Είναι φί-ι-ιλοι μας!

Μερικοί κινδυνολογούν για επερχόμενη γερμανική κατοχή. Αν και τους θεωρώ υπερβολικούς, δεν τους δίνω άδικο, έτσι που βολοδέρνουμε. Δεν θέλουν πολύ για να "τσιμπήσουν" και οι άσπονδοι φίλοι των τευτόνων από την άλλη μεριά του Ρήνου: χθες κυκλοφόρησε ολόκληρη ανάλυση για γερμανικό σχέδιο υποθήκευσης της ελληνικής δημόσιας ακίνητης περιουσίας. Όπως και να 'χει, λίγα γερμανικούλια μπορεί κι αυτά (όπως άλλωστε και τα τουρκικά) να αποδειχτούν χρήσιμα στους δύσκολους καιρούς που θα έρθουν.

Arbeit (άρμπαϊτ): Κάνει τους άντρες ελεύθερους.

Beamte (μπεάμτε): Ο δημόσιος υπάλληλος. Επ' ουδενί beatus (δηλ. ευλογημένος και προστατευόμενος), να τα ξεχάσετε αυτά που ξέρατε.

Borusse (μπορούσε): Ο πρώσος. Και ο θρύλος (τέτοια Άρσεναλ πού θα την ξαναβρεί;).

Führer (φύρερ): Ο ηγέτης. 

Gauleiter (γκάου-λάιτερ): Ο περιφερειάρχης (όχι απαραίτητα αιρετός, αλλά σίγουρα εξαίρετος).

Gelaender (γκελέντερ): Το κιγκλίδωμα ή κάγκελο.

Geld (γκελτ): Το χρήμα.

Kanzler (κάντσλερ): Ο καγγελάριος.

Kanzlerin (κάντσλεριν): Η καγγελάριος.

Knast (κναστ): Η φυλακή.

Kommandantur (κομαντα-ν-τούρ, μην ξεχνάτε το Ν, μην το ξανακούσω "κομανταΤούρ"!): Η διοίκησις

Polizei (πολύ τσάι): Αστυνομία

Saldo (ζάλντο): Η "καθαρή θέση", το τελικό εξαγόμενο στα λογιστικά βιβλία. Εξ ου και σαλταδόρος, αυτός που προσπαθεί να επηρεάσει το Saldo προς όφελός του.

Staat (στάατ): Το κράτος.

Stadt (στατ): Η πόλη.

Stadtstaat (στάτ-σταατ): Η πόλη-κράτος.

Steuer (στόιερ): Ο φόρος.

Steuerverraeter (στόιερ-φερέτερ): Ο καταδότης φοροφυγάδων ή Αρτέμης.

Strassenbahn (στράσενμπαν): Το τραμ (το τελευταίο).

Verputzer (φερπούτσερ): Ο σοβατζής

Zunft (τσουνφτ): Η συντεχνία (συγγενεύει με το esnaf > σινάφι ή κατ' άλλους με το ρήμα ziemen = προσήκω)

Und sie wird kalt sein (=και θα 'ναι κρύα)

North by Northwest

Τώρα που, είτε εντός είτε εκτός ευρωζώνης, οι περισσότεροι ευρωπαίοι βιώνουμε λιτότητα, περικοπές, περιορισμούς σε αυτό που αποκαλείται κράτος πρόνοιας, δυστυχώς (για μένα) δεν θα κινηθούμε προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής ενοποίησης, αλλά προς την αντίθετη: θα τείνουμε να κλειστούμε όλο και περισσότερο στα εθνικά μας καβούκια. Αυτό το βλέπει κανείς να εκδηλώνεται με διάφορους τρόπους. Τα αυστριακά ΜακΝτόναλντς χρησιμοποιούν εγχώριο βοδινό, και αισθάνονται την ανάγκη να το διαφημίσουν. Η σοβαρή Frankfurter Allgemeine φιλοξενεί βλοσυρά άρθρα που αποπνέουν απομονωτισμό. Οι ελβετοί, παρότι κράμα τριών εθνοτήτων και κάποτε ανοιχτοί, τώρα εκφράζονται όλο και περισσότερο ξενοφοβικά, και όχι μόνο έναντι των μουσουλμάνων. Ακόμη πιο έντονο είναι, φυσικά, αυτό το κλίμα στην ιστορικά ανασφαλή Πολωνία και στην ανάδελφη Ουγγαρία.

Δεν θα έπρεπε να εκπλησσόμαστε. Από τη μιά, σωστά επισημαίνονται κάποιες αναλογίες με την δεκαετία του 1930 - η οικονομική κρίση οδηγεί σε ενίσχυση του εθνικισμού. Από την άλλη, δεν υπάρχει ένα σοβαρό πολιτικό αντίβαρο. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί δεν έχουν ακόμη (για πόσο;) επαρκή νομιμοποίηση. Η Κομισιόν και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είναι δευτερογενείς εξουσίες, ορίζονται δηλαδή έμμεσα μέσω κυβερνήσεων που εκλέγονται σε εθνικό επίπεδο. Το Γιούρο-γκρουπ ομοίως, και από τη φύση του είναι ακόμη πιο απόμακρο. Μόνο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι άμεσα εκλεγμένο, αλλά και αυτό χωριστά σε κάθε χώρα, μέσα από τα κόμματα που "όλοι αγαπήσαμε", κι όχι με ενιαίες ευρωπαϊκές λίστες, από τις οποίες θα μπορούσε να προκύψει ένας Ευρωπαίος Ηγέτης (όχι μούχλες τύπου van Rompuy).

