντρικό ΤΕΕ αναλώνεται σε βαρύγδουπες διακηρύξεις όπως το ανούσιο "μποϊκοτάζ γερμανικών προϊόντων", που είμαι σίγουρος ότι εξακολουθεί να τηρείται κατά γράμμα από τους αγωνισταράδες που το εμπνεύστηκαν και το ανακοίνωσαν.

Ναυαρινιακή Δημοκρατία - εις μνήμην του Μπολιβαριανού Τσάβες

Μέχρι το 2014, ο Αντώνης Σαμαράς ελπίζει ότι θα πορευθεί με την παντιέρα της εθνικής ευθύνης. Θεωρεί ότι προσωρινά και μόνο η παράταξη, της οποίας ηγείται, βρέθηκε κάτω του 30% (και κάτω του 20% τον "μη γενόμενο" Μάιο 2012). Θα συνεχίσει να κλαίγεται για τη "δυσκολία" του να είσαι πρωθυπουργός σήμερα στην Ελλάδα και να ποντάρει στο εκβιαστικό δίλημμα: Ή εμείς (που θα κρατήσουμε τη χώρα στην Ευρώπη), ή ο Τσίπρας, που θέλει να την κάνει Βενεζουέλα.

Πολλοί λένε ότι η επανεκλογή "λύνει τα χέρια", το είδαμε πρόσφατα και με τους θιασώτες του Ομπάμα που σε κάτι τέτοιο ελπίζουν. Εύλογα ο Σαμαράς θα ονειρεύεται να είναι λιγότερο (ή καθόλου) εξαρτημένος από κυβερνητικούς εταίρους. Είμαστε πλέον αρκετά υποψιασμένοι όλοι, για να πιστέψουμε την εικόνα του οσιομάρτυρα που πλασάρει ο πρωθυπουργός.

Ανέλπιστα, ο χθεσινός θάνατος του ηγέτη της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας της Βενεζουέλας μπορεί να αποτελέσει αφορμή για να διακρίνουμε καλύτερα τις μεσοπρόθεσμες επιδιώξεις του μεσσήνιου πολιτικού - και να εξηγήσουμε την απρόσμενη μετάλλαξή του, από λάβρο αντιμνημονιακό σε συναινετικό συνεργάτη του Πασόκ, η οποία αφελώς αποδίδεται σε στιγμιαίες γερμανικές πιέσεις το Νοέμβριο 2011.

Στην παρούσα κρίση, πολλές φορές έχει επισημανθεί η αδυναμία της Ευρώπης να λειτουργήσει με γνήσιο πνεύμα ένωσης και αλληλεγγύης. Αυτό δεν εμποδίζει όμως τις ηγεσίες των ισχυρότερων χωρών να τονίζουν (λιγότερο ή περισσότερο υποκριτικά) τη σταθερή θέση της Ελλάδας στην "ευρωπαϊκή οικογένεια" και, προς επίρρωσιν, να επικαλούνται διάφορα σύμβολα της αλληλένδετης πορείας της χώρας μας με τη γηραιά ήπειρο.

Αυτά τα σύμβολα δεν είναι λίγα. Μερικά είναι γνωστότερα και ήδη πολυχρησιμοποιημένα, όπως για παράδειγμα η "αρπαγή της Ευρώπης". Κάποια άλλα όμως έχουν έναν αθόρυβο αλλά ισχυρό συμβολισμό. Δεν φτάνουν βέβαια στο σημείο της πρόκλησης και προσβολής, όπως π.χ. θα γινόταν αν ανασυρόταν η σύνοδος της Φερράρας-Φλωρεντίας, στην οποία οι ανθενωτικοί προτίμησαν το τούρκικο φέσι από την παπική τιάρα, χάνοντας (κατά τη δυτική άποψη) μια σοβαρή ελπίδα σωτηρίας από τη σκλαβιά στους εξ ανατολών.

Η ηπιότερη, και αποδεκτή στην Ελλάδα, εικόνα της σύνδεσης στο άρμα των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων είναι, αναμφίβολα, η ναυμαχία του Ναυαρίνου, στην οποία - υπενθυμίζεται, για όσους πιστεύουν ότι οι κολοκοτρωναίοι και οι μαυρομιχάληδες μας έκαναν από μόνοι τους ανεξάρτητους - τριεθνής ναυτική δύναμη βρετανών, γάλλων και ρώσων νίκησε τους οθωμανούς και έθεσε τις βάσεις για τη σύσταση του, ελεγχόμενου, κράτους-μαξιλαριού που θα λεγόταν Ελλάδα.

Μια και στην Ελλάδα ουδέποτε υπήρξε καθολική προσωπολατρία σε οποιονδήποτε ηγέτη (οι τιμές στον Ελ. Βενιζέλο π.χ. δεν έχουν καμία σχέση με περιπτώσεις τύπου Κεμάλ), θα ήταν αδύνατο να ανασυρθεί έστω και τώρα ένας απο τους επαναστατικούς ηγέτες για να συμβολίσει με το όνομά του τη χώρα - όπως χρησιμοποιήθηκε ο Μπολίβαρ (ηγέτης ευρύτερης σημασίας στη λατινική Αμερική βέβαια, αλλά ας μην κάνουμε πολύπλοκη τη συζήτηση) στο επίσημο, μετά από παρέμβαση Τσάβες το 1999, όνομα της Βενεζουέλας.

Καλά καταλάβατε. Με τα δεινά που περνά η Ελλάδα, οι σύμμαχοί μας έχουν πειστεί ότι είναι απολύτως απαραίτητο να δοθεί μια νέα πνοή εθνικής υπερηφάνειας. Θεωρούν, μεταξύ άλλων, ότι τέτοιοι συμβολισμοί θα ανακόψουν τον καλπάζοντα εθνικισμό. Και ο Αντώνης Σαμαράς, που το 1992 έγινε γνωστός (και κάπως δημοφιλής) ως "πατριώτης" που τα 'βαλε με τους "σκοπιανούς" (και μετέτρεψε σε άλυτο κόμπο ένα πρόβλημα που φαινόταν δευτερεύον), δεν έχασε την ευκαιρία να δώσει μια νέα ώθηση σε αυτή τη γαλανόλευκη απόχρωση του προφίλ του (στοιχείο που δοκιμάζεται, φυσικά, από τη "ρεαλιστική" πολιτική που πρέπει να εφαρμόζει).

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες, λοιπόν, η πολιτική μας ηγεσία (για την ακρίβεια, η ηγεσία της ηγεσίας, μια και αυτόν τον καιρό οι άλλοι κυβερνητικοί εταίροι ασχολούνται με το μέλλον της κεντροαριστεράς) ετοιμάζεται να εισηγηθεί το νέο επίσημο όνομα της Ελλάδας, που θα εισαχθεί με κατάλληλη προσθήκη στη νέα συνταγματική αναθεώρηση (2014 και εξής).

Το όνομα αυτό, όπως αναφέρθηκε, δεν θα έχει αναφορά σε πρόσωπο. Όροι όπως "Καποδιστριακή" ή "Κολοκοτρωνέικη", κατ' αναλογίαν της "Μπολιβαριανής", δεν θα είχαν καμία τύχη εδώ. Ωστόσο, η περίοδος αναφοράς θα είναι η ίδια: αυτή της σύστασης του νεοελληνικού κράτους.

Ο νέος επιθετικός προσδιορισμός, "Ελληνική Ναυαρινιακή Δημοκρατία", πέρα από την αιώνια σύνδεση της μοίρας μας με αυτή της Ευρώπης, θα προσδώσει και ουκ ευκαταφρόνητη αίγλη στο ηρωικό Ναυαρίνο και την περιοχή του (Πύλος), προβάλλοντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το σημαντικό ρόλο που είχε από την αρχαιότητα (βλ. "σοφός Νέστορας" στα ομηρικά έπη) μέχρι σήμερα (ο κ. Σαμαράς τυχαίνει να κατάγεται από εκεί) στο "κουλάντρισμα" των ιθαγενών.

