Σταθερά βήματα μπροστά - oh wait

Όπως τα αεροπλάνα, που απογειώνονται κόντρα στον άνεμο (κατά τα λεγόμενα του Χένρυ Φορντ), έτσι κι ο δικομματισμός θα ξανανέβει μέσα από τις συναινέσεις.

Όλα ξεκίνησαν το Μάιο του 2012, πριν δύο χρόνια δηλαδή, μετά τις πρώτες εκλογές, αυτές όπου όλοι είχαν κάτω από 20%.

Για την ακρίβεια ξεκίνησαν δύο μέρες μετά την καταλυτική αναμέτρηση, που έβγαλε τρίτο το Πασόκ και δεύτερο τον ανερχόμενο Σύριζα.

Ο Σαμαράς δεν άργησε να ρίξει την πρώτη πιστολιά. Στην κούρσα ξεκίνησαν τα δύο πρώτα άλογα. Οι δυνάμεις του 19% και 17%, αντίστοιχα, δεν θα "φτουρούσαν" παρά μόνο αν μετατρέπονταν στους πυρήνες των δύο νέων μετώπων.

Έκανε "μάγκα" τον Τσίπρα, αναγορεύοντάς τον σε ηγέτη ενός μετώπου με πρώτο συστατικό το "αντί". Είτε αντιευρωπαϊκό όπως το αποκαλούσε ο μετέπειτα πρωθυπουργός, είτε "αντιμνημονιακό" όπως θα προτιμούσε ο αριστερός ηγέτης, μικρή σημασία είχε.

Κι αυτό γιατί πόνταρε στην υπεροχή της υποτιθέμενης θέσης έναντι της άρνησης. Υπολόγιζε ότι θα κέρδιζε ως "αντί-αντί". Κι έτσι απέναντι στο μάγκα, θα γινόταν κι εκείνος μάγκας, μεγαλύτερος κιόλας.

Και το win-win: Θα διαμοιράζονταν τα ιμάτια του Πασόκ. Όπως ο Καραμανλής με τον Αντρέα κάποτε. Η "αριστερά της αριστεράς" (έτσι αποκαλούσε το Πασόκ ο σερραίος) απέκτησε ρεύμα μέσα από τη μαχητική αντιπαράθεση - αλλά και από την ιδιότυπη προβολή που λάμβανε από έναν αντίπαλο που ασχολιόταν κυρίως μαζί της. Η Ένωση Κέντρου (ΕΔΗΚ) διαλύθηκε. Από το 20% στο 12% και μετά στο μηδέν κόμμα κάτι.

Τα τυράκια πέφτουν βροχή. Πρώτα η προσφορά κυβερνητικού ρόλου το Μάιο του '12, με τον Κουβέλη μεσολαβητή. Στη συνέχεια ένα κρυφό appeasement, ένας εξευμενισμός, με την υποστήριξη ΝΔ σε υποψηφίους ήττας στην Αττική και το Δήμο της Αθήνας (με αποτέλεσμα να πάρει ένα κομματάκι εξουσίας η Δούρου). Τώρα που μας τελείωσε η Δημάρ, παίρνει τη σκυτάλη ο ΣΕΒ. Κάποια σενάρια λένε ότι το σήριαλ θα συνεχιστεί με Κουβέλη και πάλι, για να αποκτήσει η αριστερά το δικό της Κωστή Στεφανόπουλο και να αποφευχθούν οι πρόωρες εκλογές (ή να γίνουν με απλούστερη αναλογική).

Φοβάμαι ότι εφαρμόζεται η δοκιμασμένη συνταγή του αδιέξοδου και της "ακυβερνησίας" που θα ενισχύσει το νέο διπολισμό. Ο Τσίπρας ελπίζει ότι το 27% - όσο κι αν φαίνεται σαν οροφή στον ψύχραιμο παρατηρητή - είναι αφετηρία για να γίνει αυτοδύναμος α-λα Α. Παπανδρέου. Το έργο το έχουμε ξαναδεί. Θα ζήσουμε ένα παρατεταμένο 1977, μπορεί κάποτε ένα νέο 1981 (1985, 1989...). Ομοίως, ο Σαμαράς αποκλείεται να αποδεχτεί το 9% της Χρυσής Αυγής ως μόνιμη δύναμη στα δεξιά του. Όπως αποδυνάμωσε τον Καμμένο, έτσι πιστεύει ότι θα ξαναφέρει στην πολυκατοικία κάμποσους ακροδεξιούς.

Αν όμως τα ποσοστά μεγέθους 20-φεύγα τοις εκατό γίνουν αντιληπτά ως οροφές (χλωμό το βλέπω), δεν αποκλείεται οι δύο ενδιάμεσες δυνάμεις να παγιωθούν, κάτι σαν "καλή" και "κακή" κεντροαριστερά (όπως οι χοληστερόλες HDL-LDL ή οι υγιείς τράπεζες με τις bad banks), έτσι ώστε να γίνονται μπαλαντέρ της ΝΔ ή του Σύριζα στην περίπτωση που τα πράγματα εξωθηθούν στη δημιουργία αντιαριστερών ή αντίστοιχα αντιδεξιών μετώπων.

Μετώπων πάντως.

Κι εδώ φαίνεται το πόσο στρατηγικό λάθος ήταν, για όσους θεωρούν ως μη χείρονα τον κεντροαριστερό χώρο, να μην επιδιωχθεί παση θυσία η ενιαία του έκφραση. Για την ώρα, υπάρχουν δύο "τσόντες" ανταγωνιστικές μεταξύ τους - στην εθνικής εμβέλειας πολιτική σκηνή βέβαια, μια και στις περιφέρειες, τα επιμελητήρια κ.λπ. η εικόνα είναι αλλιώτικη, με πιο αδύναμο Σύριζα.

Στο μεταξύ, ο κόσμος κινείται, η Ευρώπη είναι αναστατωμένη και η οικονομία, η κοινωνία, ελπίζει - όπως εύστοχα έγραψε ένας φίλος - να προχωρήσει επιτέλους από το "μηδέν" στο "μηδέν κόμμα ένα" (0,1).

Μακάρι να προχωρήσει, αλλά πώς;

Magna Graecia

Το φθινόπωρο του 2004 κοιμόμουν και ξυπνούσα δύο μόλις τετράγωνα μακριά από τη θάλασσα. Το μπαλκόνι του διαμερίσματός μας δεν ήταν ιδιαίτερα μεγάλο, συνέχισε όμως να μας φιλοξενεί μέχρι το τέλος Οκτωβρίου, πράγμα αδιανόητο παλιότερα. Δεν είχαμε μετακομίσει στους τροπικούς. Ήταν όμως η πρώτη μας "σαιζόν" έξω από τη μεγαλούπολη. Η πρώτη από πολλές, όπως αποδείχτηκε.

Ήταν η εποχή που ανακάλυψα, ανάμεσα σε πολλά άλλα, και τη Σικελία, μέσα από DVD - προσφορά εφημερίδας - με τον επιθεωρητή Μονταλμπάνο, βασισμένο σε μυθιστορήματα του εξαιρετικού Αντρέα Καμιλέρι. Ο Λούκα Τζινγκαρέτι ενσάρκωνε (ενσαρκώνει, ακόμη και σήμερα στο RAI) έναν "αστυνόμο" ανθρωπιστή, ευαίσθητο, προοδευτικό και ταυτόχρονα ξύπνιο, τσαντίλα και flirtatious. Έναν ιδανικό ευρωπαίο του νότου, που κολυμπούσε κάθε πρωί στην παραλία κάτω από το φανταστικό διώροφο σπίτι.

Σε αντίθεση με αυτό το όψιμο role model, δεν έχω ακόμα βρει κατοικία σε εξίσου βολική θέση, δηλαδή δίπλα σε "κολυμβήσιμη" θάλασσα. Υπάρχουν τέτοιες, αλλά συνήθως μας τα χαλάει η τιμή τους ή η απόσταση από τις ταπεινές καθημερινές μας ανάγκες - ξέρετε: σχολεία παιδιών, μινιμάρκετ, ΑΤΜ... Κατά τα άλλα όμως, έχω βρει την ελληνική Σικελία. Ξέρετε πού. Κάτω από το αυλάκι.

Δείτε το χάρτη. Τα "νησιά" είναι συγκρίσιμου μεγέθους. Στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος, με την ίδια πάνω-κάτω πολιτιστική ιστορία (ελληνορωμαϊκός πολιτισμός, χριστιανισμός, αρβανίτες, λίγοι σλάβοι παραπάνω εδώ, λίγοι σαρακηνοί παραπάνω εκεί) και με κοινά βιώματα πολέμου, φτώχειας, μετανάστευσης (και κουτσομπολιού). Εντάξει, το θηρίο ηφαίστειό τους στην Αίτνα είναι καλύτερο από το γιαλαντζί δικό μας στα Μέθανα. Εμείς, από την άλλη, ενώσαμε το νησί με την υπόλοιπη Ευρώπη - έστω κι απ' τη μεριά που δεν πατάει κανείς - με μια γέφυρα στολίδι, χωρίς να τσιμεντάρει η (ψόφια, εδώ, αν και όχι ανύπαρκτη) μαφία τα πόδια του μάστορα, όπως θρυλείται ότι έγινε μεταξύ Ρέτζιο και (σιτσιλιάνικης) Μεσσήνης.

"Δεν έχεις ζήσει αρκετή Σικελία στη ζωή σου;" με ρώτησε ένας (καταυλακιώτης) φίλος, όταν συζητούσαμε την ιδέα κοινών οικογενειακών διακοπών στο μεγαλύτερο πραγματικό νησί της Μεσογείού. Μάλλον ναι, αλλά δεν τη χορταίνω. Το κατάλαβα χθες βράδυ, που ένα δορυφορικό κανάλι έδειξε τη Μπααρία του Τορνατόρε. Ο Γκάρντιαν είχε βρει βαρετή την αφήγηση της ιστορίας ενός μεταπολεμικού σικελού που επιβίωσε (μέχρι να τον ζώσουν τα φίδια) ανάμεσα στους θείους Τάδε και Δείνα, το κόμμα (και τα αποκόμματα), την περιστασιακή απασχόληση και την πολυμελή οικογένεια. Ο Γκάρντιαν - και κυρίως η πόλη στην οποία τον διάβαζα, όρθιος στο λονδρέζικο μετρό, γυρίζοντας τις σελίδες με δυσκολία μια και δεν ήταν ταμπλόιντ - είναι ένα κομμάτι του εαυτού μου. Σημαντικό, όσο και τα δέκα τελευταία χρόνια στη βόρεια Πελοπόννησο. Παντού θα επιβιώσουμε. Παντού θα βρω κάτι να αγαπήσω. Ακόμη και μακριά από τα γνώριμα μέρη που σου επιτρέπουν (και σε εμπνέουν) να είσαι τη μισή χρονιά στη θάλασσα / στο μπαλκόνι, χωρίς να τουρτουρίζεις.

