Goodbye, Ryoichi

Για τη μεγάλη κρεμαστή γέφυρα της διαδρομής Πόλη-Προύσα είχα γράψει πριν ενάμιση χρόνο. Η πρόοδος των εργασιών έως τώρα ήταν εντυπωσιακή. Στις αρχές Μαρτίου 2012 που ήμουν εκεί, δεν φαινόταν τίποτα. Στις αρχές Μαρτίου 2015, έμπαινε στη θέση της η πασαρέλα. The catwalk, δηλαδή η κρεμαστή "σκαλωσιά", πρόσβαση για τη δύσκολη δουλειά τοποθέτησης των καλωδίων, από τα οποία θα αναρτηθεί ο εξαλώριδος αυτοκινητόδρομος.

Ο πενηντάρης συνάδελφος μηχανικός Ryoichi Kishi από την ιαπωνική εταιρεία IHI, που κατασκευάζει τη γέφυρα για λογαριασμό της τουρκο-ιταλικής κατασκευαστικής κοινοπραξίας Otoyol, είχε παρουσιάσει μαζί με άλλους συμπατριώτες του το catwalk στο διεθνές συνέδριο γεφυροποιίας και δομοστατικής. Το άρθρο εξέφραζε εμπιστοσύνη στην αεροδυναμική σταθερότητα της πασαρέλας, παρόλο που αυτή είχε σχεδιαστεί "without a storm system", όπως αναφέρεται στην πρώτη πρόταση της σύνοψης.

Δυστυχώς, στις 21 Μαρτίου, μέρα που λόγω ισχυρών ανέμων δεν εκτελούνταν κατασκευαστικές εργασίες, το catwalk έπεσε. Η ανακοίνωση της εταιρείας IHI, 4 μέρες αργότερα, δηλώνει ότι το ατύχημα δεν προκάλεσε τραυματισμούς ή θανάτους.

Αυτό όμως είναι ανακριβές. Υπήρξε ένας νεκρός, ο Ryoichi, που θεώρησε τον εαυτό του υπεύθυνο για το ατύχημα, όπως εξήγησε σε γραπτό σημείωμα. Αυτό βρέθηκε μαζί με το πτώμα του στην είσοδο του νεκροταφείου της πόλης Altınova, στη νότια ακτή του στενού. Ο ιάπωνας δεν είχε σπαθί - ένα μαχαίρι ήταν όμως αρκετό.

Ο ευαίσθητος Ryoichi - στο προφίλ του στο Facebook φιγούραρε ο εικονιζόμενος σκύλος - ήθελε μέχρι και στην αυτοκτονία του να διευκολύνει τους άλλους. Μπροστά στο νεκροταφείο, για να μην κουραστούν να τον μεταφέρουν. Βέβαια, η διαδικασία προβλέπει νεκροψία, κι έτσι το ειδικό όχημα του δήμου (σημείωση: στην Ελλάδα αυτό θα γινόταν με ασθενοφόρο...) τον παρέλαβε για τα περαιτέρω.

Οι διαδικασίες είναι αμείλικτες. Η IHI έστειλε υψηλόβαθμα στελέχη για να διερευνήσουν το τεχνικό ατύχημα. Οι καθηγητάδες (σας θυμίζει κάτι αυτό;) βγήκαν ήδη με δηλώσεις και εικασίες. Ο κοσμήτορας της πολυτεχνικής σχολής του πανεπιστημίου Kemerburgaz, καθηγητής Kaptan, θεωρεί ότι τα μεταλλικά τεμάχια στήριξης στις 4 κορυφές των πύργων πρέπει να αντικατασταθούν και να ξαναελεγχθούν όλα τα στάδια της διαδικασίας. Από την άλλη, ένας διδάκτωρ μέλος ΔΕΠ του σεβαστού πολυτεχνείου İTÜ της Πόλης δηλώνει πεπεισμένος ότι το ατύχημα οφείλεται σε σφάλμα του μηχανικού και όχι σε αστοχία των υλικών.

Ο γενικός διευθυντής της κατασκευάστριας κοινοπραξίας Otoyol αισιοδοξεί ότι, επειδή τα κομμάτια της πασαρέλας μεταφέρονται με αεροπλάνο κατευθείαν από την Ιαπωνία, η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση των εργασιών θα είναι το πολύ ένας μήνας, ώστε "πρώτα ο Θεός" να παραδοθεί η γέφυρα στην κυκλοφορία στο τέλος του 2015, όπως επιθυμεί ο πολυχρονεμένος Ερντογάν. Ταυτόχρονα, ο τεχνικός διευθυντής αποχαιρέτισε το εργοτάξιο, παίρνοντας προαγωγή σε υψηλότερο πόστο σε έναν από τους μετόχους.

Καθένας με τον πόνο του. Ο Ryoichi όμως δεν θα περπατήσει στην πασαρέλα. Κι αν στα εγκαίνια κάποιοι καυχηθούν ότι στην κατασκευή δεν χύθηκε ούτε μια σταγόνα αίμα, θα ξέρουμε ότι λένε ψέματα.

Εφτά νομά (Βρυξέλλες 2015)

Ένα τραγούδι που μάλλον δεν θα ακουστεί στη σημερινή μουσικοχορευτική παρέλαση της 25ης Μαρτίου στην Αθήνα















Εφτά νομά σ' ένα σοφρά
Για την Ελλά διαπραγμά

Ο ένας δε φορά γραβά
Κι οι άλλοι έξι τον βαρά

Ξύλο της μόδας δηλαδή
Για να μην ξανααυθαδί
[ΔΙΣ]

"Δε σας δουλέ, μη με βαρά
Από τα χρε, τι να προφτά

Με πιέζουν οι Αγανακτισμέ
Και υποσχέσεις τραβηγμέ

Πώς τα 'χεις έτσι σκατωμέ
Ντουνιά παγκοσμιοποιημέ"
[εδώ να ΔΙΣ]

Εφτά νομά πανευρωπαί
Σ' ένα σοφρά καθηλωμέ

Και στους Χαδά, τίγκα σκουπί
Ένας λαός χωρίς ελπί

Τραβάει μόνο το κουπί
Πληρώνει φόρους και σιωπεί
[πολλά ΔΙΣ]


Σοφράς = το στρωμμένο τραπέζι
Χαδά = χώρος ανεξέλεγκτης διάθεσης απορριμμάτων

Τραγουδιέται στη μελωδία του "Χαροκόπου 1942-1953" (στίχοι-μουσική: Άκης Πάνου)

25η Μαρτίου

Σε αυτόν τον χάρτη (του πανεπιστημίου Μάιντς) βλέπουμε πώς περίπου ήταν η Ευρώπη, ένα χρόνο πριν την έναρξη της ελληνικής επανάστασης.

Δέκα χρόνια αργότερα, για πρώτη φορά στα σύγχρονα Βαλκάνια - και μέσα από μια χαοτική διεργασία με πολλές ανατροπές - προέκυψε ένα κυρίαρχο βασίλειο, εθνικό κράτος, ως αποκομμένο προπύργιο του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Δεν ήταν καθόλου εύκολο, καθόλου αυτονόητο το αποτέλεσμα. Κανένας ισχυρός γείτονας δεν ήθελε να εισβάλει στην οθωμανική αυτοκρατορία για να απελευθερώσει τους εξεγερμένους, που ήταν κυρίως στον πάτο της κάλτσας, στο νοτιότερο κομμάτι της χερσονήσου. Είχαν μάλιστα κάνει (οι ρώσοι κι οι αυστριακοί, μαζί με τους πρώσους δηλ. τους βόρειους γερμανούς) ιερές συμμαχίες των 3 χριστιανικών δογμάτων εναντίον των αλλαγών στο status quo της μουσουλμανικής υπερδύναμης. Όταν οι ορθόδοξοι ρώσοι άλλαξαν στάση, σχηματίστηκε μια καινούργια τριάδα: οι καθολικοί-κοσμικοί γάλλοι κι οι αγγλικανοί της Βρετανίας συμμάχησαν μαζί τους στο Ναυαρίνο, και το προτεκτοράτο στάθηκε στα πόδια του.

Από τότε πορεύεται η χώρα, με ιδιαιτερότητες και εξαρτήσεις, μέσα από περιπέτειες αλλά διατηρώντας πάντα αυτό το προβάδισμα, της πρώτης βαλκανικής χώρας που έφτιαξε - και πέρασε στον κόσμο της - παιδεία, δίκαιο, διοίκηση, εθνικό στρατό. Αυτά που είχαν τα άλλα κράτη-έθνη, κυρίως στη δύση και το βορρά. Τα υπόλοιπα Βαλκάνια ακολούθησαν, πολλές δεκαετίες αργότερα. Αν λάβουμε υπόψη τις εκκρεμότητες που ακόμη υπάρχουν από τους μεταγιουγκοσλαβικούς πολέμους (Κόσοβο), η διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Χωρίς την "25η Μαρτίου", τη συντονισμένη δηλαδή εξέγερση πολλών ελληνικών πληθυσμών την άνοιξη του 1821, η σειρά των εξελίξεων θα ήταν διαφορετική. Στο κυρίαρχο θρησκευτικό δόγμα, που ένωνε (ακόμη και σε περιπτώσεις γλωσσικής ποικιλίας) αυτούς που επαναστάτησαν, ο συμβολισμός της χαρμόσυνης είδησης (ευ αγγελισμός) είναι πολύ σημαντικότερος από τις λεπτομέρειες για τις ακριβείς ημερομηνίες ή τους ατομικούς ρόλους κάθε ενός ηγέτη, εκκλησιαστικού ή πολιτικού.

Το νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης, η Ελλάδα, όχι απλά δικαιούται αλλά και οφείλει να γιορτάσει τη μέρα της ανεξαρτησίας της. Δικαιούται (και πιστεύω οφείλει επίσης), ακόμη και στην τωρινή δύσκολη περίοδο, να επικαλείται την υπεροχή της. Όχι κάποια υποθετική φυλετική ανωτερότητα, ιστορική μοναδικότητα, πολιτιστική αναδελφότητα ή αποκλειστική εύνοια του Υπέρτατου Όντος, αλλά την πρωτοπορία που συμβολίζει (για τους λόγους που αναφέρθηκαν) η γέννηση του νέου ελληνικού κράτους, που με όλα τα κακά του είναι το σημείο αναφοράς των πολλών εκατομμυρίων συνελλήνων στη σύγχρονη εποχή.

Καλαμάτα και πέναλτι

Ένας φίλος καλαματιανός μου είχε πει παλιά μια απίστευτη ιστορία. Πρέπει να είναι αυτή που αναφέρει το περυσινό άρθρο της "Ελευθεροτυπίας" που θα δείτε παρακάτω. Αντιγράφω τη σχετική αφήγηση του παλιού άσσου Σπεντζόπουλου.

"Δεν θα ξεχάσω ένα παιχνίδι της Καλαμάτας με τον Ολυμπιακό τον Μάιο του '73. Το σκορ ήταν στο 1-1 και σε μία επίθεση της ομάδας μου σκόραρα, αλλά η μπάλα χτύπησε στο σίδερο που στήριζε τα δίκτυα και επέστρεψε στη μικρή περιοχή. Ο διαιτητής Μίχας αντί να δείξει σέντρα για το γκολ, έκανε νόημα να συνεχίσουμε να παίζουμε μπάλα. Στην αντεπίθεση γίνεται μία σέντρα και ο συμπαίκτης μου Δημήτρης Καλλιγέρης έπιασε την μπάλα με τα χέρια. Ηταν πέναλτι, με το οποίο μας νίκησε ο Ολυμπιακός."

Πρέπει να είναι η ίδια ιστορία, την οποία μάλιστα ο φίλος μου έχει αφηγηθεί "φουσκωμένη", τύπου "ο παίκτης της Μαύρης Θύελλας πήρε τη μπάλα με τα χέρια και την πήγε ο ίδιος στο σημείο του πέναλτι, και μετά δεν τον ξαναείδε κανείς".

Αυτά θυμήθηκα, βλέποντας το μη-πέναλτι που δόθηκε (σαν ειρωνική ανταπόδοση της ιστορίας, 42 χρόνια μετά;) στην Καλαμάτα τις προάλλες εναντίον μιας Αχαϊκής. (Όχι της Παν-αχαϊκής, όπου επίσης έπαιξε ο Σπεντζόπουλος, αλλά κοντά είμαστε.)

Πηγή: http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=422548

Το βίντεο με το πέναλτι στο Καλαμάτα-Αχαϊκή, εδώ, με την "καλτ" περιγραφή Γεωργούντζου: https://www.youtube.com/watch?v=IZ3j6Rvhpuw

"Ρίχτο έξω Δημητριάδη" προτρέπει ο σπήκερ τον παίκτη της Καλαμάτας. "Δεν θέλει μαϊμού πέναλτυ" η Καλαμάτα, διότι αντιβαίνει στην ιστορία της. Μόνο τα παραχωρεί, θα έλεγε κάποιος κακός. Αλλά τότε είχαμε χούντα.

Αλληλεγγύη

Η Πολωνία είναι η απάντηση σε πολλά.