"Το knack και πώς να το αποκτήσετε"

Ο Σύριζα βρήκε προσωρινά ταβάνι. Όλες οι δημοσκοπήσεις (χωρίς τις πονηρές "αναγωγές" αναποφάσιστων κ.λπ.) τον δίνουν στο 20 και κάτι τοις εκατό. Δύο πιθανές ερμηνείες:

(α) Στην κοινή γνώμη υπάρχει ακόμη ελπίδα ότι φέτος κάτι θα αλλάξει. Ανθρώπινο, το να ελπίζεις ακόμη κι όταν όλα τα γύρω σημάδια είναι αποθαρρυντικά: Προβλέψεις για ύφεση -5% φέτος, -1,5% του χρόνου και ανάκαμψη από το 2015! Ανακεφαλαιοποίηση τραπεζών: Καλά, ευχαριστώ, εσείς; Ανεργία (όπως είναι φυσικό), ασταμάτητη.

(β) Στο υποσύνολο της κοινής γνώμης, που κάποτε στήριζε Πασόκ και σήμερα νιώθει εξίσου μακριά από ΝΔ και Σύριζα, υπάρχει μια άλλου είδους ελπίδα: ότι ο "χώρος" δεν μπορεί παρά να εκφραστεί από μια ενιαία πολιτική δύναμη.

Ποια πολιτική δύναμη; Ο Βενιζέλος πρότεινε "άθροισμα" (με ...πολλαπλασιαστή) Πασόκ-Δημάρ. Για τα αθροίσματα (όταν ανακοινώνονται για εντυπωσιασμό χωρίς προεργασία), είναι πάντα χρήσιμη (παρά τη μικρότερή της κλίμακα) η πρόσφατη εμπειρία του Τζήμερου. Ο κεντροαριστερός χώρος μοιάζει σήμερα με τη μορφή που είχε μεταξύ 1958-1961. Έχουν ιδρυθεί "κινήσεις" που δεν είναι σίγουρο αν θα προλάβουν να δοκιμαστούν εκλογικά. Δεν είναι σίγουρο αν είναι και προς το συμφέρον του "χώρου" κάτι τέτοιο. Η κεντροαριστερά έφαγε ήδη το (διπλό) στραπάτσο του 2012. Το Πασόκ είναι εγκλωβισμένο στην ηγεσία του και θα μείνει άτολμο. Η ΔΗΜΑΡ με οποιαδήποτε ηγεσία θα είναι εξίσου "προσεκτική". Μάλλον όλοι περιμένουν μια χαρισματική ηγεσία που, ενδεχομένως υπό την πίεση κάποιας εκλογικής αναμέτρησης (με τις ευρωεκλογές σε 15 μήνες, ίσως, ή μήπως νωρίτερα;), "σαν έτοιμη από καιρό" θα έρθει σαν ένας νέος Γεώργιος (παππούς) Παπανδρέου να ενώσει την παράταξη και να δώσει διέξοδο σε έναν κόσμο που (ακόμη - για πόσο;) παραμένει απρόθυμος να πάει στη νέα ΕΔΑ και (παρά το χάρισμα, το "knack" του Τσίπρα) δυσκολεύεται να δει τους Στρατούληδες, Παπαδημούληδες, Μηλιούς, Σταθάκηδες (και πολύ περισσότερο τις γυναικείες "μορφές" του Σύριζα) ως τη φυσική συνέχεια της σοσιαλδημοκρατίας που, χαλαρά, στήριζε πάντα.

Πιθανός frontman της ενωμένης κεντροαριστεράς; Έχει ...knack; (Αν δεν τον αναγνωρίζετε, τόσο το καλύτερο, ας κρατηθεί στο παρασκήνιο για να μην "καεί")

Οι ξένοι και τα τραίνα

Σαν σήμερα 27/2, το 1869, λειτούργησε ο πρώτος ελληνικός σιδηρόδρομος, ο νυν "ηλεκτρικός". Τότε επρόκειτο για τη γραμμή Αθήνας-Πειραιά. Υπερηφάνως τον συγκαταλέγουμε στα πρώτα μετρό της Ευρώπης, μόνο που αυτό δεν είναι απόλυτα σωστό: τότε, η πρωτεύουσα και το επίνειό της ήταν χωριστές πόλεις.

Αύριο 28/2 (144 χρόνια και μία μέρα μετά) διαβάζουμε ότι θα εγκαινιαστεί μια νέα σιδηροδρομική γραμμή πειραϊκού ενδιαφέροντος. Το λιμάνι των κοντέινερ στο Ικόνιο θα συνδεθεί με το υπόλοιπο δίκτυο.

Και στις δύο αυτές γραμμές, η συμμετοχή ξένων - χωρίς να αποτελεί "το παν" - αποτέλεσε καταλύτη σε κρίσιμες φάσεις. Ο βρετανός εργολάβος Πίκερινγκ (πέθανε στην Ελλάδα το 1886) ήταν ο ανάδοχος (μετά από δεκαετίες "διαβουλεύσεων") της κατασκευής του μετέπειτα "ΗΣΑΠ". Η κινεζική Cosco, που έχει αναλάβει με σύμβαση παραχώρησης το σταθμό των εμπορευματοκιβωτίων, πίεσε όσο λίγοι για την ολοκλήρωση της νέας γραμμής που προχωρούσε "κούτσα-κούτσα" και ίχνη της (γέφυρες, τούνελ) βλέπαμε όσοι οδηγούσαμε στις ανθυγιεινές διαδρομές του Σχιστού, του μνημείου Πλουμπίδη (Δαφνί-Σκαραμαγκάς) και της δυτικής περιφερειακής Αιγάλεω.

Η εξέλιξη αυτή είναι μια ευχάριστη νότα στη συνολική "παγωμένη" κατάσταση των ελληνικών σιδηροδρόμων. Πρόσφατη ήταν η "μυρωδάτη" εμπειρία της παρέας στο σιδηροδρομικό σταθμό του Ναυπλίου. Το υποτίθεται διατηρητέο τραίνο χρησιμοποιείται ως κοινόχρηστο αποχωρητήριο, μια και η παρακείμενη τουαλέτα του σταθμού είναι κλειδωμένη.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η γραμμή Κορίνθου-Αργολίδας, σε αντίθεση με άλλες του μετρικού πελοποννησιακού δικτύου, έχει αξιόλογες πιθανότητες επιτυχίας σε ενδεχόμενη επαναλειτουργία - μια και σε συνδυασμό με τον προαστιακό μπορεί να κάνει ελκυστική, από πλευράς χρόνου διαδρομής, τη σύνδεση Αθήνας - Αργοναυπλίας. Προκαλεί λοιπόν (ακόμη και για όσους είμαστε "συνηθισμένοι" σε τέτοιες εικόνες) έκπληξη και θλίψη η εικόνα εγκατάλειψης που συναντήσαμε ειδικά στο συγκεκριμένο χώρο.

Κάποιοι βέβαια θα αποδώσουν "στους ξένους" αυτή την κακή εικόνα. Ακόμη όμως κι αν θεωρούσαμε "ξενόφερτα" (που δεν είναι ακριβώς έτσι) τα "μνημόνια" - εξαιτίας των οποίων σταμάτησαν πολλά σιδηροδρομικά δρομολόγια σε όλη τη χώρα - νομίζω ότι κανένας "ανθέλληνας" δεν εμπόδισε τους δικούς μας αρμόδιους να βάλουν μια στοιχειώδη περίφραξη για όσο καιρό παραμένει σε αναστολή η λειτουργία του σταθμού.

Το πουλί του καιρού

Στην ιταλική κρατική ραδιοτηλεόραση (RAI), οι μετεωρολόγοι είναι λιγάκι ψαρωτικοί. Εμφανίζονται με στολή αεροπορίας. Δεν θυμάμαι αν το ίδιο γινόταν κι εδώ την εποχή της ΥΕΝΕΔ. Πάντως η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ), όπως πληροφορούμαστε από την ιστοσελίδα της, είχε ιδρυθεί στους κόλπους του τότε Υπουργείου Αεροπορίας.

