16 Ιουλ 2018

Τραγουδήστε μαζί μας, μέρος 2ο και τελευταίο

Σε πιο φιλόπατρι τόνο αλλά επίσης χωρίς ακρότητες το έτερο άσμα των Ζάπρεσιτς Μπόιζ, με το οποίο θα κλείσουμε το αφιέρωμα στους φιναλίστ Κροάτες. Πάντα θυμόμαστε ότι το R μεταξύ συμφώνων τονίζεται σαν να ήταν φωνήεν: Χ'ρβατσκα, σ'ρτσε. Ό,τι έχει σημαδάκι προφέρεται παχύ, το σκέτο C προφέρεται "τσ" όπως στην κοινή νεοελληνική.

Igraj moja Hrvatska 
Kad te vidim ja 
Srce mi gori, srce mi gori 
Ono vatreno uvijek plamtilo 
Neka se bori, za tebe bori 
jer te čekaju sve gore 
I tvoje plavo more 
Hrvatska, kad te vidim ja 
Srce mi gori, srce mi gori 

Το βίντεο, εδώ.

Και μια προσωπική σημείωση. Τον τελικό τον παρακολουθήσαμε οικογενειακώς στο Πόρετς / Παρέντσο της Ιστρίας πριν επιστρέψουμε από το σαββατοκύριακο αναψυχής. Θεατές στο καφέ, ένα κράμα ντόπιων και τουριστών, οι περισσότεροι ήμασταν με σημαίες, καπελάκια ή άλλα παραφερνάλια της Κροατίας. Στον γαλλικό εθνικό ύμνο, χειροκρότημα. Τον κροατικό δεν τον έψαλε το κοινό (αν και τον χειροκρότησε ενθουσιωδώς). Ο μεσήλικας - ψυχή της παρέας, στο τέλος που όλα είχαν χαθεί, τραγούδησε κάτι αθώο μαζί με μερικούς ακόμη. Παρά το κακό αποτέλεσμα το κέφι δεν χάθηκε και δεν έλειψαν τα πυροτεχνήματα. Φτάνοντας στο Ζάγκρεμπ τέσσερις ώρες αργότερα ο κόσμος ακόμη πανηγύριζε και την επόμενη μέρα οργανώθηκε μια υποδοχή τύπου "ολυμπιονικών" που -την ώρα που γράφω αυτές τις γραμμές- είναι σε εξέλιξη. Δεύτερος στο Μουντιάλ είναι περίπου σαν να έχεις κερδίσει στο Γιούρο. Πολλές λοιπόν οι ομοιότητες με το ελληνικό 2004, για μια σχετικά μικρή βαλκανική χώρα με περήφανο αλλά και απαιτητικό κοινό. Υποστήριξα την ομάδα τους με αφορμή ένα στοίχημα, και επειδή είναι η χώρα που με φιλοξενεί εδώ και 2,5 χρόνια - αλλά και γιατί η εθνική τους είναι αξιόλογη με παίχτες που παίζουν σχεδόν όλοι σε μεγάλα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα. Το βαλκανικό κοινό την έχει αγκαλιάσει - συμπεριλαμβανομένων των Σέρβων φίλων μου. Για κάποιον περίεργο (ή όχι και τόσο περίεργο) λόγο οι περισσότεροι στα Βαλκάνια δεν αισθάνονται την ανάγκη να ξαναζήσουν μέσα από ένα ποδοσφαιρικό τουρνουά τον πόλεμο της δεκαετίας '90 ή να αναπαραστήσουν τα δράματα των προπαππούδων τους (παρά τις "φιλότιμες" προσπάθειες κάποιων -υποτίθεται- επαγγελματιών ποδοσφαιριστών και παραγόντων). Οι πιο απαίδευτες αντιδράσεις που διάβασα στα κοινωνικά μέσα προέρχονταν, δυστυχώς, από δήθεν ιστοριομαθείς αλλά στην πραγματικότητα βαθιά απαίδευτους ανθρώπους, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται και πολλοί συμπατριώτες μας.

Στο καθαρά ποδοσφαιρικό επίπεδο, η νίκη / επικράτηση της Γαλλίας ήταν δίκαιη, τα αποτελέσματα είναι συνήθως δίκαια (όποιος σκοράρει τα περισσότερα, κερδίζει - ανεξαρτήτως του ποιος έκανε καλύτερες ντρίμπλες ή πάσες ή τρέξιμο) και τώρα με το VAR γίνονται ακόμη δικαιότερα. Bravo les Bleus (διαχρονική μου συμπάθεια αυτή η ομάδα από την εποχή Subbuteo, αλλά η υποστήριξη δεν είναι "δίπορτο"), bravo Hrvatska, καλό καλοκαίρι!

12 Ιουλ 2018

Τραγουδήστε μαζί μας (μέρος 1ο - Srce Vatreno)

Σε τρία βράδια θα ξέρουμε τον κάτοχο του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου. Για πρώτη φορά το διεκδικεί μια εθνική ομάδα από τα Βαλκάνια. Ζήσαμε τους πανηγυρισμούς του προημιτελικού στο Σίμπενικ και του χθεσινού ημιτελικού στο Ζάγκρεμπ. Ανεξαρτήτως του τι θα συμβεί στον τελικό με την Γαλλία, η Κροατία έχει γράψει ιστορία. Μέρος αυτού του ωραίου κλίματος είναι κάποια τραγούδια του συγκροτήματος Zaprešić Boys (η ομώνυμη πόλη-δορυφόρος του Ζάγκρεμπ είναι κάτι σαν Ελευσίνα με λιγότερη περιβαλλοντική υποβάθμιση). Ξεπερνώντας οπαδικές μπανανόφλουδες (καθώς το συγκρότημα εκτός από την εθνική τραγουδά και για τη Ντίναμο) και διχαστικές τοιαύτες (ελέγχθηκε επισταμένως ότι δεν συμπεριλαμβάνονται παρτιζάνικα, ουστάσικα και άλλα στοιχεία στο τραγούδι), ιδού το ρεφραίν του παλαιότερου από τα δύο τραγούδια που ακούγονται στα υπαίθρια fan zones...

ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ
Bijelo-crvena / polja hrvatska
Na dresu sjete me / da ja volim te
Igrajte za nju, / Našu voljenu
Nek jače kuca to / srce vatreno

ΠΡΟΦΟΡΑ (για να τραγουδήσετε μαζί μας...)
Μπιέλο τσ'ρβενα / πόλια χ'ρβατσκα
Να ντρέσου σιέτε με / ντα για βόλιμ τε
Ίγκραϊτε ζα νιου / Νάσιου βόλιενου
Νεκ γιάτσιε κούτσα το / σ'ρτσε βάτρενο

Ο τίτλος SRCE VATRENO σημαίνει φλογισμένη καρδιά - και παραπέμπει στο χαϊδευτικό της κροατικής εθνικής: vatreni = οι φλογισμένοι.

Το βίντεο, εδώ.

Η φωτό από το Σίμπενικ, τη βραδιά της νίκης επί της Ρωσίας - τα εφέ περιελάμβαναν και αυτοσχέδιες τσαχπινιές με εξωλέμβια μηχανή στο νερό της Αδριατικής. 


10 Ιουλ 2018

Το άκρο του άκρου: ο Τόμσον και η άγνωστη Ελληνίδα

Στη χώρα που αγγίζει τον Δούναβη, διασχίζεται από τους παραποτάμους του (και τους παραποτάμους αυτών) και βγάζει τον Νέρετβα στη θάλασσα, τα 75 χιλιόμετρα του Κ'ρκα δεν είναι το σημαντικότερο υδρολογικό στοιχείο.

Αυτά τα 75 χιλιόμετρα ωστόσο είναι εξ ολοκλήρου στο κροατικό έδαφος - κάτι που δεν συμβαίνει σε τέτοιο μήκος με άλλο ποτάμι από τις πηγές μέχρι την εκβολή του στη θάλασσα. Είναι το ποτάμι της Κροατίας.

Ταυτόχρονα είναι το ποτάμι των Σέρβων της Κροατίας, που είχαν παρουσία στη συγκεκριμένη περιοχή (Δαλματία) από τον μεσαίωνα, πολύ πριν σημειωθούν οι μαζικές τους μετοικήσεις στην μεθόριο της Αυστροουγγαρίας, όπου εγκαταστάθηκαν μαζικά ως ακρίτες εναντίον των Οθωμανών.

Αυτό το άκρο, στα σλαβικά "Κράινα", έδωσε το όνομά του στην βραχύβια "ανεξάρτητη πολιτεία" που ανακήρυξαν οι τοπικοί Σέρβοι στις αρχές της δεκαετίας '90. Και ο Κ'ρκα είναι το άκρο του άκρου.

Γεωγραφικά το ποτάμι διασχίζει το κροατικό έδαφος σε όλο του το πλάτος. Ξεκινά από το βουνό Ντινάρα, ψηλότερη κορυφή της χώρας (ούτε καν 2000 μέτρα), από το οποίο πήραν το όνομά τους οι Δ(ε)ιναρικές Άλπεις. Συνεχίζει στο Κνιν (πρωτεύουσα της Κράινας) και κατηφορίζει την ήπια δαλματική πλαγιά, στην έκταση του ομώνυμου εθνικού πάρκου. Κατά σειρά στη ροή του υπάρχει ένα ιστορικό ορθόδοξο μοναστήρι, μια τεχνητή λίμνη, οι καταρράκτες / τουριστική ατραξιόν, το πρώτο υδροηλεκτρικό εργοστάσιο της περιοχής, και ένα "φιορδ" (ρία, ακριβέστερα - κοιλάδα σκαμμένη από ποτάμι κι όχι παγετώνα) που περνά από το Σκράντιν και το Σίμπενικ πριν καταλήξει στην Αδριατική.

Τον καιρό του πολέμου, το τοπίο ήταν λιγότερο ειδυλλιακό. Το ποτάμι ήταν η άκρη της Κράινας. Στη δεξιά όχθη κυριαρχούσαν οι Σέρβοι, που είχαν υπό τον έλεγχό τους ολόκληρη την εθνική οδό "1" (στο τμήμα Κνιν-Κάρλοβατς) και το ονομαστό εθνικό πάρκο Πλίτβιτσε. Λίγο πέρα από την αριστερή όχθη - όπως και στην παραλία - οι Κροάτες συγκράτησαν τα εδάφη τους και, με την επιχείρηση Καταιγίδα (Αύγουστος 1995), ανακατέλαβαν οριστικά την Κράινα.

Ένας από τους πολεμιστές έκανε σημαία τα σημάδια του πολέμου - και την κυματίζει έως σήμερα. Ο Μάρκο Πέρκοβιτς είναι γνωστός (όπως και το μουσικό συγκρότημά του) ως Thompson, από τον ομώνυμο τύπο όπλου. Κατάγεται από το χωριό Τσαβογκλάβε, λίγο πέρα από το Κνιν. Όλοι οι κάτοικοι είναι καθολικοί και ο τοπικός ναός "των Κροατών μαρτύρων" χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από τον "Τόμσον". Ο οικισμός έδωσε το όνομά του στο πρώτο χιτ του συγκροτήματος, "Μπόινα Τσαβογκλάβε", στο οποίο μεταξύ άλλων οι Σέρβοι "εθελοντές της συμμορίας των Τσέτνικ" προειδοποιούνται ότι το κροατικό χέρι θα τους στείλει στη Σερβία.

Το τραγούδι γράφτηκε το 1992 σε μέτρο 7/8 (κλασικό βαλκανικό συρτό) και το βίντεο-κλιπ εμφανίζει ένστολους πολεμιστές με φόντο καταρράκτες και το ημιάγριο τοπίο της εσωτερικής Δαλματίας. Παρόλο που η αισθητική είναι για τα πανηγύρια, φαίνεται ότι το Τσαβογκλάβε έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους συντάσσονται με τον κροατικό εθνικισμό. Στη διάρκεια του φετινού Μουντιάλ, κυκλοφόρησε βίντεο που δείχνει τον αμυντικό Ντέαν Λόβρεν να τραγουδά ένα από τα δίστιχα στα αποδυτήρια.

Οι αντιδράσεις που προκλήθηκαν ενίοτε επικαλούνταν και ανακρίβειες (όπως ότι το τραγούδι χρονολογείται από το φασιστικό κίνημα/καθεστώς των Ουστάσε, που συνεργάστηκαν με τους Ναζί), ωστόσο δεν είναι αδικαιολόγητες. Όταν βγαίνουν "εν δήμω" τα άσματα και συνθήματα που λέγονται στα αποδυτήρια (ή σε στρατώνες ειδικών δυνάμεων), η αίσθηση είναι ανατριχιαστική. Πολλώ δε μάλλον όταν οι Thompson δεν περιορίστηκαν στο -ας πούμε- "δαλματικό νεο-ριζίτικο" ή στους πατριωτικούς εράνους.

Δεν ξέρω αν ο Πέρκοβιτς μπορεί να παραλληλιστεί με τον Σφακιανάκη (που έχει απαθανατιστεί να χαιρετά ναζιστικά και δηλώνει ότι ψηφίζει Χρυσή Αυγή), αλλά οι οπαδοί του αποτελούν κόκκινο πανί οποτεδήποτε διοργανώνεται συναυλία. Επανειλημμένα έχουν ματαιωθεί εμφανίσεις των Thompson εντός και κυρίως εκτός Κροατίας, από φόβο για επεισόδια. Ο δε Πέρκοβιτς, μεσήλικας πια, δεν παραλείπει να συμπεριλαμβάνει το σύνθημα "Για την πατρίδα - Έτοιμοι!" (κομπλέ με "ανάταση της δεξιάς") στο πρόγραμμά του, ειδικά μετά την αθωωτική απόφαση δικαστηρίου, που έκρινε ότι η εν λόγω ενέργεια δεν "διεγείρει μίσος".

