Καρλοβα(τ)σίτικα

Η στενωπός ταλαιπωρεί.

Τέσσερα ποτάμια συγκλίνουν στο Κάρλοβατς της Κροατίας. Ο Κούπα (που καταλήγει στο Σάβα κι αυτός στο Δούναβη) κι οι παραπόταμοί του κατεβάζουν τα νερά του Δειναρικού αυχένα σε παράλληλες ροές. Η περιοχή συχνά πλημμυρίζει, ιδίως όταν λιώνουν τα χιόνια. 

Η πόλη όμως είναι και σε γεωπολιτική στενωπό, όχι μόνο υδρολογική. Απέχει 15 χιλιόμετρα από τη Σλοβενία και 50 από τη Βοσνία, διπλά παραμεθόρια κι ας βρίσκεται στην καρδιά της χώρας. Και ως ακριτική ιδρύθηκε, από έναν Κάρολο των Αψβούργων που είχε να αντιμετωπίσει την αιχμή του οθωμανικού δόρατος στην περιοχή. Γι' αυτό και ήταν υποδειγματικά οχυρωμένη, με τάφρους που διατηρήθηκαν σήμερα στο εξάκτινο πάρκο γνωστό και ως Ζβιέζντα, αστέρι. 

Μόνο στα χρόνια της ενωμένης Γιουγκοσλαβίας έπαψε να είναι κοντά σε εθνικά σύνορα το Κάρλοβατς. Ο πολύς κόσμος δεν το ήξερε ή το μπέρδευε με το Κάρλοβιτς της γνωστής Συνθήκης (δεν ταυτίζονται, είναι στη σημερινή Σερβία αυτό). Οι ντόπιοι φαίνεται ότι διατήρησαν την ιστορική μνήμη. Πριν ξεσπάσει η επίθεση του "Γιουγκοσλαβικού Εθνικού Στρατού", οι κάτοικοι μύρισαν το μπαρούτι. Το φθινόπωρο του 1991 το μέτωπο άμυνας των κροατικών δυνάμεων ήταν στο νοτιότερο από τα τέσσερα ποτάμια (τον Κόρανα). Η πόλη ακόμη δεν έχει συνέλθει από τις πληγές στη βιομηχανική της παραγωγή. 

Μέρες του 1991 στο σταθμό λεωφορείων του Κάρλοβατς

Το Κάρλοβατς σήμερα είναι ειρηνικό αλλά και μελαγχολικό. Η τωρινή εικόνα ηρεμίας (έως και νέκρας) στο δρόμο που χωρίζει τους σταθμούς λεωφορείου και τραίνου δεν έχει καμία σχέση με το βομβαρδισμένο τοπίο στη φωτό του '91. Ο καθολικός και ο ορθόδοξος ναός συνυπάρχουν στην κεντρική πλατεία, αλλά σαν να κρύβονται αμφότεροι από τον επισκέπτη - στέκονται εκεί χωρίς πληροφοριακές πινακίδες, σαν συγγενείς που μούτρωσαν λίγο πριν τη γιορτή και ξεχνούν να συστηθούν στους καλεσμένους. 

Ορθόδοξος ναός Αγ. Νικολάου (αριστερά) και καθολικός ναός Αγ. Τριάδας (δεξιά). Κάρλοβατς, Κροατία

Σε μια δειλή προσπάθεια να ανοιχτεί στον κόσμο, η πόλη του Καρόλου φιλοξένησε μια μικρή έκθεση τη μέρα εισόδου της Κροατίας στην Ε.Ε., το 2013. Ίσως επειδή -κατά πάσα πιθανότητα- δεν έχει γίνει ακόμη κάποια "αδελφοποίηση", στην εκδήλωση παρουσιάστηκαν ως συγγενείς διάφορες άλλες ευρωπαϊκές πόλεις με παραπλήσιο όνομα. Όλες, πλην μιας, έχουν σχέση με κάποιον Κάρολο - διαφορετικό από τον Αυστριακό που ίδρυσε τον 16ο αιώνα το Κάρλοβατς (ως Karlstadt), αλλά δεν πειράζει. 

Για να αβγατίσει όμως η έκθεση, οι διοργανωτές συμπεριέλαβαν στις τιμώμενες πόλεις και το ένδοξο Καρλόβασι του ανατολικού Αιγαίου. Ομολογώ ότι ως Σάμιος είχα εντυπωσιαστεί από την ομοιότητα των ονομάτων όταν πρωτοάκουσα για την κροατική πόλη τον καιρό του γιουγκοσλαβικού εμφυλίου. Τώρα που έγινε γνωστή εδώ η δεύτερη πόλη του νησιού μου, ίσως θα άξιζε οι ιστορικοί ερευνητές να προσθέσουν μια ακόμη εκδοχή στο μυστήριο του ονόματός της, για το οποίο καμία εξήγηση έως τώρα δεν είναι απόλυτα πειστική - το "karlı ovası" αφενός είναι κακά τούρκικα και αφετέρου σημαίνει χιονισμένος κάμπος, φαινόμενο σπάνιο στη Σάμο, ενώ και το "(Ι)Καριω-βα-σι" από τους Ικαριώτες εποίκους ελάχιστα ικανοποιητικό ακούγεται. 

Δεν μπορώ να ξέρω αν το Κάρλοβατς, που ιδρύθηκε λίγο καιρό πριν αρχίσει να αναφέρεται το Καρλόβασι, υπήρξε πηγή έμπνευσης για τους οικιστές της Σάμου. Ο μιμητισμός δεν ήταν άγνωστο φαινόμενο ούτε και τότε. Το μόνο βέβαιο είναι ότι, τετρακόσια χρόνια αργότερα - στις αρχές του 20ού αιώνα δηλαδή - το Καρλόβασι απέκτησε, μόνο αυτό από όλες τις νησιωτικές πόλεις του Αιγαίου, ένα μεταφορικό μέσο που χαρακτηρίζει πρωτίστως το αστικό τοπίο της πάλαι ποτέ αυστροουγγρικής επικράτειας. Το τραμ, στην ιππήλατη μορφή του, υπήρχε προπολεμικά τόσο στο Καρλόβασι, όσο και στο Κάρλοβατς. Τυχαίο;

Ιππήλατο τραμ στο Κάρλοβατς

Παρτιζάν(οι) Βελιγραδίου και Μπερλινγκουέρ

Αυτός που αποκάλεσε το 36% του Σύριζα τη "μεγαλύτερη μεταπολεμική επιτυχία της Αριστεράς την Ευρώπη" προφανώς έχει τους δικούς του ορισμούς για τις λέξεις μεγαλύτερη και Αριστερά.

Μεγαλύτερη, από πού κι ως πού; Σαν να λέμε ότι η μικρή Μάλτα έχει μεγάλο συνολικό εθνικό πλούτο επειδή έχει υψηλό κατά κεφαλή ΑΕΠ. Ως ποσοστό το 36% είναι όντως λιγάκι μεγαλύτερο από τα 30-κάτι ποσοστά του Μπερλινγκουέρ, δηλ. του ιταλικού ΚΚ που υπήρξε στυλοβάτης του λεγόμενου ευρωκομμουνισμού γύρω στο '70-'80. Βάλε όμως δίπλα τα λίγα εκατομμύρια Ελλήνων Συριζαίων και τις δεκάδες εκατομμύρια Ιταλών του Πε Τσε Ι (PCI) κι έλα να μας πεις ποιος την έχει μεγαλύτερη, μεταπολεμικά, την Αριστερά του.

Και ποια Αριστερά; Στη δεκαετία του '40 σε αρκετές κοντινές μας χώρες ο κομμουνισμός επικράτησε μέσω εκλογών - με τη βοήθεια των σοβιετικών / παρτιζάνικων όπλων βέβαια, αλλά η εποχή ήταν ανώμαλη, άλλωστε με όπλα (διαφορετικής προέλευσης) ή με την απειλή τους κέρδισε και η άλλη πλευρά, αλλού. Τα ποσοστά των Ρουμάνων, Γιουγκοσλάβων και άλλων κομμουνιστών ήταν πολύ ανώτερα του συριζαϊκού peak - και εξίσου ευρωπαϊκά. 

Μη μου πείτε ότι ο Σύριζα σνομπάρει αυτή την Αριστερά κι ότι, επειδή τα αμιγώς κομμουνιστικά στελέχη πήγαν στην εκλογικά καταποντισμένη ΛΑ.Ε., δεν έχει πια στους κόλπους του μέλη και υποστηρικτές που πίνουν νερό στο όνομα και τα επιτεύγματα της Σοβιετικής Ένωσης. Ας μην ξεχνάμε ότι ο επικεφαλής του ήταν μέχρι το 1990 περίπου ένας κλασικός κνίτης. Δεν είμαι στο μυαλό του αλλά δεν πιστεύω ότι οι προερχόμενοι από το ΚΚΕ πήγαν στον τότε Συνασπισμό επειδή συνειδητοποίησαν την καταδίκη του "υπαρκτού σοσιαλισμού" από την ιστορία και τη ζωή. Παρέμειναν κομμουνιστές επιλέγοντας - επιτυχώς και διορατικά, αν κρίνουμε από τη μετέπειτα πορεία - να επιβιώσουν πολιτικά μέσα από ένα πιο mainstream, αποδεκτό από το ευρύτερο κοινό όχημα.

Η Αριστερά διεθνώς από το 1990 και μετά δεν έχει σημείο αναφοράς το Κρεμλίνο (παρά τα φλερτ με τη Ρωσία ως πυρηνική δύναμη που εμφανίζει τάσεις αναθεώρησης του αγγλοσαξονικού status quo και γι' αυτό τη συγκαταλέγουν στις αντισυστημικές δυνάμεις) και δεν έχει να επιδείξει ένα συγκεκριμένο παράδειγμα. Είναι κατά τη γνώμη μου μάλλον αντιδραστική: εναντίον της παγκοσμιοποίησης (αρχής γενομένης στη Γένοβα το 2001) και του δράκου που αποκαλείται νεοφιλελευθερισμός. Και άσχημη. Όχι επειδή οι ηγέτες της έχουν τα μαλλιά αλογοουρά ή ντύνονται σαν Ρομά κλαρινετίστες (για να το πούμε τσαχπίνικα) - παρεμπιπτόντως μερικοί ιστορικοί αριστεροί, του Μπερλινγκουέρ συμπεριλαμβανομένου, ήταν κομψότατοι - αλλά επειδή αναλώνεται στην αντίθεση, χωρίς να λείπουν και ακρότητες όπως το αγκάλιασμά βίαιων εκφράσεων και ενεργειών. Οι δομές και δράσεις που προτείνει συχνά είναι πρωτόγονες και δεν στέκουν: δεν μπορεί στον 21ο αιώνα να θεωρηθεί νέα ιδέα η ανταλλακτική οικονομία ή το αυτοδιαχειριζόμενο κοινόβιο. 