Αν σκεφτούμε το πόσα πολλά καθορίζονται πλέον σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι απαράδεκτο να μην απαιτούμε περισσότερη δημοκρατία στις "Βρυξέλλες", περισσότερη κοινότητα - πέρα από τις χρηματοδοτήσεις. Όσοι λένε ότι με το ευρώ, στο οποίο πολλοί πάλεψαν για να μπουν, μπήκε "το κάρο μπροστά από το άλογο", έχουν ένα δίκιο. Κάποιοι ηγέτες μας είχαν μιλήσει για πραγματική σύγκλιση, αμφιβάλλω βέβαια αν καταλάβαιναν τι ακριβώς σημαίνει, αλλά αυτό ακριβώς χρειαζόταν - και δεν το είδαμε να συμβαίνει αρκετά. Στα δύσκολα, αρκετοί ήταν έτοιμοι να δείξουν με το δάχτυλο τον (αποδεδειγμένα) κακό μαθητή. Διότι, παρά το κοινό νόμισμα, οι προϋπολογισμοί και οι πολιτικές δεν ενοποιήθηκαν. Οι πολιτικοί οχυρώθηκαν πίσω από την επικουρικότητα (subsidiarity, δηλ. ο καθένας να καβαλά το δικό του άτι) και η ενοποίηση κόλλησε στην άμμο του ευρωσυντάγματος, των εθνικών δημοψηφισμάτων και της Ευρώπης των Λαών (ή των Εθνών).

Και τι θα έπρεπε, δηλαδή, να έχει γίνει; Να θρέφονται, στο πλαίσιο μιας ενωμένης Ευρώπης οι τεμπέληδες της εύφορης κοιλάδας από τα μυρμήγκια του βορρά; Να διαιωνίζονται αναποτελεσματικές δομές με χρηματοδότηση από το ΦΠΑ της Γερμανίας του Hartz και των dumped μισθών; Να μας επιδοτούν για να είμαστε το ηλιόλουστο καταφύγιο των συνταξιούχων; Είναι αυτονόητο ότι οι γενικεύσεις και οι προσβολές πρέπει να αποκρούονται. Η ουσία όμως δεν μπορεί να μένει αναπάντητη. Όπως οι ΗΠΑ δεν διανοούνται να διώξουν μια π.χ. Αλαμπάμα επειδή ίσως παράγει λιγότερα κατά κεφαλήν, έτσι και στην Ευρώπη, με υπερεθνικές δομές που πρώτα και καλύτερα εμείς (οι κακοί μαθητές) θα έπρεπε να τις θελήσουμε, νομίζω ότι υπήρχε (και ίσως, για να δείξουμε και λίγη αισιοδοξία, ακόμη να υπάρχει) δρόμος για να αποφύγουμε το σημερινό άσχημο παιχνίδι.

Είμαστε σε υπόγειο σταυροδρόμι. Θα συμφωνήσω με όσους επισημαίνουν ότι το μέγεθός μας παραείναι μικρό σε σχέση με το θόρυβο που γίνεται. Ακόμη κι αν στρέψουμε τους φακούς μας προς το τούνελ (διότι τούνελ θα είναι κι αυτό) που οδηγεί σε μεγαλύτερη ενοποίηση, για να μπορέσουμε να σουρντίσουμε* θα πρέπει άλλοι να ανάψουν τους προβολείς (αν το θέλουν). Και μακάρι να το κάνουν, διότι εγχωρίως δεν έχω καμία εμπιστοσύνη και καμία ελπίδα. Στην Ελλάδα προβλέπω να αναλωθούμε σε διάφορα αγαπημένα μας σπορ:
- Θεωρίες συνωμοσίας, και συγκεκριμένα: ποιο το σατανικό σχέδιο που έφερε στην εξουσία τον Τζέφρυ με στόχο, μαζί με το σοσιαλιστή φίλο του τον Ντομινίκ, να μας οδηγήσουν σε μερικό εξισλαμισμό, ολικό αφελληνισμό και στυγνή αμερικανογερμανοτουρκική κατοχή.
- Blamestorming, δηλαδή την κολοκυθιά: ποιος μεγάλωσε περισσότερο το χρέος, το Πασόκ του Γιωργάκη, η ΝουΔού του Κωστάκη, το Πασόκ του Σημίτη, το Πασόκ της Μιμής, η ΝουΔού του (φτου κακά) Μητσοτάκη, το Πασόκ του Αντρέα, η ΝουΔού του Φρυδά και του Παπαληγούρα, ή μήπως η διαγραφή αγροτικών χρεών του Παπαδόπουλου;
- Τον θρίαμβο της κοντής μνήμης και του υπάρχοντος πολιτικού συστήματος: Όπως "ο λαός" ξέχασε το φθαρμένο Πασόκ του 2004, έτσι θα ξεχάσει και τη ΝΔ της απραξίας του (κυρίως) 2007-'09. Ο Σαμαράς θα χαϊδέψει αυτιά και θα βγει με τα τσαρούχια (ή έστω με δανεικά λαϊκο-δεξιά τσαρούχια της πολυκατοικίας). Οι διάφορες φατρίες του Πασόκ προσπαθούν να μας πείσουν ποια είναι καλύτερη από τις άλλες. Ο δικομματισμός, βοηθούμενος από τον εκλογικό νόμο (με 50 έδρες μπόνους πια, αντί για 40), θα νικήσει έστω και τραυματισμένος, όσο οι ψηφοφόροι δεν τολμούν (και, λυπάμαι που το λέω, αλλά δεν βλέπω να τολμούν).
- Την παράλυση του δημοσίου, που καλείται (μετά από δεκαετίες αναγωγής του σε κόσμο αγγέλων, χωρίς μεγάλη επαφή με τις πραγματικές διακυμάνσεις της οικονομίας και της ζωής - κάτι που αναλογικά εμφανίστηκε βέβαια και στο σύνολο της κοινωνίας), να συμπράξει στον ίδιο του τον ακρωτηριασμό και τη ριζική του αναθεώρηση. Εμ γίνονται αυτά; Σίγουρα όχι με κηρύγματα ηθικολογίας, ιδίως αν αυτά προέρχονται από ανθρώπους και φορείς ενταγμένους, εμποτισμένους σε αυτό που τώρα κατακρίνουν.