Όπως για παράδειγμα, στην ερώτηση, "ποια χώρα δέχτηκε επίθεση ταυτόχρονα από όλους τους γείτονές της, σε μεθόριο συνολικού μήκους χιλιάδων χιλιομέτρων;"

Διότι το 1939, δεν έγινε απλά μια επίθεση στο Ντάντσιχ (νυν Γκντανσκ) από το δυτικό και βόρειο γείτονα, τη Γερμανία του Χίτλερ.

Αλλά μια συνεννοημένη εισβολή και από τα άλλα δύο σημεία του ορίζοντα. Τη νέα, φιλογερμανική Σλοβακία από το νότο - και τη Σοβιετική Ένωση από την ανατολή.

Η Πολωνία - αναλογικά με τον πληθυσμό της - πλήρωσε το βαρύτερο τίμημα από κάθε άλλη χώρα στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Υπολογίζεται ότι έχασε 6 εκατομμύρια ανθρώπους (επί συνόλου 35 εκατομμυρίων). Μερικές από τις τραγικότερες περιπτώσεις θανάτωσης ανθρώπων αφορούν πολωνούς (π.χ. οι αξιωματικοί που δολοφονήθηκαν από την NKVD του Μπέρια στο Κάτυν) ή έγιναν επί πολωνικού εδάφους (όπως τα μεγάλα στρατόπεδα συγκέντρωσης).

Για δύο χρόνια, οι βασικοί "συνεργάτες των Ναζί" ήταν οι εφαρμοστές του υπαρκτού σοσιαλισμού στη Μόσχα. Όταν δέχτηκαν την επίθεση, τότε και μόνο τότε αποκήρυξαν τη συμμαχία με τον "κακό", τον εθνικό σοσιαλισμό (αυτό σημαίνει "nazi", από το "νατσιονάλ") και προσπάθησαν να ηγηθούν του αντιφασιστικού αγώνα διεθνώς. Μετά τον Ιούνιο του 1941 φούντωσαν τα αυθόρμητα αντάρτικα του σφυροδρέπανου (π.χ. πριν το Σεπτέμβριο 1941 δεν υπήρχε ΕΑΜ).

Κι όταν διαφαινόταν η ήττα των γερμανών, οι πολωνοί δεν συζητήθηκαν καθόλου στις "συμφωνίες της χαρτοπετσέτας". Οι σοβιετικοί κράτησαν τα εδάφη ανατολικά του Μπρεστ (σημερινή Λευκορωσία) και μετατόπισαν την Πολωνία δυτικότερα, δωρίζοντάς της την Πομμερανία και Σιλεσία που κατέκτησαν από τους υποχωρούντες γερμανούς. Έλεγξαν την Πολωνία για 45 χρόνια, μια και ήταν "πολύ μακριά" για να τη διεκδικήσουν άλλοι - μόνο ο πάπας ίσως θα ενδιαφερόταν, αλλά όπως αναρωτήθηκε και ο Στάλιν, "πόσες μεραρχίες είχε αυτός;"

Όταν όμως - μετά από 35 μάλλον αθόρυβα χρόνια σοβιετικής επιρροής στη Βαρσοβία (που έδωσε το όνομά της στην ανατολική συμμαχία "Σύμφωνο Βαρσοβίας") - εξελέγη ο πρώτος πολωνός πάπας στο Βατικανό, κάτι άλλαξε. Λίγο αργότερα, οι πολωνοί αναθάρρησαν όταν βγήκε στο προσκήνιο το συνδικάτο Αλληλεγγύη στο Γκντανσκ (κάποτε Ντάντσιχ). Η δημοτικότητα του Λεχ Βαλέσα οδήγησε σε μια επανάληψη των σοβιετικών επεμβάσεων επί άτακτων συμμάχων, σχεδόν με τέλεια 12ετή περιοδικότητα (1956 Ουγγαρία, 1968 Τσεχοσλοβακία - την τελευταία επέμβαση την έκαναν στον ίδιο τους τον εαυτό, με το πραξικόπημα εναντίον του Γκορμπατσόφ το 1991, λίγο πριν καταρρεύσουν). Αυτή τη φορά, στην Πολωνία του 1981, κηρύχτηκε στρατιωτικός νόμος υπό τον Γιαρουζέλσκι, για να παταχθεί η Αλληλεγγύη.

Κι εδώ μπορεί να βρίσκεται η απάντηση σε μια άλλη ερώτηση - στο γιατί η Πολωνία φαίνεται να προκαλεί κοκομπλόκο σε κάποιους συμπατριώτες μας - όπως π.χ. στον υπουργό που "συντονίζει το κυβερνητικό έργο", ενώ μάλλον φαίνεται ότι πρέπει να συντονίσει μέσα στο κεφάλι του διάφορες ασυνάρτητες ιστορικές πληροφορίες (είπε πρόσφατα ότι οι πολωνοί "συνεργάστηκαν" με τη ναζιστική Γερμανία, στο πλαίσιο του παρανοϊκού και βλαβερού αντιγερμανισμού που προωθείται από τη νέα ελληνική ηγεσία).

Διότι τότε (1981) είχαμε ξανά πολιτική αλλαγή στον τόπο μας. Η πρώτη κρίση εξωτερικής πολιτικής της νέας κυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου ήταν η διαφοροποίησή μας από την υπόλοιπη ΕΟΚ (τους άλλους 9 τότε), που ήθελαν να επιβάλουν κυρώσεις στο καθεστώς Γιαρουζέλσκι.

Ο ΥφΥπΕξ Φωτήλας (πατέρας, παρεμπιπτόντως, του συμπαθούς πατρινού νέου που έκανε την ευρηματικότερη προεκλογική εκστρατεία υποψηφίου το φετινό Ιανουάριο) απογειώθηκε ως υπουργός από ευρωπαϊκή σύνοδο - στην οποία είχε, "κακώς" τελικά, υποστηρίξει το κοινό ανακοινωθέν - και όταν προσγειώθηκε στην Αθήνα είχε ήδη "θέσει εαυτόν" εκτός κυβέρνησης.

Ο Ανδρέας ήθελε να έχει μαζί του το αντιδεξιό ρεύμα, με τις μνήμες του ΕΑΜ, και γι' αυτό το λόγο είχε αποφασίσει να κρατήσει μια στάση που θα ικανοποιούσε τους σοβιετικούς και φιλοσοβιετικούς, που τότε βάλλονταν από όποιον ήταν αντιαμερικανός μεν, δημοκράτης δε.

Θυμάμαι το ΚΚΕ που είχε γράψει στους τοίχους το σύνθημα "Η Πολωνία δεν θα γίνει Χιλή", υπονοώντας ότι ο Γιαρουζέλσκι πρόλαβε μια υποτιθέμενη καπιταλιστική "αντιδραστική" κατάληψη της Πολωνίας. Ήταν βέβαια οξύμωρο να υποστηρίζεται αυτό, τον καιρό που η Πολωνία είχε χούντα, σοσιαλιστική μεν αλλά εξίσου ένστολη με αυτή του Πινοσέτ.

Η δε σύγχυση στον απλό κόσμο ήταν τέτοια, που αμφιβάλλω αν πέρασε το όποιο μήνυμα στο υποτιθέμενο ακροατήριο. Το επόμενο καλοκαίρι συγγενικό μου πρόσωπο, του ευρύτερου αριστερού χώρου, με περηφάνεια επαινούσε τους πολωνούς, γιατί τόλμησαν στα γήπεδα της Ισπανίας, στο Μουντιάλ του 1982, να σηκώσουν πανώ με το σύνθημα "κάτω η χούντα". Εννοούσε τα πανώ της Αλληλεγγύης, που φυσικά το ίδιο πράγμα έλεγαν στην ουσία.

Τα χρόνια πέρασαν, τους πολωνούς τους γνωρίσαμε λιγάκι ως φιλήσυχους μετανάστες (πριν συρρεύσουν οι αλβανοί), εκεί στη Μιχαήλ Βόδα, και κάμποσα χρόνια αργότερα ως εταίρους στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπήκαν πολύ αργότερα από εμάς στο "κλαμπ", κι όμως σήμερα ο παλιός τους πρωθυπουργός προεδρεύει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Νομίζω ότι τους ζηλεύουμε και γι' αυτό, καθώς και γενικότερα για το στέκονται με περισσότερη αξιοπρέπεια στη διεθνή σκηνή παρόλο που συνολικά υπέφεραν περισσότερο. Αν πηγαίναμε πολύ πίσω, θα τους χρωστούσαμε και τόση δα ευγνωμοσύνη για το βασιλιά τους, που έδιωξε τους οθωμανούς από τη Βιέννη. Γυρνώντας στο σήμερα, θα αρκούσε κατά τη γνώμη μου, αντί να τους φθονούμε, απλά να τους θαυμάζουμε λιγάκι. Και σε κάθε περίπτωση, να τους σεβόμαστε λίγο περισσότερο, να μην τους προσβάλλουμε, ισχυριζόμενοι ότι ήταν "συνεργάτες των ναζί" την ώρα που εμείς πάμε να κάνουμε άνω-κάτω την Ευρώπη με πρόσχημα τη δική μας αντίσταση.

Failure

1988 (περίπου): Ο γραφικός καθηγητής, μεταξύ πολλών άλλων, μας πληροφορεί ότι το Μετσόβιο Πολυτεχνείο είναι "το μόνο" εκπαιδευτικό ίδρυμα στον κόσμο που έχει υπόγεια βιβλιοθήκη.

24 Οκτωβρίου 1991: Η τελευταία φορά που επισκέπτομαι την περίφημη υπόγεια βιβλιοθήκη. Η ανάγνωσή μου διακόπτεται άδοξα, διότι το κτίριο εκκενώνεται, καθώς έξω (στη διασταύρωση Στουρνάρη και Πατησίων) έχουν ήδη ξεκινήσει επεισόδια. Το ίδιο βράδυ, το κτίριο με την υπόγεια βιβλιοθήκη, που δεν είναι άλλο από τη γωνιακή Πρυτανεία, παθαίνει μεγάλες ζημιές (στη στέγη και όχι μόνο) από φωτιά, στη διάρκεια των επεισοδίων. Η αποκατάσταση πήρε χρόνια για να ολοκληρωθεί. Η υπόγεια βιβλιοθήκη δεν ξέρω αν ξαναλειτούργησε εκεί. Για μένα, είχε "πεθάνει".

Τον θυμόμουν καμιά φορά το γλαφυρό καθηγητή. Ξαναβγήκε στο προσκήνιο, με αφορμή μια άλλη φωτιά. Είχε τότε αποφανθεί ότι η αιτία δεν ήταν τα φυσικά φαινόμενα, αλλά η αστοχία του υλικού. Θυμάμαι ότι από αυτόν είχα πρωτακούσει τη λέξη αστοχία με τη συγκεκριμένη έννοια, ως ελληνική απόδοση του failure. Είχε -θαρρείς- μια ψύχωση με τις αστοχίες, τις έβλεπε παντού. Ήταν 2006. Λίγους μήνες μετά, πέθανε (χωρίς εισαγωγικά) ο πατέρας μου. (Ήταν 24 Οκτωβρίου, δεκαπέντε χρόνια μετά το "θάνατο" της υπόγειας βιβλιοθήκης. Ενδιαφέρουσα σύμπτωση.)

Στη διάρκεια της κρίσης που ζούμε, συχνά αναφέρεται το ενδεχόμενο, να μεταπέσει το ελληνικό κράτος σε failed state, να αστοχήσει δηλαδή. Στο κέντρο της πρωτεύουσάς του, και ιδίως στο βορειότερο κομμάτι αυτού που περιλαμβάνει και το Πολυτεχνείο, η αστοχία έχει ήδη συμβεί. Εδώ και χρόνια, ο πεζόδρομος ανάμεσα στις ιστορικές προσόψεις του Μετσόβιου και του Μουσείου έχει καταστεί αδιάβατο στέκι ναρκομανών και εμπόρων ουσιών (βλ. φωτό).

Πρόσφατα, κάποιοι "καλλιτέχνες" έβαψαν ολόκληρη τη γωνιακή πρώην Πρυτανεία (οι Αρχές του Πολυτεχνείου όπως και το σύνολο σχεδόν των δραστηριοτήτων του βρίσκονται στις πλαγιές του Υμηττού). Θα προκαλούσε έκπληξη σε μια άλλη χώρα (εκτός από τις πραγματικά failed) το ότι το μουτζούρωμα - εργασία ωρών - έγινε ανεμπόδιστα σε δημόσιο πεζοδρόμιο, εκτός πανεπιστημιακού ασύλου. Στην Ελλάδα, όπου ΠτΔ έγινε πρόσφατα ο άνθρωπος που ως Υπουργός Εσωτερικών, όταν το κέντρο καιγόταν το 2008, υπερηφανευόταν ότι "η αστυνομία αμύνεται" (κάτι για το οποίο επαινείται από ορισμένους), δεν πρέπει να παραξενευόμαστε.