Προγνωστικά ευρωεκλογών

Επειδή πολύς κόσμος είναι τσιτωμένος, μέρες που είναι, θα αποφύγω μέχρι και την Κυριακή των εκλογών να κάνω οποιαδήποτε ανάρτηση ή και σχολιασμό σχετικά με πολιτικά θέματα.

Θα παραθέσω μόνο τα προγνωστικά που έστειλα σε, εξίσου "χομπίστες", συναδέλφους - όπως κάναμε και στις τελευταίες εθνικές εκλογές.

Οι φίλοι τα είχαν λάβει πριν τον πρώτο γύρο. Δεν αποτελούν ούτε γκάλοπ, ούτε αναγωγή, ούτε ανάλυση. Έτσι για πλάκα είναι, για να περνά η ώρα. Κάποιες φορές πέφτουμε μέσα, κάποιες όχι.

Πάμε λοιπόν.

ΣΥΡΙΖΑ 26%
ΝΔ 19%
ΠΟΤΑΜΙ 8%
ΧΑ 8%
ΚΚΕ 7%
ΕΛΙΑ 6%
ΑΝΕΛ 6%
ΔΗΜΑΡ 3%
Λοιποί 17% (ο καθένας χωριστά, κάτω του 3%)

Άντε, καλή ψήφο και ψυχραιμία. Όπως είχε γράψει πριν πολλά χρόνια ο Τσαγκαρουσιάνος, "ό,τι κι αν ψηφίσατε, ο λαός θα νικήσει".

Λάου-λάου

Όλοι αισθάνονται την ανάγκη να μιλήσουν. Δικαίωμά τους είναι, δεν τους το στερεί κανείς.

Το να προτρέπει ένας ιεράρχης τους χριστιανούς να ψηφίσουν τους ανθρώπους που πιστεύουν στο Θεό, όπως έκανε πρόσφατα ο μητροπολίτης με το κοσμικό επώνυμο Χατζηνικολάου (Μεσογαίας Νικόλαος), δεν είναι δα και ανήκουστο, ούτε παράλογο.

Το να ονομάσει εγκύκλιο την ανακοίνωσή του, ακούγεται - βέβαια - "κάπως". Έχουμε συνηθίσει, να εκδίδονται εγκύκλιοι από τα υπουργεία, όπως το οικονομικών ή το παιδείας. Η λέξη έχει μια έντονη γραφειοκρατική χροιά. Ίσως να είναι άδικο κι αυτό. Η αντίστοιχη αγγλική ορολογία είναι circular και σημαίνει το γράμμα που απευθύνεται σε κλειστό κύκλο ανθρώπων.

Αυτό είναι που με "χαλάει". Έρχεται σε αντίθεση με το "ελάτε όπως είστε" του μακαριστού, που το είχα βρει πολύ ρεαλιστικό και πολύ κοντινό στον τρόπο με τον οποίο εγώ και το περιβάλλον μου αντιλαμβανόμασταν το θρησκεύεσθαι. Η εγκύκλιος είναι για τον περιορισμένο (αν και ευρύ) κύκλο, όχι για διάχυση σε "νηστεύσαντες και μη".

Με όλο το σεβασμό, υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην έκφραση της γνώμης και στη διάκριση. Για την τελευταία, υπάρχει η σχετική ευαγγελική περικοπή που παραθέτω και που έχει εφαρμογή όχι μόνο στη φορολογία αλλά και γενικότερα.

Τότε πορευθέντες οἱ Φαρισαῖοι συμβούλιον ἔλαβον ὅπως αὐτὸν παγιδεύσωσιν ἐν λόγῳ. 

καὶ ἀποστέλλουσιν αὐτῷ τοὺς μαθητὰς αὐτῶν μετὰ τῶν ῾Ηρῳδιανῶν λέγοντες· διδάσκαλε, οἴδαμεν ὅτι ἀληθὴς εἶ καὶ τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ ἐν ἀληθείᾳ διδάσκεις, καὶ οὐ μέλει σοι περὶ οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς πρόσωπον ἀνθρώπων· 

εἰπὲ οὖν ἡμῖν, τί σοι δοκεῖ; ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ οὔ; 

γνοὺς δὲ ὁ ᾿Ιησοῦς τὴν πονηρίαν αὐτῶν εἶπε· τί με πειράζετε, ὑποκριταί; 

ἐπιδείξατέ μοι τὸ νόμισμα τοῦ κήνσου. οἱ δὲ προσήνεγκαν αὐτῷ δηνάριον. 

καὶ λέγει αὐτοῖς· τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ ἡ ἐπιγραφή; 

λέγουσιν αὐτῷ· Καίσαρος· τότε λέγει αὐτοῖς· ἀπόδοτε οὖν τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ. 

καὶ ἀκούσαντες ἐθαύμασαν, καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἀπῆλθον.

(Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, ΚΒ' 15-22)

Και μια λάθος φωτογραφία:

Ο αγώνας συνεχίζεται

Πριν λίγο καιρό συνειδητοποίησα ότι φέτος είναι περισσότεροι από ποτέ οι γνωστοί μου που κατεβαίνουν υποψήφιοι. Το απέδωσα κατ' αρχήν στην ηλικία μου, πιστεύοντας ότι κάθε φορά στο εξής τα ίδια θα λέω. Νομίζω όμως ότι αντικειμενικά είναι περισσότεροι οι υποψήφιοι φέτος. Διάβασα κάπου ότι αυτό σίγουρα επιβεβαιώνεται στον αριθμό των επίδοξων ευρωβουλευτών. Λογικό, μια και υπάρχει σταυρός προτίμησης. Δεν ξέρω τι ισχύει όμως στα τοπικά και περιφερειακά ψηφοδέλτια.

Έχοντας ξεκαθαρίσει ότι είμαι (ακόμη) "απέναντι", οφείλω να πω ότι δεν καταλαβαίνω τις απαξιωτικές, δήθεν χιουμοριστικές αντιδράσεις ("κι η κουτσή Μαρία κατεβαίνει"). Έχω την εντύπωση ότι αυτά τα διαδίδουν όσοι όχι απλώς είναι "απέναντι", αλλά ειδικότερα όσοι εξ αυτών διακατέχονται από μεσσιανικό θαυμασμό σε συγκεκριμένου τύπου στιβαρές ηγεσίες μαζικών παρατάξεων ή κινημάτων. Καταλαβαίνω ότι δεν μπορούν όλοι να είναι ηγέτες, πολιτική όμως δεν είναι μόνο η ηγεσία ούτε μόνο το εκλέγεσθαι, με τους υπόλοιπους να είναι παρατρεχάμενοι, χειροκροτητές ή "στην απέξω". Πολιτική είναι πολλά διαφορετικά πράγματα, με κοινό θέμα σε πολλές περιπτώσεις την επιθυμία για μικρές ή μεγάλες νίκες, μικρά ή μεγάλα επιτυχημένα βήματα. Συμμετέχουν πολλοί κι όχι μόνο οι "φωτισμένες" (από ποιον;) ηγεσίες.

Το έχω πει, κατά βάθος θαυμάζω όσους εκτίθενται. Δίπλα στο θαυμασμό μου υπάρχει και μια μελαγχολική συμπάθεια. Μια οικονομία όπου δεν κινούνται πολλά πράγματα, με πρωτόγνωρη κι επίμονη επίσημη ανεργία 27%, πιστεύω ότι αποτελεί ισχυρό κίνητρο για να σπρώξει κάποιον ωφελιμιστικά στην πολιτική. Ίσως (για πολλούς, δεν θέλω να πιστεύω ότι ισχύει για όλους) να είναι ένα τελευταίο στάδιο προσπάθειας πριν την απόλυτη απελπισία. Δυστυχώς οι περισσότεροι θα απογοητευτούν, μια και δεν θα έχουν τη χαρά να εκλεγούν και να δουν αν μέσω της πολιτικής θα ξελασπώσουν.

Το είχε πάντα η πολιτική αυτό το στοιχείο. Ένα είδος αριστείας (δημοκρατικά νομιμοποιημένης) είναι άλλωστε, το να πείθεις τον κόσμο να σε ψηφίσει. Πρώτα πρέπει να αποδειχθείς ικανός να εκλεγείς. Και μετά, στην ιδανική περίπτωση, ικανός να υλοποιήσεις. Δεν έχουν όλοι την ίδια αφετηρία και τα ίδια προσόντα, έτσι είναι η ζωή. Έχεις όμως την ευκαιρία σου.