Ο τηλεοπτικός ανταγωνισμός παγκοσμίως δεν έχει αφήσει απέξω τους παρουσιαστές δελτίων καιρού. Ο "wacky weatherman" που υποδύεται ο Στηβ Μάρτιν στην ταινία-εμμονή μου (L.A. Story, 1991) ήταν ένα ρεαλιστικό δείγμα. Ο γερμανός μετεωρολόγος (διπλωματούχος) του κρατικού καναλιού λέγεται Benedikt Vogel αλλά εμφανίζεται ως Ben Wettervogel (= το πουλί του καιρού). Εμείς πάλι ζήσαμε την Πετρούλα, που ευτυχώς (μας) τελείωσε.

Για την ποιότητα των προγνώσεων, που είναι το ζητούμενο πέρα από τα χαρωπά εφέ, θα είχε κανείς να πει πολλά. Η εμπειρία μου στη δουλειά, όπου συχνά βασιζόμαστε σε καλές και έγκαιρες καιρικές προγνώσεις, δεν είναι η καλύτερη. Καταλαβαίνω τη βασική δικαιολογία που ακούω από μετεωρολόγους. Τα χαμηλά βαρομετρικά έρχονται από Ιταλία μεριά και η Ελλάδα είναι πολύ στενή. Άρα, από τη στιγμή που θα επηρεαστεί ένας σταθμός στο ελληνικό έδαφος (στα δυτικά), μέχρι την εκδήλωση των φαινομένων π.χ. στην ανατολική Πελοπόννησο ή στη ραχοκοκκαλιά Αθήνας-Θεσσαλονίκης, ο χρόνος που μεσολαβεί είναι πολύ μικρός. Αυτό μου είναι γενικά κατανοητό. 

Δεν είναι όμως εξίσου κατανοητό το έκτακτο δελτίο επιδείνωσης καιρού που επισήμως φαίνεται να έχει εκδοθεί στις 8:00 σήμερα το πρωί - σήμερα, που ήδη από τις 5:00 έριχνε καρεκλοπόδαρα. Ανέτρεξα στα αρχεία μου. Το σημερινό δελτίο της ΕΜΥ είχε αύξοντα αριθμό 07. Το προηγούμενο, 06, είχε εκδοθεί στις 12 Φεβρουαρίου και αφορούσε βροχές και χιόνια. Με άλλα λόγια, δεν υπήρξε έκτακτη προειδοποίηση για την ιδιαίτερα έντονη πρωινή βροχόπτωση που, με εξαίρεση τον αριθμό των θυμάτων, συγκρίθηκε ακόμη και με αυτή του 1961.

Η ιστορία έχει και συνέχεια, καθώς η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ) ("καρφώνοντας" την ΕΜΥ;) στο διαβιβαστικό της γράφει ότι έλαβε το έκτακτο δελτίο στις 10:30 το πρωί! Και σαν κερασάκι στην τούρτα μπορεί να αναφερθεί νέο διαβιβαστικό (από παραλήπτη της ειδοποίησης της ΓΓΠΠ), που εστάλη το ίδιο απόγευμα, και καλούσε τρίτους φορείς να "θέσουν σε ετοιμότητα το μηχανισμό", ενώ είχαν σχεδόν αρχίσει να στεγνώνουν (που λέει ο λόγος) τα νερά στην Αττική!

Δεν πιστεύω ότι με ένστολη ΕΜΥ α-λα-ιταλιάνα θα είχαμε καλύτερα αποτελέσματα (σάμπως θα έπεφτε ντροπιασμένος πάνω στο ξίφος του ο αξιωματικός που θα ήταν υπεύθυνος για το λάθος;). Θα άξιζε τον κόπο, ούτως ή άλλως, ένα γερό "ξεσκόνισμα" της υπηρεσίας αυτής από το Γενικό Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης - πόσους απασχολεί, πόσο αμείβονται, τι δαπανούν, τι δουλειά κάνουν, πόσο βοηθούν την κοινωνία; Εμείς τους πληρώνουμε, άλλωστε.

Ωστόσο, πιο πολύ κι από την αποτυχία των προβλέψεων, με ενοχλεί η ενορχηστρωμένη κοροϊδία που ζούμε αμέσως μετά. Μέρος της, φυσικά, πέρα από τη γελοία ακολουθία δελτίων, διαβιβαστικών και εντολών (που προανέφερα), είναι και διάφορα παπαγαλάκια που ισχυρίζονται ότι η νεροποντή ήρθε "ακριβώς όπως την είχαν προβλέψει" (ποιοι;!) και άρα όποιος σήμερα πει κακή κουβέντα για το κράτος είναι, περίπου, στην ίδια κατηγορία με τους "αυθαιρετάκηδες" που μπαζώσαν τα ρέματα.

Αντίο μ' ένα τραγούδι: Working on the highway

Μαθαίνουμε - ή συνειδητοποιούμε - ότι παράλληλα με αυτούς που "δένουν το γάιδαρό τους" υπάρχουν κι αυτοί που δεν διστάζουν στα 45-50 τους χρόνια να ξεφύγουν από το καλούπι και, ουσιαστικά, να καθήσουν "στα θρανία", να μαθητεύσουν κοντά σε νεώτερους (πολύ νεώτερους) σε μια εντελώς νέα δουλειά.

Συνειδητοποιούμε (και ελπίζω να μαθαίνουμε) ότι όσο δίκαια (με αφορμή λάθη, ατέλειες ή "χούγια" τους) αυστηροί ή επικριτικοί κι αν είχαμε γίνει απέναντί τους εμείς (που συγκαταλεγόμασταν στους "νεώτερους"), δεν είναι μικρό πράγμα αυτό που κατάφεραν.

Ίσως το συνειδητοποιούμε όσοι είμαστε ή πλησιάζουμε στην κρίσιμη ηλικία που προανέφερα. Αφορμές πάντοτε δίνονται, όπως σήμερα που έμαθα ότι πέθανε στα 60 και κάτι ένας παλιός συνάδελφος, που ανήκε ακριβώς σε αυτή την κατηγορία. Ένα κρύο βράδυ στο Γέρακα πριν από καμιά δεκαριά χρόνια οι δυο μας αλλάξαμε με τα χέρια μας μια κυκλοφοριακή διευθέτηση, σπρώχνοντας κώνους μια λωρίδα παραπέρα σε μήκος κάμποσων εκατοντάδων μέτρων. Του είχα τότε εκμυστηρευτεί ότι, όσο κι αν με απορροφούσε η εργασία γραφείου, οι καλύτερες στιγμές ήταν αυτές που βγαίναμε έξω και "δημιουργούσαμε". Το φιλότιμο που "έβγαινε" σε τέτοιες στιγμές είναι από τα πιο δυνατά, θετικά στοιχεία που έχω ζήσει, τόσο με τον εκλιπόντα Σ.Α. όσο και με πολλούς από τους ανθρώπους με τους οποίους συνυπάρχω στη δουλειά.