Αυτό που βρίσκω πραγματικά άστοχο (μετά συγχωρήσεως) είναι οι μεσοβέζικες αντιδράσεις, τύπου "δεν συμφωνώ αλλά ούτε καταδικάζω". Αποδόθηκαν μάλιστα (εσφαλμένα, ελπίζω) και σε σοβαρούς (όχι γραφικούς ή γλαφυρούς) ακαδημαϊκούς. Αισιοδοξώ ότι ακόμη κι εκεί ψηλά στου Ζωγράφου, οι άνθρωποι του Πολυτεχνείου νοιάζονται για τα ιστορικά του κτίρια και θα το αποδείξουν. Μας πονά όλους η κατάσταση του κέντρου - φεύγοντας μακριά του, γίναμε κατά κάποιο τρόπο όλοι συνένοχοι γι' αυτή.

So you think you can dance

Τερματίστηκε πριν λίγο έκτακτη ολονύκτια σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό στο Μέγαρο Μαξίμου. Κανείς από τους εξερχόμενους δεν έκανε δηλώσεις στους (λιγοστούς, λόγω της προχωρημένης ώρας) δημοσιογράφους που περίμεναν στην Ηρώδου του Αττικού. "Θα μάθετε", απάντησε συβιλλικά ο υπουργός επικρατείας κ. Παππάς σε ερώτηση για το τι συζητήθηκε, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ίσως εκδοθεί ανακοίνωση μέσα στη μέρα.

Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες από αξιόπιστες πηγές, η συνάντηση προκλήθηκε αιφνίδια όταν χθες βράδυ η σλοβένα Επίτροπος Μεταφορών, Βιολέτα Μπουλτς, ζήτησε να συνομιλήσει ως θεσμός με τα ανώτατα κλιμάκια της ελληνικής κυβέρνησης. Αρχικά η κυρία Μπουλτς παραπέμφθηκε στον εν αναμονή αναπληρωτή υπουργό Μεταφορών κ.λπ. κ. Σπίρτζη, του οποίου ως γνωστόν εκκρεμεί η ανάληψη καθηκόντων. Η Επίτροπος επέμεινε να συνομιλήσει με άτομα που να μπορούν να πάρουν και να υπογράψουν αποφάσεις. Αποτέλεσμα ήταν να συγκληθεί τηλεδιάσκεψη με τον προϊστάμενο του κ. Σπίρτζη, υπερυπουργό Ανάπτυξης κ.λπ. κ. Σταθάκη, στην οποία παρέστησαν και οι κ.κ. Παππάς και Σακελλαρίδης.

Η κα Μπουλτς μετέφερε στους έλληνες αξιωματούχους τη δυσαρέσκεια της Κομισιόν για την είδηση της απευθείας και δωρεάν μεταφοράς παράνομων μεταναστών από την Αμυγδαλέζα στην Ομόνοια με λεωφορείο. Ο κ. Παππάς παρατήρησε ότι για το συγκεκριμένο θέμα καταλληλότεροι να συζητήσουν θα ήταν οι αρμόδιοι για τη μετανάστευση και τη δημόσια τάξη. Ωστόσο η Επίτροπος Μεταφορών διευκρίνισε ότι η αντίρρηση των θεσμών αφορά το ζήτημα της δωρεάν μεταφοράς. Όπως παρατήρησε, "η παροχή λεωφορειακής γραμμής χωρίς εισιτήριο σε γραμμή υψηλής ζήτησης, όπως αυτή μεταξύ Αμυγδαλέζας και Ομόνοιας, αντιβαίνει στην αρχή της δίκαιης και αποδοτικής τιμολόγησης των μεταφορών", που εδώ και είκοσι τουλάχιστον χρόνια αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής πολιτικής. Για το λόγο αυτό, και εν όψει της συνεργασίας Ελλάδας-Ε.Ε. με αντικείμενο την εξεύρεση λύσης στα σοβαρά προβλήματα χρηματοδότησης της χώρας, οι θεσμοί ήταν αποφασισμένοι κατά την κα Μπουλτς, με αφορμή το συγκεκριμένο μέτρο, να θέσουν βέτο στο σύνολο των προτάσεων που επεξεργάζεται για τις προσεχείς ευρωπαϊκές συναντήσεις το υπουργείο οικονομικών.

Η αντίδραση της Κομισιόν, ασυνήθιστα αστραπιαία για τα δεδομένα της, ανάγκασε τον κ. Παππά να ζητήσει χρόνο για την επεξεργασία της ελληνικής απάντησης. Μετά από πιέσεις της κας Μπουλτς, που επέμενε για άμεση απάντηση, διακόπηκε η τηλεδιάσκεψη για να συνεχιστεί τα μεσάνυχτα. Η ελληνική πλευρά κατόπιν σχετικής εντολής του πρωθυπουργού - που διαρκώς ενημερωνόταν με SMS από τον κ. Σακελλαρίδη - μετέβη στο Μέγαρο Μαξίμου, στο οποίο εκλήθη και ο έμπειρος μυστακοφόρος συγκοινωνιολόγος Πέτρος Κωστόπουλος (no relation), γνωστός από τα αρχικά του ονόματός του (Π.Κ.) και ως Παλιά Καραβάνα.

Η συμβολή του Π.Κ. στην εξεύρεση λύσης ήταν καθοριστική, καθώς ο ικανός επιστήμονας κατάφερε να πείσει την κα Μπουλτς ότι η συγκεκριμένη λεωφορειακή γραμμή υπάρχει τρόπος, όχι μόνο να βγάζει το κόστος της, αλλά να αποδειχθεί και κερδοφόρα, με τη μέθοδο της χιαστί επιδότησης (cross-subsidy). Πράγματι, στις μεταφορές όπως και σε άλλους τομείς, συνηθίζεται να συνδυάζονται μία κερδοφόρος και μία ζημιογόνος λειτουργία υποδομής, ώστε η πρώτη να επιδοτεί τη δεύτερη. Παράδειγμα είναι οι αυτοκινητόδρομοι της Νέας Οδού και της Κεντρικής Οδού. Κάτι ανάλογο θα μπορούσε να συμβεί και στη συγκεκριμένη γραμμή, Αμυγδαλέζα-Ομόνοια.

Σύμφωνα με τον Π.Κ., ο τρόπος για να επιτευχθεί η χιαστί επιδότηση είναι αρκετά απλός και απαιτεί μηδενική επένδυση σε κεφάλαιο. Στη γραμμή πρέπει, για την ακρίβεια επιβάλλεται, να χρησιμοποιηθούν τα διώροφα - ανοικτά στην οροφή - τουριστικά λεωφορεία. Με τον τρόπο αυτό:
- Η χωρητικότητα διπλασιάζεται
- Εκμεταλλευόμαστε τον ιδανικό ανοιξιάτικο καιρό (που με ελάχιστες εξαιρέσεις θα επικρατεί στο εξής). Επίσης, καθώς ο άνω όροφος είναι υπαίθριος, αποφεύγονται τυχόν παράπονα επιβατών (τουριστών κυρίως) για body odour των παρανόμων αλλά και νομίμων (αλλοδαπών και ημεδαπών εξίσου) επιβατών της διαδρομής καθόδου.
- Η διαδρομή επιστροφής, από Ομόνοια προς Αμυγδαλέζα, αξιοποιείται (με διπλό κόμιστρο) ως τουριστικό αξιοθέατο της "άγνωστης Αθήνας", δίνοντας στον επισκέπτη την ευκαιρία να ξεφύγει από τα τετριμμένα μέρη (Ακρόπολη, Λυκαβηττό και Πλάκα) και να γνωρίσει τις υποβαθμισμένες και λαϊκές συνοικίες, ώστε να συνειδητοποιήσει το γιατί επιμένουμε να μιλάμε για ανθρωπιστική κρίση.

Στο σημείο αυτό, ο κ. Σταθάκης διατύπωσε μια τολμηρή ιδέα, συμπληρώνοντας την πρόταση του Π.Κ., ώστε να γίνει ακόμη πιο ελκυστικός ο προορισμός της λεωφορειακής γραμμής. Πρότεινε, οι εγκαταστάσεις κράτησης μεταναστών να αδειάζουν κατά τομείς, ώστε κάθε ένας τομέας που αδειάζει να μετατρέπεται σε πτέρυγα ενός νέου, θεματικού Μουσείου Ακροδεξιάς Βαρβαρότητας (ένα ελληνικό Άουσβιτς, τηρουμένων των αναλογιών βεβαίως), η οποία (βαρβαρότητα) επιτέλους οδεύει προς το τέλος της. Ο κ. Παππάς παρενέβη, ευχαρίστησε τον κ. Σταθάκη και υποσχέθηκε ότι θα μεταφέρει την ιδέα του στον κ. Πανούση και την κα Κουντουρά για να προχωρήσουν στην ταχύτατη υλοποίησή της.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι πρώτες αντιδράσεις από πλευράς Κομισιόν ήταν θετικές. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε ο αρμόδιος για θέματα μετανάστευσης έλληνας επίτροπος - και έμπειρος διπλωμάτης - κ. Αβραμόπουλος, που βρισκόταν στο πλευρό της κυρίας Μπουλτς στο δεύτερο και μακροσκελέστερο μέρος της μαραθώνιας συνομιλίας. Οι ίδιες πηγές είπαν ότι η γραμμή Αμυγδαλέζας-Ομόνοιας-και-τανάπαλιν θα αποτελέσει τον πιλότο για παρόμοια μελλοντικά εγχειρήματα σε άλλα μέρη της χώρας που έχουν παρόμοια υπό κατάργηση κέντρα μεταναστών, όπως η μαγευτική Κόρινθος.

Εξετάζεται, τέλος, η απασχόληση των απελευθερωμένων μεταναστών, ανάλογα με τις δυνατότητες του καθενός, στις λεωφορειακές γραμμές (ως οδηγοί, εισπράκτορες ή ελεγκτές) καθώς και στα Μουσεία Ακροδεξιάς Βαρβαρότητας (ΜΑΒ εφεξής). Με τον τρόπο αυτό θα απαλυνθούν οι αβάσιμες ανησυχίες όσων φοβούνται ότι η Ομόνοια θα γεμίσει με άσκοπα περιφερόμενους αλλοδαπούς. Ωστόσο, δεδομένου του υψηλού ποσοστού της εγχώριας ανεργίας, θεωρείται αμφίβολο αν θα υπερνικηθούν οι επιφυλάξεις του υπουργού Εργασίας ως προς αυτό το τελευταίο μέτρο.

Το Αιγαίο ανήκει στα γεράκια του (ή: "μάθανε πως... και πλάκωσαν...")

Βλέπω λοιπόν την επίμαχη ειδοποίηση των τούρκων για ασκήσεις στο Αιγαίο.

Το αντικείμενο είναι: "TURKISH FIRING EXERCISE TO BE CONDUCTED FROM 02 MAR 2015 TILL 31 DEC 2015" (10μηνη άσκηση με πυρά!).

Οι συντεταγμένες της περιοχής είναι:

(1) 390000N0251000E
(2) 392000N0245800E
(3) 391400N0244000E
(4) 385400N0245200E
(5) 400700N0253300E

Η δική μας απάντηση λέει μεταξύ άλλων:

MOREOVER, PART OF THE AREA MENTIONED IN TURKISH NOTAM A0889/15 (271626 EUECYIYN FEB 2015) PARTLY OVERLAPS HELLENIC TERRITORY, HELLENIC TERRITORIAL WATERS AND HELLENIC NATIONAL AIRSPACE. ALSO, THE SAID TURKISH EXERCISE AREA ENTAILS LONG-TERM RESERVATION OF AIRSPACE CONTRARY TO THE RELEVANT ICAO RECOMMENDATIONS. FURTHERMORE, THE SAID AREA OVERLAPS PART OF LIMNOS TMA/CTR AND RELATED INSTRUMENT PROCEDURES. FINALLY, THE SAID AREA AFFECTS PARTS OF G33 AND N130 INTERNATIONAL AIRWAYS AS WELL AS DOMESTIC AIR TRAFFIC. FOR ALL THE ABOVE MENTIONED REASONS, IT IS EVIDENT THAT THE TURKISH NOTAM A0889
/15 LTAAYNYX (271626 EUECYIYN FEB 2015) CONTRAVENES BASIC RULES OF ICAO AND OF INTERNATIONAL LAW AND IS, THEREFORE, NULL AND VOID AND NOT APPLICABLE WITHIN THE ATHINAI FIR.


Δηλαδή: (α) η περιοχή των ασκήσεων περιλαμβάνει ελληνικό έδαφος, χωρικά ύδατα και εναέριο χώρο, (β) οι δέκα μήνες είναι φάουλ, (γ) επηρεάζεται ο χώρος ελιγμών του α/δ Λήμνου καθώς και διεθνείς και εγχώριοι αεροδιάδρομοι.

Πηγή για όλα τα παραπάνω: https://intranet.alitalia.it/imageserver/notam/appoggio/eur.pdf

Ενδιαφέρον είναι ότι οι τούρκοι ακόμη δεν φαίνεται να έχουν περάσει αυτή την περιοχή στο σχετικό χάρτη (http://www.notamtr.com/yeni.aspx?l=&u=&s=2015-02-26&e=2015-03-31), που όμως δεν είναι ξεκάθαρο αν είναι πλήρης.