Θλιβεροί για μένα - όταν θυμάμαι τον πάλαι ποτέ small but beautiful πολιτικό χώρο της ανανεωτικής Αριστεράς - είναι οι γερασμένοι εκπρόσωποί του που προσπαθούν να επιβιώσουν ασπαζόμενοι με την ίδια άνεση τόσο τις ιδεαλιστικές, προ capital controls μπαρούφες όσο και τη μετέπειτα ασυναρτησία. Αν λάβουμε υπόψη και όσους πήγαν αλλού (κεντροαριστερά), "αλλού γι' αλλού" (δεξιά) ή ιδιωτεύουν, τότε μελαγχολούμε συνειδητοποιώντας ότι δεν έχει μείνει κανείς τους και τελικά ο μόνος όρθιος ΡΗΓΑΣ* σήμερα βρίσκεται στην πρωτεύουσα της Σερβίας.

*επίτηδες γραμμένο με κεφαλαία για να βάλετε τον τόνο όπου νομίζετε

Ζάγκρεμπ, λιγάκι σαν τη Θεσσαλονίκη

Δεν έχει θάλασσα. Και, σε αντίθεση με άλλες πόλεις που χαρακτηρίζονται από το ποτάμι τους, κρατά αποστάσεις από το δικό της - μάλλον λόγω πικρής πείρας από πλημμύρες, όπως η εικονιζόμενη του 1964.

Ζάγκρεμπ 1964, πλημμύρα του ποταμού Σάβα

Αν εξαιρέσουμε όμως αυτή τη "λεπτομέρεια", όπως και μερικές ακόμη (ιστορική πορεία & ανθρωπογεωγραφία, πλάτος δρόμων, διατήρηση/κατάργηση τραμ, συμμετοχές ομάδων στα πρόσφατα Τσάμπιονς Λιγκ), θα εκπλαγούμε με το πόσα απρόσμενα κοινά σημεία έχει η κροατική πρωτεύουσα με την ελληνική (sorry for this:) συμπρωτεύουσα. Οι περιγραφές που ακολουθούν ταιριάζουν εξίσου σε Θεσσαλονίκη και Ζάγκρεμπ - σε μερικές περιπτώσεις οι φωτό τονίζουν τις ομοιότητες, χωρίς να αποσιωπούν τις διαφορές.

Πύλη για την καρδιά της Ευρώπης

Μια κρύα πόλη στο βορρά μιας κατά βάση μεσογειακής χώρας. Συνδέθηκε νωρίτερα από την υπόλοιπη χώρα στον ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό κορμό. Ο βασικός της δρόμος - Ίλιτσα (Ζ.), άξονας Μοναστηρίου-Εγνατίας (Θ.) -, προεκτεινόμενος, τη συνδέει με την κοντινή μεθόριο προς τα βορειοδυτικά. Οι περισσότεροι διεθνείς επισκέπτες την προσεγγίζουν οδικώς από όμορες χώρες.

Πλησιάζει το εκατομμύριο

Θέλει να αποκτήσει μετρό, παρόλο που δεν το δικαιολογεί αυτό απόλυτα το μέγεθός της. Έχει μια γραφική άνω πόλη και μια νεώτερη, ορθογωνικά ρυμοτομημένη κάτω πόλη με βαριά κτίρια - στην τελευταία δεσπόζει ένας επικός αρχιτεκτονικός άξονας του τύπου "διαμήκης πλατεία".

Ο επικός άξονας της κάτω πόλης (Donji Grad) του Ζάγκρεμπ. Στο βάθος η άνω πόλη (Gornji Grad)

Κυκλικό μνημείο που κάποτε ήταν τζαμί

Ναι, το Ζάγκρεμπ έχει και αυτό τη Ροτόντα του. Στην Πλατεία Θυμάτων Φασισμού υπάρχει ένα ιδιαίτερο, στρογγυλό κτίριο. Το περίπτερο Μέστροβιτς, χτισμένο το 1938, μετατράπηκε σε τέμενος - με προσθήκη μιναρέδων - στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Στη συνέχεια άλλαξε πολλές χρήσεις. Οι ντόπιοι προτιμούν να αποκαλούν την πλατεία, απλά, "Τζαμί".

Γραφική αγορά και πάμπολλα καφέ

Δείγμα από αμφότερα, στη φωτό. Έχεις την εντύπωση ότι και στις δύο πόλεις ο κόσμος οπωσδήποτε θα περάσει ένα κομμάτι της μέρας του σε καφέ, κατά κανόνα με τσιγάρο.

Λευκός πύργος

Ο πραγματικά λευκός πύργος του Λότρστσακ σχετίζεται με τους Οθωμανούς, όπως και ο σαλονικιώτικος που χτίστηκε από αυτούς. Ο θρύλος λέει ότι η κανονιά από τον πύργο τρόμαξε τους επίδοξους εισβολείς με αποτέλεσμα να εγκαταλείψουν κάθε σκέψη για κατάληψη του Ζάγκρεμπ, αναγκάζοντάς τους να αρκεστούν στα εδάφη που σήμερα ταυτίζονται με τη Βοσνία. Σε ανάμνηση της ηρωικής άμυνας, κάθε μεσημέρι ξαναπέφτει κανονιά (προσωπικά προς το παρόν την έχω γλιτώσει).

Ευτυχώς

Δραστήριοι και αμφιλεγόμενοι δήμαρχοι

Για τον κ. Μπάντιτς, που απασχόλησε και ελληνικά ΜΜΕ πριν λίγο καιρό, μπορείτε να διαβάσετε τι λέει η Wikipedia. Θα δείτε κάποια φαινομενικά κοινά σημεία με το τι λέγεται για νυν και πρώην κατόχους του δημαρχιακού θώκου της Θεσσαλονίκης - μνεία σε (α) οινοπνευματώδη ποτά, (β) επιχειρηματικές δραστηριότητες, (γ) φιλοξενία από σωφρονιστικά ιδρύματα, (δ) όραμα για μετρό - παρόλο που ομολογουμένως κανείς από τους Σαλονικιούς άρχοντες δεν συνδυάζει όλες αυτές τις αναφορές μόνος του.

Από τον κυρ-Yanko για τον Κυριάκο

Λογικά μιλώντας, τα πράγματα είναι πολύ απλά, όπως ακριβώς ήταν και τον Ιούνιο του '12, και μέσα στο '15.

Με τους ισχύοντες κανόνες του παιχνιδιού, ο νικητής τα παίρνει "όλα", δηλ. ένα μπόνους 50 εδρών που εξασφαλίζει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, τη δεδηλωμένη, ακόμη και σε συμμαχίες με συνολικά ποσοστά κάτω του 40% - με προϋπόθεση, ο βασικός τους πόλος να πρωτεύσει έστω και με μία ψήφο.

Όσοι βλέπουν τις εθνικές εκλογές ως διλημματική επιλογή συνδεδεμένη με τη στρατηγική πορεία της χώρας, δεν έχουν κανένα λόγο να σκορπάνε την ψήφο εκτός βασικού πόλου.

Ο "ευρωπαϊστής αντισυριζαίος", για παράδειγμα, δεν έχει κανένα λόγο να ψηφίσει κάτι άλλο από Νέα Δημοκρατία.

Όχι μόνο τώρα που την ανέλαβε ο Μητσοτάκης - που ομολογουμένως πρεσβεύει νεανικό/κεντρώο προφίλ, εντυπωσίασε με την ανατροπή της πρωτιάς Μεϊμαράκη στον α' γύριο και επίσης προσελκύει (παλιότερο) κόσμο που μάλλον νιώθει τύψεις γιατί αδίκησε την απόπειρα εκσυγχρονισμού του Ψηλού πατέρα του.

Οι ουσιαστικοί λόγοι στήριξης στη ΝΔ συνέτρεχαν και το Σεπτέμβριο 2015 και όντως ταυτίζονταν με το σκεπτικό για το Ναι του δημοψηφίσματος. Η ψυχρή λογική δεν μπορεί να εξηγήσει, γιατί το 38% δεν πήγε σύσσωμο στη ΝΔ (είτε Μεϊμαράκης λεγόταν ο αρχηγός είτε "Σταύρος Δήμας", που ως γνωστόν είναι ιδέα πια).

Δεν είναι όμως όλα λογική (ή έστω μια συγκεκριμένη λογική). Δεν μπορεί να παραγνωριστεί το πλεονέκτημα του φρέσκου αρχηγού όπως και η ανάγκη για στήριξή του (την οποία αρχίζουν να "σπρώχνουν" επιφανείς κεντρώοι), ούτε η κυβερνητική φθορά -που μόνο να μεγαλώσει μπορεί όσο τα επώδυνα μέτρα θα γίνονται (;) συγκεκριμένα.

Ωστόσο, παρόλα αυτά τα πλεονεκτήματα, δεν είναι αυτονόητη η επιτυχία του Κυριάκου.

Όχι μόνο γιατί ο ίδιος "είναι" μόνο ελπίδα (πρέπει να δοκιμαστεί) αλλά και γιατί η κυβέρνηση έχει κοινοβουλευτικά μαξιλαράκια και (θέσει) πρωτοβουλία κινήσεων. Κατανοητή εδώ η νύξη του Φοίβου Καρζή (παρεμπιπτόντως, ευπρόσδεκτη η επάνοδός του στη δημοσιότητα!) για το ενδεχόμενο, ο Τσίπρας να μιμηθεί -σε πυκνότερο χρόνο όπως πάντα- τον Ανδρέα και σε αυτό: στη θέσπιση οιονεί απλής αναλογικής α-λα 1989 στην περίπτωση που πάρει σταθερό και μη αναστρέψιμο προβάδισμα η ΝΔ.

Λέτε ο Αλέξης να επαναλάβει το χουνέρι που έγινε το '89-'90 στον πατέρα Μητσοτάκη; Η απλή αναλογική μπορεί να ψηφιστεί από την παρούσα Βουλή με 200 ψήφους και να ισχύσει στις επόμενες εκλογές. Η ΝΔ του 28% - όση φόρα κι αν πάρει η νέα της ηγεσία, όσο "χαμένη ψήφος" κι αν δείχνει η στήριξη των κεντροαριστερών δυνάμεων - δεν μπορεί να στερηθεί σήμερα τους στρατηγικούς συμμάχους. Χωρίς Πασόκ και Ποτάμι μαζί (ή, επιτέλους, την ένωσή τους) δεν μπορεί να μπλοκάρει την απλ(ούστερ)η αναλογική και πιθανότατα δεν μπορεί ούτε να κυβερνήσει (ακόμη κι αν τη μπλοκάρει). 