Για τις πολιτογραφήσεις

Ας μην κρυβόμαστε. Πολύ πριν η Χρυσή Αυγή (συστηματικά τρίτη σήμερα στις δημοσκοπήσεις) μπει στην πολιτική μας καθημερινότητα, τα ακροδεξιά "ρεύματα" είχαν λυσσάξει με ξενοφοβικά κηρύγματα, πατώντας βέβαια στην πραγματικότητα της λαθρομετανάστευσης, της σταδιακής υποβάθμισης των αστικών κέντρων και της μεταολυμπιακής οικονομικής επιβράδυνσης (κρίση πριν την κρίση). Τα νέα από το ΣτΕ, που έκρινε "αντισυνταγματικό" (περίπου 3 χρόνια μετά την ψήφισή του - προβλέπεται "μπάχαλο" αν είναι να ακυρωθούν πολιτογραφήσεις) το νόμο περί "ιθαγένειας", δικαιώνουν πρώτα και κύρια αυτά τα "ρεύματα", τα οποία δεν περιορίζονται στη διατύπωση του σκεπτικού του Δικαστηρίου, αλλά δίνουν το περιεχόμενο που αυτά θέλουν, με κύρια σημεία του:

-1- Την άποψη ότι "Έλληνας γεννιέσαι, δεν γίνεσαι"

-2- Την πίστη σε βαθύτερα σχέδια (συνωμοσίες) αφελληνισμού, που υπαγόρευσαν σε πολιτικούς με (υποτίθεται) μειωμένη "εθνική ακεραιότητα" (βλ. ΓΑΠ και τον κολλητό του, Ραγκούση) να νομοθετήσουν επιβλαβώς

Τα "1" και "2" συνειδητοποιώ ότι αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αρχές ("αξιώματα") για πολλούς, που δεν θέλουν καν να τις συζητήσουν. Για όσους πάντως ενδιαφέρονται να ακούσουν, έχω μερικά πράγματα να πω:

- Κάθε λογικός άνθρωπος αντιλαμβάνεται ότι το "1" δεν μπορεί να ισχύει απόλυτα. Έλληνες γίνανε πολλοί στο διάβα των αιώνων. Παραδείγματα: οι εξελληνισθέντες στην Εγγύς Ανατολή μετά το Μεγαλέξανδρο, οι αρβανίτες στον ύστερο μεσαίωνα, οι μεμονωμένες (αλλά ουκ ολίγες) περιπτώσεις πολιτογράφησης, όχι μόνο αθλητών αλλά και "κοινών θνητών", σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας του νεοελληνικού κράτους. Τρέχα-γύρευε μετά να βρεις συνέχεια "ελληνικού αίματος" και διάφορα άλλα απλοϊκά.

- Για το "2", θα πω μόνο το εξής: Ο ανταγωνισμός διεθνών δυνάμεων και συμφερόντων είναι αμείλικτος αλλά και χαοτικός. Κάθε χώρα ή άλλη οντότητα οφείλει να υπερασπίζεται τον εαυτό της, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι κάποιες (χώρες ή οντότητες) είναι τα κατεξοχήν θύματα που βρίσκονται κατ' αποκλειστικότητα στο στόχαστρο συγκεκριμένων (συχνά κατονομαζόμενων με όρους μεσοπολεμικής "αγανάκτησης" με ολίγο αντισημιτισμό) "ισχυρών" και "κακών". Για την ανεπάρκεια ή ανικανότητα κυβερνώντων ας πούμε όσα θέλουμε, στις "ταμπέλες" όμως ας αυτολογοκρίνεται όποιος θέλει να τον παίρνουν στα σοβαρά. (Για να πάρουμε ένα πρόσφατο παράδειγμα "ταμπέλας": Ο Δένδιας μπορεί να είναι "κακός υπουργός", το να τον πεις όμως "νεοναζί" είναι άλλης "ποιότητας" χαρακτηρισμός.)

Αφήνοντας τα ακροδεξιά "ρεύματα" να πανηγυρίζουν, και περιμένοντας το νέο νόμο περί "ιθαγένειας", ελπίζω ότι δεν θα αντικατασταθεί η όποια χαλαρότητα του "νόμου Ραγκούση" με δρακόντειες υπερβολές.

Κατά τη γνώμη μου, η Ελλάδα δεν είναι υποχρεωμένη να υιοθετήσει τη βασική αρχή της "αυτόματης" (ή με λίγες βασικές προϋποθέσεις) παροχής υπηκοότητας* σε όποιον γεννιέται ή βγάζει το σχολείο στη χώρα. Κάθε χώρα έχει τους δικούς της κανόνες και βάζει τις δικές της δικλίδες ασφαλείας.

Η αγαπητή Ελβετία π.χ. (για όσους σκέφτονται να βάλουν τους εαυτούς τους, όχι μόνο τα λεφτά τους, στην "αγκαλιά" της) απαιτεί 12ετή παραμονή (ή 6ετή, για τις ηλικίες 10-20, δηλ. όσο "διαπλάθεται" η συνείδησή σου ως πολίτη) και επιπλέον:
- Ομοσπονδιακή έγκριση, εφόσον κριθεί ότι είσαι ενταγμένος στην κοινωνία, τον τρόπο ζωής, το νομικό σύστημα - και δεν αποτελείς δημόσιο κίνδυνο,
- Τοπική (καντόνι και δήμος) πρόσθετη έγκριση, με κριτήρια που ποικίλουν, και με κόστος.

Η Αυστρία (μέλος της ΕΕ) απαιτεί τεστ ιστορίας, γλώσσας, επάρκεια οικονομικών πόρων, καθαρό ποινικό μητρώο, "θετική στάση" απέναντι στη χώρα κ.ά.

Οι κοινωνίες αυτές (τις αναφέρω ενδεικτικά, επειδή έτυχε να τις ψάξω) είναι εγνωσμένα ανοιχτές - στην ουσία τους, όχι λιγότερο ανοιχτές από άλλες που (έχοντας άλλη φιλοσοφία και ιστορία) δίνουν αυτόματα την υπηκοότητα σε όποιον γεννιέται στο έδαφός τους.

Το να έχουμε κανόνες (και να τους τηρούμε), όπως και το να προσέχουμε τις κακοτοπιές (βλ. "γεννώ και φεύγω", πολιτογραφήσεις μέσω εικονικών γάμων) δεν θα μας κάνει λιγότερο ανοιχτή κοινωνία. Προσωπικά θέλω να έχει κάθε ευκαιρία αυτός που μεγαλώνει και εκπαιδεύεται εδώ (ή που μένει επί μακρόν εδώ), ανεξάρτητα από καταγωγή / φυλή, να γίνει πολίτης της χώρας. Η ουσιαστικά "αυτόματη" διαδικασία θα συμφωνήσω με το ΣτΕ (χωρίς τους βερμπαλισμούς για το τι είναι "έθνος", που τους βρίσκω λίγο υπερβολικούς) ότι είναι ανεπαρκής. Όμως η "εξατομικευμένη κρίση" κάθε μίας περίπτωσης δεν θα πρέπει να είναι προσχηματική ώστε να προκύπτει πάντα άρνηση ή καθυστέρηση. Θα πρέπει να βρεθεί μια λογική μέση οδός. Δεν είμαι "ειδικός" αλλά νομίζω όλοι μας ξέρουμε περιπτώσεις παιδιών αλλοδαπών που έβγαλαν το σχολείο εδώ, μεγάλωσαν μαζί με τα "δικά μας", θέλησαν μέχρι και να κρατήσουν τη σημαία μας στις παρελάσεις (και συχνά τους το αρνήθηκαν) - αυτά τα παιδιά πρέπει να είναι οι βασικοί υποψήφιοι για πολιτογράφηση (και σε αρκετές περιπτώσεις και οι γονείς τους). Υποψήφιοι, τονίζω, που θα υποβληθούν σε μια λελογισμένη και κατά το δυνατόν διαφανή κρίση.


* Χρησιμοποιώ αυτόν τον όρο μια και η "ιθαγένεια" περιορίζει τη συζήτηση στο "πού/τι γεννιέσαι". Δυστυχώς δεν βρίσκω λέξη που να περιγράφει το "να είσαι πολίτης" (citizenship), κι έτσι καταλήγω στον αναχρονιστικό ορισμό που υπονοεί ότι ο πολίτης/υπήκοος είναι "ο από κάτω". 

Φωτό: Ο τζαζ τρομπετίστας Ντίζυ Γκιλέσπι το 1957


 

Βουλπιώτης (ποιος Μάνδρακας!)

Σε μια ταινία του Περάκη, νομίζω τον Προστάτη Οικογενείας, προς το τέλος εμφανίζεται ο υποτιθέμενος μεγαλοπαράγοντας Μάνδρακας, να "συμμετέχει" (με τη βοήθεια πειστικών μοντάζ) σε "ενσταντανέ" της πρόσφατης ιστορίας μας (1970-1995 περίπου). Βλέποντάς τα, η πρώτη μου αντίδραση (ξεχνώντας για λίγο ότι πρόκειται για ταινία) ήταν: Παντού ήταν αυτός, όποια πέτρα κι αν σήκωνες!