Άβυσσος η ψυχή του πενήντα-φεύγα (καλά να είμαστε, θα σας πω κι εγώ προσεχώς). Όπως και να το κάνουμε, υπάρχουν δυνατές εμπειρίες που σε σημαδεύουν. Πολύ δυνατότερες από το να κολυμπήσεις για κανένα μισάωρο κόντρα στο ποτάμι Κ'ρκα, όπως έκανα με τα παιδιά μου την περασμένη Κυριακή κοντά στους καταρράκτες.

Δυνατή εμπειρία ο πόλεμος. Ίσως εξίσου δυνατή και καθοριστική, η ερωτική απογοήτευση - ειδικά αν έχει και ελληνικό χρώμα. Την ίδια εποχή με το Μπόινα Τσαβογκλάβε, ο Πέρκοβιτς κυκλοφόρησε κι άλλο ένα τραγουδάκι σε 7/8 - με αυτό που θα λέγαμε (κιτς) "ελληνικό ηχόχρωμα". Τίτλος του Γκ'ρκινια, δηλαδή Ελληνίδα - μάλλον τυχαίο ότι η λέξη αυτή ακούγεται και ως "γκρίνια". Ο Μάρκο -χωρίς να μπαίνει σε λεπτομέρειες- αναφέρεται στον χωρισμό του με μια συμπατριώτισσά μας.

Το συγκεκριμένο άσμα δεν φαίνεται να διεγείρει κάποιο έντονο πατριωτικό συναίσθημα στους Κροάτες. Είμαι σχεδόν σίγουρος ότι δεν το τραγουδούν στα αποδυτήρια οι ποδοσφαιριστές της εθνικής τους. Μάλλον προκαλεί μια κάποια θυμηδία, αν κρίνουμε από δημοσίευμα της -κατά τα άλλα δεξιάς και αρκούντως πατριωτικής- Βέτσερνι Λιστ, στο οποίο μετά από οδοιπορικό στην Ελλάδα ο κειμενογράφος συμπεραίνει (από τις ομορφιές της χώρας μας) ότι ο Πέρκοβιτς θα πρέπει να το ξανασκεφτεί, που άφησε εκείνη την Ελληνίδα να του φύγει...

Στη φωτό, το παλιό υδροηλεκτρικό του ποταμού Κ'ρκα


17 Ιουν 2018

Τα Ζάππεια κι οι Νίβιτσες

Μας είχαν ζαλίσει (οι Συριζαίοι, οι Ανεξάρτητοι Έλληνες, η Χρυσή Αυγή, το ΚΚΕ, η Ανταρσύα, ο Καζάκης, οι Δεν Πληρώνω, ενίοτε η Δημάρ, διάφορα ΜΜΕ και πάμπολλες ιστοσελίδες που συνέπλεαν, όπως και μεγάλο μέρος της "διανόησης") ότι τα μνημόνια που συνόδευαν τον πολλαπλό διεθνή δανεισμό της χώρας ήταν, λίγο-πολύ, πραξικοπηματικά. Μπορεί κανείς να πει πολλά για τα "κατεπείγοντα" νομοσχέδια εκατοντάδων σελίδων -που συνεχίζει ανενδοίαστα πάντως να καταθέτει και η σημερινή κυβέρνηση- αλλά στο τέλος όλα περνούσαν από τη βουλή. Κι όσο κι αν εξυπνάκηδες βουλευτές δικαιολογούνταν στο ποίμνιο, παρντόν, στην πελατεία τους, ότι "δεν το διάβασαν", η κοινοβουλευτική διαδικασία ακολουθήθηκε. Και το 2010, και το 2012, ακόμη και το 2015 (όπου η μαϊμουδιά ήταν άλλη και ονομάζεται "δημοψήφισμα εξπρές").

Η διεθνής συμφωνία, που υπογράφεται σε λίγη ώρα στο χωριό Ψαράδες/Νίβιτσα της Μεγάλης Πρέσπας, παράγει αποτελέσματα πριν την κύρωσή της από τη βουλή. Η Ελλάδα δεσμεύτηκε να μην φέρει αντίρρηση στην αίτηση εισόδου της "Βόρειας Μακεδονίας" (εφόσον υιοθετήσει αυτό το όνομα) στο Νάτο, την ΕΕ και τυχόν άλλους οργανισμούς. Δεσμεύτηκε να υποστηρίξει την έναρξη διαπραγματεύσεων ένταξης στην ΕΕ και την εισδοχή στο ΝΑΤΟ με μόνη την κύρωση από πλευράς Σκοπίων.

Ανεξάρτητα από το αν "συμφωνούμε ή διαφωνούμε με το περιεχόμενο" (κάτι που συζητήθηκε εξαντλητικά αυτές τις μέρες), στέκει -νομικά, συνταγματικά, ηθικά- μια τέτοια διεθνής δέσμευση χωρίς να περάσει από το κοινοβούλιο, παρά μόνο εκ των υστέρων;

Το ότι 153 βουλευτές στήριξαν την κυβέρνηση απέναντι στην πρόταση μομφής της ΝΔ αποτελεί έμμεση μεν ψήφο, μπορεί όμως να υποκαταστήσει την κοινοβουλευτική διαδικασία;

Διάβασα ότι συγκρίθηκε η μεθόδευση για το Σκοπιανό με την είσοδο της Ελλάδας στην ΕΟΚ που ήταν επίσης "αντιδημοφιλής". Εδώ συγκρίνουμε τη μέρα με τη νύχτα. Η ένταξή μας στην ευρωπαϊκή οικογένεια ήταν στόχος επί 16 χρόνια, διακηρυγμένη επιδίωξη του Καραμανλή αφότου επέστρεψε, αποτέλεσμα έντονων συζητήσεων εσωτερικά και εξωτερικά, συμπεριλαμβανομένων επαφών που έτυχαν διαφανούς προβολής - και είχαν πολύ περισσότερο "δράμα" από μεταγενέστερες "17ωρες διαπραγματεύσεις".

Και φυσικά, ο Καραμανλής έθεσε τη συμφωνία του Ζαππείου σε ψήφιση από τη βουλή ένα μήνα μετά την υπογραφή της, προτού να παράξει το οποιοδήποτε αποτέλεσμα, με την αυτονόητη παραδοχή ότι, αν δεν ενέκρινε το ελληνικό κοινοβούλιο (και τα άλλα 9 ευρωπαϊκά - κάποια από τα οποία ζορίστηκαν, βλ. Γαλλία όπου αντιτέθηκαν οι σοσιαλιστές του Μιτεράν), δεν θα ίσχυε καμία απολύτως δέσμευση.

Ανεξάρτητα από το τι θα γίνει από δω και πέρα (πραγματικά ενδιαφέρομαι να το δω), γεγονός παραμένει ότι στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας, κάποιοι πολιτικοί ήταν για τα Ζάππεια και κάποιοι άλλοι είναι για τις Νίβιτσες.

14 Ιουν 2018

Φυσάει από Βόρεια

Το Βόρεια Μακεδονία είναι καλό. Το erga omnes (στην παρούσα σημασία: η χρήση του ίδιου ονόματος έναντι κάθε τρίτου) είναι καλό. Το Βόρεια Μακεδονία, όμως, δεν είναι erga omnes.

Με τον παραπάνω τρόπο μπορώ να συνοψίσω την συμφωνία όπως την αντιλαμβάνομαι. Θα εξηγήσω σε λίγη περισσότερη έκταση τι εννοώ.

1. Το Βόρεια Μακεδονία είναι καλό. Η όποια λύση θα είχε γεωγραφικό προσδιορισμό. Οι γείτονες δεν θα δέχονταν ποτέ λύση χωρίς "Μακεδονία", εμείς δεν θα δεχόμασταν ποτέ την σκέτη "Μακεδονία". Το Βόρεια είναι γεωγραφικά επαρκές. Η ελληνική Μακεδονία δεν αλλάζει όνομα, δεν γίνεται Νότια ούτε κάτι άλλο που να ανοίγει φαντασιακές ορέξεις. Κάποιοι θα ισχυριστούν ότι το Βόρεια είναι αλυτρωτικό διότι υπονοεί ότι υπάρχει μια νότια σε άλλα χέρια, αλλά αντίστροφα θα μπορούσε να ευδοκιμήσει κι ο αντίστροφος αλυτρωτισμός κατά το παράδειγμα της Βορείου Ηπείρου. Η δέσμευση των κρατών ότι δεν έχουν εδαφικές διεκδικήσεις είναι ισχυρότερη από κάθε ονείρωξη.

2. Το erga omnes το ζητούσαμε ώστε να αποφευχθούν λύσεις-ημίμετρα ή η παράταση της σημερινής κατάστασης, που ο περισσότερος κόσμος λέει τη χώρα "Μακεδονία" και κάποιοι correct επιμένουν στο "πΓΔΜ" (ιδίως όταν δεν θέλουν να μας στενοχωρήσουν).

3. Η συμφωνία δεν επιτυγχάνει ουσιαστικά το erga omnes, διότι στο τραπέζι (και στο κείμενό της) μπήκαν οι παράμετροι της εθνικότητας και της γλώσσας. Η λύση είναι "μπασταρδεμένη". Καθαρή λύση θα ήταν να μιλάμε για Βορειομακεδόνες υπηκόους και βορειομακεδονική γλώσσα. Δυστυχώς στη γλώσσα τα δώσαμε όλα στους γείτονες και στην εθνικότητα διαλέξαμε μια δύσχρηστη διπλή ονομασία που θα καταλήξει να απλοποιηθεί υπέρ του γείτονα.

Είναι λυπηρό που η συμφωνία υιοθετεί πλήρως ένα σκοπιανό επιχείρημα. Και ακόμη πιο λυπηρό που η φιλοκυβερνητική προπαγάνδα το χρησιμοποίησε για να "αποδείξει" ότι για το πρόβλημα φταίει μόνο η ελληνική Δεξιά. Αναφέρομαι στο συνέδριο του ΟΗΕ που έγινε το 1977 στην Αθήνα. Αντικείμενο του συνεδρίου ήταν η μεταγλώττιση χαρακτήρων άλλων αλφαβήτων στο λατινικό. Σε αυτά συμπεριλαμβανόταν και το "μακεδονικό κυριλλικό", μεταξύ των τότε γιουγκοσλαβικών επισήμων. Στην συμφωνία γράφεται ότι αυτό αποτελεί "αναγνώριση της μακεδονικής γλώσσας" από πλευράς της Ελλάδας.

Η επίρριψη ευθυνών στην ελληνική Δεξιά -από τα 50s έως τα 90s- είναι μια έντεχνη προσπάθεια να μετριαστούν οι εντυπώσεις από την ιστορική στάση της ελληνικής Αριστεράς στο θέμα της "μακεδονικής εθνότητας". Ο βασικός -και τότε μόνος μαζικός- φορέας της Αριστεράς, το ΚΚΕ, υιοθέτησε επανειλημμένα πανσλαβιστικές θέσεις, με αποκορύφωμα τη στάση του στον εμφύλιο, στον οποίο συμμετείχαν Σλαβομακεδόνες που υποστήριξαν την απόσχιση της ελληνικής Μακεδονίας.

Αυτά πρέπει να ξεπεραστούν και ο τρόπος δεν είναι η επιλεκτική ανάγνωση της ιστορίας. Πρέπει να ξεπεραστεί και η εκδικητική στάση που έδειξε διαχρονικά το ελληνικό κράτος απέναντι στη συγκεκριμένη μερίδα των χαμένων του εμφυλίου. Χαρακτηριστικό είναι ότι ακόμη και στο αποκορύφωμα της "εθνικής (μας) συμφιλίωσης", το κεντροαριστερό Πασόκ έβαλε εμπόδια στους Σλαβομακεδόνες που ζήτησαν επαναπατρισμό, διακρίνοντάς τους δυσμενώς σε σχέση με άλλους πολιτικούς πρόσφυγες.

Η Ελλάδα έπρεπε να επιμείνει στην καθολική εφαρμογή της ονομασίας με γεωγραφικό προορισμό - τόσο για τη γλώσσα όσο και για την εθνικότητα. Μπορεί να προσπάθησαν οι διαπραγματευτές μας αλλά κρίνοντας από το αποτέλεσμα δεν το πέτυχαν. Για την γλώσσα ειδικά, δεν είναι σαφές αν μπήκε στη συζήτηση ο όρος που χρησιμοποιούμε στα σωστά ελληνικά: σλαβομακεδονική γλώσσα (μακεδονοσλαυική σε παλιότερες απογραφές). Τα Σκόπια δεν μπορούν να επικαλεστούν εσωτερικό πολιτικό πρόβλημα εδώ. Οι Αλβανοί της χώρας τους θα αντιδρούσαν σε ονομασία "Σλαβομακεδονία" αλλά για τη γλώσσα της πλειοψηφούσας ομάδας δεν θα τους έπεφτε λόγος. (Θεωρητικά, διότι όπως έχουν έρθει τα πράγματα, τους πέφτει λόγος για τα πάντα.)