Και πόσα ακόμη... Γι' αυτό κοιτάζω βόρεια-βορειοδυτικά, που έλεγαν ο Εγχέσπαλος και ο Χίτσκοκ, μήπως και μας έρθει κάτι από εκεί (πέρα από δανεικά).

*δούμε (εις την σαμιακήν)

Μη μιλάς με άδεια χέρια

Φαίνεται ότι αποτελεί παράδοση των κομμουνιστών, όταν κάνουν σημαντικές ομιλίες στο βήμα να φέρνουν μαζί το "κατιτίς" τους.

Πρώτη φωτογραφία: Νικήτα Χρουστσώφ, Ο.Η.Ε., 1960

Δεύτερη φωτογραφία: Γαρυφαλλιά (Λιάνα) Κανέλλη, Βουλή των Ελλήνων, 2011

Λεξιλόγιο για φορολογούμενους και φορομπήχτες

Πριν από 190 χρόνια ξεσηκωθήκαμε εναντίον των οθωμανών, για πολλούς λόγους, μεταξύ άλλων για να απαλλαγούμε από τη βαριά φορολογία της αυτοκρατορίας τους. Σήμερα που το ελεύθερο κράτος μας δείχνει να μιμείται τους μισητούς δυνάστες, αξίζει να "ανθολογήσουμε" το λεξιλόγιο της κοινωνίας από την οποία είχαμε οριστικά (;) απαλλαγεί.

Çete (τσετέ): Ο τσέτης, ο άτακτος, ο αγανακτισμένος. 

Çiftlik (τσιφτλίκ): Το τσιφλίκι, η μεγαλοϊδιοκτησία υποκείμενη σε ΦΜΑΠ.

Defter (ντεφτέρ): Το τεφτέρι, το Taxis-Net.

Devlet (ντεβλέτ): Το δοβλέτι, το κράτος, το δημόσιο.

Esnaf (εσνάφ): Το συνάφι, η συντεχνία, το κλειστό επάγγελμα. 

Fenerci (φενερτζί): Ο φαροφύλακας, ο φανοποιός και γενικά αυτός που φρόντιζε τα φανάρια και έδινε φως στον κόσμο. Κάτι σαν τη ΔΕΗ χωρίς τη Γενόπ. 

Hapis (χαπίς): Η φυλακή, η "χάψη", η ψειρού της προσωποκράτησης.

Haraç (χαράτς): Ο κεφαλικός φόρος, το χαράτσι, the poll tax.

İltizamcı (ιλτιζαμτζί): Ο φοροεισπράκτορας. Σε αντίθεση με το ΣΔΟΕ, ο ιλτιζαμτζής ήταν ιδιώτης, πλήρωνε στρατιώτες (για την επιβολή της είσπραξης) και μπορούσε να βγάλει κέρδος. Ένα είδος σύμβασης παραχώρησης.

Karagöz (κάραγκιοζ): Ο τυπικός φουκαράς φορολογούμενος (πάνω στην καμπούρα του όλα).

Kuruş (κουρούς): Το γρόσι, το σέντσι, το λεπτό (ένα εκατοστό του βασικού νομίσματος). 

Memur (μεμούρ): Ο δημόσιος υπάλληλος ("κοίτα μια μουρ' που 'χει ο μεμούρ, τώρα που θα μπει σε εφεδρεία").

Orman (ορμάν): Το ρουμάνι, το δασικό κτήμα (συμπεριλαμβανομένων οικοπέδων στα οποία φύτρωσε έστω και μισό πουρνάρι και ο βλαξ ιδιοκτήτης δεν πρόλαβε να το κάψει).

Paşa (πασά): Ο αξιωματικός, το καταφύγιο του υπηκόου όταν όλα δυσκόλευαν (έτσι πίστευε).

Tahsildar (ταχσιλντάρ): Ο τασιλτάρης ή ταξιλτάρης, φοροεισπράκτορας κι αυτός αλλά δημόσιος (για τα ψιλολόγια).

Timar (τιμάρ): Το τιμάριο, το ακίνητο (υποκείμενο σε φορολόγηση φυσικά).

Vakıf (βακίφ): Το βακούφιο, η μη φορολογούμενη ιδιοκτησία (ΜΚΟ, θρησκευτικό ίδρυμα, αυθαίρετο με ναΐσκο ή ναΐδριο κ.λπ.)

Vezir (βεζίρ): Ο υπουργός, ο βεζύρης.

Vezir-i azam (βεζίρ-ι αζάμ): Ο πρωθυπουργός, ο μεγάλος βεζύρης.

Zaptiye (ζαπτιγέ): Ο χωροφύλαξ, ο αστυφύλαξ, το όργανον.

Ξεχάσαμε τον περιφερειάρχη (Ali Paşa)

Στο Γυαλί Καφενέ

Στο Γυαλί Καφενέ, ο συνομιλητής μου δεν με άφηνε να σταυρώσω κουβέντα.

"Με αυτή την επιδρομή της εφορίας, ποιες λύσεις έχει ο έλληνας;" ρώτησε.

Άργησα να καταλάβω ότι το ερώτημα ήταν ρητορικό. Μόλις άνοιξα το στόμα μου, συνέχισε πριν καν αρθρώσω την πρώτη μου λέξη.