Ένα αντίστοιχο συναίσθημα είχα πρόσφατα, διαβάζοντας το "ιστορικό μυθιστόρημα" Άγγελος ή Δαίμονας της Ιζαμπέλλας Παλάσκα. Μόνο που εδώ ο πολυπράγμων ήρωας ήταν υπαρκτό πρόσωπο: ο πατέρας της συγγραφέως, Ιωάννης Βουλπιώτης. Διετέλεσε γαμπρός ενός βαρόνου Ζήμενς και έγινε αντιπρόσωπος του "ομίλου" (Siemens-AEG-Telefunken) στη μεσοπολεμική Ελλάδα, εξασφαλίζοντας δημόσιες συμβάσεις-μαμούθ που έβαλαν τις μεγάλες αυτές γερμανικές επιχειρήσεις σε προνομιακή θέση στην Ελλάδα, για πολλές δεκαετίες (έστω και με σκαμπανεβάσματα). Πέρα όμως από τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες, ο Βουλπιώτης λόγω των γερμανικών του διασυνδέσεων φαίνεται ότι ήταν πρόσωπο-κλειδί και σε κατοχικά παρασκήνια. Σύμφωνα με το βιβλίο της κόρης του, εμφανίζεται ως κεντρικός πρωταγωνιστής, τόσο στις αρχικές αναζητήσεις κυβέρνησης συνεργατών (1941) όσο και στην κομβική επιλογή του Ι. Ράλλη ως πρωθυπουργού (1943), που συνδυάστηκε με την ίδρυση των Ταγμάτων Ασφαλείας.

Μετά την Κατοχή φαίνεται ότι προφυλακίστηκε μεν ("για 4 χρόνια", σύμφωνα με άρθρο του Spiegel από το 1954) αλλά τελικά απαλλάχτηκε από τις κατηγορίες δοσιλογισμού. Και το 1953, στην αναβίωση των συμβάσεων Siemens-Telefunken (για τηλεφωνία και ραδιοφωνία αντίστοιχα), που "σπρώχτηκε" από το θρυλικό Υπουργό Συντονισμού Σπ. Μαρκεζίνη, ο μεν Βουλπιώτης υπήρξε βασικός μεσολαβητής, ο δε κολλητός του Θ. Καψάλης υπήρξε αναπληρωτής Υπουργός - και, ναι, Υπουργός Συντονισμού για 2 μήνες, ξανά υπό το Μαρκεζίνη, το 1973 μέχρι τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

Το βιβλίο της Παλάσκα περιλαμβάνει αρκετά κομμάτια από το παζλ της ελληνικής ιστορίας του 20ου αιώνα:

-1- Περιγράφει τον τρόπο καθιέρωσης / διαπλοκής κάποιων από τα σημαντικά και μακρόβια "μονοπώλια". Μας θυμίζει (όπως έκανε πρόσφατα κι ο Αρίστος Δοξιάδης) ότι το κεφάλαιο πολλές φορές "έχει (και παραέχει) πατρίδα". Η δεκαετία του '50, στην Ελλάδα κι αλλού, φαίνεται ότι ήταν ένα ενδιαφέρον πεδίο σύγκρουσης του αμερικανικού και του γερμανικού κεφαλαίου (υποστηριζόμενου από τις αντίστοιχες κυβερνήσεις). Αυτό αδυνατίζει λίγο την απλοποιημένη εικόνα που μας είχε μεταφερθεί, ότι οι ηγέτες μας ήταν αποκλειστικώς ενεργούμενα "του Πιουριφόι", "της CIA", γενικά "των αμερικανών". Ειδικά το πλέγμα οικονομικών σχέσεων Ελλάδας - (Ομοσπονδιακής) Γερμανίας ήταν εκ των πραγμάτων αρκετά πολύπλοκο: στις δικές μας γνωστές διεκδικήσεις, η άλλη πλευρά αντέτασσε τις ζημιές της από τη λύση των προπολεμικών συμβάσεων, τη δήμευση γερμανικών περιουσιών κ.λπ. Το κατά πόσον "έκλεισαν" ή όχι οι εκκρεμότητες εκεί γύρω στο '60 (στις επαφές με τον πανταχού παρόντα, Υπ. Οικ. και μετέπειτα καγκελάριο Λ. Έρχαρτ, βλ. κάτωθι σκίτσο του Μποστ) είναι ένα άλλο, τεράστιο κεφάλαιο.

-2- Παρουσιάζει, με μια πιο κοντινή ματιά, το (γεω)πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα πριν και κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι κυβερνήσεις συνεργατών δεν προέκυψαν από το "πουθενά" ούτε ήταν χωρίς αντικείμενο και χωρίς έρεισμα. Δεν μπορώ να ξέρω αν ο (κεντρώος) Πλαστήρας είχε στα σοβαρά εξετάσει το ενδεχόμενο να γίνει κατοχικός πρωθυπουργός, όπως αναφέρεται στο "μυθιστόρημα", είχε όμως πράγματι υποστηρίξει τη λύση της φιλογερμανικής κυβέρνησης την ώρα που η Ελλάδα συνθηκολογούσε. Πολλά από τα επιχειρήματα των συνεργατών των κατακτητών (αναπαράγονται στο βιβλίο αλλά τα ξέρουμε κι από αλλού) ακούγονται αστεία: "αναγκάστηκαν", είχαν ως γνώμονα το καλό της πατρίδας, έσωσαν κόσμο (εθνικόφρονες βέβαια), ήλπιζαν ότι θα εξασφάλιζαν κυριαρχία χωρίς ξένα στρατεύματα ή και με εδαφικά ανταλλάγματα. Σοβαρότερος συνεκτικός ιστός (πέρα από την κατανοητή επιθυμία επιβίωσης) φαίνεται να ήταν η προετοιμασία για τη μεταπολεμική σύγκρουση εξουσίας, δηλ. εναντίον ΕΑΜ-κομμουνισμού. Και φαίνεται ότι μέρος της βενιζελικής παράταξης (π.χ. Πάγκαλος) εκμεταλλεύτηκε το γεγονός ότι η βασιλική οικογένεια είχε έμπρακτα ταχθεί με τους Συμμάχους - κι έτσι το "Κέντρο" έσπευσε (υποστηρίζοντας τον Ι. Ράλλη και τα Τάγματα Ασφαλείας) να πάρει κεντρική θέση για τα "μετέπειτα". Θα περνούσαν πολλά χρόνια μέχρι να οριστεί, με τον τρόπο που τη μάθαμε κι εμείς, η κεντροαριστερή "δημοκρατική παράταξη".

-3- Θυμίζει ότι, φυσικά, δεν είναι όλα άσπρο-μαύρο. Το "Όχι" του Μεταξά έρχεται ως επιστέγασμα της πρόσδεσης στο άρμα των βρεταννών, ενώ η πείνα του 1941-42 δεν θα υπήρχε χωρίς τον αποκλεισμό που επέβαλαν οι Σύμμαχοι. (Θυμίζω και το συμμαχικό βομβαρδισμό του Πειραιά από παλιότερη ανάρτησή μου.)

Η ανάγνωση του καθενός βέβαια μπορεί να είναι διαφορετική. Γνωστός ακροδεξιός δημοσιογράφος, π.χ., διαλέγει να σταθεί στην περιφρόνηση του βαρόνου Ζήμενς προς τους νεοέλληνες. Η άποψη που αντιτάσσει (σήμερα - απέναντι σε αυτή τη σνομπίστικη άποψη που διατυπώθηκε πριν 90 χρόνια) είναι ότι οι γερμανοί (έτσι γενικώς) δεν έχουν "ουσιαστικό πολιτισμό". Και ο χρυσαυγίτης Μιχαλολιάκος, άλλωστε, υποστήριξε πρόσφατα ότι το πρόβλημα δεν ήταν ο ναζισμός, αλλά το ότι οι κατακτητές ήταν γερμανοί, και "γι' αυτό" έκαναν τις θηριωδίες στα Καλάβρυτα και το Δίστομο. 