Κατανοώ ότι η συμφωνία μπορεί να μην υιοθετηθεί καν από τους γείτονες και ότι εμείς θέλαμε να δείξουμε καλή διαγωγή εν όψει "εξόδου από τα μνημόνια". Παρατηρώ επίσης την άκρως καιροσκοπική στάση του ελάσσονος κυβερνητικού εταίρου, που ποντάρει στο ότι δεν θα απαιτηθεί η δική του κοινοβουλευτική ψήφος - είτε διότι τα Σκόπια θα απορρίψουν, είτε διότι άλλοι στην ελληνική βουλή θα υπερψηφίσουν. Κοιτώντας όμως πέρα από τις συγκυρίες αυτό που μένει είναι η συμφωνία. Το ότι περιλαμβάνει δεσμεύσεις για απαραβίαστα σύνορα, αναγνώριση της ελληνικής μακεδονικής ταυτότητας και απομάκρυνση του ήλιου της Βεργίνας από τα (λίγα πλέον) σημεία όπου ακόμη διατηρείται, είναι θετικό στοιχείο. Το ότι εξοργίζει τους εθνικιστές στις δύο μεριές των συνόρων είναι επίσης θετικό, αλλά δεν αρκεί.

Η γλώσσα δεν είναι λεπτομέρεια. Συχνά είναι το καθοριστικότερο συστατικό ενός έθνους. Οι διεκδικήσεις γύρω από τις γλωσσικές μειονότητες είναι το απομεινάρι παλιών διενέξεων που καθόρισαν την Ευρώπη, ξεκινώντας από τα Βαλκάνια. Προφανώς και δεν παρασυρόμαστε από φαντάσματα: οι ομιλούντες την σλαβομακεδονική στην Ελλάδα ίσως να είναι μερικές δεκάδες χιλιάδες, σκορπισμένοι σε χωριά και σε καμία περίπτωση δεν συνιστούν απειλή για την εθνική κυριαρχία. Ούτε έχει νόημα να ισχυριζόμαστε ότι τα σλαβομακεδονικά δεν αποτελούν γλώσσα αληθινή αλλά "σλαβοβουλγαρική" - διότι μεταξύ άλλων δεν έχουμε κανένα λόγο να χαρίζουμε ενάμισι εκατομμύριο ανθρώπους της πΓΔΜ [συν την όποια διασπορά] στον βουλγαρικό εθνικισμό. Ωστόσο, το ότι το ζήτημα των Ελλήνων πολιτών που ομιλούν αυτή τη γλώσσα έμεινε έξω από τη συζήτηση δεν σημαίνει ότι δεν θα το βρούμε μπροστά μας (και ίσως όχι με τους καλύτερους δυνατούς όρους, αν γλωσσικά "χαρίζουμε" τη Μακεδονία αλλού) με κάποια αφορμή στο μέλλον. Ειδικά αν αυτό το μέλλον είναι η -καταρχήν ευκταία- είσοδος της "Βόρειας Μακεδονίας" στην Ευρωπαϊκή Ένωση.


9 Ιουν 2018

"My way or the highway"

Διασκεδαστικά τα λεκτικά τσαλιμάκια των υπουργών παλαιόθεν: στα πάντα, μεταξύ αυτών και στο θέμα της σημερινής ανάρτησης. "Ακριβή" είχε χαρακτηρίσει την Αττική Οδό ο Σουφλιάς όταν ανέλαβε το τότε Υπεχωδέ, χωρίς αυτό να τον εμποδίζει τον ίδιο καιρό (2004) να προωθεί το ίδιο μοντέλο -της παραχώρησης- για την ολοκλήρωση του δικτύου αυτοκινητοδρόμων της κεντρικής και νότιας Ελλάδας. Συνέχισε έτσι την πολιτική του Λαλιώτη και της Βάσως Παπανδρέου, ολοκληρώνοντας τους διαγωνισμούς για 5 έργα (και ένα 6ο που ναυάγησε) και περνώντας τους από τη βουλή με συντριπτική πλειοψηφία: σύσσωμοι ΝΔ-Πασόκ, δεν είχαν κανέναν ενδοιασμό το 2007 να υπερψηφίσουν χωρίς επιφυλάξεις τις συμβάσεις.

Όταν όμως πλησίαζε η κυβερνητική αλλαγή φρουράς, επικράτησε πάλι η κλασική αντιπολίτευση της μνήμης χρυσόψαρου. Ήδη από το 2008 ο μετέπειτα υφυπουργός Μαγκριώτης άρχισε να αντιδρά στους νόμους που κι ο ίδιος είχε ψηφίσει, ενώ ως υπουργός ο Ρέππας το 2010 αισθάνθηκε την ανάγκη να μιλήσει για τα "ακριβά και πυκνά διόδια", δίνοντας πατήματα στους διάφορους Δεν Πληρώνω.

Όσοι τότε διαχειριζόμασταν τα οδικά έργα παραχώρησης αδίκως προσπαθούσαμε (επίσημα αλλά και ιδιωτικά) να εξηγήσουμε τη λογική Βάσως Παπανδρέου - Σουφλιά, που αποτελούσε μια από τις βασικές παραδοχές χρέωσης του δικτύου αυτοκινητοδρόμων - ήδη από το 2002 (γι' αυτό και οι τιμές διοδίων είναι εκφρασμένες με ημερομηνία βάσης Σεπτεμβρίου 2002 και προστίθεται ο πληθωρισμός). Τα δήθεν πυκνά διόδια, που "κούραζαν" τον οδηγό επειδή έπρεπε να σταματά κάθε 30-40 χλμ., ήταν ο τρόπος ώστε να επιτευχθεί μια αρκετά καλή αναλογικότητα χωρίς να εκτιναχθεί το κόστος στον ουρανό. Η τέλεια αναλογικότητα, με τα παραδοσιακά διόδια (με μπάρα - το "χωρίς μπάρα" στην Ελλάδα, παρεμπιπτόντως, σημαίνει να δώσεις στον ιδιώτη το δικαίωμα να διώκει τον παραβάτη, κάτι που από την θλιβερή ιστορία κατάργησης της ελεγχόμενης στάθμευσης -1997- αποτελούσε ταμπού), επιτυγχάνεται μόνο αν κατασκευάσεις και λειτουργείς σταθμό διοδίων στον κάθε μεγάλο και μικρό κόμβο.

Ξελαρυγγιαζόμασταν, αλλά ο κόσμος δεν ήθελε να ακούσει. Αποτέλεσμα ήταν (εκεί γύρω στο 2011) να εκτιναχθεί προσωρινά το ποσοστό παραβατών (πριν το ξαναρίξουν οι νομοθετικές παρεμβάσεις που καθιστούσαν αδίκημα του ΚΟΚ τη μη πληρωμή) και να τραφούν πολιτικά από αυτό το λαϊκό αίσθημα όλοι οι εκτός κυβερνητικών αξιωμάτων: η ανερχόμενη αριστερά καθώς και η εθνικιστική-νεοναζιστική δεξιά, συμπεριλαμβανομένων και των μεταγραφών τους από τους παλιούς υπέρμαχους των συμβάσεων Σουφλιά. Γελάσαμε πολύ όταν ο Μπούκουρας (χρυσαυγίτης που αργότερα ψήφισε "Σταύρο Δήμα") αποκάλεσε φασίστα έναν συνάδελφό μου στη διάρκεια αντιδιοδιακών εκδηλώσεων, όπως και όταν ο Καμμένος -νεοδημοκράτης ακόμη τότε- επιτέθηκε στον Σουφλιά επειδή χόρεψε τσάμικο μαζί με τον πρόεδρό μας σε κάποια εγκαίνια.

Αυτοί που γελάνε τελευταίοι ίσως να γελάνε καλύτερα, ίσως να μην κατάλαβαν το αστείο - θα σας γελάσω. Σίγουρα οι πιο τελευταίοι "χαμογελαστοί" είναι οι νυν κυβερνητικοί του πάλαι ποτέ "αντιμνημονιακού" μπλοκ. Προς το παρόν τουλάχιστον.

Τα "πλήρως αναλογικά διόδια" είναι η νέα μεγάλη ιδέα. Όχι ακριβώς νέα διότι ενυπήρχε ως μελλοντική δυνατότητα στις συμβάσεις παραχώρησης: η τεχνολογία διατίθεται και -σε χώρες όπου λύθηκαν τα διαδικαστικά / soft κυρίως θέματα, βλ. η επιβολή της πληρωμής- εφαρμόζεται. Μετά το 2015 έγιναν σημαία και ήδη είναι σε εξέλιξη διαγωνισμός για την υλοποίηση συστήματος αυτόματης χρέωσης (δορυφορική για φορτηγά και με οπτική αναγνώριση για τα ΙΧ), παρόλο που δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο το πώς, πότε και με τι κόστος θα γίνει η μετάβαση από τα νυν στο μελλοντικό σύστημα.

Επανειλημμένα έχουμε ακούσει (από τον ίδιο τον νυν υπουργό Σπίρτζη) ότι η πρώτη εφαρμογή αυτού του νέου συστήματος θα γινόταν στην Εγνατία - το μόνο κομμάτι του δικτύου που κατασκευάστηκε αμιγώς ως δημόσιο έργο (με πολλούς ευρωπαϊκούς πόρους αλλά και υψηλό δανεισμό).

Ωστόσο, η κατάσταση περιπλέκεται από διάφορες πληροφορίες που προκαλούν έκπληξη και σύγχυση:
- Ήδη από το 2016, η Εγνατία είχε εξαιρεθεί από την εφαρμογή αναλογικών διοδίων! Η εξαίρεση λέγεται ότι είχε να κάνει με τις διαδικασίες παραχώρησής της, οι οποίες θεωρείται πιθανό να ολοκληρωθούν πριν εφαρμοστούν τα αναλογικά διόδια: αν ο ιδιώτης δεν έχει εγγύηση ότι θα μπορεί να εισπράττει χωρίς να τον ακυρώνει η δικαιοσύνη σαν να ήταν "παρκοεταιρεία", η διαδικασία δεν προχωρά καλά. Με τα κλασικά διόδια της μπάρας, τα ρίσκα είναι μικρότερα.
- Η δε τελευταία υπουργική απόφαση για τα διόδια της Εγνατίας αναφέρεται μόνο στις τιμές, λέγοντας μυστηριωδώς ότι, "εν όψει του εν εξελίξει διαγωνισμού για την ανάθεση της Σύμβασης Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, είναι αναγκαίος ο ανακαθορισμός των τιμών διοδίων τελών". Υποθέτω ότι θέλουν να πουν ότι η παραχωρημένη Εγνατία θα οριστεί να έχει υψηλότερα των σημερινών διόδια, άρα τα ανεβάζουμε τώρα για να μειώσουμε το σοκ αργότερα, αλλά και πάλι δεν είμαι μάντης Κάλχας.

Αν μη τι άλλο, με την υπουργική απόφαση εισάγεται αναλογικότητα στη χρέωση - θεωρητικά παρόμοια με το σύστημα της υπόλοιπης χώρας, αλλά the Spirtzis way. Συγκεκριμένα:

- Στον σταθμό διοδίων της Εγνατίας στα Μάλγαρα, το μήκος χρέωσης είναι 59,7 χιλιόμετρα, με αποτέλεσμα η τιμή διοδίων σύμφωνα με την νέα απόφαση να γίνεται 3 ευρώ (θεωρώντας 5 λεπτά ανά χιλιόμετρο).
- Το εντυπωσιακό είναι ότι η προηγούμενη τιμή (απομεινάρι του ταμείου εθνικής οδοποιίας, χωρίς χιλιομετρική χρέωση) ήταν 1,20 ευρώ. Συνεπώς έχουμε αύξηση 150%.
- Το ακόμη εντυπωσιακότερο είναι ότι ο χρήστης της Εγνατίας στο τμήμα μεταξύ περιφερειακής Θεσσαλονίκης και Κλειδίου, που είναι εν προκειμένω το λειτουργικά αυτοτελές τμήμα που χρησιμοποιει, αν δεν συνεχίζει για Βέροια-Κοζάνη κ.λπ., δεν κάνει 59,7 χλμ. αλλά μόλις 24. Το 40%
- Όσοι πάνε Κατερίνη-Λάρισα κ.λπ. έως Αθήνα, λοιπόν, χρεώνονται εξαιρετικά δυσανάλογα στα νέα Μάλγαρα.
- Επίσης, όσοι έρχονται από Κατερίνη-Λάρισα-Αθήνα κ.λπ. και στρίβουν προς Βέροια, χρεώνονται και πάλι για τα 59,7 χλμ. στον πλευρικό σταθμό Κλειδίου! Εκπληκτικό.
- Αυτό όλο είναι πέρα για πέρα αντίθετο με τη λογική "Βάσως Παπανδρέου - Σουφλιά" που υιοθετήθηκε σε όλους τους υπόλοιπους υπεραστικους αυτοκινητοδρόμους. Εκεί, τα λειτουργικά αυτοτελή τμήματα ορίστηκαν μεταξύ βασικών κόμβων.
- Τα "συχνά διόδια" - όπως είπαμε παραπάνω - εναντίον των οποίων είχαν εξοργιστεί όχι μόνο οι Δεν Πληρώνω και οι πάτρονές τους, αλλά και πολύς κόσμος παρασυρμένος από προπαγάνδα - έδιναν μια [όχι τέλεια, αλλά] αρκετά καλή αναλογικότητα ακριβώς επειδή αντιστοιχούσαν σε τέτοια τμήματα.
- Η λογική "Σπίρτζη" αυτό το καταστρατηγεί. Και σαν να μην έφτανε αυτό, προσθέτει μία ακόμη καινοτομία. Βάζει διόδια σε τμήμα παράκαμψης πόλης - στην εξωτερική περιφερειακή Θεσσαλονίκης συγκεκριμένα. Κάτι που, και πάλι, ούτε "η Βασούλα κι ο Κουφός" δεν κάνανε: παρόλο που τα μήκη χρέωσης υπολόγιζαν και τα περιφερειακά τμήματα, στο ίδιο το bypass (π.χ. Πάτρα, Λάρισα) δεν εγκαθιστούσαν σταθμούς.