Ποτάμι και Γέφυρα

"Δεν θέλω να γίνω ο Τσίπρας της Κροατίας", δηλώνει ο ηγέτης του νέου κόμματος MOST, που κέρδισε 13% στις εκλογές της 8ης Νοεμβρίου και διεκδικεί ρυθμιστικό ρόλο.

Παρά την παραπλήσια ηλικία (ο Μπόζο Πέτροφ γεννήθηκε το 1979) εμείς στην Ελλάδα δύσκολα θα τον αποκαλούσαμε Κροάτη Τσίπρα.

Ούτε καν Κροάτη - η κατάληξη -οφ παραπέμπει σε άλλη πρώην γιουγκοσλαβική δημοκρατία, τη νοτιότερη, ξέρετε.

Είναι όμως βέρος Κροάτης, Δαλματός μάλιστα - από λαϊκή καθολική οικογένεια όπως διαβάζω, χωρίς κομματικές δεσμεύσεις στο παρελθόν. Τα χαρακτηριστικά ενός Τσίπρα (πρώην κνίτης και δεδηλωμένος άθεος) είναι εντελώς διαφορετικά.

Και ψυχίατρος, σαν το Σερβοβόσνιο Ράντοβαν αλλά με πολύ λιγότερο εθνικισμό - κάπου μεταξύ δεξιάς και αριστεράς, έτσι ασαφώς, τοποθετεί τον εαυτό του ο Μπόζο.

Όσο εσείς θα μαντεύετε ποιος είναι ο αντίστοιχος Έλληνας Μπόζο, θυμηθείτε ότι αυτό το σύνηθες σλάβικο χαϊδευτικό (από το Μπόζινταρ μάλλον) συμπίπτει με δημοφιλή παιδικό ήρωα των προηγούμενων γενεών, της δικής μου συμπεριλαμβανομένης. Δεν γνωρίζω αν οι αμερικανοί εμπνευστές του κλόουν Μπόζο είχαν κάποιον σλάβο στο μυαλό τους. Ξέρω όμως ότι η μακρά παρουσία αυτού του χαρακτήρα στην τηλεοπτική πραγματικότητα των ΗΠΑ έδωσε μια συγκεκριμένη, απαξιωτική σημασία σε αυτό το όνομα - και μάλιστα, στο πλαίσιο της ύψιστης πολιτικής αντιπαράθεσης αυτής της χώρας.

Λίγο πριν τις προεδρικές εκλογές του 1992, ο πατέρας Τζωρτζ Μπους αποκάλεσε μπόζο (bozos, στον πληθυντικό) το ζεύγος των πολιτικών του αντιπάλων, Μπιλ Κλίντον και Αλ Γκορ. "Η σκυλίτσα μου η Μίλι σκαμπάζει από εξωτερική πολιτική πιο πολύ απ' ό,τι αυτοί οι δύο μπόζο", δήλωσε ο τότε πρόεδρος. Σε άρθρο τους οι New York Times τον κατακρίνουν ότι, μεταξύ άλλων, άφησε αβοήθητους τους Βόσνιους απέναντι στους Σέρβους και (ναι) Κροάτες που τους "έσφαζαν" επί ένα χρόνο ήδη. "Ποιος είναι ο μπόζο;" αναρωτιέται διαρκώς ο αρθρογράφος της εφημερίδας.

Ο σημερινός Κροάτης Μπόζο, φλερτάροντας με τα δύο μεγάλα κόμματα στα δεξιά και αριστερά του, ζει τα "15 λεπτά" δημοσιότητας, που μπορεί να γίνουν και 15 βδομάδες: σε αντίθεση με τα πιεστικά τριήμερα των ελληνικών διερευνητικών εντολών, η Κροάτισσα ΠτΔ δεν έχει αυστηρό χρονικό περιορισμό ως προς το πότε θα θεωρήσει ότι ναυάγησε η διαδικασία. Κι έτσι τα φώτα της δημοσιότητας πέφτουν πάνω στα ελάχιστα εντυπωσιακά γραφεία (δείτε αποκλειστική φωτό) του κόμματος MOST, κάπου στο κέντρο-απόκεντρο της πόλης (Σεβαστουπόλεως των Αμπελοκήπων, ας πούμε).

Ξέχασα να σας πω: Most σημαίνει Γέφυρα. Νομίζω ότι απ' όποια μεριά κι αν το δει κανείς (εκλογικό ποσοστό, προσέλκυση προσοχής, σημασιολογία), το κόμμα του Μπόζο σίγουρα είναι πάνω από το Ποτάμι.

Next stop

Η επόμενη στάση δεν θα ήταν εφικτή χωρίς όλες τις προηγούμενες.

Η επόμενη στάση δεν είναι η τελευταία.

Η επόμενη στάση είναι αυτή που βλέπετε. Έβαλα το όνομά της, Strojarska, στο μεταφραστή της Google. Μου βγάζει "Engineering". Εδώ είμαστε. Καιρός ήταν.

Από τον Ιανουάριο του 2016, ο Yanko δεν θα είναι [ο] μόνος. Θα έχει πολλούς ομόηχους πλέον στην καινούργια πόλη - το Ζάγκρεμπ είναι γεμάτο Γιάνκο(υς). Συν τη διαδικτυακή παρέα που θα διαβάζει ανταποκρίσεις. Και όλους όσοι έδειξαν, με διαφορετικό τρόπο ο καθένας, την αγάπη τους.

Ξέρω ότι σας έπρηξα με την πρόσφατη παρουσίαση του βιβλίου. Επανέρχομαι για ένα και μόνο λόγο. Με κάποιο μαγικό τρόπο, στους επισκέπτες εκείνης της βροχερής μέρας εκπροσωπήθηκαν όλες οι φάσεις και πτυχές της ζωής μου. Την είδα να περνά μπροστά μου (με την καλή έννοια). Η γειτονιά, το σχολείο, η σχολή, οι δουλειές, οι πόλεις, η οικογένεια. Όπου κι αν εί(μα)στε, με συντροφεύετε στην ανάγκη, στη χαρά, και πάντα.

Ευχαριστώ. Συνεχίζουμε.

Ο καναπές

Δεκαετία του 1920, κάπου στην Αφρική. Μάταια θα ψάξεις το χαμόγελο στα πρόσωπα του ζευγαριού. Δείχνουν ανήσυχοι, έτοιμοι να πάνε παραπέρα, μέχρι και πρόθυμοι γι' αυτό - τουλάχιστον ο μπαρμπα-Γιάννης. 

Είναι όρθιοι. Δεν θυμάμαι φωτογραφία τους σε καναπέ, ούτε γαμήλια ούτε καμιά άλλη. Ίσως να μη συνήθιζαν οι φωτογράφοι τέτοιες πόζες, ή το πιθανότερο υπήρχαν και δεν έτυχε να δω ή να συγκρατήσω καμιά. 

Τα 96 χρόνια ζωής σίγουρα θα περιελάμβαναν φάσεις άνεσης, στιγμές έστω. Τις αξίζουμε στο τέλος. Ο νοερός ή πραγματικός καναπές μας περιμένει στη θέση του, ακόμη κι αν ακολουθώντας παλιά ή και αρχαία παραδείγματα αποφασίζουμε κάποτε να σηκωθούμε απ' αυτόν και να ακολουθήσουμε το δρόμο - για ένα σημείο μακρινό, αόρατο από την κάμερα αλλά υπαρκτό, συναρπαστικό και συγκεκριμένο, όπως προδίδει το έντονο μα και συναισθηματικό βλέμμα του συνονόματου παππού.

Ο νέος αταβισμός

Στις εκλογές της ΝΔ αντιλαμβάνομαι δύο διαφορετικές (αντιτιθέμενες) τάσεις.

Η μία: Ένας κόσμος που είναι έτοιμος να ψηφίσει τον Απόστολο Τζιτζικώστα ως "νέο". Ηλικιακά είναι πράγματι ο νεώτερος - γεννημένος το '78. Σε αντίθεση με τους άλλους 3, δεν έχει διατελέσει υπουργός. Αυτό σήμερα φαίνεται ότι είναι μεγάλο αβαντάζ απέναντι σε Μεϊμαράκη, Μητσοτάκη και Γεωργιάδη, τις φάτσες που φάγαμε στη μάπα. 

Το εκπληκτικό ποσοστό 71% (από 33% στον πρώτο γύρο) που πήρε ο Τζιτζικώστας στις περιφερειακές εκλογές Κεντρικής Μακεδονίας του 2014, έναντι του επίσημου νεοδημοκράτη (κόουτς) Γιάννη Ιωαννίδη, δείχνει ότι έχει μια γερή βάση υποστήριξης σε μια περιοχή-προπύργιο για την ελληνική Δεξιά. Η ψήφος για το "νέο" έχει ταυτόχρονα κάτι το αταβιστικό. Ο Τζιτζικώστας θυμίζει αυτό που ήταν κάποτε ο Σαμαράς: ελληνορθόδοξος πατριώτης με σφραγίδα, από καλή οικογένεια με καλές, διεθνείς σπουδές - και άνθρωπος του περιβάλλοντος Αβέρωφ με μια εσάνς φιλομοναρχισμού (ο πατέρας Τζιτζικώστας ήταν προσωπικός φίλος του Κωνσταντίνου ΙΓ'). 

Απέναντι στα παραπάνω βλέπω (στο timeline και το περιβάλλον μου, τουλάχιστον) την άλλη τάση. Ανθρώπους εκτός μηχανισμών ΝΔ (ή και εγνωσμένους αντιδεξιούς) να δείχνουν απρόσμενο ενδιαφέρον για τις εσωκομματικές εκλογές. Αυτό δείχνει πρώτα και κύρια την ανάγκη πολλών για στήριγμα, αντίβαρο απέναντι στον παραλογισμό των Συριζανέλ. (Παρένθεση: Να δω πότε θα καταλάβουμε ότι ο παραλογισμός είναι πρωτίστως στον εκλογικό νόμο που επιτρέπει σε δυνάμεις του 39% να κυβερνούν μια χώρα.) Η ΝΔ παραμένει η μόνη συμπαγής πολιτική δύναμη της σημερινής αντιπολίτευσης. 

Πολλοί απ' αυτούς τους γνωστούς μου δηλώνουν ότι θα γίνουν μέλη της ΝΔ - διότι μέλος γίνεσαι, όχι φίλος α-λα ΓΑΠ, αποδέχεσαι τις αρχές και τις θέσεις του κόμματος όταν πας και πληρώνεις τα 3 ευρώ - μόνο και μόνο για να στηρίξουν τον Κυριάκο ή οποιονδήποτε άλλον προκειμένου να μη βγει ο "G.G.K." ή "Τόλης" (Τζιτζικώστας). Δυστυχώς όμως δεν βλέπω να υπάρχει το θάρρος για να στηριχθούν, συγκροτημένα, πολιτικές θέσεις απέναντι στα εθνικ(ιστικ)ά, πατριωτικά και "κοινωνικά" αυτονόητα του φερόμενου ως πουλέν του Άνθιμου. Διαβάζω μόνο κριτική εναντίον του Τζιτζικώστα. Συμφωνώ με την αγανάκτηση για το κατάπτυστο "τεστ" (που αν δώσεις νορμάλ απαντήσεις βγάζει ότι ταυτίζεσαι με τον νυν περιφερειάρχη), αλλά επιτρέψτε μου να πω ότι διάφορα άλλα που προβάλλονται δεν είναι καθοριστικά. Ειδικά το ασυμβίβαστο, δηλ. το ότι ο Τζιτζικώστας δεν μπορεί να εκλεγεί βουλευτής άπαξ και παραιτηθεί από περιφερειάρχης. Και λοιπόν; Το να είσαι εξωκοινοβουλευτικός δεν σε εμποδίζει να ηγηθείς κόμματος ή να γίνεις πρωθυπουργός. Μπορεί μάλιστα το να είσαι εκτός Βουλής, εκτός αυτής της Βουλής, να είναι πλεονέκτημα. Σίγουρα ποντάρει και εκεί ο Τζιτζικώστας, όταν μεταξύ των ερωτημάτων του διαβόητου στημένου τεστ συγκαταλέγει το δίλημμα "μέσα στον κόσμο ή μέσα στη βουλή" - χωρίς κεφαλαίο βήτα, μάλιστα, κάτι που νομίζω ότι δεν επελέγη τυχαία.

Το ελληνικό ερωτ(ηματ)ικό

Αδημοσίευτο (από όσο γνωρίζω) κείμενό μου, που μου είχε ζητηθεί να γράψω για το ελληνικό ερωτηματικό και το αν "απειλείται από την τεχνολογία". 

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΡΩΤ(ΗΜΑΤ)ΙΚΟ

Γιάννης (Yanko) Δημητρόπουλος

Αντίθετα με τους φόβους που ενίοτε εκφράζονται, η τεχνολογία του τελευταίου μισού αιώνα, αυτή με τα κομπιούτερ, δεν απειλεί καθόλου τα ελληνικά σημεία στίξης – ούτε γενικότερα το αλφάβητο και τη γλώσσα μας. Εδώ και πολλά χρόνια οι επεξεργαστές κειμένου σε υπολογιστές αλλά και στα “έξυπνα” κινητά τηλέφωνα υποστηρίζουν όλα τα ελληνικά γράμματα και σημεία στίξης. Όλοι (θα έπρεπε να) ξέρουμε ότι το ελληνικό ερωτηματικό εμφανίζεται όταν έχουμε γυρίσει στο ελληνικό πληκτρολόγιο και πατάμε το Q με το μικρό αριστερό δαχτυλάκι. Με μεγάλη χαρά βλέπω ότι στο κινητό μου η άνω τελεία συνυπάρχει με τα άλλα σημεία στίξης της γλώσσας μας, αλλά και στον κειμενογράφο του υπολογιστή αξιοποίησα τη δυνατότητα να τη συμπεριλάβω στις συντομεύσεις, μαζί με κάποια ξενόγλωσσα φωνήεντα που δεν χωράνε στο βασικό πληκτρολόγιο. Και έχω φίλους φιλολόγους και ιστορικούς που άνετα χρησιμοποιούν όποτε θέλουν το πολυτονικό σύστημα, με την προσθήκη μιας ακόμη επιλογής στο πληκτρολόγιό τους. [Ἁπλῶς βαριέμαι νὰ τὸ μάθω· ἀλλιῶς, νομίζετε πὼς δὲν θὰ τὸ χρησιμοποιούσα καὶ ὁ ἴδιος;]

Όπως αποδεικνύουν μεταξύ άλλων επιτυχημένοι νεολογισμοί που αγκαλιάστηκαν από τους Έλληνες χρήστες υπολογιστών και κινητών (ποιος ήξερε πριν από τριάντα χρόνια τις κατεξοχήν τεχνικές λέξεις περιαγωγή και σαρωτής;), η τεχνολογία είναι σε θέση να κάνει ευκολότερες, όχι δυσκολότερες, τις προοπτικές διάσωσης αλλά και άνθησης της γλώσσας μας. Με μία βασική προϋπόθεση: το δικό μας ενδιαφέρον. Ο σεβασμός στη γλώσσα και την καλή της χρήση (που βέβαια καλλιεργείται με την κατάλληλη παιδεία, σχολική και όχι μόνο) είναι αυτός που θα γεννήσει τη ζήτηση για βελτιωμένα εργαλεία υποστήριξης της σωστής χρήσης της, όπως π.χ. πληκτρολόγια και ορθογράφους. Κανένας “στυγνός ιδιώτης” παραγωγός υλικού ή λογισμικού δεν θα έχει συμφέρον να αγνοήσει την επιθυμία του κοινού του να γράφει τα ελληνικά σωστά. Καμία τεχνολογία δεν θα επιβάλει στην ελληνική γλώσσα το λατινικό ερωτηματικό – που κι αυτό βέβαια ιστορικό είναι, όσο και το δικό μας: αμφότερα χρονολογούνται από τον 8^ο μ.Χ. αιώνα περίπου (σύμφωνα με τον Sir Edward M. Thomson, An Introduction to Greek and Latin Palaeography, Clarendon Press, Oxford, 1912).

Δεν είναι λοιπόν πανάρχαιο το ελληνικό ερωτηματικό; Όχι – αλλά τι μ’αυτό; Εμείς το αγαπάμε πάντα, και μάλιστα λίγο παραπάνω από τα ερωτηματικά του υπόλοιπου κόσμου. Όχι μόνο γιατί είναι δικό μας· αλλά και γιατί, ως λέξη, εμπεριέχει το ερωτικό.

Το κομμένο ρεύμα (πασαλιμανιώτικο παραλήρημα)

Εκεί που πάρκαρα δεν υπήρχε το παλιό πιάνο-μπαρ, ούτε άλλο ίχνος ζωής, πέρα από μια εξωτερική μονάδα κλιματιστικού που έβγαζε κρύο αέρα στη γλυκιά φθινοπωρινή βραδιά. Είχα ανάγκη φρέσκο αέρα αλλά όχι κι έτσι. Στρίψαμε αριστερά κι είδαμε έκπληκτοι έναν γιγάντιο Σνούπυ μπροστά στο ανακαινισμένο παλιό σινεμά, τη μόνη από τις αίθουσες της μαγικής γειτονιάς που λειτουργεί ακόμα. Ο σκύλος βγήκε φωτογραφία με τα παιδιά και συνέχισε να προμοτάρει την ταινία. Coming soon to a theater near you, αλλά στο επόμενο τετράγωνο μας περίμενε ήδη ένα θέατρο, δυόμιση χιλιάδων χρόνων. Δεν είναι Επίδαυρος ή Άσπενδος μα θα μπορούσε να είναι τουλάχιστον Τελμησσός, με θέα στην παραλία, αν έλειπε το χτισμένο οικοδομικό τετράγωνο με το σινεμά, το πιάνο-μπαρ και το επίσης κλειστό κινέζικο. Διχασμένος πάντοτε ανάμεσα στις μνήμες της πόλης που με μεγάλωσε και στην ουτοπία της καλύτερης μορφής που θα μπορούσε αυτή να έχει. Αν το Τάιμ και το Τατού και το Βάιχχαρτ ήταν αρχοντικά σαν το Ακταίο της Καλαμαριάς ή παράγκες σαν το Μπητς Μπαρ της Περίσσας του '90, τότε κι εμείς οι άβερετζ θαμώνες ίσως δεν θα ήμασταν Γεωργία, Αντρέας, Άρης, Αλέξανδρος, Δημήτρης, Ζέτα, Μανώλης, Ευαγγελία και Γιάννης. Δεν μπορείς όμως να τα αλλάξεις όλα. Μερικά δεν θέλεις να τα αλλάξεις. Δεν θα μου κακόπεφτε ούτε και στην παραμυθένια μου Ζέα ο ίδιος Όμιλος Ερετών, η ίδια Λέσχη του Θρύλου, η ίδια Αγία Αικατερίνη με το τεταρτοκύκλιο του Τσίλερ απέναντι, η ίδια πάνω-κάτω γέφυρα πάνω απ' τα βρωμόνερα - με κέφαλους (ή λαβράκια) και όχι (Χ)χειμερινούς (Κ)κολυμβητές, μια κι έκλεισε ο (η;) Μυροβόλος κάτω από το Γαλλικό. Το πρώην Γαλλικό, κάποιο ίδρυμα φιλοξενεί τώρα με εκθέματα. Συγκρίνοντας με το παλιό μαθητικό λεφούσι, οι επισκέπτες σήμερα μάλλον θα φαντάζουν λίγοι - σε κάθε περίπτωση όμως θα είναι περισσότεροι απ' το γειτονικό φροντιστήριο γερμανικής του Θωμά, που δεν έχει πια επιγραφές και το μοναδικό του σημάδι ανθρώπινης δραστηριότητας ήταν ένα χαρτάκι της Δεδδηέ στην πόρτα, μάλλον για το κομμένο ρεύμα.

Πάτρα, τραίνο και λιμάνι

Από τη δεκαετία του '90 τουλάχιστον σχεδιαζόταν η ολοκλήρωση του σιδηροδρομικού άξονα υψηλών ταχυτήτων ανάμεσα στα τρία μεγάλα πολεοδομικά συγκροτήματα της χώρας (ΠΑΘΕ).

Οι καθυστερήσεις είναι παντού μεγάλες και οι αιτίες τους πολλές. Η μεγαλύτερη καθυστέρηση αφορά την απόληξη του τραίνου στην Πάτρα, όπου ήδη από τον καιρό που κατοικούσα στην πόλη (προ δεκαετίας) είχε ξεκινήσει η ατέρμονη συζήτηση για το πώς θα διέρχεται η γραμμή υψηλών ταχυτήτων (ΣΓΥΤ) από την πόλη.

Η πόλη ακόμη δεν έχει αποφασίσει αν θέλει το τραίνο να περνά από το κέντρο της (κυκλοφορούν και απόψεις για περιμετρική χάραξη) και με ποιο κόστος (υπόγεια γραμμή ή επιφανειακές ράγες που θα αποτελούν ένα ακόμη φράγμα ανάμεσα στην πόλη και το θαλάσσιο μέτωπό της).

Η κατάσταση περιπλέκεται από το ότι το λιμάνι της πόλης εδώ και λίγα χρόνια έχει μεταφερθεί (εν μέρει) σε νέα θέση μακριά από το κέντρο. Η θέση αυτή είναι στα νοτιοδυτικά της πόλης, που σημαίνει ότι ο ερχόμενος από την Αθήνα πρέπει να διασχίσει ή να παρακάμψει το κέντρο. Προκαλεί αίσθηση το ότι προολυμπιακά η χώρα επένδυσε σε νέο σταθμό επιβατών στο παλιό λιμάνι (στη βορειοανατολική πλευρά), όπως και το ότι το νέο αυτό λιμάνι είναι μικρότερο συνολικά από το παλιό.

Υποτίθεται ότι στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού του λιμένα Πάτρας η εικόνα θα είναι εντελώς διαφορετική. Το γνήσιο ερώτημα είναι, πότε ακριβώς ελπίζεται -ρεαλιστικά- ότι θα ολοκληρωθεί η ανάπτυξη του λιμανιού; Με βάση ποιο πρόγραμμα επενδύσεων, ποιες προβλέψεις κίνησης;

Επειδή στη σημερινή Ελλάδα είναι πιθανότερο να παγώσουν τα μεγαλεπήβολα πλάνα και να αναγκαστούμε να μείνουμε ικανοποιημένοι με ό,τι έχει ήδη γίνει, κοιτώντας να το αξιοποιήσουμε (μη χαθεί έστω και αυτό, το ελλιπές), μάλλον θα πρέπει να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να δούμε τη μεγάλη εικόνα. Όλοι μας άλλωστε οφείλουμε να αναθεωρούμε τους σχεδιασμούς που έγιναν τα χρόνια των παχέων αγελάδων, ειδικά στις περιπτώσεις που αυτοί έχουν μείνει στο χαρτί.

Κατά τη γνώμη μου, η απαίτηση να εξυπηρετείται και το νέο λιμάνι από το τραίνο εγκλωβίζει την πόλη στην αναζήτηση της ανέφικτης "ιδανικής" χάραξης που θα τα έχει όλα και θα συμφέρει. Και η σιδηροδρομική απομόνωση της Πάτρας θα διαιωνίζεται.

Ίσως να είναι περισσότερη εφικτή μια πιο προσγειωμένη λύση: να πάρει απόφαση η Πάτρα ότι το τραίνο ΠΑΘΕ δεν θα τη διασχίζει, ούτε καν για να πάει στο "νέο λιμάνι". Είναι αστείο να συζητάμε για συνέχιση της ΣΓΥΤ στον Πύργο και την Καλαμάτα, όσο αστείο είναι να κλαίμε που η Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου δεν έχει σιδηρόδρομο. Τα πληθυσμιακά και οικονομικά μεγέθη (ειδικά μετά την κρίση, που μειώθηκε ο ρυθμός/όγκος μετακινήσεων) δεν δικαιολογούν επ' ουδενί ΣΓΥΤ.

Με αυτή τη θεώρηση, το μόνο που χρειάζεται είναι ένας σταθμός στα βορειοανατολικά της Πάτρας, όσο το δυνατόν πιο κοντά στο κέντρο και το παλιό λιμάνι - και μια γενναία αναδιάταξη δραστηριοτήτων στο τελευταίο (χωρίς άκαμπτη προσκόλληση σε μακρόπνοα σχέδια), ώστε να εξυπηρετεί όσους (επιβάτες ή μεταφορείς) προσεγγίζουν την Πάτρα με σιδηρόδρομο.

Ο χώρος υπάρχει (ανήκει στον ΟΣΕ) και είναι κοντά (ουσιαστικά: μέσα) στο κέντρο: στην περιοχή του Αγίου Διονυσίου. Για την ακρίβεια, είναι ο σταθμός που ορίζεται στις μελέτες της ΣΓΥΤ ως κεντρικός σταθμός της πόλης. Τα ΚΤΕΛ δεν είναι πολύ παραμέσα και, όπως μαθαίνω, θα έρθουν κι αυτά στην ίδια περιοχή, ένα τετράγωνο μακρύτερα. Έτσι, και το τραίνο υψηλών ταχυτήτων "θα μπαίνει στην πόλη" (όπως επιβάλλει η συγκοινωνιολογική ορθοδοξία) και η εγγύτητα του ΚΤΕΛ θα μπορεί να λειτουργεί συμπληρωματικά (π.χ. φτάνω στην Πάτρα και μετεπιβιβάζομαι για τον τελικό μου προορισμό, & αντίστροφα).

Για το πώς θα φτάσει εκεί η γραμμή από το Ρίο (ή τη Ροδοδάφνη Αιγίου, όσο δεν έχει πέσει ακόμη "τσαπιά" ενδιαμέσως), μπορούν να μελετηθούν εναλλακτικές με ή χωρίς τον υπάρχοντα διάδρομο (στενή γραμμή, πλάτους 1 μέτρου), ο οποίος εδώ και αρκετά χρόνια χρησιμοποιείται με επιτυχία ως προαστιακός. Ο προαστιακός αυτός δεν είναι ανάγκη να σβήσει με το νέο τραίνο. Και να πώς:

(1) Αν ο διάδρομος του προαστιακού χρησιμοποιηθεί για τη γραμμή κανονικού εύρους (όπως προβλέπεται στις υπάρχουσες μελέτες της ΣΓΥΤ), τότε με σταδιακή υλοποίηση και πρόβλεψη για διπλές ράγες (dual gauge) θα μπορέσει να διατηρηθεί η σημαντική συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση των προαστίων μέχρι το Ρίο και πέρα.

(2) Αν η γραμμή κανονικού εύρους προσεγγίσει το σταθμό Αγ. Διονυσίου από εντελώς διαφορετική διαδρομή (η αλήθεια είναι ότι δεν βλέπω πώς ακριβώς θα μπορούσε να γίνει αυτό χωρίς σημαντική δαπάνη, λόγω υπόγειας χάραξης, αλλά έστω ότι βρίσκεται ο τρόπος), εξυπακούεται ότι τα σημερινά δρομολόγια (Αγ. Βασίλειος - Αγ. Ανδρέας) θα μπορούν να συνεχιστούν ως έχουν.

Και στις δύο περιπτώσεις, τα δίκτυα ΣΓΥΤ και μετρικό θα έχουν ανταπόκριση στο σταθμό Αγ. Διονυσίου. Έτσι, ο μετακινούμενος από Αθήνα για Πύργο (αν ποτέ ξαναλειτουργήσουν οι μετρικές γραμμές νότια της Πάτρας) θα μπορεί με μια απλή μετεπιβίβαση (Πάτρα) να μπαίνει στο μετρικό τραίνο.

Αυτό νομίζω ότι χρειάζεται η Πάτρα. Έναν σταθμό στη βόρεια άκρη του κέντρου της. Ούτε περιμετρική χάραξη (μην επαναληφθούν τα λάθη των μακρινών σταθμών που θες ταξί για να τους προσεγγίσεις), ούτε έχει η Πάτρα τα φόντα (και το Δημόσιο τα λεφτά) να γίνει Μάλμε με υπόγεια διέλευση τραίνου υψηλής ταχύτητας, αποκτώντας "τύπου" μετρό.

Κι όσο για την πρόσβαση στο θαλάσσιο μέτωπο, αυτή δεν κινδυνεύει βέβαια από την παραμονή μιας ήπιας προαστιακής μετρικής γραμμής όπως έχει σήμερα. Η Πάτρα είναι μια καστρούπολη κατά βάση, από τις πολλές "παραλιακές" που όμως ουσιαστικά γυρίζουν την πλάτη στη θάλασσα. Οι αστικές παραλίες της είναι από χρόνια κατεστραμμένες και η μόνη σχετικά όμορφη παραθαλάσσια γωνιά της (Μαρίνα-Πελεκάνος) αποκόπτεται από ένα άλλο, ακόμη πιο δύσβατο φράγμα, αυτό της παραλιακής λεωφόρου που έγινε πριν χρόνια "διαδρομή ταχείας διέλευσης".

Αν καλοσκεφτούμε τα παραπάνω, ακόμη κι η επιφανειακή χάραξη στα χνάρια της μετρικής - λύση με πολύ μικρότερο κόστος από τις υπόγειες ή επίγειες - δεν θα κάνει μεγάλη πρόσθετη ζημιά στη σχέση της πόλης με τη θάλασσα. Αν πρέπει σώνει και καλά το τραίνο να διέλθει, ας γίνει χωρίς χαντάκια, χωρίς λαγούμια, και χωρίς να φέρουμε το Βούπερταλ στον Πατραϊκό.

Αλλά αν είναι να περιμένει άλλα 25 χρόνια μέχρι να βρούμε τον καλύτερο τρόπο για να διέλθει, τότε ας μη διέλθει ποτέ. Τέρμα στο σταθμό Αγίου Διονυσίου!

Υστερόγραφο: Ενδιαφέρον παρουσιάζει η εργασία (χωροτακτών/αρχιτεκτόνων κυρίως, με συντονισμό από το κορυφαίο Πολυτεχνείο Ζυρίχης ETHZ) που θα παρουσιαστεί την ερχόμενη εβδομάδα (12-14 Νοεμβρίου) στην Αγορά Αργύρη της Πάτρας.

Φωτό: Το υπερυψωμένο τραίνο του Βούπερταλ

Το Μάτι Του Ταύρου: Παρουσίαση στην Αθήνα

Στις 22/10/2015 στο Polis Art Café της Αθήνας έγινε η παρουσίαση του μυθιστορήματος "Το Μάτι Του Ταύρου", των εκδόσεων ΙΒΙΣΚΟΣ. 

Μετά από το χαιρετισμό του οικοδεσπότη κ. Βασίλη Χατζηιακώβου και τον πρόλογο της εκδότριας κας Βίκυς Κάουλα, για το βιβλίο μίλησε ο φίλος δημοσιογράφος Αχιλλέας Χεκίμογλου ("Βήμα" & "Βήμα της Κυριακής"). Με τον Αχιλλέα γνωριστήκαμε σε μια συνέντευξη τύπου των εταιρειών αυτοκινητοδρόμων που κάλυπτε και έκτοτε έχουμε συχνή και γόνιμη ανταλλαγή απόψεων επί παντός του επιστητού - από την ελληνοκαταλανική αλληλεπίδραση του 14ου αιώνα έως το ποιοι υπουργοί βάφουν το μαλλί τους :) 

Εκτός από ικανός δημοσιογράφος και καλή πένα (κληρονομικό χάρισμα αλλά και καλλιεργημένο τάλαντο) έχει υπάρξει ραδιοφωνικός παραγωγός στον "88μισό" της γενέτειράς του Θεσσαλονίκης και πέρυσι έκανε την έκθεση φωτογραφίας "Πόλεις Από Τα Κάτω". Τον ευχαριστώ που είχε την καλοσύνη να προβάλει "Το Μάτι Του Ταύρου" και που χαρακτήρισε "χιτσκοκικό" το φινάλε του. 

Άκουσα κι άλλα καλά λόγια από αναγνώστες, τα οποία με χαροποιούν αλλά και ανεβάζουν τον πήχυ. Ελπίζω να διαβάσουν όλο και περισσότεροι το βιβλίο ώστε να δω αρκετές κρίσεις, γνώμες και υποδείξεις, που τις χρειάζομαι για τη συνέχεια. Το 2015 - αυτή η παλαβή χρονιά - είναι μόνο η αρχή, έτσι τουλάχιστον θέλω να πιστεύω.

Δέχτηκα ενδιαφέρουσες ερωτήσεις για τους συμβολισμούς, τους χαρακτήρες, τις πηγές έμπνευσης, το υφος γραφής, το νόημα του τίτλου, το πώς βρίσκω χρόνο για να γράφω, μέχρι και για το εξώφυλλο. Για το τελευταίο, θα συμπληρώσω κάτι που παρέλειψα στην παρουσίαση. Η αποβάθρα που εμφανίζεται είναι ταυτόχρονα μια κομμένη (ή ημιτελής) γέφυρα. Ο Αχιλλέας είπε ότι το βιβλίο, εν τέλει, είναι για γέφυρες. 

Ακολουθεί το κείμενο της δικής μου ομιλίας (στο περίπου: υπήρχε ένα χειρόγραφο από το οποίο κάπως ξέφυγα - και δεν κρατήσαμε transcript), εμπλουτισμένο με λίγα ακόμη αποσπάσματα του βιβλίου πέραν των όσων άκουσαν από κοντά οι δεκάδες παριστάμενοι, μεταξύ των οποίων και πολλά γνώριμα και αγαπημένα πρόσωπα - κάποια ήρθαν από δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, σε μια μέρα με κακοκαιρία, επίσημη επίσκεψη Hollande και πορείες στο κέντρο, ενώ υπήρχαν και φίλοι που ξεκίνησαν να έρθουν και αποθαρρύνθηκαν από την πραγματικά δύσκολη κατάσταση. 

Με συγκίνησαν και όσα είπαμε από κοντά. Από τα πολλά και όμορφα λόγια, θα ξεχωρίσω την προτροπή μιας φίλης από την Πόλη, που μου ευχήθηκε, σε κάποιο μελλοντικό μου μυθιστόρημα, να γράψω για την άλλη "πινέζα στην καρδιά", την Επτάλοφο του Βοσπόρου. Δεν της απάντησα επιτόπου, αλλά η αλήθεια είναι ότι, το μυθιστόρημα που ξεκίνησα να γράφω (λίγο-λίγο κι αυτό) από πέρυσι, έχει και "άρωμα" Κωνσταντινούπολης. Δεν είναι κακή ιδέα να το ενισχύσω.

Ήταν μια αξέχαστη μέρα. Ευχαριστώ και πάλι!

«[Η] αγάπη της [Μαρίας] για τα βαγόνια, τις ατμομηχανές και τις ράγες […] είχε ξεκινήσει από παλιά, από τα εικο­νογραφημένα βιβλία, πολύ πριν ο θείος Πόλυς φέρει το πρώτο μοντέλο σιδηροδρόμου από κάποιο απ’ τα πολλά ταξίδια του». [σελ. 9]

Είμαστε στην Κύπρο.

Εκείνη τη μέρα, παραμονή πρωτοχρονιάς 1952, αρχίζει Το Μάτι Του Ταύρου.

«Ούτε δύο χρόνια δεν είχαν περάσει από το ενωτικό δημοψήφισμα. Η Ελλάδα είχε αντιδράσει χλιαρά […]. Σχεδόν επιδεικτικά, […] την ίδια χρονιά είχε μπει μαζί με την Τουρκία στο ΝΑΤΟ». [σελ. 10]

Η Κύπρος εκείνη την εποχή έχει 80% Έλληνες και 20% Τούρκους.

Έχει Βενετσιάνικα τείχη. Έχει Βρετανό αφέντη.

Έχει χαλκό. Άλλωστε Κύπρος σημαίνει χαλκός, cuprum, copper.

Ο χαλκός εξάγεται. Ο σιδηρόδρομος του μεταλλείου κατεβαίνει με ράγες σε ένα λιμάνι, που λέγεται Καραβοστάσι.

Κι από εκεί η γραμμή συνεχίζει ανατολικά, ενώνοντας το νησί από άκρη σε άκρη. Λεύκα, Μόρφου, Λευκωσία, Αμμόχωστος.

Απ’ τους ίδιους τόπους που περνά σήμερα μια άλλη γραμμή. Που δεν ενώνει, αλλά χωρίζει.

Η Κύπρος είναι διαιρεμένη όσο τη θυμάμαι. Τα πρώτα πολιτικά γεγονότα που έχω στη μνήμη μου είναι αυτά του καλοκαιριού του ’74. Ένα καλοκαίρι που ξεκίνησε με ήσυχες μέρες, είχε και Μουντιάλ, που τότε το λέγανε WM γιατί γινόταν στη Γερμανία.

Ο κόσμος έβλεπε μπάλα – και μετά, χάθηκε η μπάλα.

Ήταν ένα παλαβό καλοκαίρι. Σε μια χώρα που έκανε του κεφαλιού της, μέχρι που χάθηκε το έδαφος κάτω από τα πόδια μας.

Ένα παλαβό καλοκαίρι ήταν και το φετινό. Μια παλαβή χρονιά. Σ’ αυτή την παλαβή χρονιά, όμως, ήρθε ο καιρός να κυκλοφορήσει Το Μάτι Του Ταύρου.

Και έτσι, η παλαβή χρονιά, έγινε χρονιά χαράς. Και η σημερινή μέρα, είναι μέρα χαράς.

Χαίρομαι που είστε εδώ, για να με στηρίξετε ή για να με γνωρίσετε.

Χαίρομαι που είμαι εδώ – εδώ στην Αθήνα. Την πόλη που με γέννησε – λίγο πιο πέρα από εδώ, στην Πατησίων – και με σπούδασε, στο μεγάλο της Πολυτεχνείο.

Νιώθω ότι είναι μια πόλη μεγαλόψυχη απέναντί μου, παρόλο που εγώ είμαι μάλλον αμφίθυμος απέναντί της. Μένω στο μακρινότερο προάστιό της, έτσι λέω: την Κόρινθο. Έρχομαι εδώ δυο-τρεις φορές τη βδομάδα. Τη γυροφέρνω. Αλλά δεν στέκομαι σ’ αυτή. Κινούμαι.

Το Μάτι Του Ταύρου είναι όλο κίνηση. Δώδεκα τόποι.

«Κινηματογραφικές» οι εναλλαγές, ίσως. Με τόσα πολλά εξωτερικά γυρίσματα, αν ποτέ γινόταν μια τέτοια ταινία, θα της τελείωνε ο προϋπολογισμός.

Μέχρι λοιπόν να γυριστεί η ταινία, προτείνω να διαβάσετε το βιβλίο.

Αν μη τι άλλο, είναι ένα low-budget ταξίδι. Ταξίδι για τον αναγνώστη, αλλά και για το συγγραφέα.

Γράφοντας ταξίδεψα ξανά στις αναμνήσεις. Περπάτησα ξανά στην προκυμαία της Σμύρνης και τους μέσα δρόμους του Κορδελιού, κάθησα κάτω από τα πλατάνια στο Γρίμποβο της Ναυπάκτου, ήπια την τσέχικη μπύρα μου στην Πράγα.

Ταξίδεψα όμως και με τη φαντασία. Κατ’ αρχήν στην Κύπρο. Παρόλο που μεγάλωσε με Κύπρο η γενιά μου, δεν έχω αξιωθεί να πάω στη Μεγαλόνησο. Ούτε στην Κέρκυρα. Σ’ αυτά τα δύο νησιά διαδραματίζεται το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας. Δυο νησιά που έχουν κάποια κοινά. Το Κάππα της Κύπρου και το Κάππα της Κέρκυρας. Και τα δύο Βήτα. Τα βενετσιάνικα τείχη και το βρετανό αφέντη.

Κι όταν έφυγε ο βρετανός αφέντης από την Κύπρο, το 1960, λίγο πολύ ξέρουμε τι έγινε. Με την Κύπρο μεγαλώσαμε, όπως είπα. Είναι η "πινέζα στην καρδιά", που μάθαμε στα κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας. Μας πονά.

Όταν όμως είχε φύγει ο βρετανός απ’ το Ιόνιο, έναν αιώνα νωρίτερα, τι έγινε;

Ο βρετανός άφησε στην Ελλάδα πολλά νησιά. Όχι μόνο τα Επτά. Κι όχι μόνο στο Ιόνιο. Τα νησιά έκτοτε είναι όλα ελληνικά. Εκτός από ένα.

«[Τ]η Σάσωνα, το βορειό­τερο από τα νησιά που έδωσαν σαν προίκα οι Βρετανοί στην Ελλάδα […] – ένα έδαφος που χάθηκε, άδο­ξα ίσως, τον καιρό που κερδήθηκαν πολλαπλάσιες εκτάσεις». [σελ. 38]

Ένα νησάκι πέρα από την Κέρκυρα, πέρα από τους Οθωνούς και την Ερεικούσα, που ανήκε στην Ελλάδα για πενήντα χρόνια, μέχρι το ’14 που ο Βενιζέλος – εννοώ το 1914 και τον Ελευθέριο Βενιζέλο – την έδωσε στην Αλβανία, ενώ η χώρα αποκόμιζε τεράστια εδαφικά οφέλη: Ήπειρο, Μακεδονία, Θράκη, νησιά, Κρήτη. Κάτι σαν αντιπαροχή.

Αυτή η σχετικά άγνωστη πτυχή, όπως και η εξίσου άγνωστη στον πολύ κόσμο ιστορία του κυπριακού σιδηροδρόμου, μου έδωσαν το φόντο για μια ιστορία μισού αιώνα.

Το Μάτι Του Ταύρου είναι ένα ταξίδι όχι μόνο στον τόπο αλλά και στο χρόνο.

Με σταθμούς ιστορικούς, όπως το ’74 – τη χρονιά της εισβολής – και το 2004, τη χρονιά της Ολυμπιάδας.

Αλλά ίσως οι πιο σημαντικές αλλαγές συμβαίνουν στα μέσα της δεκαετίας του '80 που αρχίζουμε να βλέπουμε την υπέρβαση κάποιων διαιρέσεων.

Φυσικών διαιρέσεων: είναι η χρονιά που κάποιοι άνθρωποι από το εξωτερικό πρότειναν για πρώτη φορά συγκεκριμένες, εφικτές λύσεις γεφύρωσης θαλάσσιων περασμάτων.

«Η Μεσόγει­ος δεν έχει τροπικές καταιγίδες ούτε καναδέζικες χιονοθύελλες, έχει όμως τα δικά της βίαια ξεσπάσματα του καιρού. Κι όταν έρθουν αυτά, ούτε αεροπλάνο ούτε πλοίο μπορεί να σε πάει στην ηπειρωτική χώρα. Τίποτα – εκτός ίσως από μία γέφυρα.

Οι γέφυρες όμως ακόμα ήταν στα χαρτιά, ή στα μυαλά λίγων ανθρώπων. Μόνο τα στενά που ήταν απολύτως στενά είχαν γεφυρωθεί στην Ελλάδα. Στην Κέρκυρα, όπως και στο Αντίρριο, κάτι τέτοιο δεν ήταν εύκολο. Ούτε όμως και αδύνατο – ήταν πεπεισμένοι γι’ αυτό οι προϊστάμενοι του Χριστόφο­ρου, που τον έστειλαν να δει από κοντά, αναγνωριστικά, τις δυνατότητες μιας ζεύξης στα δύο αυτά μέρη». [σελ. 101]

Αλλά και πολιτικών διαιρέσεων, μέσα στην Ελλάδα, στα Βαλκάνια, στην Ευρώπη:

«[Κ]άτι πήγαινε να αλλάξει. Η μέχρι τότε πραγ­ματικότητα των κλειστών συνόρων ήταν βολική. […] Μπορεί επίσημα η Ελ­λάδα και η Αλβανία να παρέμεναν σε εμπόλεμη κατάσταση, παρατείνοντας τα δεδομένα του Σαράντα μέχρι και τότε, όμως οι γεωπολιτικές συνθήκες άλλαζαν […].Ξαφνικά, ή όχι και τόσο ξαφνικά, ανακαλύφθηκε η Ήπειρος – με ήτα κεφαλαίο, όχι κάποια χαμένη Ατλαντίδα, αλλά η υπαρκτή, η πανάρχαια αλλά όχι τόσο προβεβλημένη γη του Πύρρου. [...] Η Ελλάδα, με λίγα λόγια, θύμιζε στην Αλβανία ότι εκείνη –όχι η εχθρική της Γιουγκοσλαβία, ούτε η Ιταλία με την οποία τη χώριζε μια θάλασσα– ήταν το παράθυρό της στον υπόλοιπο κόσμο. […] Η παρέα ήταν προβληματισμένη. Δεν μπορούσε κανείς να καταλάβει πού ακριβώς θα οδηγούσαν όλα αυτά κι αν θα ήταν για το καλό τους. «Θα μας φέρουν τους Αλβανούς», προέβλε­πε ο ένας. «Θα διώξουν τους Βορειοηπειρώτες», φοβόταν ο άλλος. «Μπας κι ανοίξουμε δουλειές εκεί πάνω;» αναρωτή­θηκε ένας τρίτος. Όλα ήταν δυνατά». [σελ. 105-107]

Τα μέσα της δεκαετίας του ’80, αθόρυβα, γέννησαν ιστορία, με αποτελέσματα που είδαμε αργότερα.

Παρά την τόση ιστορία, δεν ξέρω αν μπορούμε να πούμε «ιστορικό» το μυθιστόρημα, μου φαίνεται λίγο βαρύς αυτός ο τίτλος.

Δεν λείπουν τα ιστορικά πρόσωπα, σε όλη αυτή τη διαδρομή του μισού αιώνα που καλύπτει Το Μάτι Του Ταύρου.

Υπάρχει ένας νεώτερος Βενιζέλος, ο Σοφοκλής.

Και ένας φαλακρός τουρκοκύπριος ηγέτης, που τον προλάβαμε.

Και ο μυστηριώδης μεσιέ Τριανταφυλλίδης, που τον αναζητούν στο Παρίσι το ’74.

Οι πρωταγωνιστές όμως είναι αυτό που οι εκδότριές μου αποκαλούν «καθημερινούς ανθρώπους».

Για κάποιους απ’ αυτούς θα διαβάσετε στο οπισθόφυλλο.

Είναι άνθρωποι σε κίνηση.

Η Μαρία, που γυροφέρνει τη Λευκωσία και το τραίνο της.

Ο γοητευτικός συνωμότης Κώστας.

Ο λαμπρός επιστήμονας Χριστόφορος.

Και, εκτός οπισθοφύλλου:

Ο ταξιδεμένος θείος Πόλυς.

Ο δάσκαλος που έφυγε από τη Σμύρνη πριν την καταστροφή.

Και άλλοι ακόμη, με μεγαλύτερη έκπληξη για μένα ένα πρόσωπο που αυτονομήθηκε όσο έγραφα: ο αστυνόμος Χάρης Τσερτσεβές, που στο τέλος βρίσκει την άκρη του νήματος.

Αστυνομικό μυθιστόρημα; 

Αν με ρωτήσετε, δεν ξέρω τελικά τι είναι. Ιστορικό; Πολιτικό; Αστυνομικό; Τεχνικό; (Υπάρχουν τέτοια;)

Δύσκολα βάζεις ταμπέλες. Νομίζω αυτό ισχύει για όλα όσα γράφω, όπως ας πούμε για το μπλογκ, το Yanko’s Go-HomePage. Νομίζω ισχύει και για μένα.

Η μόνη σίγουρη ταμπέλα μου είναι ο Πειραιάς. Εκεί μεγάλωσα, εκεί ερωτεύτηκα, εκεί παντρεύτηκα.

Παρόλο που πρέπει να τα προσέχουμε αυτά, στην Αθήνα είμαστε, έχω και Παοκτζή δίπλα μου, πρέπει να το ομολογήσω: Μια μικρή πινελιά από Πειραιά, την έβαλα. Θα τη δείτε.

Δεν το παράκανα όμως. Δεν μ’ έπαιρνε. Γιατί καραδοκούν οι φίλοι μου, οι αμείλικτοι, που σε μια τέτοια περίπτωση την είχαν έτοιμη την παραλλαγή του τίτλου:

Το Μάτι Του Γαύρου.

Αυτούς λοιπόν τους αμείλικτους φίλους, και ειδικά αυτούς που σαν πειραματόζωα διάβασαν τα χειρόγραφα των βιβλίων μου, τους ευχαριστώ θερμά για την υπομονή και τη συμπαράστασή τους, όπως ευχαριστώ και:

• Την Ευαγγελία και τα τρία μας παιδιά, που ήρθαν σήμερα από το μακρινό προάστιο

• Την ευρύτερη οικογένεια

• Τη Βίκυ Κάουλα και την Έφη Λάζου από τις εκδόσεις Ιβίσκος για την πολύ καλή συνεργασία

• Τους οικοδεσπότες και προσωπικά τον κ. Χατζηιακώβου

• Τον Αχιλλέα που μελλοντικά ελπίζω να γράψουμε κάτι από κοινού

• Και όλους εσάς που με ακούσατε.

Καλή συνέχεια!

--

Η ιστοσελίδα των εκδόσεων ΙΒΙΣΚΟΣ, εδώ: www.iviskospublications.gr

Το μπλογκ του Αχιλλέα, εδώ: hekimoglou.blogspot.com

Περισσότερες φωτογραφίες από την εκδήλωση θα δείτε στο Facebook: www.facebook.com/yankodim

Πόσες ακόμη "κακές στιγμές";

Στο πολύνεκρο τροχαίο της Γαλλίας στις 23/10 ενεπλάκησαν ένα εκδρομικό λεωφορείο με συνταξιούχους επιβάτες και ένα άδειο αρθρωτό φορτηγό, που είχε διπλώσει. 

Η σύγκρουση έγινε στο νομαρχιακό δρόμο D17 κοντά σε ένα χωριό στην περιοχή του Μπορντώ. Οι υπεύθυνοι διαχείρισης αυτού του δρόμου πιστεύω ότι θα ζοριστούν πολύ για να αποδείξουν ότι η κατάστασή του δεν συνέβαλε στο δυστύχημα. Σύμφωνα με το νομαρχιακό συμβούλιο, το όριο ταχύτητας είναι 90 χλμ την ώρα και υπάρχει η προβλεπόμενη σήμανση με οριοδείκτες και πινακίδες προειδοποίησης επικίνδυνης στροφής. Η επιτόπια πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.

Η επίμαχη στροφή έχει ακτίνα καμπυλότητας σίγουρα πολύ μικρότερη από τα 400 και πλέον (ανάλογα με την επίκλιση της στροφής) μέτρα που απαιτούνται για τη συγκεκριμένη ταχύτητα μελέτης (των 90). Το όριο εκεί, λαμβάνοντας υπόψη και την περιορισμένη ορατότητα (λόγω της πλαγιάς αμέσως ανατολικά), δεν θα έπρεπε να είναι πάνω από 40-50 (και πολλά λέω μάλλον).

Ακόμη και στην προβληματική από πλευράς οδικής ασφάλειας Ελλάδα, τέτοιες στροφές στις επαρχιακές οδούς σημαίνονται με κάτι παραπάνω από τα άσπρα κολωνάκια και τις τριγωνικές πινακίδες διαδοχικών στροφών που έχει η εν λόγω γαλλική παγίδα. Στην Ελλάδα συνήθως βλέπεις τα ασπρόμαυρα τετράγωνα βέλη ή "πουλιά" μαζί με κάποιο - συχνά υπερβολικό, για κάλυψη του "ποπού" - όριο ταχύτητας.

Στο συγκεκριμένο σημείο - και δεν κρίνω συνολικά τη Γαλλία, που υπερτερεί κάπως από εμάς στην οδική ασφάλεια αλλά δεν είναι και Σουηδία - είναι τεράστιο σφάλμα που δεν επισημαίνεται με κάποιο πιο έντονο τρόπο αυτή η στροφή. Ο δε γάλλος γενικός γραμματέας μεταφορών, που μίλησε για "καλό δρόμο" που "δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη επικινδυνότητα", μάλλον θα έπρεπε να είναι πιο φειδωλός σε τέτοιους χαρακτηρισμούς.

Το λεωφορείο (που όπως ακούμε σε ένα βίντεο αναπαράστασης πήγαινε περίπου με 60-70) έμεινε μεν όρθιο αλλά κάηκε. Αυτός είναι κι ο λόγος που το δυστύχημα κατέστη το σοβαρότερο (από πλευράς αριθμού νεκρών) των τελευταίων 33 χρόνων στη Γαλλία και έγινε βασικό θέμα στη διεθνή ειδησεογραφία των ημερών. 