[Παρεμπιπτόντως: Δεν νομίζω ότι διάβασα (στο Άγγελος ή Δαίμονας) την οποιαδήποτε αναφορά στα Καλάβρυτα και το Δίστομο. Θα μελετούσε πολύ ο Βουλπιώτης εκείνη την εποχή φαίνεται και θα του διέφυγαν τα γεγονότα.]

Όποιος θέλει να καταλάβει καλύτερα την εποχή (και τις συνέπειές της για τη μεταπολεμική ιστορία) έχει πολλά να μάθει διαβάζοντας το "μυθιστόρημα" καθώς και άλλες πηγές. Όποιος πάλι το επιλέξει, μπορεί, με αφορμή το καλογραμμένο βιβλίο, να απενοχοποιήσει τον εθνικοσοσιαλισμό, να συμπαθήσει τους δοσίλογους και να θαυμάσει τη "Σίτσα τη Ναζίτσα" (Σίτσα Καραϊσκάκη, "γερή πένα" της εποχής της). It's a free country.

Χάνουμε το μέτρο, μη χάσουμε και το μετρό

Το μετρό της Αθήνας συζητιέται από τότε που το πρότεινε η πρώτη ολοκληρωμένη κυκλοφοριακή-συγκοινωνιακή της μελέτη (γραφείο Wilbur Smith, δεκαετία του '60). Οι παλιές γραμμές (ηλεκτρικός, Λαυρίου, ΣΕΚ/ΣΠΑΠ) δεν ήταν φυσικά σχεδιασμένες ως μετρό: προαστιακές ή τμήματα υπεραστικού τραίνου ήταν, έπαιξαν όμως το ρόλο του αστικού σιδηροδρόμου όσο η πόλη επεκτεινόταν. Παρά τις μελέτες, δοκιμαστικές στοές κ.λπ. που έγιναν, εγώ μέχρι τα 31 μου δεν είχα ζήσει άλλη αθηναϊκή γραμμή μετρό πλην των ΗΣΑΠ. Όταν πρωτοκυκλοφόρησα στη διαδρομή από Σταθμό Λαρίσης μέχρι Σύνταγμα, η γρήγορη κίνηση κάτω από την Πανεπιστημίου μου φαινόταν μαγική, εξωπραγματική - όσο μου φάνηκε λίγο αργότερα το γεγονός ότι μέσω της Αττικής Οδού πήγαινες οδικώς (όχι με ελικόπτερο) από τη Μεταμόρφωση στο Μαρούσι μέσα σε λίγα λεπτά.

Μέχρι τα 31 μου, η πόλη είχε μεγαλώσει τόσο, που η παντελής απουσία μέσων σταθερής τροχιάς (πλην της γραμμής Πειραιάς-Κηφισιά) έκανε προβληματική σχεδόν κάθε μετακίνηση. Με τα λεωφορεία χρειαζόσουν ατέλειωτες ώρες, το αυτοκίνητο συχνά "έπηζε" κι αυτό, το δίκυκλο είχε τους κινδύνους και τους περιορισμούς του. Οι γραμμές που θα κατασκευάζονταν, γνωστές από χρόνια αλλά "κολλημένες" στην υλοποίηση λόγω διαφόρων δυσλειτουργιών, ήταν too few, too late: Σεπόλια-Δάφνη και Μοναστηράκι-Πεντάγωνο (σήμερα Περιστέρι-Μπραχάμι και Αιγάλεω-Χαλάνδρι/Αεροδρόμιο αντίστοιχα), σιγά τα ωά, όταν η Αθήνα είχε πια ξεχειλίσει και πέραν του "λεκανοπεδίου". Ας μη συζητάμε το ποιες περιοχές έμεναν (και μένουν) ακάλυπτες:

- Πατησίων-Κυψέλη: κάποτε είχαν μετρηθεί ως "οι πιο πυκνοκατοικημένες" περιοχές του κόσμου, μαζί με Χονγκ Κονγκ κ.λπ. (μπήκαν σε επεκτάσεις, αλλά αυτές θα αργήσουν)

- (Ανατολική) Καλλιθέα & Νέα Σμύρνη: πρόσφατα βρέθηκε ότι αποτελούν "τους πιο πυκνοκατοικημένους" δήμους της πρωτεύουσας

- Μαρούσι (Παράδεισος), ο "ομφαλός της Αττικής" (που έλεγαν επί "φούσκας" κάποιοι μάγκες αντιδήμαρχοί του), σε κάθε περίπτωση το de facto επιχειρηματικό κέντρο ήδη από το '70 περίπου με την αύξηση των συντελεστών δόμησης και μετέπειτα με ΟΤΕ, Βωβούς, Αγκόρα κ.λπ. (σε επέκταση και αυτό, κάτι ψευτογίνεται με τον προαστιακό προσωρινά)

Αντίθετα, έβγαζαν μάτι από την αρχή κάποιες παραξενιές της χάραξης. Το μετρό είναι ένα ακριβό μέσο, γι' αυτό προσπαθείς να σχεδιάζεις τη γραμμή του "συμμετρικά", στη ραχοκοκαλιά της (σχετικά πυκνοκατοικημένης) περιοχής που θέλεις να εξυπηρετήσεις. Δείτε λοιπόν (βλ. βέλος) πού χωροθετήθηκε ο σταθμός του Χαϊδαρίου (μερικές δεκάδες μέτρα από εκεί που τελειώνει ο ιστός της πόλης και αρχίζει το όρος Αιγάλεω) και κρίνετε. Κάτι αντίστοιχο έγινε με την Αγ. Βαρβάρα παραδίπλα, ενώ η ίδια λογική ακολουθήθηκε και στην προτεινόμενη επέκταση του Βύρωνα. Η λογική είναι προφανής: "κάθε δήμος και σταθμός μετρό".

Έστω και με τις αδυναμίες του (κι ας προσθέσουμε και κάποιες λεπτομέρειες, όπως τις λιγοστές κυλιόμενες στο Σύνταγμα), το μετρό με τη λειτουργία του και μόνο έκανε τη διαφορά σε μια κορεσμένη μεγαλούπολη. Ομολογουμένως μερικά ποιοτικά στοιχεία ήταν πρωτοποριακά και επιπέδου τέτοιου που γεννούσε σεβασμό: καθαριότητα (απαγόρευση όχι μόνο καπνίσματος αλλά και φαγητού-ποτού), αξιοπιστία δρομολογίων, φύλαξη, σήμανση και πολλά άλλα. Επίσης, και από πλευράς project management - "στησίματος" της όλης αλυσίδας μελέτης-κατασκευής - το Αττικό Μετρό απέκτησε από παλιά καλό όνομα, σε αντίθεση με άλλους ελληνικούς φορείς ανάπτυξης υποδομών σταθερής τροχιάς.

Το μετρό θα μείνει στην πρωτεύουσα. Η κρίση κάποτε θα ξεπεραστεί, οι μελλοντικές επεκτάσεις ελπίζω να είναι εύλογες και να καλύψουν πρωτίστως τα κενά που προανέφερα (Κυψέλη, Καλλιθέα, Μαρούσι), και τέλος, αυτοί που σήμερα "σφάζονται στην ποδιά του" ελπίζω να το αφήσουν "όρθιο" - στις κινητοποιήσεις που εξελίσσονται, αυτό που βρήκα ενοχλητικότερο απ' όλα ήταν ότι οι απεργοί δεν σεβάστηκαν το κέντρο ελέγχου, που (εκτός αν βρισκόμαστε σε εμφύλιο και δεν το έχω καταλάβει) η ηθική (κι όχι μόνο ο νόμος που από το 1990 προβλέπει εξαιρέσεις υπέρ της ασφαλείας) υπαγορεύει να το αφήνεις έξω απ' οποιαδήποτε μισθολογική ή άλλη διαμάχη.

Καταλήτες

Την ώρα που κάποιοι ("και μπράβο τους", που έλεγαν οι της Συντέλειας του ΣΚΑΪ, για την οποία ο τίτλος έγινε δυστυχώς πραγματικότητα, πού να πιάσουν το "χιούμορ" τύπου Λαζόπουλου που "θέλει ο κόσμος"!) προσπαθούν να χαράξουν νέους δρόμους στην πολιτική και να γίνουν καταλύτες για αλλαγές, εξακολουθούν φαινόμενα που σε κάνουν να ανακράζεις: πω, πω κάτ(ι) αλήτες γύρω μας!