Στον εικονιζόμενο χάρτη με τις συντεταγμένες των 5 σημείων (στο περίπου), αν "ενώσουμε τις τελείες" (1-2-3-4-5 και πίσω στο 1) δεν βγαίνει κλειστό πολύγωνο. Γενικά, το σημείο 5 είναι άσχετο με τα άλλα τέσσερα.

Μήπως έχει γίνει κάποιο λάθος; Μήπως κάποιοι παίζουν (εν ου παικτοίς);

Πρόγραμμα και θεσμοί

Θα ήθελα πολύ να πιστέψω ότι η νέα κυβέρνηση έχει την πρόθεση να επεξεργαστεί και να εφαρμόσει ένα "τετραετές νέο ελληνικό πρόγραμμα". Σίγουρα κάποιοι στους κόλπους της (όπως και πολύς απλός κόσμος) βλέπουν την ανάγκη για [επανα]προσδιορισμό εθνικών στόχων. Στην ιδανική περίπτωση αυτό θα γινόταν με εθνικό διάλογο σε κάποιο βάθος χρόνου. Στην απλουστευμένη, η κυβέρνηση θα συνέτασσε ένα σχέδιο κατευθύνσεων και θα προκήρυσσε δημοψήφισμα (ή πρόωρες εκλογές) για την υιοθέτησή του. Πιο κοντά στην πεπατημένη θα ήταν η κοινοβουλευτική διαδικασία. Με όσα ακούμε τελευταία, όμως, δεν αποκλείεται να παρακαμφθεί και αυτή.

Παρακολουθώντας τις μετεκλογικές δηλώσεις και πράξεις, θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι η κυβέρνηση ήθελε να αποφασίσει αυτό το 4ετές ΝΕΠ (τα αρχικά είναι φαντάζομαι επίτηδες ίδια με τη σοβιετική νόβαγια εκονομιτσέσκαγια πολίτικα) στο επόμενο 4μηνο, και γι' αυτό ζητούσε την ανάσα (breathing space) ο Βαρουφάκης με τη μορφή της χρηματοδοτικής γέφυρας. Δυσκολεύομαι όμως να προβλέψω ότι θα δούμε πρόγραμμα σύντομα, διότι:

(1) Η ανάσα είναι λαχανιασμένη. Η χρηματοδοτική γέφυρα θα έρθει όταν οι θεσμοί (πρώην τρόικα) ικανοποιηθούν για την επιτυχή εφαρμογή υπεσχημένων μεταρρυθμίσεων. Μέχρι τότε το κράτος θα ψάχνει για λεφτά, απεγνωσμένα. Ο δανεισμός από τις αγορές σε αυτό το κλίμα (αβεβαιότητας) είναι ακριβός. Ο εσωτερικός δανεισμός είναι δυστυχώς πιθανότερος. Αλλιώς το δημόσιο πάει σε καθυστερήσεις πληρωμής των υποχρεώσεών του, με απρόβλεπτες συνέπειες - στην καλύτερη περίπτωση, την ακόμη μεγαλύτερη επιδείνωση της εμπιστοσύνης φορολογουμένων και επενδυτών, εμπιστοσύνης των πολιτών εν τέλει. Όσο η χρηματοδότηση θα είναι στην κόψη του ξυραφιού, ο κρατικός μηχανισμός δεν θα πάρει μπρος.

(2) Ακόμη κι αν δεν υπήρχαν τα θέματα χρηματοδότησης, οι διαφαινόμενοι ρυθμοί είναι εξαιρετικά αργοί. Χαρακτηριστικό είναι ότι, παρόλο που η συγχώνευση των υπουργείων αποφασίστηκε με προεδρικό διάταγμα και γνωμοδότηση του ΣτΕ μια μέρα μετά την ορκωμοσία Τσίπρα, έως τώρα σε πολλούς τομείς δεν μπορεί να ξεκινήσει δουλειά. Χαρακτηριστικά:
- Υπάρχουν αναπληρωτές υπουργοί (Σπίρτζης-Υποδομών, Χριστοδουλοπούλου-Μετανάστευσης, Φωτάκης-Έρευνας) που δεν έχουν καν ορκιστεί, διότι είναι υπεράριθμοι βάσει του ΠΔ 63/2005!
- Σε άλλο υπουργείο - το ενοποιημένο Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης - δεν έχει ακόμη καθοριστεί ποιος κάνει τι (δείτε σχετική ερώτηση αλλά και ανακοίνωση του ίδιου του υπουργείου - στην τελευταία γίνεται λόγος για πιθανή καθυστέρηση μέχρι δύο μήνες, χαλαρά!).
- Εννοείται ότι και τα πιο κάτω επίπεδα (γενικοί γραμματείς κ.λπ.) δεν μπορούν να στελεχωθούν όσο οι υπουργοί είναι αδρανείς. Μπορεί λοιπόν η καθυστέρηση εκεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη και από τις πρώτες μέρες του ΓΑΠ, που είχε εισαγάγει τη χρονοβόρα "ανοικτή διαδικασία".

(3) Εντός του βασικού κυβερνητικού εταίρου, οι διαφορές κουλτούρας δεν καθιστούν εύκολο τον καθορισμό προγράμματος "παραγωγικής ανασυγκρότησης" - δεν μιλάμε για πολιτικά κείμενα τύπου Eurogroup ή Θεσσαλονίκης, αλλά για ουσιώδη επιλογή κατευθύνσεων. Αφήνω απ' έξω την ανάγκη συμφωνίας με ΑνΕλ ή και ευρύτερες πολιτικές δυνάμεις - και αμέσως παρακάτω θα δείτε το γιατί.

(4) Ο πειρασμός για αυτοδύναμο Σύριζα θα είναι μεγάλος. Τα συλλαλητήρια και οι έως τώρα χειρισμοί έχουν δώσει θετικό αποτέλεσμα στις δημοσκοπήσεις. Είναι λοιπόν πιθανό να πάμε σε πρόωρες εκλογές χωρίς νέο πρόγραμμα.

(5) Στο 4μηνο που ακολουθεί, μεσολαβούν οι εκλογές στη Βρετανία. Η μελλοντική μορφή της συμμετοχής της χώρας αυτής στην Ε.Ε. αποτελεί κεντρικό προεκλογικό θέμα. Η Ένωση συνηθίζει να αποφασίζει βήμα-βήμα ανάλογα με τις πολιτικές εξελίξεις κάθε χώρας. Η παράταση του πρώην μνημονίου βολεύει όλους. Ο Τσίπρας σίγουρα ποντάρει σε οτιδήποτε μπορεί να κλονίσει τους σημερινούς αρνητικούς συσχετισμούς - είτε λέγεται UKIP (ανερχόμενοι βρετανοί ευρωσκεπτικιστές), είτε Podemos (που μπορεί να συμμετάσχουν σε ισπανική κυβέρνηση εντός του 2015), είτε Γαλλία (που ψάχνει τρόπους να ξαναγίνει αντι-Γερμανία, έστω προς το παρόν με τον τρόπο του Ολάντ - που δεν τον αποκαλούμε πια Ολαντρεού). [Σημείωση 2/3/2015: Το πόσο αποτελεσματικό είναι να κατηγορείς συλλήβδην "Ισπανία και Πορτογαλία" - κι όχι προσωπικά το Ραχόι, όπως άκομψα έγινε την Τσικνοπέμπτη - αναιρώντας τη ρητορική περί συμμαχιών του νότου, θα φανεί.] Η δε Ρωσία μπορεί να μας δουλεύει ως συνήθως - λέγοντας ότι θα μπορούσε να δώσει οικονομική βοήθεια σε ρούβλια! - ωστόσο η αστάθεια στις σχέσεις Πούτιν-Δύσης μπορεί πάντα να χρησιμοποιείται τουλάχιστον ως φόβητρο. Αντί λοιπόν για ομαλό 4ετές πρόγραμμα δεν αποκλείεται να ζήσουμε μια σειρά καθυστερήσεων όπως έχει γίνει μέχρι τώρα, συντηρώντας διαρκώς με δανεικά την κατάσταση.

Μάλιστα, στους τρεις θεσμούς (Ε.Ε., ΕΚΤ και ΔΝΤ) λέγεται ότι μπορεί να προστεθεί και τέταρτος, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), από την οποία ήδη επί των τελευταίων ημερών Σαμαρά είχε ζητηθεί στήριξη.

Τι κι αν η EBRD είχε συσταθεί για τις πρώην κομμουνιστικές χώρες; Κατά την κρίση χάσαμε αρκετό από το βιοτικό μας επίπεδο, ακόμη κι αν είναι συζητήσιμο το αν μπορούμε να μιλάμε για τριτοκοσμικού τύπου ανθρωπιστική κρίση. Ας ελπίσουμε ότι έστω με τον τέταρτο θεσμό θα πιάσουμε τον πάτο και δεν θα χρειαστεί να προσφύγουμε στον πέμπτο και φαρμακερό, που είναι η Διεθνής Τράπεζα (World Bank). Ήδη δίπλα μας υπάρχουν χώρες που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της, π.χ. η Βουλγαρία, βαλκανική χώρα της Ε.Ε. που έχασε περίπου 2 εκατομμύρια κατοίκους τα τελευταία 25 χρόνια λόγω μετανάστευσης και χαμηλής γεννητικότητας. Έχουμε και εδώ ανάλογες τάσεις. Ακόμη κι αν συντάξουμε πρόγραμμα, τα πράγματα κάθε άλλο παρά εύκολα θα είναι.

Οι μεταρρυθμίσεις της λαγάνας

Η συμφωνία τετράμηνης παράτασης του πάλαι ποτέ μνημονίου, που ανακούφισε όσους δεν ονειρεύονται το Κούγκι, ισχύει με μία προϋπόθεση: να κατατεθούν τη Καθαροδευτέρα 23 Φεβρουαρίου από την ελληνική κυβέρνηση προτάσεις μεταρρυθμίσεων.

The Lagana Reforms, όπως αποκαλούνται από χθες ανεπίσημα στους διαδρόμους των Βρυξελλών.

Θα αποτελέσει μεγάλη επιτυχία του Γιάνη Βαρουφάκη η επεξεργασία και κατάθεση μιας ολοκληρωμένης και τεκμηριωμένης πρότασης, μέσα στο τριήμερο που οι περισσότεροι συμπατριώτες του θα επιδίδονται σε καρναβαλίστικα μασκαρέματα και πέταγμα χαρταετού. Θα κλείσει στόματα σε όσους δυσπιστούν για την παραγωγικότητα της ελληνικής κρατικής μηχανής - δηλαδή σε περίπου 7 δισεκατομμύρια ανθρώπους ανά τον κόσμο.

Υπάρχει ωστόσο ένα απρόβλεπτο εμπόδιο που θα δυσκολέψει - αλλά ελπίζουμε πως δεν θα ματαιώσει - την προσπάθεια της κυβέρνησης. ΚΑΙ αυτό, όπως και το τετραγράμματο MFFA (πρώην αποκαλούμενο μνημόνιο), προέρχεται από την ίδια την Ευρώπη. Αντί για τέσσερα γράμματα, έχει τέσσερα ψηφία.

Χίλια εκατόν πενήντα επτά (1157). Είναι ο νόμος του 1981 με τον οποίο, λόγω της εισόδου μας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, καθιερώθηκε η πενθήμερη εργασία - που όλοι μας έκτοτε θεωρούμε δεδομένη. Στον ίδιο νόμο ορίζονται οι επίσημες και κατ' έθιμον αργίες του δημοσίου τομέα. Σε αυτές συγκαταλέγεται η Καθαρά Δευτέρα.

Τίθεται λοιπόν σαφέστατα ένα θέμα εγκυρότητας των όποιων μεταρρυθμίσεων αποφασιστούν και κατατεθούν τη Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου. Κι αυτό γιατί τυπικά, ο κρατικός μηχανισμός δεν δικαιούται να πάρει αποφάσεις σε ημέρα αργίας, εκτός αν (α) πρόκειται για θέμα έκτακτης ανάγκης (αρμοδιότητας υπουργείων αμύνης ή δημοσίας τάξεως) ή (β) έχει δοθεί εκ των προτέρων με τις κατάλληλες διοικητικές πράξεις η άδεια εργασίας υπαλλήλων καθώς και υπογραφής διοικητικών πράξεων σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας γραφειοκρατίας.

Το (α) σίγουρα δεν συντρέχει. Όσο για το (β), πρέπει να θεωρούμε βέβαιο ότι δεν έχει δοθεί τέτοια άδεια. Κι αυτό γιατί το αρμόδιο υπουργείο (εσωτερικών και διοικητικής ανασυγκρότησης, που αντικαθιστά το παλιό "Προεδρίας") ακόμη δεν λειτουργεί καν (!) καθώς δεν έχουν καθοριστεί οι αρμοδιότητές του, όπως τυχαία έγινε γνωστό με αφορμή την καθυστέρηση στις κρίσεις των αξιωματικών πυροσβεστικής.

Αυτό σημαίνει με απλά λόγια πως οτιδήποτε υπογράψει ο Γιάνης Βαρουφάκης (ή ακόμη και ο Αλέξης Τσίπρας) μέσα στο τριήμερο, δεν θα έχει την τυπική ισχύ για να δεσμεύσει την Ελληνική Δημοκρατία. Στην καλύτερη περίπτωση θα δουλέψουν σύμβουλοι όπως η Lazard που δεν υπόκεινται στον περιορισμό της αργίας (διότι η Καθαροδευτέρα δεν είναι υποχρεωτική αργία στον ιδιωτικό τομέα) και αυτό που θα δοθεί θα πρόκειται για non-paper, ανεξάρτητα από τη δημοσιότητα που θα λάβει - που δεν αυταπατάται κανείς ότι θα είναι τεράστια, αν κρίνουμε από το πόσο διάσημα έγιναν τις τελευταίες μέρες τα drafts & τα emails με τα οποία σμιλεύτηκε η χθεσινοβραδινή αρχική συμφωνία.

Μεταρρυθμίσεις της Λαγάνας, λοιπόν - όχι μόνο λόγω Καθαροδευτέρας, όχι μόνο γιατί έρχεται Σαρακοστή (παρά τη διακήρυξη του "τέλους της λιτότητας", καλά γελάσαμε), αλλά γιατί μέχρι να οριστικοποιηθεί το περιεχόμενό τους απαιτείται τεράστια ζύμωση. Η λαγάνα είναι άζυμη.

North by Northwest (2015)

Το φθινόπωρο του 2011, που συνειδητοποιούσαμε ότι μπαίνουμε "στη βαθιά την κρίση", έγραψα το κείμενο που θα παραθέσω στο τέλος, με τίτλο "North by Northwest" (σαιξπηρική φράση που κόσμησε και ταινία του Χίτσκοκ).

Τι άλλαξε από τότε;
- Στις τελευταίες ευρωεκλογές έστω και δειλά συνδέθηκε η εκλογή ηγεσίας της Κομισιόν με το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών
- Στην Ελλάδα η δικομματική λογική ζει και βασιλεύει, αλλά με διαφορετικό τον ένα "παίκτη", που ορεξάτος προσπαθεί να ταράξει τα νερά
- Οι αταξίες της Ρωσίας (με "άκρες" στα μέλη της ΕΕ με ομόδοξες θρησκευτικές πλειοψηφίες) έχουν δώσει λανθάνον ή απροκάλυπτο σημείο αναφοράς σε αρκετούς ευρωσκεπτικιστές

Τα υπόλοιπα είναι μάλλον ίδια. Την ώρα που όλοι (πρέπει να) ελπίζουμε η διαπραγμάτευση να δώσει λύσεις άμεσες (χρηματοδοτικά) και μεσοπρόθεσμες (αναπτυξιακά), θυμίζω ότι στην τότε ΕΟΚ μπήκαμε κυρίως για πολιτικούς λόγους, αναζητώντας (ως νεαρή δημοκρατία) την ενίσχυση θεσμικών και πολιτιστικών "κοινών τόπων" με τον κόσμο της Δύσης, στον οποίο έως τότε σε αρκετές περιπτώσεις είχαμε υποταχθεί στρατιωτικά (αγγλογάλλοι, ιταλογερμανικός άξονας, αμερικάνοι). Τα λεφτά ήρθαν κυρίως από το '86 που ο Ανδρέας διαπραγματεύτηκε τα ΜΟΠ για να πει το ναι στην Ισπανία και την Πορτογαλία.

Για μένα και νομίζω για πολλούς ακόμη "η Ευρώπη" δεν είναι τόσο τα λεφτά όσο μια βαθύτερη σχέση που πάει πίσω μέχρι το φιλελληνισμό και ακόμα παλιότερα. Η ΕΟΚ/ΕΚ/ΕΕ είναι ο ηθικός διάδοχος του Συμβουλίου της Ευρώπης, από το οποίο "υπερηφάνως" αποχώρησε η ελληνική χούντα το 1969 πριν την διώξουν (λόγω της κατάλυσης της δημοκρατίας) τα υπόλοιπα μέλη του τότε σημαντικού πολιτικά αυτού οργανισμού.

[Βρίσκω μάλιστα πολύ ενδιαφέρον το ότι πριν λίγες μέρες το Συμβούλιο της Ευρώπης έβαλε και πάλι "πάγο" στη Ρωσία για τα της Ουκρανίας, με αποτέλεσμα να αρχίσει να συζητείται και πάλι η πλήρης αποχώρησή της, κάτι που δεν παρέλειψε να σχολιάσει με χαρακτηριστικό τρόπο και ο γνωστός Σπύρος Χατζάρας.]

Είναι λυπηρό που κάποιοι άσχετοι "αριστεροί" καίνε το μπλε πανί με τα 12 αστέρια. Μάλλον δεν ξέρουν ότι αυτή η σημαία είναι από το 1955, πολύ πριν συσταθεί η Ευρωζώνη (ή η ΕΟΚ), το έμβλημα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Θέλω να πιστεύω ότι δεν ακολουθούν συνειδητά τη λογική του δικτάτορα Παπαδόπουλου.

Ακολουθεί η ανάρτηση του 2011

North by Northwest

Τώρα που, είτε εντός είτε εκτός ευρωζώνης, οι περισσότεροι ευρωπαίοι βιώνουμε λιτότητα, περικοπές, περιορισμούς σε αυτό που αποκαλείται κράτος πρόνοιας, δυστυχώς (για μένα) δεν θα κινηθούμε προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής ενοποίησης, αλλά προς την αντίθετη: θα τείνουμε να κλειστούμε όλο και περισσότερο στα εθνικά μας καβούκια. Αυτό το βλέπει κανείς να εκδηλώνεται με διάφορους τρόπους. Τα αυστριακά ΜακΝτόναλντς χρησιμοποιούν εγχώριο βοδινό, και αισθάνονται την ανάγκη να το διαφημίσουν. Η σοβαρή Frankfurter Allgemeine φιλοξενεί βλοσυρά άρθρα που αποπνέουν απομονωτισμό. Οι ελβετοί, παρότι κράμα τριών εθνοτήτων και κάποτε ανοιχτοί, τώρα εκφράζονται όλο και περισσότερο ξενοφοβικά, και όχι μόνο έναντι των μουσουλμάνων. Ακόμη πιο έντονο είναι, φυσικά, αυτό το κλίμα στην ιστορικά ανασφαλή Πολωνία και στην ανάδελφη Ουγγαρία.

Δεν θα έπρεπε να εκπλησσόμαστε. Από τη μιά, σωστά επισημαίνονται κάποιες αναλογίες με την δεκαετία του 1930 - η οικονομική κρίση οδηγεί σε ενίσχυση του εθνικισμού. Από την άλλη, δεν υπάρχει ένα σοβαρό πολιτικό αντίβαρο. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί δεν έχουν ακόμη (για πόσο;) επαρκή νομιμοποίηση. Η Κομισιόν και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι δευτερογενείς εξουσίες, ορίζονται δηλαδή έμμεσα μέσω κυβερνήσεων που εκλέγονται σε εθνικό επίπεδο. Το Γιούρο-γκρουπ ομοίως, και από τη φύση του είναι ακόμη πιο απόμακρο. Μόνο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι άμεσα εκλεγμένο, αλλά και αυτό χωριστά σε κάθε χώρα, μέσα από τα κόμματα που "όλοι αγαπήσαμε", κι όχι με ενιαίες ευρωπαϊκές λίστες, από τις οποίες θα μπορούσε να προκύψει ένας Ευρωπαίος Ηγέτης (όχι μούχλες τύπου van Rompuy).

Αν σκεφτούμε το πόσα πολλά καθορίζονται πλέον σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι απαράδεκτο να μην απαιτούμε περισσότερη δημοκρατία στις "Βρυξέλλες", περισσότερη κοινότητα - πέρα από τις χρηματοδοτήσεις. Όσοι λένε ότι με το ευρώ, στο οποίο πολλοί πάλεψαν για να μπουν, μπήκε "το κάρο μπροστά από το άλογο", έχουν ένα δίκιο. Κάποιοι ηγέτες μας είχαν μιλήσει για πραγματική σύγκλιση, αμφιβάλλω βέβαια αν καταλάβαιναν τι ακριβώς σημαίνει, αλλά αυτό ακριβώς χρειαζόταν - και δεν το είδαμε να συμβαίνει αρκετά. Στα δύσκολα, αρκετοί ήταν έτοιμοι να δείξουν με το δάχτυλο τον (αποδεδειγμένα) κακό μαθητή. Διότι, παρά το κοινό νόμισμα, οι προϋπολογισμοί και οι πολιτικές δεν ενοποιήθηκαν. Οι πολιτικοί οχυρώθηκαν πίσω από την επικουρικότητα (subsidiarity, δηλ. ο καθένας να καβαλά το δικό του άτι) και η ενοποίηση κόλλησε στην άμμο του ευρωσυντάγματος, των εθνικών δημοψηφισμάτων και της Ευρώπης των Λαών (ή των Εθνών).

Και τι θα έπρεπε, δηλαδή, να έχει γίνει; Να θρέφονται, στο πλαίσιο μιας ενωμένης Ευρώπης οι τεμπέληδες της εύφορης κοιλάδας από τα μυρμήγκια του βορρά; Να διαιωνίζονται αναποτελεσματικές δομές με χρηματοδότηση από το ΦΠΑ της Γερμανίας του Hartz και των dumped μισθών; Να μας επιδοτούν για να είμαστε το ηλιόλουστο καταφύγιο των συνταξιούχων; Είναι αυτονόητο ότι οι γενικεύσεις και οι προσβολές πρέπει να αποκρούονται. Η ουσία όμως δεν μπορεί να μένει αναπάντητη. Όπως οι ΗΠΑ δεν διανοούνται να διώξουν μια π.χ. Αλαμπάμα επειδή ίσως παράγει λιγότερα κατά κεφαλήν, έτσι και στην Ευρώπη, με υπερεθνικές δομές που πρώτα και καλύτερα εμείς (οι κακοί μαθητές) θα έπρεπε να τις θελήσουμε, νομίζω ότι υπήρχε (και ίσως, για να δείξουμε και λίγη αισιοδοξία, ακόμη να υπάρχει) δρόμος για να αποφύγουμε το σημερινό άσχημο παιχνίδι.

Είμαστε σε υπόγειο σταυροδρόμι. Θα συμφωνήσω με όσους επισημαίνουν ότι το μέγεθός μας παραείναι μικρό σε σχέση με το θόρυβο που γίνεται. Ακόμη κι αν στρέψουμε τους φακούς μας προς το τούνελ (διότι τούνελ θα είναι κι αυτό) που οδηγεί σε μεγαλύτερη ενοποίηση, για να μπορέσουμε να σουρντίσουμε* θα πρέπει άλλοι να ανάψουν τους προβολείς (αν το θέλουν). Και μακάρι να το κάνουν, διότι εγχωρίως δεν έχω καμία εμπιστοσύνη και καμία ελπίδα. Στην Ελλάδα προβλέπω να αναλωθούμε σε διάφορα αγαπημένα μας σπορ:
- Θεωρίες συνωμοσίας, και συγκεκριμένα: ποιο το σατανικό σχέδιο που έφερε στην εξουσία τον Τζέφρυ με στόχο, μαζί με το σοσιαλιστή φίλο του τον Ντομινίκ, να μας οδηγήσουν σε μερικό εξισλαμισμό, ολικό αφελληνισμό και στυγνή αμερικανογερμανοτουρκική κατοχή.
- Blamestorming, δηλαδή την κολοκυθιά: ποιος μεγάλωσε περισσότερο το χρέος, το Πασόκ του Γιωργάκη, η ΝουΔού του Κωστάκη, το Πασόκ του Σημίτη, το Πασόκ της Μιμής, η ΝουΔού του (φτου κακά) Μητσοτάκη, το Πασόκ του Αντρέα, η ΝουΔού του Φρυδά και του Παπαληγούρα, ή μήπως η διαγραφή αγροτικών χρεών του Παπαδόπουλου;
- Τον θρίαμβο της κοντής μνήμης και του υπάρχοντος πολιτικού συστήματος: Όπως "ο λαός" ξέχασε το φθαρμένο Πασόκ του 2004, έτσι θα ξεχάσει και τη ΝΔ της απραξίας του (κυρίως) 2007-'09. Ο Σαμαράς θα χαϊδέψει αυτιά και θα βγει με τα τσαρούχια (ή έστω με δανεικά λαϊκο-δεξιά τσαρούχια της πολυκατοικίας). Οι διάφορες φατρίες του Πασόκ προσπαθούν να μας πείσουν ποια είναι καλύτερη από τις άλλες. Ο δικομματισμός, βοηθούμενος από τον εκλογικό νόμο (με 50 έδρες μπόνους πια, αντί για 40), θα νικήσει έστω και τραυματισμένος, όσο οι ψηφοφόροι δεν τολμούν (και, λυπάμαι που το λέω, αλλά δεν βλέπω να τολμούν).
- Την παράλυση του δημοσίου, που καλείται (μετά από δεκαετίες αναγωγής του σε κόσμο αγγέλων, χωρίς μεγάλη επαφή με τις πραγματικές διακυμάνσεις της οικονομίας και της ζωής - κάτι που αναλογικά εμφανίστηκε βέβαια και στο σύνολο της κοινωνίας), να συμπράξει στον ίδιο του τον ακρωτηριασμό και τη ριζική του αναθεώρηση. Εμ γίνονται αυτά; Σίγουρα όχι με κηρύγματα ηθικολογίας, ιδίως αν αυτά προέρχονται από ανθρώπους και φορείς ενταγμένους, εμποτισμένους σε αυτό που τώρα κατακρίνουν.

Και πόσα ακόμη... Γι' αυτό κοιτάζω βόρεια-βορειοδυτικά, που έλεγαν ο Εγχέσπαλος και ο Χίτσκοκ, μήπως και μας έρθει κάτι από εκεί (πέρα από δανεικά).

*δούμε (εις την σαμιακήν)

 

Θα αστειεύεστε, κύριε Φάιμαν!

Πυρετός το σαββατόβραδο που μας πέρασε στο Υπουργείο Οικονομικών. Με σχετική έκπληξη πληροφορήθηκε η κοινή γνώμη τη συνεργασία του Γιάνη Βαρουφάκη με τα στελέχη του Ποταμιού, Θεοχάρη "Sirhan Sirhan" Θεοχάρη και Αντιγόνη Λυμπεράκη.

Κακώς ξαφνιαστήκαμε. Μπορεί το κόμμα του Σταύρου Θεοδωράκη να μην αποτέλεσε κυβερνητικό εταίρο του νικητή των εκλογών ΣύΡιζΑ, ωστόσο οι εκατέρωθεν πόρτες έμειναν ανοικτές, με αφορμή την εθνική υπόθεση της διαπραγμάτευσης με τους εταίρους στην Ε.Ε. Το Ποτάμι ποτέ δεν έκρυψε την επιθυμία του να συνεργαστεί σε κεντροαριστερό κυβερνητικό σχήμα, ενώ δεν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν πιθανή την πραγματοποίηση αυτής της επιθυμίας, ακόμη και στην τρέχουσα τετραετία, ειδικά αν περάσει ο μήνας του μέλιτος και οι Ανεξάρτητοι Έλληνες αρχίσουν να θέτουν κόκκινες ή μάλλον μαύρες γραμμές σε ζητήματα στα οποία διαφωνούν ριζικά.

Φεύγοντας μετά το τέλος της συνάντησης με τα πόδια, κινούμενος σαν απλός άνθρωπος προς το αγαπημένο στέκι Ράτκα, ο Βαρουφάκης φωτογραφήθηκε με σακίδιο στην πλάτη. Λίγοι είχαν προσέξει ότι το σακίδιο αυτό το κρατούσε κατά την άφιξή του ο Θεοχάρης. Κι ακόμη λιγότεροι κατάλαβαν σε ποιον ανήκει αυτό το σακίδιο.

Ο Θεοδωράκης με μεγάλη δυσκολία έκρυψε τη δυσαρέσκειά του απέναντι στον Τσίπρα όταν εκείνος τηλεφωνικά του ζήτησε να στείλει το Θεοχάρη στο γραφείο της οδού Νίκης, σαββατιάτικα. Θεωρούσε ότι η προθυμία του είχε παρεξηγηθεί, με κίνδυνο να τον έχει σήκω-σήκω, κάτσε-κάτσε ο νέος πρωθυπουργός. Μαλάκωσε όμως όταν ο Αλέξης του εξήγησε τις δυσκολίες του. Εμ τον στρίμωχναν οι ευρωπαίοι, εμ δεν έβρισκε κανέναν πρόθυμο ανάμεσα στους ασυμβίβαστους των ΑνΕλ να συζητήσει το σενάριο ενός λογικού συγκερασμού. Δέχτηκε λοιπόν να στείλει το Χάρη, αλλά από κοντά δεν παρέλειψε να βάλει την Αντιγόνη, αφενός γιατί πάντα έβαζε δυο-δυο σε κάθε τέτοια αποστολή (ο ένας να φοβάται τον άλλο), αφετέρου γιατί η συγκεκριμένη ήταν στοχοποιημένη από τους Συριζαίους για κάποια ατυχή της ανάρτηση - κι έτσι ήθελε να τη σπάσει λίγο στον Τσίπρα.

Παραδίδοντας το σακίδιο στο Γιάνη, ο Χάρης του είπε ότι προορίζεται για τον πρωθυπουργό. Ο Θεοδωράκης χαρίζει το σήμα κατατεθέν του στον Τσίπρα για γούρι, για να το πάρει μαζί του στην επόμενη περιοδεία του στην Ευρώπη. Μία μόνο παράκληση είχε: να μην πάρει δημοσιότητα αυτή του η χειρονομία. Το σακίδιο αυτό σήμαινε πολλά για το Σταύρο και με δυσκολία το αποχωρίζεται, ελπίζοντας ότι ο Αλέξης θα εκτιμήσει τον ιδιαίτερο συμβολισμό, με στόχο την εδραίωση μιας νέας και ελπιδοφόρας πολιτικής φιλίας. Ο Χάρης παρακάλεσε το Γιάνη να μην το ανοίξει, αλλά απλά να το δώσει στον πρωθυπουργό, μαζί με ένα σφραγισμένο φάκελο με την ένδειξη "Αλέξη Τσίπρα, Ιδίοις Αυτού Χερσί".

Ο Τσίπρας ξαφνιάστηκε όταν ο Βαρουφάκης εμφανίστηκε το πρωί της Κυριακής στο διαμέρισμα της Κυψέλης κρατώντας το σακίδιο και το φάκελο. Επειδή βιαζόταν, πήρε μαζί του το μήνυμα στο χαρτοφύλακα με το σχέδιο των προγραμματικών δηλώσεων. Το ίδιο βράδυ, αφού τελείωσε την τελευταία του πρόβα πριν βγει στο βήμα, βρήκε λίγο χρόνο και άνοιξε το φάκελο. Ήταν ένα ευγενικό γράμμα από το Σταύρο, ιδιόχειρο με τα χαρακτηριστικά ορθογραφικά λάθη του προέδρου του Ποταμιού. Το περιεχόμενο ήταν σχεδόν συγκινητικό. Τον διαβεβαίωνε ότι σε αυτό το σακίδιο θα έβρισκε μερικά μικρά, ίσως ευτελή πράγματα, που όμως θα του ήταν χρήσιμα στις επόμενες επαφές του με τον, "βρόμικο καμιά φορά, αλλά και σαγινεφτικό, κόσμο των Ευρωπαίων ηγετών". Θερμή παράκληση, να μην ανοίξει το σακίδιο παρά μόνο στη διάρκεια της επόμενης συνάντησής του, αυτής με τον αυστριακό του ομόλογο. "Εμπιστέψου με, θα τον κερδήσεις έτσι" έγραψε κλείνοντας ο Θεοδωράκης.

Η συγκίνηση από το ζεστό μήνυμα του Σταύρου έπαιξε κι αυτή το ρόλο της στο περίφημo βούρκωμα του Αλέξη Τσίπρα στην παρθενική του ομιλία ως πρωθυπουργός στη Βουλή.

Την επόμενη μέρα στη Βιέννη, το κρύο ήταν τσουχτερό και στην πολυδιαφημισμένη διαδήλωση συμπαράστασης είχαν πάει τρεις κι ο κούκος. Ευτυχώς, η υποδοχή που επιφύλαξε ο αυστριακός καγκελάριος Φάιμαν ήταν θερμή. Με την απλότητα και τη νεανικότητά του, ο Αλέξης Τσίπρας κέρδισε τον έμπειρο και γερμανόφωνο (σημαντικό αυτό) πολιτικό. Εμφανίστηκε για μια ακόμα φορά ντυμένος casual. Και κάτι παραπάνω. Στην πλάτη φορούσε ένα φθαρμένο σακίδιο.

Φάιμαν και Τσίπρας ξεκίνησαν τη συνάντησή τους χωρίς συμβούλους και διερμηνείς, μόνοι τους μπροστά στο τζάκι της καγκελαρίας. Ο έλληνας πρωθυπουργός ήταν πραγματικά ανήσυχος. Αποφάσισε να ανοίξει την καρδιά του και τα χαρτιά του στον Φάιμαν.

Στον "μίστερ τσάνσελορ" εξήγησε ότι αναγκάζεται να περιπλανιέται όπως λέει και το ελληνικό τραγούδι, με το δισάκι του στον ώμο. Κι αυτό γιατί η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη. "They ask for plan B, but the truth is, I don't even have a plan A", είπε στον αποσβολωμένο συνομιλητή του. "Just this", συμπλήρωσε και του έδωσε το πάκο με τα φυλλάδια, από το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης μέχρι και την προεκλογική του εκστρατεία.

"And that", συμπλήρωσε δείχνοντας το σακίδιο, που στο μεταξύ είχε ακουμπήσει μπροστά στα πόδια του. Πιο αυθόρμητα κι από φιλοκυβερνητικό συλλαλητήριο, άνοιξε το φερμουάρ του σακιδίου, ψαχούλεψε κι έβγαλε το περιεχόμενό του, έναν κύλινδρο περιτυλιγμένο με χαρτί.

Το κοίταξε καλά, κρύβοντας επιμελώς την έκπληξή του. Έπρεπε να φερθεί ψύχραιμα. Έπρεπε να το έχει σκεφτεί, ότι ο πνευματώδης Θεοδωράκης θα του έκανε πλάκα. Στα χέρια του, ο Τσίπρας κρατούσε ένα ρολό χαρτί υγείας, σε συσκευασία που έγραφε με μεγάλα κόκκινα γράμματα "Made in Venezuela".

Με μεγάλη ευστροφία, ο Τσίπρας έσωσε την παρτίδα. Σκέφτηκε γρήγορα και συνέχισε. Δεν πρέπει να κοιτάμε το περιτύλιγμα, είπε στον αυστριακό καγκελάριο. Πρέπει να κοιτάμε μπροστά - και να δημιουργούμε.

Είχε ξεπεράσει το άγχος και η γλώσσα του πήγαινε ροδάνι. Μπροστά σ' ένα τζάκι σαν κι αυτό, πριν από εβδομήντα χρόνια, δυο μεγάλοι ηγέτες αποφάσισαν το μέλλον των Βαλκανίων. Ο Τσώρτσιλ και ο Στάλιν, όπως μοίρασαν και τη δική σας χώρα, και την πόλη αυτή που βρισκόμαστε, έτσι μοίρασαν και τη δική μου χώρα. 

Ο Τσίπρας αναφερόταν βεβαίως στη συμφωνία της χαρτοπετσέτας, όπου ο Τσώρτσιλ σημείωσε τα ποσοστά επιρροής δυτικών και σοβιετικών στην Ελλάδα και άλλες χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης, αρκετούς μήνες πριν τις επίσημες συναντήσεις των συμμάχων στη Γιάλτα και το Πότσδαμ. Η Ελλάδα είχε "δοθεί" κατά 90% στους αγγλοαμερικανούς και κατά 10% στους σοβιετικούς. Αυτό το 10% ήταν το αιώνιο πλαφόν της ελληνικής αριστεράς μετά την ήττα στον εμφύλιο και παρά τη σύντομη αναλαμπή της ΕΔΑ το ΄58. Για πολλές δεκαετίες - μέχρι που ήρθε η κρίση και το μνημόνιο, και όλα άλλαξαν.

Τα ποσοστά αλλάζουν, όταν το θέλει ο λαός. Ο Φάιμαν, που όλη την ώρα άκουγε σιωπηλός την αναδρομή του Τσίπρα, ένευσε καταφατικά. Ο έλληνας πρωθυπουργός συνέχισε: "Until now, the memorandum is take-it or leave-it. Either one hundred percent memorandum, or zero memorandum. But we have a new proposal. Yanis Varoufakis has a proposal. You know Yanis, don't you?" Και πριν προλάβει να απαντήσει ο Φάιμαν, ο Τσίπρας έσκισε - όχι το μεμοράντουμ - το περιτύλιγμα, το made in Venezuela. "Do you have a pen?"

Με το στυλό του εμβρόντητου Φάιμαν, κι ακουμπώντας το χαρτί σε ένα από τα φυλλάδια για να πιάσει το μελάνι, ο Τσίπρας ξεκίνησε να γράφει. Σκέφτηκε πόσο αστείο ήταν, που αντί για τη συμφωνία της κολοτούμπας* - για την οποία του την είχαν στημένη οι πάσης φύσεως πολιτικοί του αντίπαλοι, συμπεριλαμβανομένων των εσωκομματικών - είχε μόλις ξεκινήσει να συντάσσει τη συμφωνίια του κολόχαρτου*. "Today 100% memorandum", έγραψε στο πάνω μέρος. "Tomorrow 65% memorandum, 35% not", συμπλήρωσε σε δεύτερη γραμμή, έκοψε τη λωρίδα του χαρτιού και την έδωσε στο Φάιμαν μαζί με το στυλό.

Ο αυστριακός μετά από λίγη σκέψη διόρθωσε τα ποσοστά. Τα έκανε 80-20. "Θα αστειεύεστε κύριε Φάιμαν!" είπε αυθόρμητα στα ελληνικά ο Τσίπρας. Εβδομήντα-τριάντα, αντιπρότεινε. Ο οικοδεσπότης του ξαναπήρε το χαρτί και τα μετέτρεψε σε 75-25.

"Την κολοκυθιά θα παίζουμε τώρα;" αντέτεινε ενοχλημένα ο Αλέξης.

"Excuse me?"

"...Never mind!" είπε ο Τσίπρας. Θυμήθηκε ότι, σύμφωνα με την αφήγηση, ο Στάλιν στη συνάντηση του 1944 είχε προτείνει να πετάξουν στο τζάκι τη χαρτοπετσέτα με τα ποσοστά. Ο Τσώρτσιλ αρνήθηκε και κράτησε το ασυνήθιστο ντοκουμέντο.

Το τζάκι ήταν δίπλα. Ο πειρασμός ήταν μεγάλος. Ο Τσίπρας ήταν απογοητευμένος. Πήγε να πετάξει στη φωτιά το χαρτί με τα ποσοστά. Ο Φάινμαν του έπιασε το χέρι. Μανία κι αυτοί οι ευρωπαίοι να τον πιάνουν απ' το χεράκι. Τον ενοχλούσε αυτή η συγκατάβαση απέναντι στον "άπειρο" πρωθυπουργό. Αποφάσισε όμως να του δώσει μια ευκαιρία και να μην επιμείνει. Δεν είχε τίποτα να χάσει.

"I think I have the solution", είπε ο Φάιμαν και πήγε στην πόρτα. Την άνοιξε και φώναξε κάτι στα γερμανικά. Μετά από ενάμισι λεπτό εμφανίστηκε ένας τεχνίτης με γαλάζια φόρμα εργασίας. Κρατούσε ένα βαλιτσάκι στο δεξί του χέρι. Το έδωσε στον καγκελάριο, έκανε μεταβολή και αποχώρησε.

Ο Φάιμαν ακούμπησε το βαρύ βαλιτσάκι δίπλα στο σακίδιο του Αλέξη, δηλαδή το σακίδιο του Σταύρου. Ο Τσίπρας το σήκωσε στα γόνατά του και το περιεργάστηκε. Στο πλάι η αυτοκόλλητη ετικέτα είχε ένα γνώριμο λογότυπο, με τέσσερα γράμματα.

Ο αυστριακός ξετύλιξε λίγο ακόμα χαρτί και άρχισε να γράφει με σιγουριά την επόμενη εκδοχή της σύγχρονης συμφωνίας των ποσοστών.

Εβδομήντα τοις εκατό μνημόνιο, όπως πρότεινε ο Βαρουφάκης - και τριάντα τοις εκατό η εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ, αυτό το θαυματουργό βαλιτσάκι με το τετραγράμματο λογότυπο.

Όλα καλά λοιπόν.


*Για την ορθογραφία της λέξης κολοτούμπα έγινε αρκετή συζήτηση. Κάποιοι σεμνά επιμένουν να τη γράφουν με όμικρον, παρά τη σαφή υπόδειξη για χρήση του ωμέγα από πλευράς ενός καλού γνώστη της ελληνικής γλώσσας.

Who Is King?

Τις προγραμματικές δηλώσεις θα τις ακούσουμε το σαββατοκύριακο. Ή μάλλον θα τις ακούσετε, διότι εγώ αμφιβάλλω αν θα τους δώσω σημασία. Πρόγραμμα δεν υπάρχει - αν υπήρχε, δεν θα ζητούσε ο Υπ.Οικ. παράταση έως το Μάιο για να το γνωστοποιήσει στους ευρωπαίους εταίρους. Χωρίς πρόγραμμα λοιπόν, τι προγραμματικές δηλώσεις να περιμένει κανείς;

Προσπαθώ να καταλάβω αν ο Υπ.Οικ. θέλει να κάνει (εμμονικά;) έστω και τώρα αυτά που δεν έγιναν το 2010 και το 2012, όπως πολύ ωραία τα περιγράφει σε μια προεκλογική ανάρτηση της 3/5/'12, στην οποία δηλώνει την υποστήριξή του στο ΣύΡιζΑ με ιδιότυπο τρόπο: χαρακτηρίζοντάς τον "σκορποχώρι" με προεκλογικό πρόγραμμα "κακογραμμένο και κουραστικό, γραμμένο με τρόπο που όλες οι φράξιες να ικανοποιηθούν ότι πρόσφερε η κάθε μία την ανοησία της - κι όμως, μέσα σε αυτό το αχούρι υπάρχουν διαμάντια".

Ο Yanis το 2012 μίλησε για εσωτερικό δανεισμό (προκαταβολή φόρων), εσωτερική υποτίμηση με "πάτωμα" (δηλ. μείωση υψηλών αποδοχών κρατώντας απείραχτο το ελάχιστο) και για στάση πληρωμών τέτοια ώστε να αντέξει η χώρα για ένα χρόνο χωρίς το κώνειο ("κόνιο" το γράφει...) του νέου δανεισμού και να ξεκινήσει υγιέστερα, αφού θα έχει ταραχθεί η Ευρώπη.

Ως μη ειδικός θα αποφύγω να κρίνω, θα αναφερθώ πάντως στο συναίσθημα που μου προκάλεσε η αντιπαραβολή του σε δημόσια συζήτηση (το 2010 ή 2011 νομίζω) με άλλο συνομιλητή. Είχα τότε γράψει σε ένα φίλο ότι για τα λογιστικά μου σε καμία περίπτωση δεν θα εμπιστευόμουν το Βαρουφάκη. Ο φίλος μου απάντησε ότι αυτή ακριβώς είναι η διαφορά του οικονομολόγου από το λογιστή. Και κάπου εκεί μπαίνουμε στη συζήτηση για το ποιος θα ασχοληθεί με "τα υδραυλικά του σπιτιού μας" (δείτε εδώ το ενδιαφέρον ομώνυμο, προπέρσινο άρθρο), ποιος δηλαδή - παράλληλα με την απαραίτητη υψηλή πολιτική - θα κάνει τη λάτζα για την οποία μίλησε προεκλογικά και ο Βενιζέλος.

Μια και αυτές τις μέρες συζητιέται η ρευστότητα, ας θυμηθούμε ότι ακόμα και "κερδοφόρες" επιχειρήσεις (όπως και σχετικά ανεπτυγμένες χώρες) χρεωκόπησαν επειδή δεν πρόσεξαν τις ταμειακές ροές. Cash flow is king. Κι όσο για το "μακάρι να γινόμασταν Αργεντινή", τα είπε όλα προ 3ετίας ένας φίλος εδώ, διαβάστε τον.

Η Ελλάδα ούτως ή άλλως τραβά ζόρια, θα τα τραβούσε με οποιαδήποτε κυβέρνηση, ειδικά όμως τώρα που επιλέξαμε ως λαός να κάνουμε διαπραγμάτευση με το υπαρκτό ρίσκο να φάμε τα μούτρα μας. Μέσα στις δυσκολίες, μια πραγματικά ελπιδοφόρα εξέλιξη είναι η δομή της νέας κυβέρνησης, που έχει τα φόντα να λειτουργήσει πολύ πιο συνεκτικά απ' ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν.

Όταν λέω δομή εννοώ την ύπαρξη αντιπροέδρου και υπερυπουργών, που δείχνει την πρόθεση να λειτουργήσει ένα "σφιχτό" σχήμα με αξιόπιστα πρόσωπα όπως ο Δραγασάκης, ο Σταθάκης κ.ά., με την ελπίδα ότι θα περιοριστεί μια μόνιμη πληγή των τελευταίων πολλών ετών, η παντοδυναμία κάθε ενός μεμονωμένου υπουργού - που εκδηλώνεται ως δυστοκία εκεί όπου απαιτείται η σύμπραξη διαφορετικών υπουργείων, βλ. κοινές υπουργικές αποφάσεις (ΚΥΑ) και "διυπουργικές επιτροπές".

Θετικά επίσης βρίσκω μερικά ακόμη σημεία σε επίπεδο συμβολισμών (προς το παρόν αυτούς έχουμε, θα αναμένουμε και τις πράξεις):
- Το ότι δεν φαίνεται να έχει γίνει "ποσόστωση" έτσι ώστε κάθε περιφέρεια να έχει οπωσδήποτε από ένα υπουργό.
- Το ότι σε αρκετές θέσεις μπήκαν γνώστες και τεχνοκράτες (βλ. Σπίρτζης πρώην πρόεδρος ΤΕΕ, ο ίδιος ο Βαρουφάκης που είναι καθηγητής οικονομικών και όχι συνταγματολόγος).
- Την τοποθέτηση του πρώτου τυφλού υπουργού (Κουρουμπλής στο Υγείας).
Όχι ότι δεν υπάρχουν αρκετά αρνητικά, τόσο στη σύνθεση της κυβέρνησης όσο και στα έως τώρα διαδραματισθέντα, αλλά προτιμώ σήμερα να μείνω στα αισιόδοξα.

Όσον αφορά την αντιπολίτευση, θα δούμε ποια μορφή θα πάρει το "Ευρωπαϊκό Μέτωπο" για το οποίο ήδη από το 2012 μιλά ο Σαμαράς. Ήδη φαίνεται κάτι να κινείται (δείτε εδώ).

Στη φωτό: "Cash flow is king. Όχι εσείς, Μεγαλειότατε"

Good morning and good luck

Η Δευτέρα ξημέρωσε ηλιόλουστη στο νησί. It's morning again in Greece, θα έλεγε κάποιος. Οι εξελίξεις όμως (για πρώτη φορά μετά το 1974) ήταν καταιγιστικές, σαν το απογευματινό χαλάζι. Ο πρωθυπουργός ορκίστηκε το ίδιο απόγευμα και την επομένη είχαμε ήδη υπουργικό συμβούλιο. Μέχρι το τέλος της πρώτης εβδομάδας ΣύΡιζΑ εντυπώθηκαν οι διαθέσεις:

[1] Ξεκινά διαπραγμάτευση με (εύλογη) μαξιμαλιστική στάση.

[2] Τα διαπραγματευτικά όπλα της κυβέρνησης φαίνεται να είναι τα εξής:
- People power. Αν οι "αυθόρμητες διαδηλώσεις" που ήδη στήνονται πάρουν αντιευρωπαϊκή χροιά, θα πρέπει να περιμένουμε το "ευρωπαϊκό κεντροδεξιό μέτωπο" (Σαμαράς, Μάιος 2012). Άρα το πιστόλι στο τραπέζι μεταφράζεται ως εξής: Αν δεν θέλετε να γίνουμε "Ουκρανία του νότου", κάντε (λίγο) πίσω. Αν η αντιπολίτευση (που ακόμη δείχνει "κρύα", όσο ήταν και προεκλογικά, αλλά μπορεί απλά να κρατά δυνάμεις) λουφάξει, τότε η πολιτική κυριαρχία ΣύΡιζΑ εδραιώνεται και δεν αποκλείονται νέες εκλογές α-λα Γ. Παπανδρέου 1964 (για αυτοδυναμία), ή δημοψήφισμα.
- Ρωσία. Όσο προβληματική κι αν είναι, είναι μεγάλη και ίσως υπό προϋποθέσεις γεωπολιτικών οφελών δεν θα δίσταζε να δώσει ένα δανειάκι. Με τους ελιγμούς (και τις γνωστές διασυνδέσεις) του νέου ΥπΕξ Κοτζιά οι προθέσεις διαφάνηκαν.

[3] Οι "απέναντι" (δανειστές) δεν είναι μόνο μία οντότητα. Αυτό σημαίνει ευκαιρίες αλλά και πολλαπλούς κινδύνους ατυχήματος (σκηνοθετημένου ή μη). Επίσης, ατυχήματα μπορεί να προκύψουν και για πάμπολλους άλλους λόγους. Πτωχεύσεις, θερμά επεισόδια, you name it. Το ρίσκο είναι μεγάλο.

[4] Ο οδικός χάρτης έχει, μάλλον, ως εξής:
- Εβδομάδα ζυμώσεων και διεργασιών
- Προγραμματικές δηλώσεις και ψήφος εμπιστοσύνης (7 Φεβρουαρίου)
- Εκλογή ΠτΔ
- Συνεδριάσεις Ευρωζώνης και Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες στις 16 και 17 Φεβρουαρίου. Θα έχει κλείσει έως τότε η διαπραγμάτευση; Θα έχει καθοριστεί η "γέφυρα" για να υπάρχει ρευστότητα από Μάρτιο;
- Μετά έρχονται τα Κούλουμα (και τρέμουμε, μη μοιάζουν με τα προπέρσινα κυπριακά)
- Και μετά, σε κάθε περίπτωση, η Σαρακοστή...

[5] Μπήκαμε σε περιπέτεια. Όσοι ψήφισαν ΣύΡιζΑ περιμένοντας ότι απλά θα είναι ένα νέο ΠαΣόΚ που θα μας πάει ανώδυνα στο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, here you go.

ELA

Ψήφισε αθόρυβα, χωρίς ούτε μία κάμερα να απαθανατίσει τη στιγμή. Ήταν νωρίς. Όχι πως αν ήταν αργότερα θα γινόταν τζερτζελές. Δεν ασχολούνταν πια μαζί του ο κόσμος. Και καλύτερα, έλεγε.

Ήθελε την ησυχία του. Νοσταλγούσε καμιά φορά τα χρόνια της δόξας. Ένιωθε και μια δικαίωση, που αυτός μόνο προειδοποιούσε, μα κανείς δεν τον άκουγε. Άσ' τους να τρώγονται.

Λίγο πριν ξεκινήσει, πίνοντας τον καφέ του, περιεργαζόταν τα ψηφοδέλτια που δεν έριξε. Φτάνοντας μπροστά σε αυτό με το γαρύφαλλο (ή το τριαντάφυλλο, δεν μπορούσε να διακρίνει) ένιωσε να αναστατώνεται, αυτός ο ολύμπια ήρεμος που έβγαζε τον εκνευρισμό του μόνο σε κάποια σαρδάμ.

Άφησε στο τραπέζι το μάτσο με τα χαρτιά και σηκώθηκε, με λίγο κόπο. Είχε έρθει η ώρα της αναχώρησης. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, δεν θα παρακολουθούσε τα αποτελέσματα στην Αθήνα, ούτε θα απαντούσε στο σταθερό του τηλέφωνο. Οι πάμπολλοι γνωστοί του θα τον αναζητούσαν μάταια.

Το αυτοκίνητο κατευθύνθηκε στην Καβάλας και σε λιγότερο από μία ώρα είχε περάσει τον Ισθμό. Η λιγομίλητη συνοδηγός ασυναίσθητα κρατούσε τη χειρολαβή του αυτοκινήτου. Είχε ακόμη εμπιστοσύνη στο οδήγημα του άντρα της, την έπιασε όμως μια μικρή ανησυχία καθώς καταλάβαινε ότι το γκάζι ήταν τέρμα πατημένο. Προτίμησε να μην παραπονεθεί και να το αφήσει κι αυτό να περάσει.

Ευτυχώς στην Κορίνθου-Πατρών οι στενές λωρίδες τον ανάγκασαν να επιβραδύνει. Μετά από άλλη μία ώρα στα δεξιά τους φάνηκε το μακέτο. Είχαν μπει στην περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας. Στα διόδια του Ρίου από κάποια σταματημένα αμάξια ανέμιζαν κόκκινες σημαίες του ΣύΡιζΑ. Του φάνηκε γνωστός ένας από τους επιβαίνοντες που είχε βγει για να ξαποστάσει. Τον γνώρισε κι εκείνος και του έκανε νόημα. Μάταια.

Φτάνοντας στην Περιμετρική της Πάτρας, το αυτοκίνητο είχε πιάσει ξανά τα εκατόν πενήντα. Η Δάφνη γύρισε και κοίταξε τον άντρα της στα μάτια. Ήταν δακρυσμένα αλλά δεν έπαψαν να κοιτάνε μπροστά.

Συνέχισαν σιωπηλοί για άλλη μία ώρα. Σταμάτησαν για φαγητό στο σπίτι του Βασίλη, στην Αμαλιάδα. Είχαν καιρό να τα πουν όλοι μαζί. Έμειναν μέχρι που σκοτείνιασε. Σε μία ώρα το πολύ, θα άρχιζαν τα exit poll. Σηκώθηκαν, παρά τις προτροπές του παλιού φίλου να μείνουν να τα δουν μαζί. "Να μας δει και το σπίτι μας λίγο!" είπε χαμογελαστά η Δάφνη.

Λίγο οι χαιρετούρες, λίγο το σκοτάδι, στο Κορακοχώρι έφτασαν λίγο πριν τις επτά. Ο Κώστας πήγε αμέσως στον καναπέ, έπιασε το τηλεκοντρόλ και ξεκίνησε ένα ασταμάτητο ζάπινγκ. Όλες οι εκτιμήσεις συμφωνούσαν. Οι ρόλοι του ΠαΣόΚ και του ΣύΡιζΑ είχαν αντιστραφεί μέσα σε πέντε μόλις χρόνια.

Γύρω στις 8, η Δάφνη τον πλησίασε με δυο ποτήρια κόκκινο κρασί, από το δικό τους. Εκείνος δίστασε για λίγα δευτερόλεπτα, μέχρι να αποφασίσει να κλείσει την τηλεόραση και να τσουγκρίσει. Θα έχανε τις δηλώσεις, τα επινίκια, τις αναλύσεις, την ανακοίνωση του νέου κυβερνητικού σχήματος. Η ζωή του δεν θα άλλαζε, άλλωστε. Μέχρι το επόμενο απόγευμα, που θα ξανάφευγαν, είπε να ξεχάσει αυτά που τον στενοχωρούσαν. Απενεργοποίησε μέχρι και το κινητό.

Στην επιστροφή, ζήτησε από τη Δάφνη να οδηγήσει. "Τη Φιόνα ή τη Μαριλένα έπρεπε να βάλουμε. Να κρατήσει η νέα γενιά το τιμόνι!" αστειεύτηκε εκείνη, την ώρα που έδενε τη ζώνη.

Ο Κώστας γέλασε με την καρδιά του. Δεν είχαν καλά-καλά ξεκινήσει κι εκείνος βάλθηκε να ψάχνει τις μνήμες του κινητού στην οθόνη αφής του καντράν. Διάλεξε την επαφή με το όνομα ANIPSIOS.
"Μια και μιλάς για νέα γενιά, κάτσε να πάρουμε το Σταύρο, να δούμε αν έχει κάτι να μας πει".

Σε λίγα δευτερόλεπτα, τους αποκρίθηκε η γνώριμη φωνή. "Καλησπέρα καλησπέρα!" του απάντησε ο Κώστας. Μετά από τα γέλια, η συνομιλία κράτησε κάμποσο. Και σοβάρεψε. Σκοτείνιασε μάλλον, όπως και ο ουρανός που μαύριζε από τα σύννεφα, όσο το αυτοκίνητο προχωρούσε ανατολικά.

Ο Σταύρος ενημέρωσε τον πρόεδρο, που δεν ήταν βέβαια θείος του αλλά πάντα τον σεβόταν και τον υπολόγιζε. Ο Κώστας έπεφτε από τα σύννεφα. Ούτε για ένα δεκαοχτάωρο δεν μπορείς να αποσυνδεθείς από τις ειδήσεις - τα πάντα τρέχουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ο Τσίπρας είχε προλάβει να κλείσει συμμαχία με τον Καμμένο, να ορκιστεί, αλλά να κρατήσει και ζεστό το ενδεχόμενο συμμαχιών κατά περίπτωση με άλλους.

"Κάνεις μεγάλο λάθος που του αφήνεις περιθώρια. Αυτός σκοπεύει να ακυρώσει τα πάντα και να μας γυρίσει κι άλλα τριάντα χρόνια πίσω, μετά από τα δέκα που χάσαμε εξαιτίας του Καρλαμαν-" - δεν το γλίτωσε το σαρδάμ - "του Καραμανλή και του Γιώργου και της Δεξ'άς. Σκέψου το, Σταύρο μου. Κράτα μια πισινή, όπως έκανα κι εγώ. Τους τα είπα στον προϋπολογισμό του δύο χιλιάδες εννιά. Έχω τη συνείδησή μου ήσυχη. Μην παρασυρθείς, έχεις όλο τον καιρό μπροστά σου".

Με αυτά τα λόγια, το έκλεισε. Η Δάφνη συνέχισε να οδηγεί, φαινομενικά ατάραχη. Ο Κώστας, αναστατωμένος μετά τα μαντάτα, της ζήτησε να κάνουν μια στάση. Στο Σουσάκι καλύτερα, συμφώνησαν - σ' ένα εικοσάλεπτο θα ήταν εκεί.

Αυτό το εξοχικό είχαν καιρό να ανοίξουν. Η υγρασία τούς τρυπούσε τα κόκκαλα. Εκείνος πήγε κατευθείαν στο μπάνιο. Η ανακατωσούρα του στομαχιού δεν άργησε να οδηγήσει σε εμετό.

"Καλά είμαι Δάφνη, μην ανησυχείς", της είπε όταν εκείνη - τέρας αστικής ευγένειας - του χτύπησε την πόρτα αφού άκουσε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Εριξε νερό στο πρόσωπό του, σκούπισε τα χέρια του και, ενώ ετοιμαζόταν να βγει, άκουσε το σύντομο κουδούνισμα του κινητού του.

Το μήνυμα του Γιάννου του έφερε μια ακόμη στενοχώρια. Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα πήγαινε στον Πάνο Καμμένο. "Mon Dieu!" κατέληγε το SMS του ανθρώπου που το διαχειρίστηκε για τρία χρόνια, αφού πρώτα ολοκλήρωσε με επιτυχία την ένταξη της χώρας στο ευρώ.

Τον Κώστα τον έπιασε μαύρη απελπισία. Δυσκολευόταν να πιστέψει τις εξελίξεις που έτρεχαν. Ενστικτωδώς πήρε το σκαμπό και σκαρφάλωσε, για να μπορέσει να κοιτάξει έξω απ' το ψηλό παράθυρο του μπάνιου. Φαινομενικά το τοπίο στο Σουσάκι ήταν απαράλλαχτο, εδώ και χρόνια. Τα αυθαίρετα και νόμιμα εξοχικά, τα διυλιστήρια του Βαρδινογιάννη, η παλιά εθνική οδός, όλα ήταν στη θέση τους. Λίγο παραπέρα όμως ήταν το κοιμισμένο ηφαίστειο. Κι αν ξυπνούσε; Κι αν από τα έγκατα της γης ανέβαινε η τρομερή βουή, λίγο πριν τη λάβα που θα σάρωνε τα πάντα;

Πάνω στο σκαμπό ένιωθε πολύ ψηλός, πολλά επίπεδα πάνω απ' αυτούς που - όπως πίστευε - ποτέ δεν τον εκτίμησαν όσο θα του άξιζε. Ασυναίσθητα, στο μυαλό του ήρθε μια ευχή. Μια κατάρα, μάλλον. Όπως εκείνος είχε ξεκινήσει τη θητεία του με μια βαριά στρατιωτική κρίση, που του τη φόρτωσαν άλλοι, το δίκαιο θα ήταν να πέσουν με τα μούτρα στα δύσκολα κι αυτοί που θα κυβερνούσαν τώρα, να δουν πόσα απίδια πιάνει ο σάκος.

Το μετάνιωσε αμέσως. Άρχισε πάλι να ζαλίζεται. Με δυσκολία κατέβηκε και κρατήθηκε από το νιπτήρα. Το στομάχι του ήταν πλέον άδειο και δεν είχε άλλη ενόχληση εκεί, το κεφάλι του όμως κόντευε να σπάσει από τον πόνο. Και τότε, για πρώτη φορά μετά από αμέτρητα χρόνια, ένιωσε την ανάγκη να ουρλιάξει, να βρυχηθεί.

Και το έκανε. Η Δάφνη όμως δεν τον άκουσε. Ούτε ο ίδιος καλά καλά δεν άκουσε τον εαυτό του. Τη φωνή του την είχε σκεπάσει ο θόρυβος της φύσης. Ευτυχώς δεν ήταν το ηφαίστειο, ούτε κάποιο ατύχημα στη Μότορ Όιλ, δόξα τω Θεώ. Ήταν ένα απίστευτης έντασης χαλάζι, που όμοιό του δεν είχε πέσει ποτέ σε αυτήν την περιοχή. Βγήκε από το μπάνιο και βρήκε τη Δάφνη να κοιτάζει έντρομη από τη μπαλκονόπορτα. Οι δρόμοι και το έδαφος είχαν παγώσει, λες και βρισκόσουν σε πολική παραλία κι όχι στο Σαρωνικό. Μέχρι και εκχιονιστικά είχαν βγει. "Ρωσία θα μας κάνουν αυτοί", πήγε να μουρμουρίσει ο Κώστας, αλλά είπε να μην το παρακάνει μπροστά της.

Όταν κόπασε ο θόρυβος, άρχισαν να ακούγονται οι ήχοι ειδοποίησης για τα απανωτά μηνύματα στο κινητό του Κώστα. Στο πρώτο απ' αυτά, ο PRETENDER τον ενημέρωνε για το τραγικό δυστύχημα με τους δύο πιλότους στην Ισπανία, που είχε μαθευτεί πριν λίγα μόλις λεπτά. Με τα χίλια ζόρια, ο Κώστας παρέμεινε ανέκφραστος, κατευθύνθηκε στην πόρτα και την άνοιξε.

"Μήπως να περιμένουμε καλύτερα λίγο ακόμη;" ρώτησε διστακτικά η Δάφνη.

"Όχι", της απάντησε εκείνος, "ο δρόμος καθαρίζει. Καλύτερα να γυρίσουμε πριν σκοτεινιάσει εντελώς". Κατέβηκε τα σκαλιά, στάθηκε και γύρισε προς τα πίσω. Εκείνη στεκόταν ακόμη στην κορυφή, αβέβαιη για το αν ήταν καλή η ιδέα του.

Ο Κώστας χαμογέλασε και της έκανε ένα νεύμα γεμάτο νόημα και αναμνήσεις. "Έλα", της είπε. "Θα οδηγήσω εγώ".