Θα ήθελα να μπορούσα να μείνω σε αυτή τη ρομαντική θεώρηση. Η πραγματικότητα όμως με διαψεύδει. Η αναγνωρισιμότητα αποδεικνύεται καθοριστική. Πώς να συμπαθήσω και να αξιολογήσω με πολιτικό μέτρο ένα κόμμα που αρχίζει και τελειώνει γύρω από μια δημοφιλή τηλεοπτική περσόνα; Πώς να μη δω ως στημένη και αντίθετη σε κάθε έννοια ισοπολιτείας και αμεροληψίας την υποψηφιότητα ηγετών δημοφιλών ποδοσφαιρικών σωματείων για μεγάλους δήμους της χώρας; Πώς να μη με θλίβει ο συνομήλικός μου υποψήφιος που παραπονιέται γιατί ο Καμίνης δεν φωταγώγησε την Αθήνα μετά την κατάκτηση κυπέλλου από τον ΠΑΟ;

Η μόνη μου ελπίδα είναι η συμμετοχή του πολίτη στην αέναη προσπάθεια για τις μικρές νίκες που προανέφερα - με φωνή, άποψη και δράση πέρα από οποιαδήποτε στιγμιαία εκλογική διαδικασία. Κάποιοι λένε ότι χρειάζεται "θεσμική θωράκιση". Φοβάμαι ότι αυτή θα είναι τόσο αναποτελεσματική, όσο και οι λογικές και πρακτικές αποκλεισμού έναντι "ακραίων" πολιτικών χώρων. Οι απαγορεύσεις δεν εξαφανίζουν την ακροδεξιά, ούτε τα ασυμβίβαστα τον μπερλουσκονισμό. Θα ήθελα το εκλογικό σώμα να θεωρήσει αυτονόητο ότι θα συνασπιστεί ακόμη και με άσπονδους αντιπάλους κάποιων, ή "αχώνευτους", προκειμένου να αφήσει εκτός νυμφώνος τους προέδρους των ΠΑΕ, με τον ίδιο τρόπο που το δημοκρατικό τόξο της Γαλλίας έδωσε 80% στο Σιράκ (στο Σιράκ!) εναντίον του Λεπέν πριν κάποια χρόνια. Ας είμαστε όμως έτοιμοι και για το ενδεχόμενο, το εκλογικό σώμα να μη συμπεριφερθεί όπως θα θέλαμε εμείς. Συμβαίνει συχνότατα. Άρα, να θυμόμαστε ότι υπάρχει ζωή (και προσπάθεια) και μετά τις εκλογές.

Για την Ευρωβουλή (ρε γμτ)

Οι φετινές ευρωεκλογές είναι διαφορετικές. Σε μια προσπάθεια να αμβλύνει το πολυσυζητημένο "δημοκρατικό έλλειμμα", η Ε.Ε. επιχειρεί να δώσει αμεσότερη νομιμοποίηση στους ανώτατους εκπροσώπους της. Έτσι, ο Πρόεδρος της Επιτροπής (Κομισιόν στα ελληνικά) προβλέπεται να εκλεγεί μεταξύ των επικεφαλής των παρατάξεων που θα εκπροσωπηθούν στο Ευρωκοινοβούλιο - κατ' αντίστοιχο τρόπο με τον πρωθυπουργό τυπικής ευρωπαϊκής χώρας, που συνήθως είναι ο υποψήφιος του πλειοψηφούντος κόμματος. Γι' αυτό το λόγο φέτος ξεκίνησαν τα ντιμπέητ (τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις) μεταξύ εκπροσώπων των ευρωκοινοβουλευτικών "ομάδων".

Οι ομάδες αυτές είναι οι βασικές πολιτικές οικογένειες. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο παραμένουν όπως τις γνωρίσαμε στο παρελθόν, με προεξάρχουσες τη σοσιαλδημοκρατική κεντροαριστερά και τη συντηρητική κεντροδεξιά. Πλέον, το αν η Ε.Ε. θα "πάει" αριστερότερα, δεξιότερα ή στο κέντρο, θα εξαρτηθεί πιο άμεσα (απ' ό,τι γινόταν έως τώρα) από την ψήφο μας στο τέλος του Μαΐου. Την ψήφο μας, δηλαδή των εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρωπαίων ψηφοφόρων.

Εδώ λοιπόν διαπιστώνει κανείς ότι η αλλαγή των ευρωεκλογών είναι ευπρόσδεκτη μεν, ημιτελής δε. Διότι εξακολουθούμε να ψηφίζουμε τα κόμματα όπως τα ξέρουμε στους εθνικούς πολιτικούς στίβους. Σταυρώνουμε, μεν (επίσης θετική αλλαγή), τους υποψηφίους της επιλογής μας, αυτοί όμως δεν προέρχονται από την "ελληνική λίστα της Σοσιαλδημοκρατικής Ομάδας / του Λαϊκού Κόμματος κ.λπ." αλλά από τα κόμματα που όλοι γνωρίσαμε και αγαπήσαμε. Πιθανώς αυτό να οφείλεται σε τυπικό κώλυμα - να μην προβλέπονται δηλ. "πανευρωπαϊκά κόμματα" στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο - ωστόσο συντελεί στο να μη γίνεται καλύτερα αντιληπτός ο χαρακτήρας των ευρωεκλογών.

Διότι - θυμίζω σε περίπτωση που δεν το έχουμε καταλάβει - το Μάιο δεν εκλέγουμε την εθνική μας εκτελεστική και νομοθετική εξουσία. Εκλέγουμε αυτούς που θα εκπροσωπήσουν το λαό μας στην υπερεθνική κοινωνία στην οποία είμαστε ενταγμένοι. Αν έχουμε στο μυαλό μας την ομάδα στην οποία εντάσσεται το κάθε κόμμα, μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε καλύτερα το μήνυμα που περνάμε - ή, ακόμη, το ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να πιάσει τόπο η ψήφος μας στην Α ή στη Β κατεύθυνση.

Μερικά συγκεκριμένα παραδείγματα θα βοηθήσουν:
- Ο έλληνας νεοδημοκράτης θεωρεί ότι τον εκφράζει η ασάφεια του ευρωπαίου κεντροδεξιού ηγέτη Γιούνκερ όσον αφορά τις πολιτικές καταπολέμησης της ανεργίας;
- Ο ψηφοφόρος του Σύριζα πιστεύει ότι οι διάδοχοι των πρώην σοβιετόφιλων ΚΚ (όπως το ΚΚΕ που ανήκει στην ίδια ομάδα) αποτελούν την ελπίδα για τους λαούς της Ευρώπης;
- Ο αναποφάσιστος κεντροαριστερός είναι έτοιμος να εγκαταλείψει την ισχυρή σοσιαλδημοκρατική παράταξη του Σουλτς ψηφίζοντας Δημάρ ή Ποτάμι για να τιμωρήσει το Βενιζέλο;
- Ο άστεγος κεντρώος θα πειστεί ότι οι Γέφυρες Σκυλακάκη-Τζήμερου είναι η καλύτερη δυνατή ελληνική εκπροσώπηση του χαρισματικού φιλελεύθερου Φέρχοφσταντ;
- Ο full ή semi φασίστας πώς ακριβώς αντιλαμβάνεται την Ευρώπη και τι κοινό έχει με τον, ενδεχομένως ανθέλληνα, ευρωσκεπτικιστή ακροδεξιό;
- Για τους οικολόγους δεν θα γράψω γιατί μου έρχονται δάκρυα...

Θα τα ξαναπούμε μετά από την απαραίτητη παύση για περισυλλογή! Καλό Μάιο να έχουμε.

Είμαστε απέναντι

Στα 45 μου, εκτός από το midlife crisis - για το οποίο θα μιλήσουμε μια άλλη φορά - βλέπω να μου συμβαίνει και κάτι ακόμη: Να μειώνεται η ψυχική μου απόσταση από την πολιτική.

Πάντα ήθελα να ενημερώνομαι, αυτό δεν έχει αλλάξει από τότε που επισκεπτόμουν το συνονόματο παππού, κατάκοιτο πια σε ένα μονό κρεβάτι κολλητά στον τοίχο. Ο τοίχος αυτός ήταν, εφηβικά θα έλεγες, γεμάτος με φωτογραφίες και άλλα αποκόμματα. Ανάμεσα στους απεικονιζόμενους ήταν ο Καραμανλής κι ο Μακάριος. Δεν μπορώ να θυμηθώ τις συζητήσεις, παρά μόνο τη γιαγιά (που είχε το δικό της κρεβάτι παραδίπλα αλλά συνήθως περιφερόταν) να μας λέει να σωπάσουμε, μη τυχόν και μας ακούσει η επαρχιακή γειτονιά (ή κανένας χωροφύλακας - δεκαετία του '70 ήταν) "να μιλάμε πολιτικά".

Έμεινα μακριά από νεολαίες και άλλες παρατάξεις, τόσο στα μαθητικά και φοιτητικά χρόνια όσο και αργότερα. Η οικογένεια δεν ήταν χρωματισμένη ούτε με πίεσε να κάνω οποιαδήποτε επιλογή. Οι γονείς μου είχαν διαφορετικές μεταξύ τους καταβολές, σημαδεμένες φυσικά από τον εμφυλιακό διχασμό, και απ' όσο έλεγαν για αρκετά χρόνια ψήφιζαν άλλο κόμμα ο καθένας. Τον Ιούνιο του 1985 "παίζει" να ήμασταν το μόνο διαμέρισμα της γειτονιάς (έστω ένα από τα λίγα) που δεν είχε βάλει κομματική αφίσα του Αντρέα ή του Μητσοτάκη στο μπαλκόνι.

Λόγω ηλικίας και συγκυρίας, βλέπω ουκ ολίγους κοντινούς μου ανθρώπους να "ασχολούνται με τα κοινά". Ο καθένας έχει τους λόγους του. Σε τελική ανάλυση, μπράβο τους, καλό είναι που υπάρχουν νορμάλ άνθρωποι που διαλέγουν να εκτεθούν - υπάρχει έτσι μια ελπίδα να κάνουν τη διαφορά απέναντι στους ανεπάγγελτους. Τους πειράζω, λέγοντας σε όλους τους "τι πας να κάνεις;", στην πραγματικότητα όμως τους θαυμάζω, γιατί έχουν το θάρρος να εκτίθενται.

Κάπως έτσι νιώθω να μειώνεται η απόστασή μου από την πολιτική. Δεν είναι μακριά ο καιρός που κάποιοι θα μου πουν να "κατέβω" σε εκλογές (σαν αυτούς που μου το είχαν προτείνει παλιότερα για επαγγελματικό σύλλογο). Αρκετές φορές αναρωτιέμαι αν έχω κι εγώ ανάλογο θάρρος όπως οι φίλοι που με τον Α ή Β τρόπο πολιτεύονται. Δεν το έψαξα ποτέ κι έχω αποφασίσει να αναβάλω το ψάξιμο για πολύ καιρό ακόμη. Θέλω να μείνω απέναντι.