Χαρακτηριστικές φωτογραφίες από τη δουλειά των ομάδων της γαλλικής χωροφυλακής θα δείτε σε αυτό το σύνδεσμο. Πέρα από τα λίγα που είναι προφανή σε κάποιον σαν κι εμένα που σχολιάζει από την άνεση του καναπέ του (ή ακόμη και στους μη ειδικούς), το συμβάν δεν προσφέρεται για συνολικά πορίσματα-εξπρές. 

Δεν μπορεί όμως κανείς να παραβλέψει την ανευθυνότητα του (νεκρού πλέον) φορτηγατζή, ο οποίος όχι μόνο έχασε τον έλεγχο του οχήματος - προκαλώντας όλα τα τραγικά που ακολούθησαν - αλλά είχε μέσα στην καμπίνα του φορτηγού (σύμφωνα με το BBC) και τον τρίχρονο (!) γιο του, που και αυτός όπως και οι ηλικιωμένοι εκδρομείς πλήρωσε με τη ζωή του αυτό που κάποιοι επιμένουν να αποκαλούν αβασάνιστα κακιά στιγμή.

"50 λωρίδες", όπως 13 μποφόρ

Σατιρίζοντας τη μεγάλη ιδέα που συχνά έχουμε για τη χώρα μας, ο γελοιογράφος Ιωάννου το 1986 έδειχνε τον Ανδρέα Παπανδρέου να κλαίγεται στον τότε κινέζο ηγέτη, Ντενγκ Ξιαοπίνγκ. "Ξέρεις τι είναι, σύντροφε, να έχεις να κουλαντρίζεις 10 εκατομμύρια κόσμο;" Και ο κινέζος κουνούσε το κεφάλι του με κατανόηση: "ΤΣ, ΤΣ, ΤΣ..."

Πώς λοιπόν να κάνουμε εμείς τους έξυπνους στους κινέζους για το τεράστιο μποτιλιάρισμα που συνέβη προ ημερών στον αυτοκινητόδρομο G4, στην επιστροφή από την εορταστική "Χρυσή Εβδομάδα";

Διαβάσαμε ομολογουμένως διάφορα τερατώδη, όπως ότι το μποτιλιάρισμα συνέβη σε δρόμο 50 λωρίδων, όπως μας πληροφορεί μέχρι και η ποιοτική Lifo.

Ψάχνοντάς το λίγο, βέβαια, βλέπουμε ότι η διατομή του δρόμου δεν είναι μεγαλύτερη από αυτή του αστικού Κηφισού. Τέσσερις λωρίδες (συν ΛΕΑ) ανά κατεύθυνση, όπως και στο Σεπόλια-Μπουρνάζι. Οι εικόνες των "50" λωρίδων είναι από το σταθμό διοδίων του Zhuozhou (Τζου-Ο-Τζόου). Στην πραγματικότητα (όπως θα δούμε στο Google Maps) είναι καμιά τριανταριά οι λωρίδες, περίπου όσες και στις Αφίδνες ας πούμε.

Το μποτιλιάρισμα ωστόσο ήταν στ' αλήθεια μεγάλο. Παρατηρώντας φωτογραφίες, βίντεο και λεπτομέρειες των ρεπορτάζ μπορούμε να δούμε (ή να μαντέψουμε) μερικές ιδιαιτερότητες.

(1) Σε αντίθεση με τις Αφίδνες και τους περισσότερους μετωπικούς σταθμούς διοδίων των εθνικών μας οδών, στο Zhuozhou για κάποιο λόγο δεν έχουν εφαρμόσει αναστρέψιμες λωρίδες. Ο μποτιλιαρισμένος σταθμός είναι στην είσοδο προς Πεκίνο. Στην αντίθετη κατεύθυνση, λίγο βορειότερα, υπάρχουν διόδια για όσους εξέρχονται. Άραγε έχουν ταυτόχρονες κυκλοφοριακές αιχμές εκεί στις δύο κατευθύνσεις; Αν όχι, δείχνει σπάταλος αυτός ο σχεδιασμός.

(2) Λίγο μετά τα επίμαχα διόδια εισόδου υπάρχει το περίφημο checkpoint, που ορισμένοι επισήμαναν ως αιτία για το μποτιλιάρισμα. Δεν βρήκα κάποια πληροφορία για το ρόλο που παίζει. Από ρεπορτάζ εικάζω ότι μπορεί να είναι το σημείο όπου προμηθεύονται την "κάρτα Πεκίνου" οι επαρχιώτες κινέζοι, μια και για την είσοδο στην κινεζική πρωτεύουσα εφαρμόζονται περιορισμοί εδώ και χρόνια. Η εικόνα στο τέλος της ανάρτησης, που αλίευσα (παγώνοντας το βίντεο) από μια άλλη ιστοσελίδα, δείχνει ένα στέγαστρο και αφήνει να εννοηθεί ότι υπάρχει και λωρίδα ζύγισης φορτηγών στα αριστερά. Εντύπωση μου κάνει επίσης, από το βίντεο του Guardian, ότι κάποια οχήματα δείχνουν να κινούνται ανάποδα βγαίνοντας από το checkpoint! Το σίγουρο είναι ότι εκεί που το "φύτεψαν", μειώνει δραστικά το πλάτος της χοάνης και σαμποτάρει την ομαλή συμβολή από τις 30 λωρίδες στις τελικές 4, η οποία χρειάζεται όσο το δυνατόν ηπιότερη απομείωση του πλάτους. Το απότομο στένεμα δημιουργεί μποτιλιαρίσματα.

(3) Το checkpoint πριν τρία χρόνια ήταν ακόμη υπό κατασκευή, κι έτσι - στο βίντεο από τα μποτιλιαρίσματα του 2012 στο ίδιο σημείο - βλέπουμε ότι το απότομο στένεμα από μόνο του κάνει αρκετή ζημιά, ανεξάρτητα από το αν σε σταματά κάποιος στο checkpoint.

"Όλα θέμα παιδεία"

"Ας μη μιλάμε στους ξένους όλη την ώρα για τους αρχαίους ημών προγόνους. Τους ξέρουν καλύτερα από εμάς".

Συμβουλή ενός καθηγητή στο γυμνάσιο.

Πόσες και πόσες φορές δεν τον έχω θυμηθεί. Και με τα πανηγύρια ανεύρεσης του Κολοσσού της Ρόδου (υπουργός Αλεξανδρής, που μπέρδεψε ένα αγκωνάρι του λιμανιού με τη γροθιά του γίγαντα). Και με το σύνθημα μασεντόνια ιζ γκρηκ - με θλίψη εδώ για την ανεπάρκεια (της επίκλησης του Μεγαλέξανδρου) και την αδικαιολόγητη ανασφάλειά μας. Και με όλες τις άλλες εκδηλώσεις προγονοπληξίας. Που από ένα σημείο και μετά παύουν να είναι αστείες. Διότι η υπερπροβολή της Αμφίπολης όπως και οι πρόσφατες κιτς (τύπου χούντας) γιορτές για τη Σαλαμίνα, φαίνεται πως δεν είναι τίποτε άλλο από απελπισμένες προσπάθειες να αναχαιτιστεί η άνοδος των χρυσαυγιτών (πέρυσι στις ευρωεκλογές και φέτος στις δεύτερες εκλογές). Δώσε στο λαό ελληνικό κλέος να μην το μονοπωλούν "αυτοί".

Μάταιες προσπάθειες. Οι ρίζες της συμπάθειας στο ακροδεξιό/νεοναζιστικό κόμμα βρίσκονται, όχι μόνο στην κρίση και τη συγκυρία, αλλά και στην παιδεία που μετά το '85 περίπου καλλιεργήθηκε σαν αντίβαρο στο μαλλιαρό "σοσιαλισμό". Το ανάδελφον του έθνους μας υπονοεί εθνική ανωτερότητα, αίσθημα που κλονίστηκε μετά το '90 όταν αποκτήσαμε γείτονες - διότι μέχρι τότε γύρω μας βλέπαμε σύστημα και παραπέτασμα, όχι κοντινούς και (εν τέλει) συγγενείς λαούς. Η πεισματική άμυνα απέναντι στην πραγματικότητα, μπορεί να μαλάκωσε για κάποια χρόνια που νομίζαμε ότι κάναμε διείσδυση (ακούγεται και πιπεράτο αυτό!) με την οικονομική μας "δύναμη", δηλαδή τα αντληθέντα κεφάλαια από τον έλληνα μικροεπενδυτή και μετά από το φθηνό δανεισμό. Μαλάκωσε αλλά - εδώ παίζει το ρόλο της η ύφεση - με τα στριμώγματα ξέσπασε με αποτέλεσμα, όχι μόνο το 6-9% στους φασίστες (που αν μη τι άλλο είναι συνεπέστεροι των υπολοίπων στην προσκόλληση στο ελληνικό μεγαλείο) αλλά και μια πολύ ευρύτερη εκδήλωση επιρροής του παραλογισμού, στο σύνολο σχεδόν του πολιτικού φάσματος.

Φαίνεται πως όση έμφαση δόθηκε στην εθνικ(ιστικ)ή "παιδεία", τόση λίγη δόθηκε στην πραγματική πολιτική παιδεία, που αν μη τι άλλο θα βοηθούσε τον Έλληνα να αυτοπροσδιορίζεται με μεγαλύτερη πιστότητα και σοβαρότητα. Διότι σε ένα λογικό κόσμο δεν μπορεί, βρε αδελφέ, οι μισοί απ' όσους αυτοπροσδιορίζονται "αριστεροί και κεντροαριστεροί" να είναι υπέρ της θανατικής ποινής. Στην Ελλάδα βέβαια, που βέρος αριστερός συχνά σημαίνει ΕΑΜ, "Μητσοτάκη κάθαρμα", γεράνι στη γλάστρα, λαός στην εξουσία και -μέχρι πρόσφατα- αντιμνημόνιο, δηλαδή μια πολιτική ταυτότητα-μπρασελέ χωρίς περαιτέρω καλλιέργεια απόψεων και θέσεων, ο σοσιαλισμός της Νέας Ιωνίας (ορολογία δική μου, που μου την ενέπνευσε μια ενδιαφέρουσα έρευνα, αποκαλυπτική τέτοιων αντιφάσεων, που είχε κάνει το '95 για την κοινωνία του Βόλου ο νυν γ.γ. Έρευνας-Τεχνολογίας Θ. Μαλούτας) καλά κρατεί. Όπως βέβαια καλά κρατούν αντίστοιχες ανακολουθίες και στην άλλη πλευρά.