Για να μην τα φορτώνουμε όλα στον νυν υπουργό (σε αυτόν αντιστοιχεί, όσον αφορά τις χρεώσεις, "μόνο" η εξωφρενική πρόσφατη απόφαση), το κακό της δύσμοιρης Εγνατίας είναι ότι δεν σχεδιάστηκε εξαρχής με ένα πλάνο λειτουργίας, μέρος του οποίου θα ήταν και η χρηματοδότηση της συντήρησης. Τα διόδια μπήκαν πραγματικά στην εικόνα όταν μαζεύτηκαν τα χρέη και το κακό παράγινε όταν η Εγνατία έγινε αξιοποιήσιμο πάγιο για το ΤΑΪΠΕΔ, με εμφανές (και οδυνηρό για τον χρήστη) αποτέλεσμα, τους διάφορους αμπλα-ουμπλισμούς όπως τον τωρινό.

Για να επανέλθουμε στο συγκεκριμένο σημείο, η μόνη δίκαιη λύση είναι να χρεώνουν τα Μάλγαρα μόνο για τα 24 χλμ. - όλως τυχαίως, αυτό συμπίπτει με την παλιά τιμή, 1,20 ευρώ, που είναι ...40% της μελλοντικής -, και το Κλειδί-Βέροια να μείνει χωρίς χρέωση μέχρι να εγκατασταθεί σε αυτό σταθμός διοδίων ή ο σούπερ γουάου δορυφορικός + οπτικοαναγνωριστικός εξοπλισμός αυτόματης χρέωσης του μελλοντικού συστήματος.

Υποτίθεται ότι οι νέες χρεώσεις θα ισχύουν από Ιανουάριο 2019 αφού περάσουν την έγκριση της ΕΕ. Αναμένουμε με ενδιαφέρον.

2 Ιουν 2018

"Ακτιβιστής είσαι και φαίνεσαι!"

Όταν η Γέφυρα έφερε αλπινιστές για εργασίες στα καλώδια (οι οποίες αποτυπώθηκαν εντυπωσιακά στο ντοκυμανταίρ του National Geographic), θυμάμαι που κάποιος μου τους περιέγραψε ως ακτιβιστές. Μικρό το λαθάκι - ο άνθρωπος ήταν σίγουρα επηρεασμένος από τους Greenpeace-άδες (βλ. φωτό) που είχαν συνδέσει το όνομα της οργάνωσης με ενέργειες καταρρίχησης, ή όπως αλλιώς λέμε στα "σωστά" ελληνικά την κάθοδο με σκοινί.

Αν χαμογέλασα στο παραπάνω άκουσμα, γέλασα με την καρδιά μου όταν λίγα χρόνια αργότερα ακροδεξιάς προέλευσης πολιτικός δικαιολογήθηκε για την φωτογραφία που τον απεικονίζει με τσεκούρι. "Ήμουν ακτιβιστής της Δεξιάς", είπε και ίσως φέρει καθοριστική ευθύνη για την κακή έννοια που απέκτησε για μένα η λέξη.

Ήταν άδικο ίσως αυτό, μια και η καθαρά ετυμολογική ερμηνεία θεωρείται ότι αναφέρεται στον άνθρωπο της δράσης, σε αντίθεση με τύπους όπως εγώ, που σχολιάζω πολύ περισσότερα από αυτά όπου συμμετέχω (που και πάλι είμαι καλύτερος από αυτούς που δεν ξέρουν καν να σχολιάσουν, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα) :)

Θεωρείται. Υπάρχουν όμως κάποια θεματάκια εδώ.

Στη γλώσσα μας υπάρχει ο πολύ πιο ουσιαστικός όρος του "ενεργού" πολίτη/ανθρώπου. Διαβάζοντας έναν τέτοιο χαρακτηρισμό, αυτομάτως δείχνω περισσότερο σεβασμό απ' ό,τι ακούγοντας για ακτιβιστές. Θα φταίει κι η κατάληξη -ιστής, από το -(ί)ζω που υπονοεί προσποίηση και μίμηση. Βλ. "νεάζω", δηλ. το παίζω νέος.

Με τελευταία αφορμή την επιμονή παλιού μου γνωστού να με χαρακτηρίζει "ακτιβιστή", επειδή πριν κάτι χρόνια συμμετείχα σε μια (hijacked - γι' αυτό και αποχώρησα) τοπική πρωτοβουλία, αλλά και τον ισχυρισμό ότι κάποιοι τραμπούκοι στη Θεσσαλονίκη ήταν ομοίως "ακτιβιστές", αποφάσισα να ασχοληθώ με την προέλευση του όρου. Και βρήκα κάτι πολύ ενδιαφέρον.

Οι πρώτοι που μίλησαν για ακτιβισμό ήταν πριν από εκατόν κάτι χρόνια. Οι δύο πρώτες γνωστές χρήσεις του όρου στην πολιτική έχουν κάτι κοινό: την υποστήριξη της Γερμανίας στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο!

Ακτιβισμός στο γερμανοκρατούμενο Βέλγιο του 1914-18 ήταν το κίνημα που ενθάρρυνε τον φλαμανδικό εθνικισμό να εγκαταλείψει την προσήλωσή του στην ιδέα της ενωμένης χώρας Φλαμανδών και Βαλλόνων. Το κίνημα ενισχύθηκε από τους τότε Γερμανούς στην προσπάθειά τους να διαιρέσουν τη χώρα και να κυριαρχήσουν μόνιμα σε αυτήν.

Ταυτόχρονα, ακτιβισμός στην ουδέτερη Σουηδία του 1915 ήταν το κίνημα για την εγκατάλειψη της σουηδικής ουδετερότητας και την είσοδό της στον πόλεμο στο πλευρό των Γερμανών. Το κίνημα αυτό δεν επικράτησε και η Σουηδία κατόρθωσε (όπως και στις δυσκολότερες συνθήκες του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου) να διατηρήσει την ειρήνη στην οποία ζει από το 1814.

Καταλαβαίνω ότι το ψευδώνυμο που χρησιμοποιώ στο Facebook τώρα που βρίσκομαι σε πρώην εδάφη των Αψβούργων μπορεί να έχει παίξει τον ρόλο του :)
Αν με αγαπάτε όμως, μη με πείτε ακτιβιστή. Vielen Dank!


28 Μαΐ 2018

Μια συνολική αναδρομή, γραμμένη το 2017 με αφορμή την επίθεση κατά Παπαδήμου

Το 2010 η χώρα παραδέχτηκε ότι έχει σοβαρό πρόβλημα ρευστότητας, τέτοιο ώστε να απειλούνται οι έγκαιρες πληρωμές των υποχρεώσεών της (δανειακές, μισθοί Δ.Υ. και άλλες κρατικές δαπάνες). Η οδός που επελέγη περνούσε μέσα από διακρατικό δανεισμό. Οι πολιτικοί της κρίσιμης εποχής -δηλ. ΝΔ και Πασόκ που αναμετρήθηκαν το 2009- ήταν αδύνατο να πείσουν την πλειοψηφία των πολιτών για την "έκπληξή τους" από τις εξελίξεις ή την ικανότητά τους να διαχειριστούν τα προγράμματα λιτότητας που πάνε πακέτο με τα δάνεια "διάσωσης". Η αναδρομή στο τι λεγόταν και γραφόταν από όλους (μας) πριν από 6 καλοκαίρια έχει μια χρησιμότητα.
Το πρώτο πρόγραμμα της περίφημης τρόικας ΔΝΤ/ΕΚΤ/ΕΕ σύντομα απέτυχε, ίσως γιατί ήταν φτιαγμένο για να αποτύχει: οι τοπικές εκλογές του 2010 συντέλεσαν στο να γίνει επίτηδες ήπιο (για παράδειγμα, δεν πειράχτηκε σχεδόν τίποτα από τις αποδοχές, συλλογικές συμβάσεις κ.λπ. των εργαζομένων ιδιωτικού τομέα). Το 2011 σύντομα αποδείχτηκε μια κομβική χρονιά. Οι "πλατείες", όπως και οι "πλάτες" που ζητούσε ο Παπανδρέου (από τον Σαμαρά, μετά μέσα από δημοψήφισμα και κατόπιν με την συνταγματικά περίεργη διαδικασία, μέσα από την οποία πήρε ψήφο εμπιστοσύνης και μετά προέκυψε άλλος πρωθυπουργός χωρίς τη διαδικασία διερευνητικών εντολών!) ήταν σοβαρά συμπτώματα μιας παθολογικής κατάστασης. Χρειαζόταν δεύτερο πρόγραμμα (δηλ. δάνειο τρόικας) και κανείς δεν τολμούσε να αναλάβει την ευθύνη.
Κανείς δεν μπορεί να πιστεύει σοβαρά ότι ο Πετσάλνικος θα αναλάμβανε την διακυβέρνηση. Ο Παπαδήμος ήταν χρήσιμος γιατί κανείς άλλος δεν ήθελε να συνδεθεί με το δεύτερο, το βαρύτερο δάνειο/μνημόνιο. Ανέλαβε όπως ανέλαβε, και με τεράστια χρονική πίεση, μια και ο Σαμαράς τον δέχτηκε με τον όρο να παραιτηθεί την επόμενη Τσικνοπέμπτη (που μετά έγινε Πάσχα μια και οι διαδικασίες του δεύτερου μνημονίου κράτησαν περισσότερο). Ο Παπανδρέου εξαφανίστηκε και μαζί του και η εκλογική δύναμη του Πασόκ, που δεν συγκινήθηκε βλέποντας τον Βενιζέλο ως κεντρικό πολιτικό πρόσωπο μετά το καλοκαίρι του 2011. Η ψυχή του Πασόκ και του αριστερίζοντος κομματιού των "αγανακτισμένων" βρήκε σύντομα στέγη στον Σύριζα, ένα σημαντικό αλλά μειοψηφικό κομμάτι της ΝΔ ομοίως κινήθηκε στην εθνικιστική και νεοναζιστική δεξιά.
Ως βουλευτές το φθινόπωρο του 2011 όλοι οι μετέπειτα αντιμνημονιακοί είχαν στηρίξει την κυβέρνηση Παπαδήμου, εύλογα συμπεραίνουμε ότι ήξεραν τι στήριζαν και ότι καθόλου δεν αιφνιδιάστηκαν από το δεύτερο πρόγραμμα της τρόικας. Το ότι ο Σαμαράς στήριξε τον Παπαδήμο για 3 μήνες που έγιναν 5, δηλαδή το ότι το 2012 "έπρεπε" να γίνουν εκλογές, συντέλεσε σημαντικά στο να καλλιεργηθεί αυτή η πολιτική στάση. Η κυβέρνηση Παπαδήμου είχε εντολή να ασχοληθεί μόνο με την ψήφιση των μέτρων και καθόλου με την εφαρμογή. Το αποτέλεσμα το είδαμε. Ο Σαμαράς, όσο κυβέρνησε με το μικρό Πασόκ, ένιωθε την ανάγκη να αποδείξει ότι παρέμενε αντιμνημονιακός. "Κάθε μέρα σκίζω τα μνημόνια", είπε (και γελάσαμε). Ο Τσίπρας έζησε και ζει το όνειρο της Νότιγχαμ Φόρεστ (του 1978, όχι του Μαρινάκη): από γάμμα εθνική, πρωταθλητής δις (ή μάλλον τρις, γιατί στο όνομά του ορκίστηκε το 61% των πολιτών, από χρυσαυγίτες έως Ανταρσύα, πριν δύο χρόνια).
Θα ολοκληρωνόταν ο κύκλος του δανεισμού αν έμενε έως το φθινόπωρο του 2013 (αντί για την άνοιξη του 2012) ο Παπαδήμος; Τα βέβαια για εμένα είναι τα εξής:
- Ο Σαμαράς θα χρειαζόταν συμπληρωματικό μνημόνιο, "2α" ας το πούμε (email Χαρδούβελη το έλεγαν κατ' ευφημισμόν)
- Ο Τσίπρας τα έκανε χειρότερα, απόδειξη το ότι χρειάστηκε τρίτο μνημόνιο, ήδη με συμπληρωματικά μέτρα ("3α") και ακόμη υπάρχει πολύς δρόμος, κόπωση και μόνο επιδείνωση
- Οι παλινωδίες (πέρα από τα αντικειμενικά μεγέθη) έχουν διαβρώσει την εμπιστοσύνη στην Ελλάδα. Το ότι αγοράζουν Τούρκοι και Λιβανέζοι (και φυσικά Ρώσοι) ακίνητα, και το ότι είναι ένας όμορφος και ασφαλής (και δημοφιλής) τόπος καλοκαιρινών διακοπών, είναι παρήγορο, αρκεί να μην έχουμε ψευδαισθήσεις ότι θα φέρει πίσω το 2008 ή ότι θα αποτελέσουν αυτά την ατμομηχανή της οικονομίας. Αυτά είναι ατμός, δεν είναι μηχανή.
Ο Παπαδήμος δεν είχε την ευκαιρία να αποδείξει την αξία μιας τεχνοκρατικής κυβέρνησης, γιατί τέτοια δυνατότητα δεν του άφησαν οι πολιτικοί φωστήρες του 2011. Σε αυτό το πλαίσιο είναι αξιέπαινος για το ότι εκτέθηκε, τράβηξε κουπί, άφησε δείγμα γραφής, δέχτηκε όχι "πολιτική κριτική" (που την βαφτίζουν τώρα κάποιοι κακομοίρηδες) αλλά ύβρεις. Ολόψυχα μαζί του λοιπόν και απέναντι σε όλους όσοι εκ του ασφαλούς χαρακτήρισαν και χαρακτηρίζουν "προδοτικά" τα όσα δρομολόγησε, χωρίς να είναι σε θέση να προτείνουν οτιδήποτε άλλο που να στέκεται έστω σε συζήτηση καφενείου.