Ξέρω πολύ καλά τα επιχειρήματα υπέρ του "να παίρνεις θέση" και κατά της "ιδιωτείας". Στη ζωή μας - επαγγελματική ή προσωπική - κάνουμε επιλογές που δεν μπορεί να είναι ουδέτερες. Στις εκλογές αποφασίζεις, συχνά το μη χείρον. Σε πολέμους και άλλες καταστάσεις ανάγκης, συνήθως δεν έχεις καν την πολυτέλεια της αποχής: εντάσσεσαι σε στρατόπεδο (κυριολεκτικό ή, συνηθέστερα, μεταφορικό).

Με κουράζει όμως και με απωθεί το μαντρί, το κάθε μαντρί. Είναι απογοητευτική αυτή η σχέση αλληλεξάρτησης ψηφοφόρου και παρατάξεων. Ίσως να απογοητεύομαι γιατί η αγωγή του πολίτη, όσο τουλάχιστον τη θυμάμαι, δεν μιλούσε για lobbying, δηλαδή για ομάδες πίεσης που επιδιώκουν την προώθηση των συμφερόντων τους. Ή ίσως να μιλούσε και να μην πρόσεχα στο αντίστοιχο μάθημα. Μπορεί τελικά να είμαι πολύ μονήρης ή και πολύ επηρεασμένος από την αρνητική χροιά του όρου συμφεροντολόγος. 

Ανεξαρτήτως κοινωνικότητας, στην ψήφο μας, όπως και στα όνειρά μας, είμαστε μόνοι μας. Νομίζω ότι αυτό παραμένει για μένα το καθοριστικό: η ατομικότητα της επιλογής. (Πέρα από οτιδήποτε άλλο, ο φιλελευθερισμός - από τον οποίο "πάσχω" - είναι τρόπος σκέψης κι όχι αυστηρά πολιτικό ρεύμα. Ίσως φταίει που είμαι και μοναχοπαίδι.)

Και μια ακόμη σκέψη, που ήταν και η αφορμή για να γράψω αυτό το κείμενο. Η ζωή είναι πολλά άλλα πράγματα πέρα από την πολιτική. Ας το θυμόμαστε αυτό όταν μπαίνουμε στο τριπάκι να αναρωτιόμαστε, αν ο Τάδε είναι μνημονιακός ή μη, συριζαίος, χρυσαυγίτης ή (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό) νεοφιλελέ. Με λίγη εξάσκηση, επίσης, θα μπορέσουμε να διακρίνουμε τη χειραγώγηση, που είναι αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής επικοινωνίας. Το Πάσχα (καλή ώρα μεθαύριο), στη διάρκεια του οποίου όλοι προσδοκούμε να ανασάνουμε και να απολαύσουμε, δεν μπορώ να το αφήσω να χρωματιστεί από τις σκοπιμότητες όσων θα δώσουν την πολιτική τους μάχη τον επόμενο μήνα. Δουλειά τους όλων αυτών είναι να δημιουργούν και να εκμεταλλεύονται εντυπώσεις - και αν είναι με όρους διπόλων (π.χ. αριστερά-δεξιά) αυτές γίνονται δυνατότερες. Είναι κάτι παραπάνω από εμφανής αυτές τις μέρες η αντεπίθεση της δεξιάς, ως πολυκατοικίας μάλιστα (διότι τι να το κάνει η ΝΔ το 20-κάτι τοις εκατό;). Οι αφίσες του Σύριζα για τους τουρκόφωνους θρακιώτες υπήρχαν από το Μάρτιο, χτες όμως - Μεγάλη Πέμπτη - επέλεξαν ορισμένοι να τις κάνουν θέμα. Βάλε και λίγο Νίκο Δήμου, που οι απόψεις του δεν είναι καινούργιες αλλά υποστηρίζει το Ποτάμι που έχει ρεύμα - και έτοιμο το πακέτο: τώρα που βγαίνετε στις εθνικές οδούς για να γιορτάσετε το Πάσχα των Ελλήνων, θυμηθείτε ποια παράταξη τους εκφράζει γνήσια.

Αναμενόμενη αυτή η ρελάνς. Να μην ξεχνάμε ότι είχε προηγηθεί η υπόθεση Μπαλτάκου, με την υπερπροβολή της οποίας επιδιώχθηκε να αναζωπυρωθούν τα αντίθετα αντανακλαστικά - αυτά για την κακή δεξιά, που όχι απλώς συνομιλεί με την ακροδεξιά (λες και φανταζόμασταν το αντίθετο) αλλά στο βάθος της, στην ψυχή της είναι ταυτισμένη με τον αυταρχισμό, τον καπιταλισμό και όλα τα αρνητικά που κάποτε έδιναν - διά της αντιθέσεως - πλειοψηφία στο σχήμα "Πασόκ και λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις", που τώρα πάει να αναγεννηθεί με το Σύριζα στον κυρίαρχο ρόλο.

Δεν γεννηθήκαμε χτες. Δεν θα μας χαλάσετε το Πάσχα, λατρεμένες πολιτικές παρατάξεις. Είμαστε απέναντι.

Καλή Ανάσταση.

Some of my friends are journos

Η φράση "διαβάζω εφημερίδα" πάντα φορτωνόταν με ευρύτερα νοήματα. Αρχικά τη θυμάμαι σαν "must", μέχρι που ένας παλιός μου εργοδότης - άνθρωπος διαβασμένος και κουλτουριάρης κατά τα άλλα - απομυθοποίησε την καθημερινή ανάγνωση, λέγοντας ότι είναι χάσιμο χρόνου. Άλλαξαν κι οι συνήθειες: η τηλεόραση και το ίντερνετ έκαναν την εφημερίδα κυρίως μέσο εμβάθυνσης κι όχι απλής ενημέρωσης. Οι εκδόσεις του σαββατοκύριακου, συχνά "συνοδευτικές" των προσφορών (βιβλίων, CD), ήταν ούτως ή άλλως οι πιο ζουμερές. Ωστόσο, τις αραίωσα κι αυτές - μέχρι που με απογοήτευσαν και τις έκοψα εντελώς, το 2009. (Πρόσφατα έβαλα νερό στο κρασί μου και συνοδεύω το μεγάλο μου γιο στο περίπτερο, για να πάρουμε κυριακάτικη εφημερίδα - ας σχηματίσει ο ίδιος άποψη πριν υιοθετήσει ή απορρίψει.)

Η ένσταση για την κακή ποιότητα των εφημερίδων ή για κακές όψεις των ΜΜΕ (π.χ. διαπλοκή/εκβιασμοί σε εθνικό αλλά και τοπικό επίπεδο) είναι ένα πράγμα, η απαξίωση της δημοσιογραφίας είναι κάτι άλλο. Κατηγορήθηκα πριν λίγο καιρό ότι προτιμώ τη "δημοσιογραφία των δημοσιογράφων" από τη "δημοσιογραφία των πολιτών", όταν εξέφρασα τη σοβαρή αμφιβολία μου για το αν η δεύτερη (με τον τρόπο που συνήθως διενεργείται) μπορεί να πάει λίγο παραπέρα από την υιοθέτηση της καταγγελίας του κάθε πικραμένου και την προβολή παρεών. Το να σχολιάζω την επικαιρότητα ή να προβάλλω κακώς κείμενα δεν είναι δημοσιογραφία - έκαστος στο είδος του.

Μερικοί από τους φίλους μου είναι δημοσιογράφοι κι είναι χαρά μου που τους έχω γνωρίσει. Από διαφορετικά πόστα, τιμά ο καθένας τη δουλειά που κάνει. Θα αναφέρω εδώ με τα μικρά τους ονόματα:

• το Θέμη - παλιό μου συμμαθητή και τώρα αρχισυντάκτη σε τηλεοπτική εκπομπή με ευρύ κοινό
• το Σωτήρη - καλοκαιρινή παρέα στον τόπο των παιδικών διακοπών μου, που συχνά "βουτά" σε επικίνδυνες αποστολές, σε μέρη στα οποία δεν θα ήθελα να βρεθεί η οικογένειά μου
• το Στέφανο - της ίδιας θερινής συντροφιάς και επίσης επί διεθνών θεμάτων, που είχε την καλοσύνη να προσκαλέσει τη λάσπη σε ζωντανές ραδιοφωνικές εκπομπές το 2002
• τον Αχιλλέα - ταυτόχρονα εξειδικευμένο και πολύπλευρο, που με έχει συμπεριλάβει στους els amics (φίλους) καταλανιστί (!) στο υπόμνημα του ιστολογίου του

Der Himmel über Berlin

Το Βερολίνο πάντα εμπνέει. Ο χάρτης που δημοσίευσε η Καθημερινή, με το χάρτη μέτρων ασφαλείας λόγω επίσκεψης της Μαντάμ Μέρκελ, έδωσε "τροφή" για μια απεικόνιση της Αθήνας, στο υποθετικό σενάριο που θα είχε κατατμηθεί, στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, αν είχε την "τύχη" του Βερολίνου (και της Βιέννης).

Τη γλιτώσαμε, αλλά λίγο έλειψε. Το what-if, όπως εγώ το φαντάστηκα, βγάζει τον εικονιζόμενο χάρτη. Αν το σκεφτείτε, έχει και μια πραγματική βάση. Φανταστείτε μια Αθήνα διαιρεμένη, στην περίπτωση - ξερωγώ - που τα Δεκεμβριανά δεν κατέληγαν στην "ολοκληρωτική" επικράτηση του ενός έναντι του άλλου αλλά σε μια ισορροπημένη (με τρόμο) διαίρεση.

Σοβιετικοί στα προπύργια του ΕΛΑΣ (Κουπόνια, Βύρωνας και σχεδόν οτιδήποτε πέραν του Ιλισού)... Γάλλοι στον Πειραιά (εις μνήμην της παλιάς κατοχής που είχαν κάνει στο λιμάνι το 1853, να μην ξεχνιόμαστε)... Βρετανοί στο παλάτι του Τατοΐου (που χαριτωμένα το βαφτίζω Σαρλότενμπουργκ)... και οι Αμερικάνοι γύρω-γύρω.

Αχ κυρία Μέρκελ, τι τραβήξατε κι εσείς οι γερμανοί...