Την ώρα που από αρκετούς απλούς πολίτες ακούω - και πιστεύω ότι το λένε με ειλικρίνεια - ότι ανυπομονούν να δουν στο προσκήνιο, και να στηρίξουν, νέους και άφθαρτους, έχω την αίσθηση ότι δεν υπάρχει πολυτέλεια για βαριά κουλτούρα, απλούστατα γιατί οι (κατ)αλήτες οργιάζουν.

Η κάθε αγνή (πολιτική κίνηση) του σαλονιού μπορεί να μιλά για ήθος, αξιοκρατία, παραγωγικότητα, διαφάνεια και 100 ακόμη σωστά πράγματα. Η αγνή του λιμανιού (καθόλου αγνή, για καραμπαμπάμ πρόκειται) κοιτάζει γύρω της και βλέπει:

• 27% ανέργους, που θα γίνουν περισσότεροι φέτος, μια και προβλέπεται ύφεση. Συν όσους δεν πληρώνονται, συν όσους δεν βλέπουν πολλές προοπτικές, συν όσους έχουν αναδουλειές. Και υπόσχεται δουλειές. 
• Το "εθνικό και υπερεθνικό (Ε.Ε.)" επίπεδο της πολιτικής σκηνής να έχει ματαιώσει το όποιο ευρωπαϊκό όραμα, μια και
• παρά το κοινό νόμισμα και  την υποτίθεται "ενιαία" αγορά, κι αφού ενθαρρύνθηκαν οι ευρωπαίοι να αγοράζουν τα "δικά τους" προϊόντα των άλλων χωρών, ξαναρχίσαμε (τώρα που σφίξαν τα γιαούρτια) να μιλάμε για "εξαγωγές" και "εισαγωγές"
• αφού οι "λαμογιές" των μεγάλων χωρών (γαλλογερμανοί κ.ά.) όσον αφορά τα ελλείμματα των εθνικών προϋπολογισμών πέρασαν "ντούκου" γύρω στο 2003, κατόπιν τιμωρήθηκαν οι μικρότερες χώρες που ακολούθησαν το "καλό παράδειγμα"

Το "να ζήσουμε όπως ήμασταν έως το 2008" το αντιλαμβάνονται πολλοί ως ουτοπικό. Θα συνεχίσει όμως να "πουλιέται" ως όραμα μέχρι το 2014, ειδικά από τους κάργα "διεκδικητικούς" νυν ή υποψήφιους περιφερειάρχες και δημάρχους. Ακόμη ακούγεται το επιχείρημα ότι με λίγο "μάζεμα της σπατάλης" έρχονται η μία η άλλη δαπάνες και έσοδα "του κράτους" (ειδικά όταν κράτος είναι οι άλλοι). Οπότε, τι τις θέ(λου)με τις αλλαγές, μεταρρυθμίσεις κ.ά. δύσκολα; Πού πας "ρε Καραμήτρο" και λες ότι 10% με 20% των ελλήνων πρέπει να αλλάξουν κλάδο απασχόλησης; (Και άρα δεν θα "διοριστούν" όπως ονειρευόταν η μαμά τους.) Ο τοπικός περιφερειακός ή δημοτικός ημίθεος θα σε βάλει στη θέση σου. Καταλητικά.

Επίθεση στα γραφεία της ΝΔ - Τις πταίει;

Ας ξεκολλήσουμε από τις εύκολες εξηγήσεις. Πώς είναι δυνατόν να "δείχνουν" την ηγεσία Σύριζα ως φυσικό ή έστω ηθικό αυτουργό της επίθεσης στα γραφεία της ΝΔ στη Συγγρού; Το ότι η νυν αξιωματική αντιπολίτευση καταδικάζει "χλιαρά" μόνο την ενέργεια, δεν λέει και τίποτα. Πάντα χλιαρά τα καταδίκαζε αυτά, μη στενοχωρηθεί και το εξάρχειο. Χρειάζονται πιο απτές αποδείξεις. Όπως, για παράδειγμα, ότι εδώ είχαμε σφαίρες, δεν είχαμε απλώς τα "αντικείμενα που χρησιμοποιεί ο καθένας στο σπίτι του" (μολότοφ κ.λπ.). Άρα πρέπει να ξεφύγουμε από την απλοϊκή καταδίκη της Κουμουνδούρου. Και να βάλουμε λίγη φαντασία. Μερικές πιθανές εκδοχές:

(1) Υπόκοσμος

Ο παράδρομος της Συγγρού, ειδικά στην περιοχή των Τζιτζιφιών, στα 35 σχεδόν χρόνια της ύπαρξής του φιλοξενεί (τις νύχτες κυρίως) διάφορα κακοποιά στοιχεία, που αρχικά περιστρέφονταν γύρω από τους/τις τραβεστί (η ταινία Άγγελος χρονολογείται από το '82!) και στη συνέχεια εμπλουτίστηκαν με ρωσο-φονικά στοιχεία.

(2) Εξωγήινοι

Το Πλανητάριο, στο απέναντι πεζοδρόμιο, έχει εξελιχθεί απίστευτα τα τελευταία χρόνια. Η φήμη των ταινιών που προβάλλονται στο θόλο του έχει φύγει και πέρα από τα όρια της γης, με αποτέλεσμα να αποτελεί πλέον στέκι ιπτάμενων αντικειμένων (UFO) από διάφορα σημεία του σύμπαντος, τα οποία σύμφωνα με πληροφορίες αξιοποιούνται ως έξτρα ατραξιόν του ιδρύματος. Δυστυχώς, δεν είναι δυνατό να ελεγχθεί το ποιόν κάθε ενός διαστημικού σκάφους που επισκέπτεται το Ευγενίδειο, κι έτσι δεν αποκλείεται το πλήρωμα κάποιου από αυτά να θέλησε, άκακα, να εξασκηθεί στη σκοποβολή, προσπαθώντας να πετύχει τον high tech πυρσό λοξά απέναντι που του τράβηξε την προσοχή.

(3) Ο Τζάμπας

Στο κτίριο της ΝΔ στεγάζεται και η γνωστή αλυσίδα ηλεκτρονικών και άλλων συσκευών. Ο εφευρετικός Τζάμπας έχει μεγάλη συλλογή από σπαστά μακριά καλαμάκια. Δεν είναι όλα πλαστικά. Όπως μαθαίνουμε, πάντα ήθελε να δοκιμάσει την αποτελεσματικότητα μιας τεθλασμένης μεταλλικής κάννης. Με πόση δύναμη φεύγει η σφαίρα όταν φτάσει στο στόμιο; Εδώ σας θέλω.

(4) Ο Τζάμπα-Έφυγε (το πνεύμα Του, όμως, έμεινε)

Λίγο παρακάτω από τα γραφεία της ΝΔ είναι το Ωνάσειο, που "φιλοξένησε" τον άρρωστο Ανδρέα Παπανδρέου, το μεγάλο λαοπρόβλητο ηγέτη, λίγο καιρό πριν "φύγει". Οι πιστοί οπαδοί του ιδρυτή του Πασόκ, το 33% των ελλήνων που πίνει ακόμη νερό στ' όνομά του, περίμεναν από καιρό ένα μεταφυσικό σημάδι, μια παρέμβαση στις εξελίξεις. Κάποιοι απ' αυτούς είναι εύλογο να υποθέσουν ότι ο Μεγάλος, με την παρουσία του πνεύματός του και μόνο, θα πραγματοποιήσει ένα "χτύπημα", συμβολικό μεν, αλλά πανίσχυρο, που θα σημάνει την αρχή του τέλους της διακυβέρνησης από τη Δεξιά με "ουρά" την παρηκμασμένη κεντροαριστερά.