24 Μαΐ 2018

Οι μικρές νίκες

Μια χαρά φαίνεται να λειτούργησε το αυτόφωρο στην υπόθεση Μπουτάρη, μπορεί να φαίνονται μικρές οι ποινές αλλά δεν ξέρω και τι περιμένατε (δεν έφαγε και λοστό από τρίκυκλο ο δήμαρχος, δεν έγινε Λαμπράκης, και ευτυχώς), και οι δικαιολογίες ήταν αστείες, αλλά έτσι αστείες είναι οι δικαιολογίες όσων καταφανώς πάνε να εξηγήσουν τα αδικαιολόγητα (π.χ. "εκεί που οδηγούσα κύριε πρόεδρε, ξαφνικά ήρθε το πεύκο καταπάνω μου"). Τέλος καλό, όλα καλά, λοιπόν;

Ναι, ας ηρεμήσουμε όλοι, λέει η μία προσέγγιση, να μπουν μέσα στα θηκάρια τα μαχαίρια, να συνεχίσουμε σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Γινόμαστε μια κανονική χώρα άλλωστε, κλείνουμε μέτωπα εξωτερικά, ας μην ανοίγουμε εσωτερικά.

Σαν να παραγίναμε νορμάλ χώρα, θα έλεγα, βλέποντας για παράδειγμα ότι ψηφίστηκε χωρίς κλυδωνισμούς τον Μάρτιο (από Σύριζα, ΑνΕλ, ΝΔ και Πασοκοπόταμο) η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την βία κατά των γυναικών & ενδοοικογενειακή, την ίδια ώρα που άλλες χώρες διχάζονται από τον ορισμό του "φύλου", που δίνεται στο άρθρο 3: "υποδηλοί τους κοινωνικά δομημένους ρόλους, συμπεριφορές, δραστηριότητες και ιδιότητες (χαρακτηριστικά γνωρίσματα) τις οποίες μια δεδομένη κοινωνία θεωρεί προσήκουσες και ενδεδειγμένες για τις γυναίκες και τους άνδρες".

Δεν νομίζω ότι ήταν κάτι που διέφυγε της προσοχής όσων αντιδρούν. Πιστεύω ότι απλά αυτοί διάλεξαν τις μάχες που θα δώσουν. Και φαίνεται ότι αρέσκονται στην προσωπική στοχοποίηση και το character assassination. Η συνταγή έχει δουλέψει αρκετές φορές. Και όχι μόνο επί κρίσης (το γράφω, επειδή πολλές τοξικότητες τις αποδίδουμε στην οικονομική μας κρίση, ενώ έχουν παλιότερη προέλευση).

Έχουν περάσει κιόλας 11 χρόνια από τότε που συζητιόταν το βιβλίο ιστορίας της 6ης δημοτικού. Προσωπικά ήμουν και είμαι υπέρ της προσπάθειας να αντιμετωπίζεται η ιστορία ως επιστήμη και όχι ως βήμα για πανηγυρικούς λόγους και λυρικούς θρήνους. Το βιβλίο αυτό, γράφτηκε στο πλαίσιο μιας τέτοιας προσπάθειας, είχε και αδυναμίες για τις οποίες μίλησαν ειδικοί και μη. Η δική μου ένσταση ήταν σε αυτό που αποκάλεσα ασετόν: στην εμμονή του εξωραϊσμού καταστάσεων που ήταν ανεπιθύμητες έως και τραγικές. Το βιβλίο άλλαξε, αλλάζουν τα βιβλία κάθε τόσο άλλωστε, κάτι έμεινε όμως: η δημιουργία ενός προσώπου στο οποίο πολλοί θα ήθελαν να πετάξουν βελάκια, επειδή δεν συμφωνούν με τις απόψεις του και άρα ό,τι κάνει είναι καταδικασμένο και ύποπτο.

Ωστόσο, το ότι είσαι δημόσιο πρόσωπο και εκτίθεσαι, άρα πρέπει να δέχεσαι υπερβολές έως και ύβρεις, έχει και τα όριά του. Φαίνεται ότι κάτι τέτοιο συμβούλευσαν οι δικηγόροι του τον δημοφιλή ηθοποιό κ. Βουτσά, ο οποίος πριν λίγες μέρες ζήτησε συγγνώμη από την ιστορικό κυρία Ρεπούση, την οποία είχε αποκαλέσει "μ@λ@κισμένη" για τους γνωστούς λόγους. Η δίκη είχε αναβληθεί για τον Μάιο, αλλά ο ηθοποιός στη δήλωσή του διαπιστώνει ότι "παραπλανήθηκε από τα δημοσιεύματα", ότι δεν γνώριζε το "σημαντικό συγγραφικό έργο" της καθηγήτριας και "όπως πολλοί Έλληνες, δεν είχε ιδία αντίληψη" για το τι έγραφε το επίμαχο βιβλίο.

Μικρές νίκες, που δίνουν ελπίδα σε όσους πιστεύουμε ότι ο λόγος (ακόμη και ο κατά τη γνώμη μας ή τη γνώμη πολλών λανθασμένος και άδικος λόγος) αντιμετωπίζεται με λόγο και όχι με ράβδο. Θα σας πω και για τον δήμαρχο Θεσσαλονίκης τη γνώμη μου. Όχι για το τι κάνει στην τρέχουσα διαχείριση της πόλης - με ενόχλησε το ότι πάγωσε το αλάτι στα εκχιονιστικά του καθώς και το ότι προσλαμβάνει κι αυτός καθαρίστριες και άλλο προσωπικό-"βύσματα" για λόγους δήθεν έκτακτων αναγκών, όπως κάνουν πιθανότατα οι περισσότεροι ΟΤΑ της χώρας, αλλά δεν μένω εκεί για να τον κρίνω ολοκληρωμένα.

Βρήκα θετικό το ότι προσπάθησε να αναδείξει την παράμετρο Κεμάλ για τη Θεσσαλονίκη. Η πόλη έχει μια ιστορία 2300+ χρόνων και μια πολύχρωμη παράδοση. Μέρος της είναι και το ότι αποτέλεσε γενέτειρα του εθνάρχη των "απέναντι". Δεν είναι υποχρεωμένη η Ελλάδα ή η σύγχρονη Θεσσαλονίκη - κατοικία κυρίως Μικρασιατών, Ποντίων και λοιπών 2ης, 3ης κ.ο.κ. γενιάς μετοίκων - να αγαπά τον Κεμάλ. Αλλά δείχνει ωριμότητα (από την εποχή του Βενιζέλου ήδη, που γύρω στο 1930 αποφάσισε να κλείσει μέτωπα) το να αποδέχεσαι την ύπαρξή του και το ειδικό του βάρος για την Τουρκία. Ούτε και βλάπτει, φαντάζομαι, το να υποδέχεσαι τουρίστες που έρχονται να δουν το περίφημο σπίτι όπου θεωρείται ότι γεννήθηκε (όπως δεν βλάπτονται και οι Τούρκοι από τις δικές μας επισκέψεις-προσκυνήματα στις χαμένες πατρίδες).

Θα συμφωνήσω "1000%" ότι πρέπει να κρατάς τη θέση σου. Όταν λοιπόν έστω και εν τη ρύμη του λόγου δηλώνεις ότι "χ_στηκες" για το ποιοι σκοτώθηκαν, ξεριζώθηκαν κ.λπ. όταν επικράτησε ο Κεμάλ στην Τουρκία, πολιτικά και ηθικά είναι απαράδεκτο: δεν θα τα ξεπουλήσεις όλα για να φέρεις τον τουρίστα.

Θεωρώ εξίσου λάθος - ίσως και μεγαλύτερο - μια άλλη δήλωση του Μπουτάρη. Ότι ο μητροπολίτης Πειραιά είναι "για ξύλο". Ανεξάρτητα από την αφορμή με την οποία τα λες αυτά, το να βάζεις στη συζήτηση τη χειροδικία, τη ράβδο, έστω και ως σχήμα λόγου, είναι επικίνδυνο.

Καμία δικαιολογία βεβαίως για το ότι μια δήλωση του 2016 και μια άλλη του 2017 δημιουργούν τέτοιο "βρασμό ψυχής" το 2018, ώστε δύο εικοσάχρονοι και ένας Γεωργιανός κακοποιός με τα διπλά τους χρόνια να διεγείρονται τόσο ώστε να τους έρθει να τον χτυπήσουν, επειδή παρευρέθηκε σε συγκέντρωση μνήμης για την 19η Μαΐου. Αυτά είναι παραμύθια για μικρά παιδιά. Μια ακόμα μικρή νίκη είναι η άμεση καταδίκη αυτών - μόνο που εδώ όπως και στην περίπτωση Ρεπούση και σε παρόμοιες προσπάθειες φυγής προς τα εμπρός (που ας μην γελιόμαστε, αυτές είναι που βάλλονται, χωρίς αντίλογο πέραν του αυτονόητου "είσαι φασίστας όταν βαράς" και "είσαι γελοίος όταν βρίζεις"), οι μεγαλύτερες νίκες δεν βλέπω να έρχονται σύντομα.


19 Μαΐ 2018

Porque podemos!

Παλιά, όταν έβαζες μαζί τα λήμματα Ιγκλέσιας και βίλλα, η ηλεκτρονική αναζήτηση σου έδινε χλιδή ή και σκάνδαλα για έναν από τους διάσημους τραγουδιστές, πατέρα ή γιο. Αυτή τη βδομάδα προστέθηκε ένας ακόμη συνεπώνυμος: ο Πάμπλο, ηγέτης των αριστερών Ποδέμος, που αγόρασε σπίτι αξίας 615 χιλιάδων ευρώ με στεγαστικό.

Οι Ποδέμος είναι μέρος της υστερίας που συγκίνησε την Ελλάδα αλλά και μέρος της Ευρώπης στο παλαβό πρώτο μισό του 2015. Θυμόμαστε με συμπάθεια αρκετούς Έλληνες και κυρίως Ελληνίδες που έλιωσαν στην εικόνα δύο νέων πολιτικών, άφθαρτων από διακυβέρνηση, που σήκωναν μαζί τα χέρια στην προεκλογική ομιλία του Τσίπρα στο Σύνταγμα. Αμέσως μετά τα νούμερα των δικών μας, ξεφούσκωσαν κάπως και οι Ισπανοί εναλλακτικοί αριστεροί. Παραμένουν ωστόσο υπολογίσιμες πολιτικές δυνάμεις σε μια Ευρώπη που ψάχνεται, δεδομένων και των ορίων της σοσιαλδημοκρατίας και των ΚΚ και λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν διαθέτει ακόμη κάθε χώρα τον δικό της Μακρόν (ούτε είναι βέβαιο ότι θα τον αποκτήσει).

Οι τιμές στη Μαδρίτη και τα περίχωρά της είναι ψηλότερες από της Αθήνας, άρα αν μεταφράσουμε την αγορά στα δικά μας δεδομένα, θα ήταν σαν να έδινε 350 χιλιάρικα - σήμερα (όχι το 2008). Σκανδαλώδες, δεν το λες - όταν μάλιστα έχει δημοσιοποιήσει τα εισοδήματά του, τα οποία περιλαμβάνουν μέρος της βουλευτικής αποζημίωσης που δικαιούται, μια και περίπου το 40% πάει υπέρ του κόμματος (παίρνει επίσης κάποια λεφτά ως σχολιαστής ιρανικού καναλιού, μαθαίνουμε εδώ).

Ωστόσο, 615 χιλιάδες ευρώ είναι 615 χιλιάδες ευρώ. Είναι λεφτά που ο μη προνομιούχος Ισπανός, Έλληνας, Ευρωπαίος - τον οποίο υπερασπίζεται πολιτικά (παντού και πάντα) η εναλλακτική Αριστερά - δεν τα μαζεύει εύκολα και που ισοδυναμούν με χίλιους περίπου βασικούς μισθούς (για να χρησιμοποιήσουμε τις αναλογίες που καταλαβαίνει εύκολα αυτό το ακροατήριο). Ο κ. Ιγκλέσιας πήρε ένα στεγαστικό εξ ημισείας με τη σύντροφό του, που παρεμπιπτόντως είναι η εκπρόσωπος του κόμματός του (συνηθίζεται σε αυτά τα κόμματα να βολεύονται αμφότερα τα μέλη ζευγαριών, το βλέπουμε και στην Ελλάδα), και φεσώθηκαν από κοινού για το 90% περίπου της αξίας του ακινήτου.

Μπράβο τους που το δημοσιοποίησαν (αν και θα έπρεπε να είναι αυτονόητο για πολιτικούς), αλλά δεν μπορούμε να μη σημειώσουμε ότι η αναλογία του πόσα βάζω έναντι πόσα χρωστάω είναι εντυπωσιακή - θυμίζει αυτά που κάναμε πριν λίγα χρόνια στην Ελλάδα, πριν φάμε τη σφαλιάρα. Άραγε να σχετίζεται με την -εναλλακτική αριστερή- άποψη ότι τα χρέη (χωρών και ατόμων) είναι για να διαγράφονται εν τέλει; Σίγουρα δεν σχετίζεται με σωστή οικονομική διαχείριση. Και ναι μεν δεν μας πέφτει λόγος να σχολιάζουμε τα οικονομικά του κ. Ιγκλέσιας, αλλά ο ίδιος ο κ. Ιγκλέσιας έχει κάνει τον τιμητή άλλων. Αφενός χωρών - μια και οι Ποδέμος είναι το κόμμα που αντιτίθεται στις πολιτικές λιτότητας - και αφετέρου ατόμων: Πριν λίγα μόλις χρόνια, είχε επικρίνει τον τότε υπουργό οικονομικών επειδή αγόρασε (σε εποχή που οι αξίες βρίσκονταν ψηλότερα μάλιστα) ένα πολυτελές δώμα (penthouse) αξίας 600 χιλιάδων ευρώ. Σε τουίτ το 2012 ο κ. Ιγκλέσιας αναρωτήθηκε αν οι πολίτες θα "εμπιστεύονταν την οικονομική πολιτική της χώρας" σε κάποιον που έκανε μια τέτοια αγορά. Το ερώτημα λοιπόν αντιστρέφεται σήμερα: εμπιστεύεσαι τον πολιτικό που δανείζεται πέρα από εκεί που φτάνει το χέρι του, για να αγοράσει ένα σπίτι 250 τετραγωνικών, σε οικόπεδο 2 στρεμμάτων, με πισίνα;

Εμφανίστηκαν βέβαια οι υποστηρικτές του, με πιο επιφανή μία από τις Ελληνίδες που συγκινήθηκαν από τον νέο με την αλογοουρά. Η "επί σειρά ετών" ανταποκρίτρια της ΕΡΤ στη Μαδρίτη, κα Μακρή, προσπαθεί να δικαιολογήσει την αγορά λέγοντας διάφορα επιχειρήματα, τα οποία τα τραβάει κάπως - ποντάροντας στο ότι δεν θα τα ψάξουν και πολλοί. Έχουμε και λέμε λοιπόν:
1. Ο κ. Ιγκλέσιας αγόρασε σπίτι σε "χωριό". Το Γκαλαπαγκάρ έχει πάνω από 30 χιλιάδες κατοίκους και είναι μακρινό προάστιο της Μαδρίτης, με καλή σύνδεση μέσω προαστιακού και αυτοκινητοδρόμου. Μη φανταστείτε ότι ο αρχηγός θα μένει σε κάποια στέππα με νυσταλέες αγελάδες.
2. Δεν έγινε και τίποτα που έχει πισίνα, "όλες οι πολυκατοικίες της Μαδρίτης έχουν πισίνες". Ελπίζω αυτά να μην τα πει κανείς σε Μαδριλένο του κέντρου, γιατί θα πέσει γέλιο (αν όχι και ξύλο).
3. Την χρειάζεσαι την πισίνα, διότι η κοντινότερη θάλασσα είναι στα "500 χιλιόμετρα". Η Βαλένθια είναι στα τετρακόσια, αλλά δεν βλάπτει να τσοντάρουμε ένα 25% για να το κάνουμε να δείχνει πιο εντυπωσιακό.
4. Ο αριστερός "έχει παρεξηγηθεί ως αυτός που κοιμάται κάτω από γέφυρα, είναι άπλυτος και ντύνεται χάλια". Σύμφωνοι, αλλά με την gauche caviar (αριστερά του χαβιαριού), από την εποχή Κωστόπουλου και μετά, πάμε στο άλλο άκρο, δεν νομίζετε; Χάθηκε ο ίσιος δρόμος;

Ή μήπως αποτελεί επιχείρημα το ότι "πρέπει να αυξηθούν οι αποδοχές των Ισπανών", ώστε "να μπορούν όλοι" να αγοράζουν σπίτια τέτοιου τύπου; (Τα λόγια του κ. Ιγκλέσιας είναι αυτά. Του Πάμπλο, όχι του Χούλιο ή του Ενρίκε.)

Για να το κλείσουμε. Ένας πολιτικός που λέει πως μάχεται για τα συμφέροντα του "απλού πολίτη" δεν κερδίζει πόντους (στα δικά μου μάτια τουλάχιστον) όταν εκμεταλλεύεται στο έπακρο αυτά που μπορεί. Είτε πρόκειται για προαστιακή βίλλα, είτε πρόκειται για παράθυρα που μετατρέπουν έναν δάσκαλο πληροφορικής σε διδακτικό προσωπικό Πολυτεχνείου. Εκτός αν εκεί ακριβώς έγκειται η ειρωνεία του ονόματος Ποδέμος. (Το κάνουμε, γιατί) Μπορούμε...


10 Μαΐ 2018

Τα δήθεν στηθαία του Κηφισού

Η υστερία της Μεγάλης Εβδομάδας, με τα πρωτοσέλιδα που προσπαθούσαν να μας πείσουν για την άνοδο της εγκληματικότητας, "επί Σύριζα" βεβαίως, έδωσε τη θέση της σε ανέβασμα των τόνων για την οδική ασφάλεια. Αφορμή, το θανατηφόρο στον Κηφισό, που εντυπωσίασε περισσότερο για μια σειρά από λόγους: νταλίκα έναντι ΙΧ, υπαίτιος αδελφός Μανιάτη πολιτικού, ενδείξεις κατάχρησης αλκοόλ, άνω του ενός νεκροί, και κυρίως το ότι έγινε σε πολυσύχναστο μέρος - από το οποίο "όλοι" είναι πιθανό να περάσουν μέσα στη μέρα ή νύχτα. Δεν παύει όμως το συγκεκριμένο τροχαίο να είναι ένα από τα επτακόσια περίπου θανατηφόρα, που - σύμφωνα με τα στοιχεία της Αστυνομίας - γίνονται ετησίως σε όλο το οδικό δίκτυο και κυρίως, επτά στα δέκα, εκτός Εθνικών Οδών και αυτοκινητοδρόμων.

Είναι πολλά αυτά τα τροχαία; Ναι. Είμαστε ακόμη χειρότεροι από το μέσο όρο της Ευρώπης. Όσοι έχουμε δουλέψει για την οδική ασφάλεια θεωρούμε ότι έστω και ένας νεκρός είναι πολύς. Ταυτόχρονα, παρατηρούμε τις τάσεις και δεν μπορούμε να μη σημειώσουμε την μεγάλη μείωση. Κάποτε (πριν το 2000) είχαμε στάνταρ τους 2000 και πλέον νεκρούς ετησίως, σχεδόν 6 κάθε μέρα. Σήμερα είμαστε κοντά στους 700 - δύο τη μέρα. Η πτώση αυτή εντάθηκε στα χρόνια της κρίσης και δεν ανακόπηκε με την αλλαγή κυβέρνησης. Όποιος λοιπόν θέλει να κάνει αντιπολίτευση (ή φιλοκυβερνητική προπαγάνδα) βάσει των γενικών στατιστικών, απλά δεν έχει έδαφος. 

Μεγάλο μερίδιο στη μείωση του εθνικού προβλήματος οδικής ασφάλειας έχουν αναμφισβήτητα οι νέοι αυτοκινητόδρομοι. Ανήκει σε αυτούς ο Κηφισός; Μπορεί να έχει συνεχή ροή και πράσινες πινακίδες σε όλο το μήκος του, μέχρι τον "ολυμπιακό" κόμβο του Φαλήρου όπου καταλήγει, ωστόσο τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά είναι πολύ διαφορετικά, τόσο από την Εγνατία όσο και από τους παραχωρημένους αυτοκινητοδρόμους. 

Όσοι διαχειρίζονται τους δρόμους με διόδια έχουν πολλά να σας πουν για το τι σημαίνει νοιάζομαι για έναν δρόμο. Είναι αμφίβολο αν έχει να σας πει κάτι αντίστοιχο η Περιφέρεια Αττικής, που είναι αρμόδια για τον Κηφισό από τον κόμβο Μεταμόρφωσης και κάτω. Αυτό είναι πραγματικά παράδοξο, αν σκεφτούμε ότι ο κυκλοφοριακός φόρτος του Κηφισού είναι μεγαλύτερος από κάθε άλλο άξονα στη χώρα και χαρακτηρίζεται συχνά από ατέλειωτα μποτιλαρίσματα, παρά τους ανισόπεδους κόμβους. 

Εδώ και είκοσι χρόνια, για παράδειγμα, υπάρχει ένα σημείο-λαιμός που φρακάρει πρώτο και ξεφρακάρει τελευταίο. Στην άνοδο, ο κόμβος της Αχαρνών μειώνει το πλάτος από τέσσερις σε τρεις λωρίδες. Παρόλο που το σημείο αυτό "φωνάζει" ότι έχει πρόβλημα, αλλά και ότι υπάρχει χώρος για λύση χωρίς μεγάλο κόστος, δεν γίνεται απολύτως τίποτα. Προσπαθώ να καταλάβω τι είναι αυτό που εμποδίζει. Η Περιφέρεια αλλά και το Υπουργείο Υποδομών/Μεταφορών έχουν συγκοινωνιολόγους-αστέρια που συμμετείχαν, μεταξύ άλλων (και μαζί με άλλους, εν προκειμένω), στην επιτυχή ρύθμιση κυκλοφορίας στην απαιτητική διοργάνωση της Ολυμπιάδας 2004. Η χώρα έχει ικανούς μελετητές που υπολειτουργούν ή ξενιτεύονται. Οι εταιρείες αυτοκινητοδρόμων επίσης, έχουν εμπειρία από τέτοια ζητήματα και την επίλυσή τους. (Παρόμοιο ζήτημα σε κόμβο της Αττικής Οδού λύθηκε από τους διαχειριστές της μέσα σε λίγους μήνες, με μια απλή αλλαγή διάταξης κρασπέδων και διαγράμμισης.) 

Πώς είναι δυνατόν να μην ενδιαφέρει η κατάσταση του Κηφισού, την οποία μάλιστα την "πληρώνει" η οικονομία συνολικά, αν συνυπολογίσουμε την αξία που έχει ο χαμένος χρόνος τόσων χιλιάδων χρηστών της; Και δεν μένω στους κατά νόμο αρμοδίους ή στους ομοειδείς επαγγελματίες που προανέφερα. Πέρα από μερικές μοναχικές - εν τέλει - φωνές, όπως ορισμένοι πρώην πρόεδροι των συγκοινωνιολόγων (δείτε εδώ και εδώ), η κατάσταση του Κηφισού δεν απασχολεί τους ειδικούς. Οι "θέσεις του συλλόγου", με λίγες λαμπρές εξαιρέσεις (για τις οποίες έγραψα κάποτε), συνήθως έμοιαζαν με εκ-θέσεις ιδεών. Φαίνεται ότι άλλα θέματα, όπως το τραμ και το ποδήλατο, είναι πιο σέξυ, μια και για αυτά γράφουν [γράφουμε!] συχνά, αυθορμήτως, κάποιοι ειδικοί (και ακόμη συχνότερα κάποιοι άσχετοι). 

Θαυμάζω όμως πραγματικά τη διαχρονική σιγή σε πράγματα που βγάζουν μάτι. Όπως τα δήθεν στηθαία του Κηφισού. Δείτε εδώ μία από τις φωτογραφίες του πρόσφατου τροχαίου. Αυτό το καγκελάκι (που δεν συγκρατεί παρά μόνο, ενδεχομένως, σπρώξιμο από χέρι μικρού παιδιού - σίγουρα όχι πρόσκρουση οποιουδήποτε οχήματος), διαχωρίζει ρεύματα κυκλοφορίας. Για πολλά χρόνια, ήταν το μοναδικό διαχωριστικό σε όλο το μήκος του "αυτοκινητοδρόμου", τοποθετημένο πάνω στο κράσπεδο τύπου Trief. Η συγκεκριμένη διαμόρφωση προσφέρεται για χαμηλές ταχύτητες και σίγουρα όχι για αυτές που αναπτύσσονται στον Κηφισό. Όσες πινακίδες 60 χλμ/ώρα και να βάλεις, στον δρόμο αυτό θέλεις κάτι διαφορετικό. 

Ένα τέτοιο διαχωριστικό καβάλησε το φορτηγό που ανέβαινε την Αθηνών-Λαμίας πριν μπει στο αντίθετο ρεύμα, πέσει κάθετα στα (κανονικά, πλην σχεδιασμένα για πλάγιες εκτροπές) στηθαία που διαχωρίζουν με τον παράπλευρο και τα διαλύσει κι αυτά, παρασύροντας στο μεταξύ τα 2 ΙΧ της καθόδου. Το πέρασε "αέρα". Δείτε το βίντεο.

Το σωστό* στηθαίο δεν είναι το τέλειο στηθαίο. Δεν υπάρχουν τέτοια, αλλά χρησιμοποιώντας όσα προβλέπουν οι προδιαγραφές, έχεις μεγαλύτερη πιθανότητα να επαναφέρεις ακόμη και τον επικίνδυνο αυτό νταλικέρη στην κανονική του πορεία. Ένα ανύπαρκτο στηθαίο, όπως εδώ, είναι εγγύηση για ατυχήματα. Και όσες κορώνες κι αν ακουστούν, αν δεν αντιμετωπιστεί αυτό το βασικό, ο Κηφισός θα είναι πάντα μια πληγή για την οδική ασφάλεια. Ας ξυπνήσουμε.

*Κι όταν το έχεις, βέβαια, το σωστό στηθαίο, δεν αρκεί από μόνο του: πρέπει να είναι σωστά τοποθετημένο και καλά στερεωμένο. Έχει η Περιφέρεια Αττικής κάποιον υπεύθυνο που να έχει την έγνοια να ελέγχει περιοδικά τα μπουλόνια, να επιδιορθώνει σύντομα τις ζημιές, να τις επισημαίνει άμεσα για προειδοποίηση της λοιπής κυκλοφορίας, να λογοδοτήσει και σε ακραίες περιπτώσεις να καθήσει στο εδώλιο αν κάτι από όλα αυτά δεν έχει γίνει σωστά; Ας μην ρωτήσουμε αν έχει κάποιον που μεριμνά για το αν υπάρχουν τοποθετημένα τα σωστά στηθαία.  




2 Μαΐ 2018

Τα ανορθόδοξα κακώς κείμενα

Θα διαβάσατε για αυτό το "κείμενο εργασίας" που κυκλοφόρησε, στο οποίο η χριστιανική ορθοδοξία ταυτίζεται με το τέλμα. Η ρηχότητα της ανάλυσης είναι εντυπωσιακή. Με αναφορές σε προπολεμικά κείμενα του Μπερντιάεφ, στον Μαξ Βέμπερ (της προτεσταντικής εργασιακής ηθικής) και στον Χάντιγκτον των μεταψυχροπολεμικών συγκρουσιακών μοντέλων, η ανάλυση απλά προσπερνά 40 χρόνια κομμουνισμού της ανατολικής Ευρώπης και ειδικότερα την αιτία για την επικράτησή του: που δεν είναι άλλη από το γεγονός, ότι τα σοβιετικά στρατεύματα μπήκαν πρώτα στις χώρες του μετέπειτα ανατολικού μπλοκ. Παρ' όλα αυτά, το κείμενο προσπαθεί να μας πείσει ότι η ανατολική Ευρώπη απέκτησε κομμουνισμό, επειδή ήταν ορθόδοξη.

Και οι Έλληνες, κύριε; Οι Τζάνκοφ και Νικόλοβα (συγγραφείς του επίμαχου κειμένου) δεν πολυασχολούνται με τον κατά πλειοψηφία ορθόδοξο λαό μας. Ευτυχώς την εξήγηση τη δίνει η μετα-ανάλυση του Μπλούμπεργκ: οι Έλληνες ήταν πλούσιοι (!) και ήξεραν από καπιταλισμό, γι' αυτό και δεν τσίμπησαν. Μπροστά σε τέτοια καταλυτική απλότητα, πού να κάτσεις να εξηγήσεις τον ελληνικό εμφύλιο, ή την παλιότερη άμιλλα Ελλήνων και Σέρβων στο εμπόριο της Βαλκανικής;

Θα ήταν απορίας άξιο, το πώς το τζανκο-κείμενο (pun intended) δημοσιεύτηκε με λογότυπο διεθνούς οργανισμού. Θα αποφύγω φρονίμως να μπω σε λεπτομέρειες που έχουν να κάνουν με τωρινές συγκυρίες αξιώματος και προεδρίας γειτονικής μας χώρας. Όποιος θέλει μπορεί να κάτσει και να αναλύσει, το γιατί άλλα κείμενα περνάνε από πολλαπλά κόσκινα επιστημονικής αρτιότητας ενώ -αντίθετα- πέρασε "αέρα" το συγκεκριμένο, που μπερδεύει συσχέτιση και αιτιότητα ("δυστυχισμένοι οι ανατολικοευρωπαίοι, ορθόδοξοι οι ανατολικοευρωπαίοι, πρώην κομμουνιστές οι ανατολικοευρωπαίοι, άρα δυστυχισμένοι και ευεπίφοροι στον μαρξισμό οι ορθόδοξοι").

Το πολύ ενδιαφέρον είναι ότι μόλις λίγες μέρες αργότερα δημοσιεύτηκε επιφυλλίδα στην δεξιά γερμανική εφημερίδα Welt, με αναλόγως εξωφρενικούς ισχυρισμούς. Ο έμπειρος αρθρογράφος Ματίας Χάινε, στο 52ο κείμενο της σειράς κειμένων Εσπερία (Abendland), πληροφορεί το φιλοκυβερνητικό κοινό της ηγετικής ευρωπαϊκής δύναμης ότι η έννοια της εργασίας - με την αξία που της δίνεται στη Δύση - υπάρχει μόνο στην αγγλική και τη γερμανική γλώσσα. Λες και η δουλειά, τα σλάβικα ραμπότα / ραντ κ.λπ., το τούρκικο ις είναι αποκυήματα της φαντασίας.

Ο Χάινε - ξέροντας ότι η Γερμανία έχει ισορροπία προτεσταντών και καθολικών - δεν τοποθετεί την έναρξη της καθιέρωσης της εργασίας στον προτεσταντισμό, αλλά πηγαίνει πίσω στο λατινικό ρητό ora et labora, ήτοι προσευχήσου και εργάζου. Το έτος 540, στο οποίο τοποθετείται ο κανόνας του Αγίου Βενεδίκτου, δεν υπήρχε σχίσμα και ο συγκεκριμένος άγιος τιμάται από όλη τη χριστιανοσύνη. Ωστόσο, ο αρθρογράφος όχι απλά τον χρεώνει στον καθολικισμό αλλά διατυπώνει τον ισχυρισμό ότι "είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ορθόδοξους μοναχούς που να καθαρίζουν δάση ή να αποξηραίνουν βάλτους". Δεν είμαι βαθύς γνώστης καμίας θρησκευτικής παράδοσης αλλά από όσα έχω περιστασιακά και μόνο διαβάσει και ακούσει, τα παραδείγματα τιμής προς την εργασία καθώς και εργατικών μοναχών είναι όχι απλώς πολλά αλλά αποτελούν το πρότυπο και στην ορθοδοξία.

Το κείμενο της εφημερίδας καταλήγει με μια ιδιαίτερα διεστραμμένη παρουσίαση της σχέσης μαρξισμού και ορθοδοξίας. Για τον Μαρξ, η εργασία ήταν θεμέλιος λίθος του πνευματικού του οικοδομήματος, λέει. Μια τέτοια ιδέα, "μόνο ένας δυτικός [δηλ. ο Μαρξ] θα μπορούσε να την έχει". Ως εκ τούτου, ήταν ξεκάθαρο, ότι ο ορθόδοξος κόσμος αργά ή γρήγορα θα αποκήρυσσε τον μαρξισμό.

Μας μπέρδεψαν λοιπόν οι εξαιρετικοί αναλυτές. Η ορθοδοξία έκανε τους ανατολικοευρωπαίους περισσότερο ή λιγότερο κομμουνιστές; Οι Ούγγροι και άλλοι λαοί με υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών κα απαισιοδοξίας, είναι ορθοδοξότεροι από τους Έλληνες; Η κρίση του 2008 και εξής τοποθετεί πια την Ελλάδα στην ανατολική Ευρώπη, ή εξακολουθούμε να έχουμε φράγκα και να μετατρέπουμε σε ευρωπαϊστή/καπιταλιστή ακόμη και τον αριστεριστή μας σημερινό ηγέτη; Και το τελευταίο ερώτημα, παιδιά δεν πάτε στη γωνία να δείτε αν έρχομαι;

29 Απρ 2018

Γύμνια

Οι φανατικοί αντι-Σύριζα, αυτοί που θέλουν να φτάσουν στην εξουσία αντιγράφοντας την τακτική των σημερινών κυβερνώντων, την πέφτουν άσχημα εσχάτως σε πολιτικό αναλυτή για τα γραφόμενά του. Αρνούνται να δουν τον Σύριζα ως τον βασικό φορέα της ευρύτερης "κεντροαριστεράς". Αυτό είναι πραγματικά παράξενο. Δείχνει ότι δεν βλέπουν πως ένα μεγάλο μέρος του αντιδεξιού κοινού - αυτό που παλιά θα χαρακτηριζόταν Πασόκ και σοσιαλιστικό με την ευρεία έννοια - επέλεξε τον Σύριζα ως κύριο φορέα έκφρασής του το 2015 και σύμφωνα με τα γκάλοπ, παρά την φθορά εξακολουθεί να τον προτιμά έναντι των μετεξελίξεων των Πασόκ/Ποταμιού και λοιπών μετριοπαθέστερων δυνάμεων. Δείχνει επίσης χαρακτηριστική αμνησία ως προς τα γεγονότα του Ιουλίου 2015. Δεν ισχυρίζομαι ότι ο αφελής κ. Τσίπρας είχε παρασυρθεί από τον πονηρό κ. Βαρουφάκη, όπως θα βόλευε κάποιους να πιστέψουμε. Η κωλοτούμπα του Σύριζα όμως έγινε αποδεκτή έμπρακτα από την αξιωματική αντιπολίτευση. Προφανώς σε συνέχεια όσων συμφωνήθηκαν στην άνευ πρακτικών συνεδρίαση της επομένης του δημοψηφίσματος, η Νέα Δημοκρατία υπό τον υπηρεσιακό κ. Μεϊμαράκη στήριξε "τη χώρα" αλλά στην πραγματικότητα την κυβέρνηση. Υπερψήφισε τα μέτρα που καταψήφισε η αριστερή πτέρυγα του Σύριζα. Προφανώς αυτό έγινε από κακό υπολογισμό. Πίστεψαν στη ΝΔ ότι ο λειψός Σύριζα θα έχανε τις εκλογές. Στην πραγματικότητα συνέβη το ακριβώς αντίθετο: η κίνηση του κ. Λαφαζάνη δεν εξελέγη καν στη βουλή, η δε συμμαχία Σύριζα-ΑνΕλ βγήκε με τα ίδια σχεδόν ποσοστά, την ίδια σχεδόν διαφορά από τη ΝΔ και με ένα πρόσθετο μαξιλαράκι: το κόμμα Λεβέντη, που η επαμφοτερίζουσα στάση του αποτρέπει το ενδεχόμενο κοινοβουλευτικού "ξαφνικού θανάτου". Έχοντας αποδεχτεί τη συναίνεση μπροστά στην "εθνική αναγκαιότητα", η ΝΔ ήδη από τότε (πριν 3 σχεδόν χρόνια) θεωρώ ότι έχασε το ηθικό δικαίωμα να μιλά για ανώμαλη κατάσταση και να θεωρεί τη σημερινή κατάσταση μη κανονική. Ο Σύριζα δεν έγινε σοσιαλδημοκρατία αλλά και το Πασόκ του '77 και μετά - που απορρόφησε μέχρις εξαφανίσεως την παλαιά κραταιά Ε(ΔΗ)Κ - δεν είχε γίνει κέντρο. Και τι μ' αυτό; Η λεγόμενη "προοδευτική" πλειοψηφία είχε έναν βασικό φορέα έκφρασης, το ίδιο και η "δεξιά" (οι πιο πολλοί ΕΡΕτζήδες έγιναν Νεοδημοκράτες). Προς το παρόν αυτή είναι η εικόνα και σίγουρα δεν ωφελεί να βάλλεται αυτός που φωνάζει ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός. Η γύμνια εν προκειμένω αφορά την οξυδέρκεια που (δεν) επιδεικνύουν οι φανατικοί αντι-Σύριζα απέναντι σε ένα ευρύ -αντικειμενικά- κοινό, το οποίο κινδυνεύουν να αποξενώσουν ακόμη περισσότερο (ταυτίζοντάς το με τις πράξεις αυτών που επέλεξε, ίσως και ως μη χείρονες κατ' αυτό) αντί να ψάξουν τρόπο να το πλησιάσουν και να το κερδίσουν. 

27 Απρ 2018

Άει στο διάστημα (για να το πούμε χριστιανικά)

Μερικές φορές χτυπάμε μαζί το γαϊδούρι και το σαμάρι. Δεν έχω ιδέα ποιο είναι ποιο στην παροιμία, το γράφω πάντως για τον "διαστημικό" Χριστόδουλο Πρωτοπαπά, ο οποίος δέχτηκε έντονη κριτική έως και χλευασμό για διάφορα στοιχεία τα οποία δεν έχουν σχέση με την καταλληλότητά του για τη θέση προέδρου δημόσιας εταιρείας.

Θα έπρεπε να αναρωτηθούμε καταρχήν εάν ο κ. Πρωτοπαπάς, πέρα από τη θέση στη νέα ΔΕΚΟ με το όνομα Ελληνικός Διαστημικός Οργανισμός (ΕΔΟ) Α.Ε., παραμένει και αφεντικό της Hellas SAT, διαχειριστή του ελληνοκυπριακού δορυφόρου και μέρους του ομίλου Arabsat. Υπάρχει ή όχι ασυμβίβαστο; Δεν υπάρχει ένα εύλογο cooling-off που θα έπρεπε να μεσολαβήσει μεταξύ συμμετοχής στη διοίκηση διαχειριστή δορυφόρων και σε δημόσιο νομικό πρόσωπο που διαχειρίζεται διαστημικά θέματα;

(Η ΔΕΚΟ αυτή καθαυτή και το αν πραγματικά χρειάζεται είναι ένα σημαντικό, αλλά διαφορετικό θέμα.)

Αντί για αυτό, και ίσως όχι τυχαία, η συζήτηση αναλώνεται σε απόψεις και δηλώσεις του κ. Πρωτοπαπά, σε κοινωνικά μέσα και ΜΜΕ. Πραγματικά είναι γελοία η γραφή της Ρωμιωσύνης με τα δύο ωμέγα όπως και η ατάκα για τις "κουφάλες" τους Ευρωπαίους, με φόντο έναν ναό της αρχαίας Ελλάδας. Επίσης, πριν πέντε χρόνια έγραψε μια σπαρταριστή μπλογκιά στην οποία έμπλεκε τη θρησκευτική του πίστη σε έναν άγιο και τα θρυλούμενα "θαύματά του" με τη θεωρία της σχετικότητας και ειδικότερα τη διαστολή/συστολή του χρόνου, πράγμα φυσικά ανεπίτρεπτο για επιστήμονα.

(Η ανάρτηση εκείνη μάλιστα μου θύμισε την αναφορά του τερατολόγου Έριχ φον Νταίνικεν σε μια ακόμη πιο τρανταχτή αφήγηση αλλοίωσης του χρόνου, που υποτίθεται αναφέρεται στην Αγία Γραφή αλλά στην πραγματικότητα ανήκει σε μη βιβλικό σύγγραμμα, υποτιθέμενη Ιερεμιάδα. Υποτίθεται ότι ο Αβιμελέχ κοιμήθηκε εξήντα-τόσα χρόνια και τα σύκα στο καλάθι του παρέμειναν φρέσκα.)

Σίγουρα η σύγκριση του κ. Πρωτοπαπά με τον ομότιμο καθηγητή στις ΗΠΑ και αστροφυσικό κ. Krimigis, που μέχρι και αστεροειδής έχει ονομαστεί προς τιμήν του, είναι συντριπτική. Ωστόσο, αμφότεροι μπορούν να κριθούν -για διαφορετικούς λόγους- προβληματικές επιλογές για τη θέση προέδρου του ΕΔΟ.

Ο μεν κ. Κριμιζής (το αυθεντικό του ελληνικό επώνυμο) είναι απλά overqualified, παραείναι καλός. Στις ΑΕ συνήθως ο διευθύνων σύμβουλος είναι το αφεντικό, ο πρόεδρος είναι συμβολικός. (Στις ΑΕ του δημοσίου φυσικά μπαίνουν και οι πολιτικές παράμετροι στη μέση, που θα ήταν ένας λόγος παραπάνω για να μη δεχτεί καν ο κ. Κριμιζής τη θέση όταν του προσφέρθηκε, αλλά εν πάση περιπτώσει εν τέλει παραιτήθηκε και προστάτευσε την αξιοπρέπεια και υστεροφημία του.)

Για τον κ. Πρωτοπαπά το βασικό θέμα (και ειλικρινής απορία - όπως είπα πριν) είναι το αν υπάρχει ουσιαστικό (αν όχι και τυπικό) ασυμβίβαστο, έστω και για τη μη εκτελεστική θέση του προέδρου. Όχι τόσο το αν τα κάνει κουλουβάχατα συγκρίνοντας μια αφήγηση που "μπάζει" με θεωρίες που άλλαξαν την επιστήμη - ο καθένας μπορεί να πει τη μπαρούφα του (άλλοι είπαν π.χ. ότι θα φέρουν τον βασικό μισθό στα 751 ευρώ το 2015, ή ότι η ομοφυλοφυλία αυξάνεται από τα μνημόνια - και ψηφίστηκαν σε δημόσιο αξίωμα γι' αυτό). Και σίγουρα όχι για το αν είναι πιστός ή για το τι είναι αυτό που πιστεύει.

Μαζί με τον κ. Πρωτοπαπά δεν χλευάστηκαν μόνο οι τσαρλατάνοι που έχουν προσδώσει ιδιότητες προφήτη σε συγκεκριμένους -ιδίως νεώτερους- αγίους της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Χλευάστηκαν και οι ίδιοι οι άγιοι, οι ουκ ολίγοι που επισκέπτονται τα προσκυνήματά τους, μέχρι και οι προσωνυμίες. Εκεί έρχεται στο προσκήνιο, πέρα από την ενοχλητική στρατευμένη αθεΐα (ενοχλητική όσο κάθε τι το στρατευμένο, από τον φονταμενταλισμό έως τους φοιτητοπατέρες Κνίτες και Δαπίτες και λοιπούς), και η ασχετοσύνη.

Φάνηκε αστείο που ο Πορφύριος (όπως και ο παλιότερος Άγιος Μάξιμος) λέγεται Καυσοκαλυβίτης. Άραγε το ίδιο αστείο θεωρείται το Άγιο Όρος που έχει τη σκήτη Καυσοκαλυβίων, με ιστορία 350 ετών; (Λέγεται πως ο Μάξιμος έκαιγε κάθε τόσο την καλύβα του για να μην του μείνει η αίσθηση της περιουσίας.) Και ποιος ο λόγος να επιτίθεται κανείς στην έκφραση πίστης όπου τη συναντά; Μόνο και μόνο επειδή η Ελεύθερη Ώρα ή διάφοροι τηλεαστέρες βάζουν στο στόμα των αγίων λόγια που πιθανότητα δεν σκέφτηκαν ποτέ και που συνήθως δεν τεκμηριώνονται με τίποτα, άραγε όσοι επισκεφτούν κάποιο μοναστήρι οφείλουν περίπου να λογοδοτούν για την πράξη τους;


20 Απρ 2018

Νησιά και σημαίες

Υπάρχει μια φιλολογία σε εθνικιστικούς κύκλους της Τουρκίας σχετικά με "16" ή "18 νησιά" του Αιγαίου. Είναι αντίστοιχης σοβαρότητας με παρόμοιους ισχυρισμούς ανά τον κόσμο και ειδικότερα στην περιοχή μας: βλ. την Τσαμουριά στους χάρτες της Μεγάλης Αλβανίας, την δήθεν αλύτρωτη Μακεδονία "του Αιγαίου" με τον ήλιο της Βεργίνας, και βεβαίως (η αντίστροφη όψη) τους χάρτες που βλέπουμε από Έλληνες εθνικιστές ήδη από την εποχή που η ελληνική ακροδεξιά περιοριζόταν στην φυλλάδα Στόχος. 

Αυτά τα "16" ή "18 νησιά" δεν αποτελούν ωστόσο επίσημη τουρκική διεκδίκηση. Δεν ανήκουν καν στην ιδεατή μερική αναβίωση της οθωμανικής αυτοκρατορίας, που με το όνομα "Εθνικός Όρκος" έχει πρόσφατα ανασυρθεί στη δημόσια συζήτηση. Οι διάφορες ποσοτικές ή ονομαστικές αναφορές ακολουθούν τη γενική αρχή: ό,τι δεν αναφέρεται ονομαστικά σε αναγνωρισμένη συνθήκη, είναι διεκδικήσιμο κατ' αρχήν. Τα περίφημα Ίμια με τέτοια λογική εντάχθηκαν εκεί: το παράρτημα της ιταλοτουρκικής συμφωνίας του 1932, που αναφέρει ρητά ότι η συνοριακή γραμμή περνά ανατολικά του "Καρντάκ", δεν αναγνωρίζεται ως αναπόσπαστο μέρος των ισχυουσών συνθηκών.

Τίποτα δεν αποκλείει ότι αυτή η λογική δεν θα επεκταθεί. Ο "ακήρυχτος πόλεμος" για τα θέματα χωρικών υδάτων, εναέριου χώρου, υφαλοκρηπίδας, ΑΟΖ και νησίδων δεν ξεκίνησε χθες, είναι πολυετής και έχει ουκ ολίγα θύματα. Οι "επισκέψεις" τουρκικών πλοίων (κρατικών ή ιδιωτικών) σε νησάκια όπως το Φαρμακονήσι ή και σε παράλια μεγαλύτερων ελληνικών νησιών, είναι φαινόμενο των τελευταίων 50 ετών τουλάχιστον. Η Τουρκία επιδιώκει σταθερά να αυξήσει το μερίδιο επιρροής και ελέγχου της στο Αιγαίο. Η Ελλάδα έχει εδάφη (νησιά) αποκομμένα από την ηπειρωτική της χώρα, τα οποία -ως κυρίαρχο κράτος- οφείλει να διατηρεί ενταγμένα στο σύνολο (και την ΕΕ) όπως και ασφαλή.

Το περιστατικό αυτής της εβδομάδας με την ύψωση ή απομάκρυνση σημαίας (ανάλογα με το ποιες πηγές θα διαβάσεις) σε ακατοίκητη νησίδα, προκάλεσε διάφορες αντιδράσεις. Με εντυπωσίασε αρκετά η άγνοια πολλών για τη συγκεκριμένη νησίδα, η αθηναϊκή ή στεριανή υπεροψία απέναντι στα νησιά και τους ανθρώπους τους, και τέλος μια ορατή αλλεργία για τη σημαία και τις εκδηλώσεις πατριωτισμού.

ΑΓΝΟΙΑ. Το επίμαχο νησάκι δεν είναι καθόλου επίμαχο! Βρίσκεται λίγο έξω από τους Φούρνους και πολύ μακριά από οποιοδήποτε τουρκικό έδαφος, ανήκει στο νομό Σάμου. Όποιος ρίξει μια ματιά στο χάρτη μπορεί να καταλάβει - και δεν είμαι βέβαιος ότι το έκαναν πολλοί. Το ότι διάφορες γελοίες ιστοσελίδες στην Τουρκία θεωρούν τους Φούρνους ή Χουρσίτ ως "κατεχόμενο νησί του νομού Αϊδινίου" δεν αναιρεί το προφανές, ότι δεν έχει δουλειά εκεί καμία ξένη δύναμη (δεν είμαστε καν σίγουροι αν εμφανίστηκε ξένη δύναμη άλλωστε) και ότι μπορεί να πάει οποιοσδήποτε πολίτης και να κάνει ό,τι γουστάρει εφόσον δεν παραβιάζει τους νόμους. Έχουμε βεβαίως επίγνωση ότι στους νόμους συμπεριλαμβάνεται το να μην καταπατάς ξένη ιδιοκτησία, το να μην εισέρχεσαι άνευ αδείας σε στρατιωτική περιοχή, το να μη θέτεις σε κίνδυνο τη χώρα και τις διεθνείς σχέσεις της κ.λπ. Αν κάτι από όλα αυτά έκαναν οι τρεις που ύψωσαν μια ελληνική σημαία στη νησίδα "Ανθρωποφά[γο]ς", θα πρέπει να αναμένουμε αυτεπάγγελτη ή άλλη δίωξη.

ΥΠΕΡΟΨΙΑ. Τα νησιά, ειδικά τα παραμεθόρια, δεν είναι "ελληνικά εδάφη με αστερίσκο". Πέρα από αυτό, είναι εκτεθειμένα σε κινδύνους, στρατιωτικούς και άλλους. Δεν μπορούν να παραβλεφθούν αυτές οι ιδιαιτερότητες. Συχνά όμως βλέπω μια αντιμετώπιση "πίσω αυλής". Πολύ βολικά χρησιμοποιούνται ως αποθήκες μεταναστών, διότι όσο δεν τους έχει η ηπειρωτική Ελλάδα (ή η Ευρώπη) στο έδαφός της, έχει κάπως την ψευδαίσθηση ότι φιλτράρει. Σαν να θέλουν πολλοί να τιμωρηθούν οι νησιώτες γιατί "επέλεξαν" να μένουν σε επικίνδυνο μέρος. Ούτε και ενοχλείται "ο κορμός" από το ενδεχόμενο πληθυσμιακής αλλοίωσης (τεχνητά διογκωμένης σε σχέση με το μέσο όρο της χώρας), από τα κρούσματα εγκληματικότητας, από την οικονομική υποβάθμιση που συνεπάγεται η κατάσταση των νησιών. Η άνεση και η σχετική ασφάλεια της πρωτεύουσας μπορεί να δώσει μια ψευδαίσθηση υπεροχής και προβαδίσματος. Ωστόσο, όσο αυτονόητα ελληνικά είναι κάποια κατσάβραχα της Μάνης ή κατσικοχώρια της Ρούμελης, τόσο είναι και τα γαϊδουρονήσια που θα προσπεράσεις με το σκάφος σου το καλοκαίρι.

ΑΛΛΕΡΓΙΑ. Δεν είναι υποχρεωτικό να συγκινούνται όλοι από τη σημαία. Ούτε όμως και κατακριτέο ή υπερπατριωτικό το να συγκινούνται κάποιοι, κάποτε. Στο πλαίσιο της οικοφοβίας διάβασα (και είδα σοβαρούς ανθρώπους να επικροτούν ή και να θαυμάζουν την άποψη) ότι η ελληνική σημαία δεν μας κάνει -δεν είναι αρκετά καλή- όταν κυματίζει από μόνη της. Το ότι μεταφέρθηκαν αρμοδιότητες σε υπερεθνικούς οργανισμούς - ή το ότι η εθνική κυριαρχία είναι μια σχετική έννοια - δεν βλέπω γιατί ακυρώνει την αξία, τον συμβολισμό και εν τέλει το ηθικό δικαίωμα της ύψωσης της ελληνικής σημαίας μόνης της. Θεωρώ επίσης τέτοιου είδους αποστασιοποίηση από τον πατριωτισμό ως εξαιρετικά βλακώδη στάση, που σχεδόν εγγυάται την μελλοντική προσέλκυση κι άλλων συμπολιτών από πατριδοκάπηλες οργανώσεις.