"Μπορεί να δοκιμάσει την τύχη του σαν μετανάστης. Αν τον δέχονται βέβαια κάπου. Τα ακούω αυτά που λένε, για την Αυστραλία που αναπτύσσεται ή για τη Γερμανία που της λείπει ειδικευμένο δυναμικό. Μιλάμε για δυο χώρες όπου υπάρχουν δικοί μας. Έστω κι έτσι, όμως, τον έλληνα θα διαλέξουν; Που τον θεωρούν εκ προοιμίου απαιτητικό και καλοπερασάκια; Κι ένα δίκιο, το έχουν."

Ήταν ανώφελο να διακόψω. Ήταν έτοιμος για το παρακάτω. Ρούφηξα μια ακόμη γουλιά από το φραπέ μου.  

"Να δουλέψει απ' έξω ή να δηλωθεί εκεί. Να μεταφέρει δηλαδή την έδρα του σε άλλη χώρα. Αυτό το κάνει η ναυτιλία εξ ορισμού. Το κάνουν οι υφαντουργίες και οι άλλες επιχειρήσεις που φεύγουν στα Βαλκάνια. Σιγά σιγά θα το κάνουν και τα άτομα. Γι' αυτούς όμως, φοβάμαι ότι είναι αδιέξοδο. Αργά ή γρήγορα, οι φαινομενικές ευκαιρίες εκλείπουν. Κάτι η ευρωπαϊκή ενοποίηση, κάτι οι διακρατικές συμφωνίες, κάποια στιγμή δε σε συμφέρει πια, κι άντε πάλι απ' την αρχή να ψάχνεσαι."

Άναψε τσιγάρο. Επιτέλους, ευκαιρία, κάτι να πω. "Σωστό, κι αν σκεφτείς επιπλέον ότι δεν είναι όλοι κινητικοί. Και στο κάτω κάτω, δεν μπορεί να αδειάσει η χώρα. Οι πολλοί θα μείνουν εδώ. Το θέμα είναι, αυτοί τι θα κάνουν."

Σιωπή για είκοσι δευτερόλεπτα. Στο τέλος μίλησε: "Ανυπακοή!"

"Δε σε είχα για Κουκουέ!" του αστειεύτηκα.

"Υπάρχουν δύο είδη", μου εξήγησε με σοβαρό ύφος. "Υπάρχει η, ας την πούμε, αστική ανυπακοή. Αυτή που θέλουν οι αριστεροί. Δεν πληρώνω, δε δουλεύω, δεν κάνω, δε ράνω, τα σπάω, τα σφάζω, τα μαχαιρώνω. Πόσοι όμως θα την ακολουθήσουν αυτή; Κάμποσοι. Το έδειξαν πρόσφατα και οι διαδηλώσεις με τους αγανακτισμένους και τα παρελκόμενά τους, στο Σύνταγμα ας πούμε. Πού ήταν κρυμμένοι τόσοι επαναστάτες, αυτό έλεγες. Όπως και με το Πολυτεχνείο, σε μια χώρα που γέμιζε τις πλατείες με τον Παττακό, ξαφνικά βγήκαν όλοι και φωνάζανε Κάτω Η Χούντα. Πού βρεθήκανε, ρώταγες. Έτσι και τώρα. Το πρόβλημα είναι στο μετά. Η άρνηση είναι εύκολη, τα χαλάς όλα, μετά τι κάνεις; Κι αυτό επίσης φάνηκε με τους αγανακτισμένους. Πήγαν να βγάλουν ανακοινώσεις, ούτε μωρά παιδιά τέτοια ανωριμότητα. Ένα κι ένα κάνουν τρία. Κικιρίκου."

Με κούρασαν όλα αυτά που έλεγε για κάτι τόσο πρόσφατο, που ακόμη δεν το έχω χωνέψει και αναλύσει. Ήθελα να περάσουμε στο άλλο, και ήλπιζα τελευταίο, σκέλος. "Και ποια είναι η άλλη ανυπακοή;"

Δεν δίστασε. "Η εδαφική!"

"Τι εννοείς;" τον ρώτησα με γνήσια απορία.

"Έχουμε νησιά, έχουμε χωριά, έχουμε βουνά. Είμαστε από επαρχία οι περισσότεροι, αν όχι οι ίδιοι τότε οι γονείς μας. Μας λένε να γυρίσουμε στη γη, διάφοροι που θεωρούν ότι η γεωργία μας έχει ανεκμετάλλευτες δυνατότητες ή που πονηρά κρύβουν αυτό που πραγματικά πιστεύουν, ότι παραμαζευτήκαμε πολλοί στην πόλη. Ναι, δε λέω, μπορούν κάποιοι από μας να ξαναγίνουν αγρότες. Αλλά όχι μόνο. 

Πάρε τα νησιά μας. Πολλοί τουρίστες πάνε κατευθείαν εκεί. Δεν τους νοιάζει να πάνε στην Αθήνα, στην Ελλάδα, πάνε κατευθείαν στο νησί που θέλουν. Πολλά νησιά μπορούν έτσι να ζήσουν από μόνα τους. Και με γεωργία βέβαια, και αλιεία και ό,τι άλλο παράγουν. Θέλει δουλειά το πράγμα. Αλλά η δυνατότητα υπάρχει. Και όχι μόνο στα νησιά. Δε θα σου πω για πετρέλαια και μεταλλεία, που κι αυτά υπήρχαν, κυρίως τα δεύτερα, και σιγά σιγά σβήσανε. Μπορείς όμως να οργανωθείς τοπικά και περιφερειακά. Να εκμεταλλευτείς υποδομές που ούτως ή άλλως τις έχεις πληρώσει, σε μεγάλο βαθμό. Να βγάλει από μέσα του την ενέργεια και τις δυνάμεις του ο κόσμος και να μην περιμένει να ταΐζεται από το κέντρο ως υπάλληλος."

Με άφησε άναυδο. Προσπάθησα, όσο έλειπε για να αγοράσει καινούργιο πακέτο, να σκεφτώ τα αντεπιχειρήματα. Τα πολιτικά εμπόδια απέναντι σε μια τέτοια επιχείρηση αυτονόμησης. Το πόσο ευάλωτες θα γίνονταν κάποιες περιοχές απέναντι σε εχθρική εισβολή, όσο κι αν στα αρματωμένα μέρη τυχόν επαναστάτες θα φρόντιζαν στα σίγουρα να οικειοποιηθούν τις αμυντικές εγκαταστάσεις και τον εξοπλισμό. Τη σύγκρουση ανάμεσα στο εθνικό κράτος, με το οποίο μάθαμε να ζούμε, και τη νεκρανάσταση των πόλεων-κρατών. Τα πρόβατα που φεύγουν απ' το μαντρί και τα τρώει ο λύκος...

Κι όμως, κι όμως... Η συζήτηση θα μπορούσε να συνεχιστεί αιώνια. Παρ' όλα αυτά, ξύπνησα. Στο κομοδίνο μου, φαρδύ-πλατύ, το ειδοποιητήριο της εφορίας για την έκτακτη εισφορά...

Νησιώτικα

Όταν το παιδί ήταν παιδί, για την ακρίβεια όταν ήμουν στην εφηβεία και μάθαινα γερμανικά, έμαθα ότι το δυτικό Βερολίνο ήταν νησί, όχι κλουβί - όπως τουλάχιστον είχε δηλώσει ο τότε δήμαρχος και μετέπειτα πρόεδρος von Weizsäcker στη συμπλήρωση 20 χρόνων από την ανέγερση του τείχους.

Παλιότερα ήξερα για το περιστρεφόμενο ρολόι της Αλεξάντερπλατς. Αυτή ήταν ανατολικά. Για να πας εκεί, όπως μας είχαν πει από το φροντιστήριο που οργάνωσε κανα-δυο εκδρομές με αυθημερόν επισκέψεις (σε μία τέτοια περίπτωση, ατυχής μαθητής άκουσα πως έμπλεξε με ανατολικούς συνοριοφύλακες και καθυστέρησε να επιστρέψει), άλλαζες δυτικά μάρκα σε ισόποσα ανατολικά, τα οποία βέβαια έπρεπε να τα καταναλώσεις στη DDR (ανατολική Γερμανία), γιατί δεν είχαν αξία οπουδήποτε αλλού.

Στην πρόσφατη επίσκεψή μου στο "Μουσείο DDR", επιβεβαίωσα ότι πιο γνώριμος ακόμη κι απ' τον βρετανικό (κι ας έζησα 1 χρόνο στο Λονδίνο) μου είναι ο ανατολικογερμανικός εθνικός ύμνος, το δίχως άλλο χάρη στις πολυάριθμες νίκες των αθλητών με τις μπλε εμφανίσεις στους αγώνες στίβου - πολύ πριν η χώρα μας περάσει από τη φάση της Μαρίζας Κωχ σε αυτή της Μαρίτας.

Εδώ και 22 χρόνια τα 481 τετραγωνικά χλμ. του δυτικού Βερολίνου (λίγο παραπάνω από το λεκανοπέδιο της δικής μας πρωτεύουσας) δεν αποτελούν πια νησί ή κλουβί. Θυμάμαι πολύ καλά το "Tor auf!" (Άρατε πύλας!) της 9/11/'89 και, λιγότερο καλά, κάποια από τα γεγονότα που προηγήθηκαν. Ωστόσο, στην ενιαία πια γερμανική πρωτεύουσα, μόλις πρόσφατα πρωτοπήγα. Δεν έτυχε νωρίτερα - και δεν το επιδίωξα. Ίσως, παράδοξα (και μάλλον άδικα, αν συγκρίνουμε τη στάση μου με τα συναισθήματα όσων ζούσαν σε πόλη με τείχος - ή και έχασαν δικούς τους ανθρώπους που προσπάθησαν να διαφύγουν), με την κατάργηση του φραγμού να έφυγε ένα μέρος της μαγείας, που αποτυπώθηκε το 1987 στα (κυρίως) ασπρόμαυρα πλάνα του Βέντερς.

Οι σοβιετικοί, ως πρώτοι αφιχθέντες στην πρωτεύουσα του Αδόλφου το '45, κράτησαν την κεντρική του περιοχή στον δικό τους τομέα και τη μετέπειτα DDR. Στο ανατολικό Βερολίνο βρίσκεται ένα πραγματικό νησί, αυτό των μουσείων - και τα σημαντικότερα κτίρια, συμπεριλαμβανομένου του ανακτόρου, που θα ξαναχτιστεί εκεί όπου ενδιάμεσα φιλοξενήθηκε η ανατολικογερμανική βουλή. Η οδός Υπό Τας Φιλύρας (Unter den Linden) είναι η ραχοκοκκαλιά του κέντρου. Ωστόσο, το αγαπημένο μου μνημείο - μη επισκέψιμο, αν δεν κάνω λάθος, παρά μόνο από αγγέλους - βρίσκεται στην προέκτασή της προς δυτικά. Στο παλιό νησί, δηλαδή (μισός νησιώτης κι εγώ, γαρ).

Παναγιά μου, Παναγιά μου, πού 'ν' τα αναβολικά μου;

Damar Tiyatrosu, Zeytinlik Camii

Θέατρο Νταμαριού, Τζαμί Ελαιώνα

Τα θερινά θεατράκια με τις πολιτιστικές εκδηλώσεις που, συνήθως, τέτοια εποχή ολοκληρώνονται, δεν έχω λόγο να τα αντιπαθήσω. Από τα φοιτητικά μου χρόνια θυμάμαι το Κατράκειο στη βήτα Πειραιώς, όπως βέβαια και άλλους χώρους (στάδια, πλατείες, παραλίες...). Ψηλομύτικα, ορισμένοι μιλούσαν για αρπαχτές καλλιτεχνών (ευτυχώς δεν άκουσα και για μπουλούκια), κάτι που θεωρούσα μάλλον άδικο. Αν αυτό που βλέπει ο κόσμος του αρέσει και το πληρώνει ασμένως, δεν είναι κακό να το απολαμβάνει μπροστά στην πόρτα του. Ενίοτε, μάλιστα, μπορεί να επισκεφτεί κανείς έναν τέτοιο χώρο εκδηλώσεων ακόμη κι αν δεν είναι στη γειτονιά του ή στον τόπο διακοπών του. Κάτι τέτοιο μου συνέβη πρόσφατα στο θέατρο Αλίκη Βουγιουκλάκη στα Βριλήσσια. Δεν θα σκεφτόμουν ποτέ να το επισκεφθώ, αλλά το έκανα πρόσφατα για να δω την Ευγενία στον Άμλετ. Βόλευε η ημερομηνία αλλά και ο τόπος - όπως είπα στην εξαδέλφη μετά το τέλος της ωραίας παράστασης, το διαλέξαμε διότι είναι στα μισά ανάμεσα στην Κόρινθο (τόπο κατοικίας) και στην Άνδρο (τόπο διακοπών, από τον οποίο επέστρεψε εκείνη τη μέρα η λοιπή οικογένεια).

Το θέατρο στα Βριλήσσια είναι ένα ακόμη παλιό νταμάρι. Οι κρυφοί φωτισμοί το κάνουν να δείχνει πιο συμπαθητικό τη νύχτα, το ίδιο και το γεγονός ότι ο μεταλλικός σκελετός των κερκίδων δεν φαίνεται. Για να μην αδικήσουμε τη συμπαθή γειτονιά των συνταξιούχων και των yuppies, σχεδόν πανομοιότυπα θέατρα υπάρχουν παντού. Ενίοτε έχουν και γούστο (όπως πιστεύω ότι είχε το θέατρο Γραμμών στη ζώνη ΟΣΕ στον Πειραιά, που ο μανιάτης δήμαρχος είπε ότι θα ξαναλειτουργήσει, ελπίζω να το κρατήσει μανιάτικο δηλ. να επιμείνει).

Τις δροσερές καλοκαιρινές νύχτες ο κόσμος περνάει συνήθως καλά και αυτό είναι σημαντικό. Ωστόσο, δεν θα έβλαπτε κανέναν αν οι χώροι αυτοί ήταν και λίγο πιο προσεγμένοι αισθητικά (όχι απαραίτητα πολυτελείς). Κι εγώ περνάω καλά όποτε κάνω τουρισμό στην προς ανατολάς γειτονική χώρα, αλλά θα προτιμούσα τα οικοδομήματά μας να μοιάζουν περισσότερο με αυτά του δυτικού μας γείτονα. Τώρα που δρομολογείται και το Ζεϊτινλίκ Τζαμι-ί, είμαι περίεργος να δω αν η εντύπωσή μου αυτή θα ενισχυθεί...

"ΕΚΚΕ τι έγινε;"

Η μουσική μας παράδοση είναι πάντοτε επίκαιρη. Τραγουδήστε κι εσείς!

Πώς γέλασε, Παρασκευούλα μου,
Πώς γέλασε το πανελλήνιο

Που ο μπαμπάς σε πήρε
Στην περιφέρεια

Και στα νιάτα βγαίνουν κάλοι
Τα παλιά γυρίζουν πάλι

Έτσι δουλέ-, δουλεύει η βλαχιά
Έτσι δουλέ-, δουλεύει η βλαχιά

Στο Κολοκοτρωνίτσι θα σε παντρέψουμε
Στο Κολοκοτρωνίτσι, Παρασκευούλα μου
 














Ανεστραμμένος χάρτης της Πελοποννήσου

August is a wicked month

Κανείς δεν περισσεύει σήμερα

Ένα τάτσ-ντάουν, ένα τά-ατσ-ντάουν...

Πρόσφατα διάβασα ένα άρθρο για ένα είδος "ηχορρύπανσης" που - κατά τον συντάκτη - απαντάται πλέον όλο και λιγότερο συχνά. Αναφερόταν στις τηλεοράσεις, που όλο και λιγότεροι πλέον βγάζουν στα μπαλκόνια. Έγινε απόπειρα να εξηγηθεί το φαινόμενο, αλλά νομίζω (δεν θυμάμαι καλά και δεν έχω μπροστά μου το κείμενο) ότι δεν τονίστηκε αρκετά μια, κατά τη γνώμη μου, ιδιαίτερα πιθανή αιτία: το γεγονός ότι πολλοί πλέον έχουν επίπεδες οθόνες, αν όχι home cinemas, που τα/τις κρεμάμε σε κάποιον εσωτερικό τοίχο και, παρόλο που συχνά θα ήταν εφικτό (τις συσκευές τις αγοράζουμε με βάσεις, που μετά βέβαια τις καταχωνιάζουμε σε αποθήκες αν δεν τις πετάμε), δεν κάνουμε τον κόπο να βγάλουμε έξω την οθόνη, ούτε καν τη λιγότερο βαρειά δεύτερη ή τρίτη συσκευή που σίγουρα έχουμε.

Απόψε κι εγώ τιμώ την επίπεδη οθόνη μου στη μόνιμη (δηλ. εσωτερική) θέση της, βλέποντας το Ουντινέζε-Άρσεναλ (1-0 στο ημίχρονο) χωρίς να βγω στο μπαλκόνι. Ζεσταίνομαι λίγο αλλά αρνούμαι να ανάψω βραδιάτικα το κλιματιστικό, αντέχεται άλλωστε η κατάσταση με το ανεπαίσθητο ρεύμα αέρα στο διαμπερές διαμέρισμα. Ο αγώνας που παρακολουθώ έχει μια ενδιαφέρουσα συνύπαρξη αγγλοσαξονικού και ιταλικού / μεσογειακού κόσμου, όπως την έζησα, νοερά, στο μυθιστόρημα που μόλις τελείωσα, το Playing for Pizza του John Grisham. Προς έκπληξη δική μου και άλλων, η υπόθεση δεν είναι ένα ακόμη δικαστικό δράμα με ενόρκους, πελεκάνους κ.λπ. Πρόκειται για την ιστορία ενός προβληματικού παίχτη του αμερικάνικου ποδοσφαίρου (το αντίστοιχο του Γιάννη Δίντσικου, για όποιον τον θυμάται), που καταλήγει στο ιταλικό πρωτάθλημα football, στο οποίο και διαπρέπει ως πρώτος στο χωριό.

Το βιβλίο είναι καλογραμμένο και το βρήκα σε τιμή έκπληξη - είναι άκρως κατάλληλο για παραλία, τραίνο, πλοίο κ.λπ. Με δυσκόλεψε βέβαια η άγνοια των κανόνων του αμερικάνικου ποδοσφαίρου. 11 παίχτες έχει και σε αυτό η κάθε ομάδα, τα μεγέθη των γηπέδων μοιάζουν, αλλά οι ομοιότητες σταματούν κάπου εκεί. Ίσως πιο επεξηγηματική από οποιαδήποτε ανάλυση του αθλήματος είναι η διαπίστωση του συγγραφέα ότι το φούτμπωλ μοιάζει με τις αρχαίες μάχες. Η ομάδα παρατάσσεται, η σωματική δύναμη παίζει το ρόλο της στις ατομικές μάχες, το παιχνίδι γίνεται με μεθοδικές και επαναλαμβανόμενες κινήσεις που αποσκοπούν και στο να κοιμίσουν τον αντίπαλο, οι αντιπερισπασμοί μπορούν να είναι καθοριστικοί.

Δεν ξέρω αν θα γίνω φαν του αμερικανικού ποδοσφαίρου. Η βία είναι εντυπωσιακή, τρομακτική ίσως, και τα κράνη, οι βάτες και τα άλλα προστατευτικά δεν αποτελούν επ' ουδενί εγγύηση σωματικής ακεραιότητας, όπως και οι πανοπλίες άλλωστε δεν έκαναν άτρωτους τους αρχαίους ή μεσαιωνικούς πολεμιστές. Θα σταματήσω όμως εδώ, μια και το δεύτερο ημίχρονο άρχισε και προτιμώ να ζήσω τη συγκίνηση ενός γκολ (κατά προτίμηση ενός δεύτερου από τους γείτονες) από το να προσπαθώ να καταλάβω τα συναισθήματα που προκαλεί το αμερικανικό ομόλογό του, το touchdown.

Τρεχάτε ποδαράκια μου

Η εικονιζόμενη αντιλόπη κάνει μια κίνηση τακτικής.

Και άλλη φάλαινα σε ελληνικά νερά - Ένα οικολογικό μήνυμα

Κανονικά συχνάζει στον Αργολικό, αλλά πρόσφατα εθεάθη στο Κρητικό Πέλαγος - προφανώς παρασύρθηκε από άλλο συμμαχικό κήτος.

Τρέφεται με (πολλά) γαριδάκια.

Παρακαλούμε πολύ να μην την τρομάζετε κάνοντας χαζούς θορύβους με το σκάφος ή το πρι-πρι σας. Και μην προσπαθήσετε να την επαναφέρετε με το ζόρι στο "φυσικό της χώρο". Θα το αποφασίσει μόνη της.

Hasta el campeonato siempre

Του πάνε τα πράσινα του Κάστρο;

If you're going to (be) San Francisco

Στο παρελθόν έχει γίνει πολύς λόγος για τα μεταπολεμικά εκτεταμένα ξηλώματα αστικών και υπεραστικών σιδηροδρομικών υποδομών, στα οποία προχώρησαν αρκετές χώρες, στο τότε πνεύμα του "εκσυγχρονισμού" αλλά και λόγω της αντικειμενικά αλματώδους διάδοσης της αυτοκίνησης. Αρκετές φωνές υποστήριξαν, εύλογα, ότι ορισμένες καθαιρέσεις σιδηροδρομικών γραμμών ήταν βιαστικές, κάτι που αρκετές φορές αποδείχτηκε αληθινό. Αρκετές πόλεις ανακάλυψαν το (νέο) τραμ και μετάνιωσαν που δεν είχαν κρατήσει τις παλιές ράγες ή έστω τους διαδρόμους απ' όπου αυτές περνούσαν.

Εδώ και δεκαετίες η πλειοψηφία των συγκοινωνιολόγων μιλά για τα μειονεκτήματα της παντοκρατορίας του αυτοκινήτου και την αδυναμία αέναης ικανοποίησης των αναγκών της αδηφάγου οδικής κυκλοφορίας.

Για να έρθουμε στο συγκεκριμένο παράδειγμα της Κορινθίας, ο "δικός σας άνθρωπος" θεωρεί ως την πιο πρόσφορη και χρήσιμη λύση, τη μετατροπή της μετρικής σιδηροδρομικής γραμμής σε οδικό άξονα από Ισθμό μέχρι Δερβένι. Αν γινόταν δημοψήφισμα θεωρώ βέβαιο ότι αυτή η άποψη θα πλειοψηφούσε. Τέτοιες λύσεις έμαθαν όλοι να βλέπουν τις τελευταίες δεκαετίες (άσφαλτος παντού, κι ας γκρινιάζουμε για τους ανεπαρκείς δρόμους), τους φαίνονται λογικές. Δεν σκέφτονται τα μειονεκτήματα: Οικισμοί κομμένοι στα τρία, αύξηση ταχυτήτων και άρα επικινδυνότητας λόγω αμοιβαίας μονοδρόμησης και περισσότερων σημείων διάσχισης.

Στον αντίποδα, η κουκουρούκου προσέγγιση που είναι δημοφιλής στην "αριστερά": η δαπανηρή και μη βιώσιμη πρόταση μιας υποδομής με υψηλό λειτουργικό κόστος και σχεδόν μηδενική δυνητική πελατεία, ενός μέσου σταθερής τροχιάς δρομολογημένου στην μετρική γραμμή. Σε μια εποχή που όχι μόνο δεν υπάρχουν λεφτά για σκόρπισμα αλλά ακόμη και τα στοιχειώδη δεν είναι δεδομένα, μόνο ως απολίθωμα από το παρελθόν μπορεί να θεωρηθεί μια τέτοια ιδέα. Ειδικά όταν μέχρι το Κιάτο υπάρχει μια νέα γραμμή, κανονικού εύρους, που ακόμη δεν έχει κορεστεί από τραίνα και που - παρά την ομολογουμένως άβολη χάραξή της, επανειλημμένα άλλωστε έχει επισημανθεί το λάθος της τόσο απομακρυσμένης από τις πόλεις χωροθέτησης των σταθμών - θα μπορούσε να εμπλουτιστεί με πυκνότερα τοπικά δρομολόγια αναλόγως και της ζήτησης, σε συνδυασμό και με αστικά λεωφορειακά δρομολόγια (αλήθεια, γιατί να αναγκάζομαι, π.χ. Κυριακές, να παίρνω ταξί αν φτάνω στην πόλη με τον προαστιακό;). Στην πρόταση τραμ γίνεται λόγος για το επιτυχημένο παράδειγμα της Πάτρας, που όμως δεν μπορεί αβασάνιστα να μεταφυτευθεί σε μια περιοχή εντελώς διαφορετική. Η μετρική γραμμή της Πάτρας αποτελεί σήμερα τη μόνη εν λειτουργία σιδηροδρομική σύνδεση στην περιοχή. Τα πληθυσμιακά / οικονομικά δεδομένα είναι διαφορετικά: η γραμμή Ρίο - Καστελλόκαμπος - Κέντρο Πάτρας περνά μέσα από αστική περιοχή, πυκνοδομημένη κατά τόπους, και έχει αποδεδειγμένα τη δυνατότητα να λειτουργήσει, με ικανοποιητική επιβατική κίνηση, ως ένα είδος μετρό. Αυτά τα δεδομένα δεν υπάρχουν στον αστερισμό οικισμών της παραλιακής Κορινθίας. Δεν τα σηκώνει σήμερα. Μακάρι να ζήσει η περιοχή ένα μπουμ ανάπτυξης που θα την κάνει Bay Area, αλλά στο άμεσο μέλλον δεν είναι κάτι τέτοιο ορατό.

Νομίζω ότι το λάθος που κάνει τόσο ο "δικός σας" όσο και οι φίλοι των φίλων του τραίνου είναι η αναφορά σε μεγάλο κυκλοφοριακό πρόβλημα κατά μήκος της Παλαιάς Εθνικής Οδού στην Κορινθία. Είναι πράγματι εκνευριστικό να βλέπεις άλλα αυτοκίνητα μπροστά σου σε ένα δρόμο που τον έχεις οδηγήσει νύχτα, άδειο. Δεν πρέπει όμως οι λέξεις να χάνουν τη σημασία τους επειδή θέλουμε, ως τοπικοί πολιτικοί, να φαινόμαστε διεκδικητικοί. Ούτε είναι πάντα πρόσφορες οι μαξιμαλιστικές λύσεις. Μπορούμε να ξεκινήσουμε με το μαλακό. Ας δούμε αν η συχνότητα δρομολογίων του ΚΤΕΛ είναι η βέλτιστη. Ας μην ξεχνάμε ότι ένα γεμάτο λεωφορείο απελευθερώνει σημαντική κυκλοφοριακή ικανότητα, αν πετύχει να βγάλει ισάριθμους χρήστες από τα "χωρο-βόρα" Ι.Χ. Αν σιγά σιγά δούμε ότι υπάρχει κόσμος πρόθυμος να ξεκαβαλήσει τα ιδιωτικά μέσα και να μεταπηδήσει στα δημόσια, και αν η ζήτηση αυτή ξεπερνά τα όρια εξυπηρέτησης που μπορεί να προσφέρει μια λεωφορειακή σύνδεση, τότε εξετάζουμε αν αξίζει τον κόπο να βάλουμε τον κόσμο σε τραινάκι.

Αν θέλουμε να διατηρηθεί η σιδηροδρομική γραμμή ως εφεδρεία για το μέλλον, υπάρχει τρόπος. Η επίσημη χρήση της ως γραμμικό πάρκο με δυνατότητα ποδηλατικής διαδρομής έχει μικρό κόστος υλοποίησης, ελάχιστο κόστος συντήρησης (σε σχέση με τα μεροκάματα, καύσιμα, συντηρήσεις, σηματοδοτήσεις κ.λπ. ενός τραμ) και διατηρεί ευελιξία για το μέλλον, αποτρέποντας ταυτόχρονα την κατάληψη και αυτού του ζωτικού χώρου της αστικής-ημιαστικής παραλιακής ζώνης από το αυτοκίνητο.

Όλα με το μαχαίρι

Τα καρπούζια είναι ποιότητας ΑΑΑ, ή μήπως έχει διαφορετική άποψη η Standard & Poor's;

Ο κ. Ομπάμα πήρε θέση;