Το Ποτάμι (μας)

Τον Ξηριά στην Κόρινθο τον έμαθε όλη η Ελλάδα το 1997. The hard way. Μετά τον Διακονιάρη της Πάτρας και τον Ποδονίφτη (ή ποδοπνίχτη) της Ιωνίας/Φιλαδέλφειας, ήταν ένα ακόμη από τα ρέματα που - σε μια έντονη βροχόπτωση - ξεχείλισε, εξαιτίας και κακής διαχείρισης (ελλιπούς καθαρισμού), απ' ό,τι τουλάχιστον ειπώθηκε, με τραγικά αποτελέσματα.

Δέκα χρόνια αργότερα, που ήρθα στην Κόρινθο, νοίκιασα σε μικρή απόσταση από το ρέμα (εκεί μένω ακόμα), το οποίο στο μεταξύ είχε διευθετηθεί και αναδιαμορφωθεί. Η κυκλοφοριακή μελέτη μετέτρεπε την καλυμμένη κοίτη του σε "γραμμικό πάρκο" με ποδηλατόδρομο και ήπια κυκλοφορία. Στις εκβολές του, είναι ήδη σε εξέλιξη έργα διαμόρφωσης, σε συνδυασμό με το θαλάσσιο μέτωπο (ενοποίηση των 2 παραλιών Ιερατική-Καλάμια), ενώ πολλή συζήτηση έχει γίνει για την τριήρη που θα "κοσμήσει", ως πεζογέφυρα, τη βόρεια αιχμή του αστικού ιστού.

Οι εργασίες διαμόρφωσης που αναφέρει στο βίντεο ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου είναι σε εξέλιξη, αν και οι οδικές γέφυρες που επίσης μνημόνευσε (Γ. Παπανδρέου & Κολοκοτρώνη, βλ. και στο σημείο 11 της πρόσφατης ανάρτησής μου) δεν συμπεριλαμβάνονται σε αυτή τη δουλειά και δεν ξέρω αν πραγματικά έχει κάτι να πει μετά λόγου γνώσεως ο Δήμος.

Το γραμμικό πάρκο το περπάτησα και περιμένω να δω αν στην τελική του διαμόρφωση θα έχει τα εξής, κατά τη γνώμη μου, απαραίτητα στοιχεία:

-1- Προστασία από τη διερχόμενη κυκλοφορία αυτοκινήτων (και μοτό) και τη στάθμευση.
-2- Μέριμνα για την ασφαλή διάβαση, ειδικά στις δύο τομές με λεωφόρους (Γ. Παπανδρέου αφενός - βλ. και σχολεία - και Πατρών αφετέρου). Στη Γ. Παπανδρέου αναμένεται και η σύνδεση με τον υπάρχοντα ποδηλατόδρομο, που μένει ανολοκλήρωτος όσο έχουν διακοπεί τα έργα των οδικών γεφυρών.
-3- Μέριμνα για τη συντήρηση του εγκιβωτισμένου Ξηριά. Η κάλυψη έχει γίνει εδώ και χρόνια και θέλω να πιστεύω ότι όσα έχουν κατασκευαστεί βρίσκονται στο σωστό ύψος (και με επαρκείς διαμορφώσεις) χωρίς να υπάρχουν κίνδυνοι για μελλοντικές υπερχειλίσεις.
-4- Την αυτονόητη ασφάλεια για πεζούς, ποδηλάτες, παιδιά (συμπεριλαμβανομένου φωτισμού)
-5- Συντήρηση φυτών, υποδομών (και φωτισμού) και καθαριότητα
-6- Διαχείριση του νέου "προσώπου" που αποκτούν οι γειτονικές (κάποτε "παραρεμάτιες") ιδιοκτησίες. Η απόσταση ανάμεσα στις λειτουργικές εξαιρέσεις (π.χ. εξυπηρέτηση γκαράζ που ήδη υπάρχουν) μέχρι την πλήρη καταστρατήγηση (τραπεζοκαθίσματα, συστηματική "παράνομη" στάθμευση και κυκλοφορία κ.λπ.) δεν είναι τόσο μεγάλη όσο δείχνει - και τα δείγματα γραφής, π.χ. από τη μέχρι τώρα διαχείριση των ποδηλατοδρόμων, κάθε άλλο παρά ενθαρρυντικά είναι.
...Και άλλα που ίσως μου διαφεύγουν εδώ (συμπληρώστε και σχολιάστε ελεύθερα).

Δεν θα μπω καθόλου εδώ στη συζήτηση για το πώς "θα μπορούσε" να έχει διαμορφωθεί καλύτερα το γραμμικό πάρκο, ούτε σε θέματα αισθητικής, ποιότητας υλικών κ.λπ. Είναι επίσης σαφές ότι ο άξονας δεν εξυπηρετεί κάποια ουσιαστική ανάγκη μετακίνησης όπως τις ανέπτυξα στον πρόσφατο "δωδεκάλογο" (πλην των σημείων 2 & 11). Ο καλυμμένος Ξηριάς δεν θα μας βοηθήσει να πάμε ταχύτερα ή ασφαλέστερα "κάπου", τουλάχιστον όχι σήμερα, όσο οι εκβολές του είναι κάπου στο πουθενά. Το αν θα προσφέρει έναν άξονα αναψυχής για απλή, "άσκοπη" βόλτα - κάτι που έχει κι αυτό τη σημασία του - θα το δούμε, ελπίζω σύντομα.

"Το ρολόι δεν γυρίζει πίσω"

Μπορεί η αποκοπή της Κριμαίας από την Ουκρανία να μην έχει αναγνωριστεί διεθνώς, ωστόσο η χερσόνησος με το σχεδόν μεσογειακό κλίμα έκανε από χθες ένα συμβολικό βήμα εναρμόνισης με τη Μόσχα. Τη νύχτα της 29ης προς 30η Μαρτίου 2014, οι δείκτες των ρολογιών προχώρησαν δύο ώρες στη Συμφερόπολη και τα άλλα μέρη της "αυτόνομης" επαρχίας. Τώρα πια, η Κριμαία έχει ώρα (δυτικής) Ρωσίας, κι όχι Ουκρανίας.

Η επιλογή ωριαίας ατράκτου - όπως λέγεται η "φέτα πάχους 15 μοιρών" με άξονα κάθε μεσημβρινό που είναι πολλαπλάσιος του 15 (δηλ. 0=Greenwich, 15, 30, 45 κ.ο.κ. τόσο δυτικά όσο κι ανατολικά) - αποτελεί πολιτική απόφαση και ακολουθεί συνήθως κρατικά σύνορα. (Εξαιρούνται μερικές μεγάλες χώρες π.χ. Ρωσία, ΗΠΑ, Καναδάς - όχι όμως η Κίνα.)

Αν ακολουθούσαμε αυστηρά την ωριαία άτρακτο, στην επικράτεια της Ελλάδας θα έπρεπε να εφαρμόζονται δύο ώρες (π.χ. άλλη στην Αθήνα κι άλλη στην Πάτρα). Για να αποφεύγονται τέτοια φαινόμενα, οι περισσότερες χώρες που βρίσκονται στο όριο, διαλέγουν τη μία από τις δύο ατράκτους.

Όμως, ακόμη και οι μη οριακές χώρες, μπορεί για διάφορους λόγους να επιλέξουν άλλη ζώνη από τη "φυσική". Η Ισπανία, π.χ., γεωγραφικά θα έπρεπε να συμβαδίζει με το Greenwich. Διάλεξε το +1, δηλαδή την ώρα "κεντρικής Ευρώπης". Δεν ξέρω γιατί έγινε αυτό. Ίσως για να συμβαδίζει με την όμορη Γαλλία. Μπορεί να τη βολεύει και τουριστικά: το καλοκαιρινό ηλιοβασίλεμα είναι γύρω στις 10μμ, κι όχι στις 9μμ που θα ήταν "φυσιολογικά".

Για να ξαναγυρίσουμε στην Κριμαία: εκεί, η πολιτική διάσταση είναι τόσο έντονη, που η ηγεσία της επαρχίας δεν κρατιόταν να ενωθεί - και ωρολογιακά - με τη "μαμά Ρωσία". Παρόλο που η κανονική στιγμή "αλλαγής ώρας" ήταν (ως συνήθως) μέσα στη μαύρη νύχτα (ξημέρωμα Κυριακής), η συμβολική τελετή έγινε στο σιδηροδρομικό σταθμό Συμφεροπόλεως, με πλήθος κόσμου, ήδη από το σαββατόβραδο.

Τι σημασία έχει που η Κριμαία, γεωγραφικά, ανήκει εξ ολοκλήρου στην ανατολικοευρωπαϊκή άτρακτο, όπως κι η λοιπή Ουκρανία - αλλά και η ίδια η Μόσχα; Από παλιά, οι time zones της ΕΣΣΔ ήταν μετατοπισμένες πιο "μπροστά" από τη φυσική τους θέση. Η πρωτοπορία ξεκινά από τους δείκτες των ρολογιών.

Κορινθιακός δωδεκάλογος ("free advice")

Με τα κυκλοφοριακά της Κορίνθου έχω ασχοληθεί αρκετές φορές σε αυτό το ιστολόγιο. Μένω στην πόλη από το 2007 και την είδα "να αλλάζει κι όμως να μένει ίδια". Με απασχόλησαν (μεταξύ άλλων) το ποδήλατο, που χάρη στην επιπεδότητα του τόπου το ξανάμαθα, οι δημόσιες συγκοινωνίες, οι κόμβοι κι οι ανολοκλήρωτες οδικές συνδέσεις. Παίρνοντας ως βάση την πρόσφατη ταξινόμηση ζητημάτων που (θα έπρεπε να) εμπεριέχονται στη συγκοινωνιολογική εξέταση ενός δήμου (όπως εγώ την αντιλαμβάνομαι), προσπαθώ να συντάξω ένα δωδεκάλογο, μια και - μετά από όλες τις ενδιαφέρουσες μετοικήσεις που έχω κάνει στη ζωή μου - αισθάνομαι περισσότερο σαν τον ποιητικό ήρωα του Παλαμά και όχι σαν Μωυσής, ΙΟΑΣ(αφ) ή παραπλήσιος συντάκτης/κομιστής δεκαλόγων.

(1) ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ. Ο δημότης θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα εξυπηρέτησης από λεωφορείο με συχνότητα κάθε 15-20 λεπτά (για 15 ώρες τις καθημερινές και το μισό Σάββατο), τουλάχιστον στον άξονα ανάμεσα στο κέντρο και τις δύο βασικές γειτονιές των λόφων (Συνοικισμό και Άγιο Γεώργιο). Οτιδήποτε λιγότερο απ' αυτό, δεν είναι αστική συγκοινωνία. Οι ήδη υπάρχουσες γραμμές χρειάζονται κι αυτές βελτιστοποίηση. 

(2) ΔΙΚΤΥΑ ΠΕΖΩΝ ΚΑΙ ΠΟΔΗΛΑΤΩΝ. Η παρέμβαση του 2010 (πεζοδρομήσεις και ποδηλατόδρομος) ήταν καταλυτική αλλά τα δίκτυα υστερούν σε ασφάλεια και "αναγνωσιμότητα". Σημαντικό μέρος αυτών των δικτύων - που θέλει βελτιώσεις - είναι οι διαβάσεις στη διασταύρωση με σημαντικούς οδικούς άξονες. Επίσης, η ντροπή με τα εξαφανισμένα δημοτικά ποδήλατα θα σημαδεύει πάντα όσους διαχειρίστηκαν τόσο επιπόλαια το θέμα.

(3) "Ο ΔΡΟΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ". Η "νέα" εθνική οδός, μεταξύ Δέλτα και Μορέα, μπορεί και πρέπει να ενταχθεί στον ιστό της πόλης, τώρα που η υπερτοπική κυκλοφορία κινείται στον αυτοκινητόδρομο. Νέοι κόμβοι (π.χ. στρατόπεδο), νησίδες και παράδρομοι μπορούν να γίνουν χωρίς υπερβολικό κόστος.

(4) ΣΤΑΘΜΕΥΣΗ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ. Η ματαίωση του υπόγειου σταθμού στα Περιβολάκια δεν συνοδεύτηκε από μια συνολική εξέταση των αναγκών και των εναλλακτικών τρόπων διαχείρισης. Τις "ανάγκες" δεν μπορούμε να τις κρίνουμε με βάση το σημερινό χάος ("ιδία ευθύνη" χρήση του λιμενικού χώρου κ.λπ.) αλλά αφού προηγηθεί η βελτίωση συγκοινωνιών (σημείο 1) και ταυτόχρονα ξεκαθαριστούν τουλάχιστον δύο θέματα: (Α) ποιες ακριβώς είναι οι ανάγκες χώρου του λιμανιού και (Β) αν θέλει η τοπική κοινωνία να μπει στη λογική cross-financing (ελεγχόμενη στάθμευση που θα χρηματοδοτεί το σύστημα διαχείρισης κινητικότητας της πόλης, π.χ. συμπεριλαμβανομένου park-and-ride με μικρά λεωφορεία).

(5) ΣΤΑΘΜΟΣ ΥΠΕΡΑΣΤΙΚΩΝ ΛΕΩΦΟΡΕΙΩΝ. Η σημερινή κατάσταση είναι τουλάχιστον αστεία. Η πόλη έχει διάφορους σταθμούς στο "δρόμο χωρίς όνομα" (σημείο 3), π.χ. στον Ισθμό και αλλού, συν τον "κεντρικό" δίπλα στον παλιό ΟΣΕ, συν την αφετηρία Εθνικής Αντιστάσεως και Αράτου. Η συγκέντρωση σε ένα σημείο θα διευκολύνει τη διαχείριση και την εξυπηρέτηση.

(6) ΕΝΔΟΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ. Τα κέντρα των πρώην δήμων (Άσσος/Λέχαιο, Σοφικό, Χιλιομόδι, Αθίκια) καθώς και τα κομβικά σημεία ενδιαφέροντος (κέντρο Κορίνθου, νέος σιδηροδρομικός σταθμός, νέος σταθμός υπεραστικών λεωφορείων - σημείο 5, Αρχαία Κόρινθος / Ακροκόρινθος κ.λπ.) πρέπει να ενταχθούν σε ένα συνεκτικό δίκτυο ενδοδημοτικής συγκοινωνίας (με συχνότητες σαφώς αραιότερες της αστικής). Κάτι ανάλογο (διαδημοτικό) πρέπει να επιδιωχθεί και ανάμεσα στην Κόρινθο και τα κέντρα των όμορων νέων δήμων (Λουτράκι και Βέλο/Βόχα) καθώς και τον Ισθμό.

(7) ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ. Απογραφή και αξιολόγηση (λειτουργικότητας και ασφάλειας) όλου του οδικού δικτύου αρμοδιότητας του δήμου. Συστηματικό πρόγραμμα συντήρησης. Σταδιακή βελτίωση συγκεκριμένων κόμβων και οδικών τμημάτων (π.χ. πύλη στρατοπέδου, βελτιώσεις στους κυκλικούς κόμβους που ήδη φτιαχτηκαν, σηματοδότηση άλλων κόμβων) - βλ. και σημείο 3.

(8) LOBBYING ΓΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΟΑΣΤΙΑΚΟ. Η σύνδεση με την πρωτεύουσα έχει περιθώριο να βελτιωθεί τόσο από πλευράς συχνότητας δρομολογίων (ημίωρη αντί για ωριαία) όσο και από πλευράς συνδέσεων (π.χ. ένα στα δύο δρομολόγια να οδηγεί στο κέντρο της Αθήνας και τον Πειραιά). Η τοπική κοινωνία πρέπει να το διεκδικήσει.

(9) ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΒΑΡΕΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ. Θα πρέπει να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες πρόσβασης και στάθμευσης των φορτηγών (λιμάνι, υπεραστικές μεταφορές) καθώς και λεωφορείων (τουριστικών, υπεραστικών - βλ. σημείο 5) με τη λιγότερη δυνατή όχληση σε περιοχές κατοικίας ή σε πεζοδρομημένα κέντρα.

(10) ΠΟΛΟΙ ΕΛΞΗΣ ΟΔΙΚΩΝ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ. Σχολεία, αθλητικές εγκαταστάσεις, παραλίες, τουριστικά αξιοθέατα, λαϊκές αγορές, άλλα κομβικά σημεία (βλ. σημείο 6) έχουν τις δικές τους ιδιαίτερες ανάγκες σήμανσης, πρόσβασης και στάθμευσης. Αυτές οι ανάγκες δεν είναι διαρκείς και συχνά δεν θα δικαιολογείται να καλυφθούν από δαπανηρές, υπερδιαστασιολογημένες υποδομές. Ούτε όμως πρέπει να αφήνονται στην Τροχαία ως "έκτακτα" προβλήματα - είναι συχνά προβλέψιμες και αντιμετωπίσιμες.

(11) ΠΟΤΑΜΙ. Να ολοκληρωθούν οι γέφυρες της Γ. Παπανδρέου / Κολοκοτρώνη στον Ξηριά. Τώρα. Πριν σκοτωθεί κόσμος.

(12) ΠΑΛΙΑ ΓΡΑΜΜΗ ΟΣΕ. Αν μείνει στην υπάρχουσα κατάσταση, διαιωνίζεται η ασχήμια. Χωρίς μεγάλες επενδύσεις, μπορεί να γίνει ένας άξονας αναψυχής, έστω για βάδισμα και μόνο.

Υστερόγραφο πρώτο: Τα όσα διαβάσατε είναι top-down δηλ. "αφ' υψηλού". Τα έγραψα κατά τη δική  μου κρίση. Όποιος θελήσει να ασχοληθεί (κι όχι απλώς να επισημαίνει) θα πρέπει να συμπληρώσει το δωδεκάλογο (ή το δικό του κατάλογο) με διαβούλευση, δηλαδή με προτάσεις από τους ίδιους τους δημότες.

Υστερόγραφο δεύτερο: Πολλά από τα παραπάνω δεν είναι "στην (αποκλειστική) αρμοδιότητα του δήμου". Όλα όμως αφορούν τους δημότες και το δήμο και άρα δεν μπορεί να μην ασχοληθεί μαζί τους η δημοτική αρχή, αν θέλει να συνεισφέρει στη βελτίωση των "συνθηκών κινητικότητας" των κατοίκων και των επισκεπτών.

Υστερόγραφο τρίτο: Δείτε το σαν free advice. Έτσι για πλάκα, λέω να τα ξαναπούμε σε 5 χρόνια (με τις επόμενες δημοτικές εκλογές - καλά να είμαστε), να δούμε τι θα έχει γίνει, τι όχι, τι άλλο θα έχει προκύψει.

Σφύρα μου cleft-ικα

Ομολογώ ότι δεν είχα δει το χάρτη του Samuel Huntington, σύμφωνα με τον οποίο η Ελλάδα και η Κύπρος ανήκουν στο "σλαβικό ή ορθόδοξο" πολιτισμό. Το σύγγραμμα είναι πλέον αρκετά παλιό (η ιδέα πρωτοδημοσιεύτηκε το 1993) αλλά τώρα με τα ουκρανικά ζητήματα το ανασύρουν αρκετοί, προσπαθώντας να μας πουν "κάτι".

Αυτό το "κάτι" περιγράφεται ως εξής:
- Μη φοβάστε τους ρώσους
- Ξεκολλήστε από τη δύση

Στην προσέγγιση του Huntington δεν είμαι σε θέση να κάνω συνολική κριτική. Σοβαρές ενστάσεις έχουν πάντως διατυπωθεί από σοβαρούς ανθρώπους διεθνώς (π.χ. Σεν, Σαΐντ) αλλά και στην Ελλάδα - σε άρθρο στην Ελευθεροτυπία που δυστυχώς δεν προσέχτηκε γιατί ήταν αυγουστιάτικο και τότε μας απασχολούσαν άλλα δηλ. άλλοι (Μητσοτάκης, Παπανδρέου, Σαμαράς).

Μπορεί η Ελλάδα και η Κύπρος να "ξέφυγαν" ως λεπτομέρειες στην ενασχόληση ενός μελετητή με ζητήματα παγκόσμιας εμβέλειας. Ας μην ξεχνάμε ότι δεν είμαστε τόσο σημαντικοί όσο συχνά νομίζουμε. Όσοι έχουν ασχοληθεί μαζί μας (είτε χάρη στον αρχαίο ή/και μεσαιωνικό πολιτισμό μας & τη γλώσσα μας, είτε επειδή τους αρέσει η ηλιοφάνεια και το αρχιπέλαγος, είτε επειδή έτυχε) γνωρίζουν αυτά που (πρέπει να) ξέρουμε κι εμείς.

Είμαστε και Δύση. Ποντάραμε στο φιλελληνισμό της διαφωτιζόμενης Δύσης του 1800. Μας έκαναν bailout στο Ναυαρίνο 2 δυτικές δυνάμεις κι όχι μόνο οι ρώσοι. Υιοθετήσαμε το γαλλο-γερμανικό αστικό δίκαιο και σπουδάζαμε στην Εσπερία. Ο Βενιζέλος, ο Μεταξάς κι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής κοιτούσαν πρώτα δυτικά, το ίδιο κι οι περισσότεροι έλληνες που έφυγαν μετανάστες. Μαθαίνουμε αγγλικά και ήμασταν οι 10οι από τους (σήμερα) 28 του ευρωπαϊκού κλαμπ.

Δεν είμαστε μόνο Δύση. Είμαστε μεσογειακοί, βαλκάνιοι, απόγονοι οθωμανών υπηκόων (πλην επτανησίων), πρωτίστως ορθόδοξων καταβολών. Γράφουμε με το δικό μας μοναδικό αλφάβητο και αυτό το επιτραπέζιο έγχορδο που παίζουν στα μέρη μας με τα δάχτυλα το λένε κανονάκι (από τη λέξη κανών) κι όχι zither.

Η σλαβική ανατολική Ευρώπη των ορθοδόξων είναι ένας χώρος οικείος.

Το ελληνικό οικόπεδο είναι σε κοινό χώμα εδώ και 1000-1500 χρόνια. Το DNA αναμίχθηκε τον καιρό που τα Βαλκάνια άλλαζαν χέρια μεταξύ βυζαντινών, βουλγάρων, σέρβων. Παράλληλα, με τον εκχριστιανισμό που ξεκίνησαν οι δυο σαλονικιοί, το Αιγαίο ενώθηκε πολιτισμικά με τη Μοραβία και το (αχ!) Κίεβο - την ίδια εποχή γεννήθηκε το πλησιέστερο σε εμάς ξένο αλφάβητο (κυριλλικό).

Το ελληνικό οικοδόμημα όμως έχει και πολλά στοιχεία που το διαφοροποιούν. Στην πρόσφατη μνήμη αυτά τονίστηκαν λόγω του ψυχρού πολέμου. Δεν θα μιλούσαμε τόσο αφ' υψηλού για μισθούς Βουλγαρίας (ή παλιότερα για αλβανό τουρίστα) αν δεν είχαμε ακολουθήσει την πορεία που προδιαγράφτηκε στην Γιάλτα της (ξανά, αχ!) Κριμαίας ή κατά μερικούς με τη χαρτοπετσέτα και τα ποσοστά "90-10" - πορεία που βέβαια πέρασε από τα κύματα μιας εμφύλιας σύρραξης. Κακά τα ψέματα όμως, δεν είμαστε (και) Δύση μόνο επειδή μας κουλάντριζαν οι αγγλογάλλοι, οι αμερικάνοι ή οι σύγχρονοι ευρω-γερμανοί. Είναι κάτι πιο βαθύ.

Ας τα θυμόμαστε όλα αυτά, στη σημερινή εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία, στην οποία παίζονται όχι μόνο οι εσωτερικοί μας καημοί (το πρωτογενές πλεόνασμα, το κοινωνικό μέρισμα και η εκπροσώπηση της κεντροαριστεράς) αλλά και ευρύτερης σημασίας ζητήματα με επίκεντρο - για μια ακόμη φορά στην Ιστορία - την πολύπαθη Ευρώπη, τόσο εντός όσο και εκτός Ε.Ε.

ΥΓ- Σε λίγες μέρες τιμούμε την παλιγγενεσία του 1821. Ανθρώπινο είναι να γιορτάζουμε τα όσα μας ενώνουν, ακόμη κι αν εμπεριείχαν επεισόδια διχασμού (βλ. Ναύπλιο: έλληνες φυλάκισαν τον Κολοκοτρώνη, έλληνες σκότωσαν τον Καποδίστρια). Οι προβολείς στρέφονται στους ήρωες, μεταξύ των οποίων και οι κλέφτες. Παίζοντας με τις λέξεις, ερχόμαστε και πάλι στην προσέγγιση Huntington, που σε ανύποπτο χρόνο (ή πρόκειται για αυτοεκπληρούμενη προφητεία;) ονομάτισε την Ουκρανία ως ενδεικτική χώρα-cleft, δηλαδή πεδίο σύγκρουσης "πολιτισμών". Cleft σημαίνει ρήγμα. Εμείς εδώ, ιστορικά, είμαστε επιρρεπείς στις οδυνηρές διαιρέσεις (καταφέραμε π.χ. εν καιρώ παγκοσμίου πολέμου να έχουμε δύο κυβερνήσεις) αλλά απέχουμε από την παλιά Γιουγκοσλαβία (που κι αυτή πιστεύω ότι σωζόταν, αν ήθελε). Έχουμε ακόμη πολλά να μας ενώνουν, ελπίζω λοιπόν να παραμείνουμε συνετοί τους επόμενους μήνες (ή και χρόνια) και να μην επιδοθούμε σε cleft-οπόλεμο μεταξύ μας - αλλά αντίθετα, να δείξουμε έμπρακτα ότι μας ενδιαφέρει να κρατήσουμε ζωντανή τη μοναχική μας ιδιαιτερότητα, χωρίς να χωριστούμε σε αγγλικόν, γαλλικόν και ρωσ(σ)ικόν κόμμα.

Συγκοινωνιολόγοι και δήμοι

Ο Καλλικράτης "απέτυχε", λένε ορισμένες πολιτικές δυνάμεις. Πιθανώς θέλουν να προλάβουν την κριτική για τυχόν κακή εκλογική επίδοσή τους: Δεν αρμενίζουν στραβά, ο γιαλός είναι στραβός.

Δεν έχω δυνατότητα να κρίνω συνολικά τη μεταρρύθμιση του 2010 για την τοπική αυτοδιοίκηση. Τα κόμματα έχουν ικανούς ανθρώπους για να το κάνουν αυτό, δουλειά τους είναι. Ως προς το διαδικαστικό, η μεταρρύθμιση έγινε, όλοι προχωράμε με αυτήν ως δεδομένη (μέχρι να δούμε συγκροτημένη και αιτιολογημένη πρόταση μεταρρύθμισης) - δεν μπορούμε να προσποιηθούμε ότι δεν έγινε ή ότι θα καταργηθεί με ένα νόμο κι ένα άρθρο.

Μπορώ να παρατηρήσω ότι υπάρχει ένα θετικό σημείο: τα όρια των νέων δήμων είναι αρκετά κοντά στην απάντηση που ο καθένας μας δίνει στο ερώτημα, "από ποιον τόπο κατάγεται". Τα μικρά και μεσαία νησιά είναι ένας δήμος το καθένα. Πάνω-κάτω το ίδιο έγινε και με τις παλιές επαρχίες που μαθαίναμε στη γεωγραφία, και που διοικητικά είχαν πάψει προ πολλού να έχουν νόημα. Κάθε καλλικρατικός δήμος ισοδυναμεί, συνήθως, με έναν "τόπο".

Φέτος, εκτός από τις αυτοδιοικητικές (και ευρωπαϊκές) εκλογές, έχουμε - όπως πάντα - και αρχαιρεσίες συλλόγων. Έμαθα ότι σύντομα θα γίνουν και μεταξύ των συναδέλφων μου Συγκοινωνιολόγων. Κι έμαθα ακόμη ότι τουλάχιστον ένας από τους υποψηφίους θα επιδιώξει να τονίσει τον επαγγελματικό (έως και "συνδικαλιστικό") χαρακτήρα που, κατ' αυτόν, πρέπει να πάρει ο σύλλογος, για να ξεφύγει (στη σημερινή δύσκολη για όλους συγκυρία) από την ενασχόληση με επιστημονικά κυρίως ζητήματα.

Στην ενδιαφέρουσα αυτή οπτική, θα άξιζε να επιδιωχθεί σταθερά, ως αυτονόητη και εύλογη, η πρόσληψη κατ' ελάχιστον ενός συγκοινωνιολόγου σε κάθε καλλικρατικό δήμο - ει δυνατόν και ως θεσμική υποχρέωση. Στην εποχή του μνημονίου και του downsizing αυτό μάλλον ακούγεται ουτοπικό. Θέλουμε να βουλιάξουν οι ήδη προβληματικοί, χρεωμένοι κ.λπ. δήμοι μας;

Κι ακόμη: Αφού υπάρχουν οι τεχνικές υπηρεσίες, τι τους θέλουμε τους επιπλέον συγκοινωνιολόγους των δήμων;

Παρόλο που, λοιπόν, μια τέτοια συζήτηση πιθανότατα θα τελειώσει (με τα παραπάνω επιχειρήματα) πριν καν αρχίσει, θα ήθελα να πω μερικά πράγματα για το θέμα.

Κατ' αρχήν, η "επιστήμη" (που κάποιοι φαίνεται ότι τη θεωρούν highbrow intellectualism) δεν είναι μόνο η έρευνα - θεωρητική ή εφαρμοσμένη. (Ελπίζω ότι δεν πάμε να διαιωνίσουμε τη διαίρεση πανεπιστημιακών και practitioners. Έλεος πια, δεν βαρεθήκαμε;)

Άκρως επιστημονικό, για μένα, είναι το να βρίσκουμε πρακτικές, εφικτές και ωφέλιμες λύσεις σε πραγματικά ζητήματα της κοινωνίας.

Στο επίπεδο του δήμου, ο συγκοινωνιολόγος - και μόνο αυτός - μπορεί να αναλύσει και να συμβουλέψει, έχοντας παράλληλα και μια διαρκή γνώση και συναίσθηση (ως in-house κι όχι με "αρπαχτές") των πραγματικών προβλημάτων που αφορούν το γνωστικό του αντικείμενο.

Και ποια είναι αυτά τα "πραγματικά" θέματα;

Δεν είναι το πώς θα απορροφηθούν κονδύλια.

Δεν είναι το πώς θα κάνει ο δήμος τον "τροχονόμο" ανάμεσα σε επαγγελματικές ομάδες (ταξιτζήδες, ΚΤΕΛ, φορτηγατζήδες κ.λπ.).

Δεν είναι το πώς θα εξυπηρετηθούν οι τοπικοί και υπερτοπικοί εργολάβοι, προμηθευτές, σύμβουλοι κ.ά.

Τι είναι, λοιπόν;

Από τη σκοπιά του πολίτη, που ψηφίζει για τη δημοτική αρχή που προτιμά, είναι το πώς θα εξυπηρετηθούν οι ανάγκες του για αποτελεσματική, αποδοτική, ασφαλή, φιλική και περιβαλλοντικά βιώσιμη μετακίνηση (ανθρώπων ή προϊόντων).

Τα κονδύλια και οι επαγγελματίες - όπως και οι τεχνικές υπηρεσίες που διαχειρίζονται τις υποδομές - είναι τα εργαλεία, όχι όμως αυτοσκοποί.

Ακόμη λοιπόν κι αν δεν θεσμοθετηθεί η παρουσία συγκοινωνιολόγου στους δήμους (θεσμοθέτηση που είναι αυτονόητα αναγκαίο να γίνει με τέτοιο τρόπο, ώστε να αποτρέψει άλλου τύπου "αρπαχτές"), θα χαιρόμουν αν σε πρώτη φάση, πριν από τις εκλογές του Μαΐου, ακούγαμε από τους υποψήφιους δημάρχους και δυο λόγια, για το τι δήμους θέλουν, όσον αφορά τις ανάγκες των πολιτών για μετακίνηση - όπως τις περιγράψαμε παραπάνω.

Όχι για το "τι έργα θα κάνουν".

Μερικά ενδεικτικά παραδείγματα, για να γίνω πιο συγκεκριμένος (το κάτωθι δεν αποτελεί, βέβαια, εγχειρίδιο της επιστήμης μας):

(1) Οι περισσότεροι δήμοι εδρεύουν σε ένα κέντρο πόλης. Αυτά τα κέντρα, από τη σκοπιά του συγκοινωνιολόγου, πρέπει κατ' ελάχιστον να δίνουν τη δυνατότητα (μεταξύ άλλων):
- Να κινηθεί μέσα σε αυτά με ασφάλεια και φιλικά ο πεζός (ακόμη και μειωμένης κινητικότητας, π.χ. ΑμεΑ)
- Να μπορεί να φτάσει σε αυτά με ασφάλεια ο κάτοικος κάθε περιοχής του δήμου (αστικής ή υπεραστικής) με εξυπηρετικό μέσο μαζικής μεταφοράς (ή με το ποδήλατο)
- Να μπορεί να παρκάρει, με εύλογους όρους, όποιος δεν εξυπηρετείται από τα παραπάνω μέσα μεταφοράς και επιλέγει ιδιωτικό μηχανοκίνητο μέσο (π.χ. ΙΧ ή μοτό)
- Να υπάρχει η δυνατότητα χρήσης ταξί για όσους δεν εξυπηρετούνται από όλα τα παραπάνω
- Να μπορούν να εξυπηρετούνται τακτικές ή έκτακτες "υπηρεσιακές" ανάγκες (τροφοδοσία καταστημάτων, πρόσβαση ασθενοφόρων κ.λπ.)
- Να παρακάμπτονται, με τη λιγότερη δυνατή ενόχληση, από την κυκλοφορία που δεν προορίζεται γι' αυτά αλλά παρ' όλα αυτά περνά κοντά τους ή μέσα τους (διερχόμενη)

(2) Οι ίδιες βασικές αρχές (αποτελεσματικότητα, αποδοτικότητα, ασφάλεια, φιλικότητα, περιβαλλοντική βιωσιμότητα) ισχύουν και για τις μετακινήσεις μεταξύ πολλαπλών "κέντρων" (διότι υπάρχουν και πολυκεντρικοί δήμοι) καθώς και για τις υπεραστικές μετακινήσεις - διαδημοτικές, διανομαρχιακές, διαπεριφερειακές - με ειδική μέριμνα για τον τουρισμό. 

(3) Τα μέτρα σε επίπεδο δήμου θα πρέπει να "κουμπώνουν" με τις ευρύτερες περιφερειακές, εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές.

Όλα αυτά (και οι λεπτομέρειές τους - κυρίως αυτές) "σηκώνουν" διαβούλευση και πολιτικές αποφάσεις. Δεν υπάρχει ένα και μοναδικό "παγκόσμιο" αποδεκτό επίπεδο ασφάλειας και εξυπηρέτησης, ούτε ορίζονται μονοσήμαντα οι "εύλογοι όροι" για το καυτό θέμα της στάθμευσης. Δεν υπάρχουν απαραιτήτως "λάθος" απαντήσεις. Υπάρχουν όμως οι σωστές ερωτήσεις και, πάνω-κάτω, μια τέτοια μορφή πρέπει να έχουν.

Ας γίνει κατ' αρχήν αυτό - έστω ως κώδικας "τιμής", ή μάλλον κοινής λογικής, ακόμη και χωρίς να φτάσουμε να έχει "κάθε δήμος και συγκοινωνιολόγο". Κι όλα τα άλλα μπορούν, μετά, να βρουν το δρόμο τους. Κι οι επαγγελματίες θα ζήσουν, και τα λεφτά θα κινηθούν, κι οι υπηρεσίες θα δουλέψουν, κι οι κορδέλες θα κοπούν.

Να δούμε.

Μαϊντανοσαλάτα

Danke Deutschland τραγουδούσαν οι κροάτες όταν έγιναν ανεξάρτητοι. Και τους είπαμε φασίστες. Ήταν λάθος, όσο και ο χαρακτηρισμός ναζί που άκουσα πιο πρόσφατα για τους ουκρανούς. Οι ταινίες που βλέπαμε παλιά φταίνε γι' αυτό, όπως και για το απλοποιητικό δήθεν χιούμορ που εμφανίζει τη Φράου Μέρκελ με κοντό μουστάκι.

Κι ο αντισημιτισμός του Κιέβου; Κι oı θαυμαστές των Ουστάσε;

Ναι, ακραίοι υπάρχουν παντού και, όταν συμμαχούν με ισχυρούς, δίνουν τον τόνο. Δεν χαρακτηρίζουν όμως οι εθνικιστές έναν λαό στο σύνολό του, ούτε μονοπωλούν τον πατριωτισμό του. Ο δε αντισημιτισμός είναι πολύ παλιότερος από την ευρωπαϊκή ακροδεξιά του 20ου αιώνα - και δεν είναι αποκλειστικά ακροδεξιός (π.χ. στη Θεσσαλονίκη του μεσοπολέμου, εκφραστής του ήταν μια βενιζελική εφημερίδα).

Οι σλοβάκοι, οι κροάτες και οι ουκρανοί έχουν ένα κοινό. Οι χώρες τους ήταν τμήματα υπερεθνικών κρατών και το τρίτο Ράιχ τους "ελευθέρωσε". Όχι λόγω ιδεολογίας. Η Γερμανία στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ερχόταν (ως χαμένη του Α') να αναθεωρήσει το status quo. Μέρος της "δουλειάς" ήταν η συμμαχία με κράτη ή λαούς που είχαν παρόμοιες (αλυτρωτικές ή απελευθερωτικές) επιδιώξεις. Ανάμεσά τους ήταν, για παράδειγμα, όχι μόνο οι 3 καταπιεσμένοι που προανέφερα, αλλά και (βλ. χάρτη) οι βούλγαροι, που προσάρτησαν τη σημερινή Φυρόμ και τη δική μας ανατολική Μακεδονία (διέξοδος στο Αιγαίο) - οι ούγγροι ("αδικημένοι" της συνθήκης Τριανόν) κ.λπ.

Παρά την πτώση του ναζισμού, καταλαβαίνω ότι η έννοια της γερμανικής σφαίρας επιρροής δεν πέθανε: μετά το 1990, πήρε τη μορφή της προστασίας συγκεκριμένων χωρών που ξανάγιναν ανεξάρτητες - μαντέψτε ποιων. Για τον Γκένσερ που έσπευσε να επιταχύνει τη γιουγκοσλαβική διάλυση, τα έχουμε ξαναπεί. Χαρακτηριστικοί είναι ακόμη οι χωριστοί δρόμοι τσέχων και σλοβάκων - το ευρώ το υιοθέτησαν μόνο οι δεύτεροι. Κι όσο για το Κίεβο, η σπουδή του γερμανικού ΥπΕξ να κάνει ανακοινώσεις - όταν υποτίθεται υπάρχει Κάθρην Άστον για να εκφράσει την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική - καθιστά βάσιμη την ερμηνεία των εν εξελίξει επεισοδίων ως σύγκρουση Γερμανίας και Ρωσίας.

Μια χώρα που το όνομά της σημαίνει σύνορο / άκρο (συγγενής λέξη είναι η Κράινα, σημείο βίαιης συνάντησης σέρβων και κροατών στα 90s), η Ουκρανία σε μεγάλο μέρος της ιστορίας της ήταν ο τόπος της διαχωριστικής γραμμής. Πέρα από τους μόνιμους διεκδικητές - ρώσους και γερμανούς - παλιότερα είχαν αφήσει το σημάδι τους δύο ακόμη ισχυροί: οι πολωνοί (χάρη στους οποίους ξεκίνησε η περίφημη Ουνία, δηλαδή η εκκλησία με ορθόδοξο τυπικό που υπάγεται στον πάπα) και οι οθωμανοί, που έφτασαν κάποτε μέχρι εκεί, παίρνοντας για το χαρέμι του Σουλεϊμάν την ουκρανή Χυρρέμ και δίνοντας, ας πούμε σε αντάλλαγμα, τη λέξη μεϊντάν(ι) που σημαίνει πλατεία - κι έγινε διάσημη τους τελευταίους μήνες (ως Μαϊντάν) χάρη στην περίφημη εξέγερση, η οποία ένας Θεός ξέρει πού θα οδηγήσει.