Το ξήλωμα του πουλόβερ

Στην "υπόθεση Παπακωνσταντίνου", δεν θεωρώ σημαντικότερο, το αν ο πρώην υπουργός ήταν αυτός που έσβησε τα ονόματα των συγγενών του από "τη" λίστα. Για το τι είναι η λίστα και τι όχι, έχει γίνει πολλή συζήτηση. Οι "εξαδέλφες" και όποιοι άλλοι είχαν καταθέσεις στην HSBC δεν είναι απαραίτητα (μεγαλο)φοροφυγάδες. Για τον δε ανιψιό του Μιχαλάκη "Jack Daniels", του κοζανίτη κεντρώου που "αγκαλιάστηκε" από τη ΝΔ και έγινε, με καθυστέρηση, ο κατάλληλος (λόγω τοπικής γνώσης και σοφίας) ΥπΕξ για τα μετά το '90 Βαλκάνια, η γνώμη μου δεν θα αλλάξει πολύ ακόμη κι αν αποδειχτεί ότι άγαρμπα πήγε να προστατέψει τις συγγενείς του. Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, πριν τη νίκη του ΓΑΠ, είχε διατελέσει εκπρόσωπος του Πασόκ. Ήταν δηλαδή στο στενό ηγετικό κύκλο και συνεπώς δεν είναι άμοιρος της βασικής πολιτικής "αμαρτίας" των νικητών των εκλογών του '09: της "κρυφής ατζέντας" που από την ψήφο "ελπίδας και πράσινης ανάπτυξης" οδήγησε στα λάου-λάου προγράμματα ατέρμονης "εξυγίανσης" που ποιος ξέρει πόσο ακόμη θα βιώνουμε.

Η υπόθεση Παπακωνσταντίνου και για την ακρίβεια οι αντιδράσεις στη σχετική "φιλολογία" γίνονται καθρέφτης (ένας ακόμη) για τη συλλογική μας στάση απέναντι σε προβλήματα που ζητούν επίλυση. Δεν πρόκειται για απλή αναβλητικότητα ή αναποτελεσματικότητα, αλλά για συνειδητή (θεωρώ) αδράνεια. Το ζητούμενο υποτίθεται ότι είναι κάποιου είδους κάθαρση: διαλεύκανση του γενικού ερωτήματος, ποιοι (και πώς) δυσκολεύουν ή σαμποτάρουν τη συλλογική προσπάθεια της κοινωνίας να διαχειριστεί δίκαια και αποδοτικά τα δημοσιονομικά, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα στη σημερινή εκρηκτική τους φάση.

Τη λέξη κάθαρση την ακούσαμε το '89, αλλά εκεί επρόκειτο για την "επανάληψη της ιστορίας" κατά Μαρξ, δηλαδή τη φαρσοκωμωδία. Η σοβαρή εκδοχή ήταν το '74. Η χώρα είχε βγει από τη μεγάλη περιπέτεια της χούντας (και της κυπριακής τραγωδίας) και το αίτημα για δικαιοσύνη ήταν επιτακτικό. Ένα μεγάλο πρόβλημα ήταν το πού θα χαραζόταν η "γραμμή".

Τη μία λογική, σήμερα (λόγω Πάγκαλου) θα την ονομάζαμε "μαζί τα φάγαμε". Σύμφωνα με αυτή, συνένοχοι ήταν όλοι όσοι "συνεργάστηκαν" με κάποιο τρόπο. Πού θα τελείωνε ο κατάλογος; Θα διώκονταν όλοι οι διορισθέντες (κοινοτάρχες, γενικοί γραμματείς κ.λπ.); Και γιατί όχι όλοι όσοι συνήψαν δημόσιες συμβάσεις;

Χάρη στο εφεύρημα του "στιγμιαίου πραξικοπήματος" (έμπνευση εκλιπόντος αρεοπαγίτη, όπως λέγεται), η ανωτέρω "κολοκυθιά" αποφεύχθηκε (και ευτυχώς - γιατί οι διασταλτικές ερμηνείες θα σήμαιναν δεκάδες χιλιάδες "ενόχους"). Αδίκημα θεωρήθηκε το πραξικόπημα (και συγκεκριμένες ακόμη πράξεις) κι όχι οι περισσότερες συμπλεύσεις με το καθεστώς. Οι αδικίες σίγουρα δεν αποφεύχθηκαν: ορισμένοι υπουργοί κρύφτηκαν στο εξωτερικό, οι αρχηγοί όπλων που παρέδωσαν την εξουσία ουσιαστικά αμνηστεύτηκαν, μερικά "μικρά ψάρια" την πλήρωσαν ενώ άλλα τη σκαπούλαραν. Όταν τραβάς μια γραμμή, δεν βγαίνει πάντα τέλεια.

Μόνο τραβώντας τη γραμμή, όμως, μπορεί να βγεια μια άκρη και να αποκτήσει "αρχή, μέση και τέλος" το "ξήλωμα του πουλόβερ". Σήμερα μιλάμε για τιμωρία της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής. Η έκφραση με το πουλόβερ, πάντως, μας πηγαίνει μια δεκαετία πίσω, σε ένα ακόμη θετικό παράδειγμα, καθυστερημένης έστω, κάθαρσης. Η 17Ν είμαι σίγουρος ότι μεταξύ '75-'02 καλύφθηκε και στηρίχτηκε από πολύ περισσότερους απ' όσους πέρασαν την πόρτα του Κορυδαλλού μετά την τυχαία έκρηξη στα χέρια του Σάββα Ξηρού. Κι εκεί, όμως, "τραβήχτηκε η γραμμή".

Σήμερα, δεν φαίνονται ακόμη ώριμες οι συνθήκες για κάτι τέτοιο. Ως κοινωνία είμαστε ακόμη, αν συγκρίνουμε πάλι με τη 17Ν, στην εποχή όπου οι απόπειρες συλλήψεων (οι σοβαρότερες, όχι τα "ακουμπάμε την τρομοκρατία") συναντούσαν την αντίδραση συγκεκριμένων πολιτικών τάσεων και της τεγοπούλειας εφημερίδας. Έτσι και τώρα. Με τον Τσοχατζόπουλο, αρκετοί δήλωσαν ενοχλημένοι για τη σύλληψη που έγινε την τελευταία μέρα της κυβέρνησης Παπαδήμου, Μεγάλη Τετάρτη αν δεν απατώμαι - "αντιπερισπασμός" και καλά. Με τον Λαυρεντιάδη, κάτι αντίστοιχο ακούστηκε. Με πολλούς από τους επιχειρηματίες που χρωστάνε (εξαψήφια και επταψήφια) στο Δημόσιο ακούσαμε μάλιστα και κλαψούρες για το "χτύπημα εναντίον της επιχειρηματικότητας". Αλλά τώρα με τον Παπακωνσταντίνου, η "κολοκυθιά" έφτασε το ύψος της φασολιάς του Τζακ. Οι συνήθεις υποστηρικτές του ΓΑΠ, αυτοί που υποστηρίζουν ακόμη και σήμερα ότι ο κακόμοιρος ο Γιωργάκης "εξεπλάγη" όταν μετά την εκλογική του νίκη έμαθε τα χάλια της οικονομίας, μας έχουν φλομώσει στην "κουλτούρα", στις γενικότητες και στο "άλλα λόγια ν' αγαπιόμαστε". Οι πολιτικές δυνάμεις "της πλατείας", πάλι, μάλλον έχουν αλλεργία κι αυτές - για διαφορετικούς λόγους - στο να ξεκινήσει, έστω, η δικαιοσύνη με συγκεκριμένα πρόσωπα: πώς αλλιώς θα διαιωνιστεί ο μύθος ότι "όλοι" τρώνε, "όλοι" είναι διεφθαρμένοι - όλοι, πλην βεβαίως των αγνών "αντιμνημονιακών"; Βέβαια, οι δυνάμεις αυτές έχουν ένα θέμα στο να εξηγήσουν πού ακριβώς (στους διεφθαρμένους ή στους αδιάφθορους) εντάσσονται οι πασοκογενείς και νεοδημοκρατογενείς που τους έχουν στελεχώσει.

Κι έτσι, όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν...