Tierra del Fuego

Δεν έχω ειδικές γνώσεις γύρω από το φαινόμενο της φωτιάς ή τις δασικές πυρκαγιές ειδικότερα. Προσπαθώντας όμως να βάλω σε μια τάξη τα λίγα πράγματα που ξέρω και τα πολλά που όλοι ακούμε, καταλήγω σε γενικές γραμμές στα εξής:

1. Οι δασικές φωτιές είναι συνηθισμένο φαινόμενο σε όλες τις χώρες με μεσογειακό κλίμα. Είναι "ελληνικό φαινόμενο" όσο είναι και ιταλικό, ισπανικό, καλιφορνέζικο, αυστραλιανό κ.λπ., όχι όμως αποκλειστικά ελληνικό.
2. Στην Ελλάδα είναι διαδεδομένη η αντίληψη ότι για τις φωτιές ευθύνονται κάποιοι κακοί αλλά πάντοτε άγνωστοι εμπρηστές. Την θυμάμαι από τα παιδικά μου χρόνια, ενίοτε διανθισμένη με εικασίες όπως ο "τουρκικός δάκτυλος" (τουριστικός ανταγωνισμός). Αν δεν κάνω λάθος, οι μόνες μεγάλες πυρκαγιές για τις οποίες αποδεδειγμένα μπορούμε να μιλάμε για εμπρησμό είναι μη δασικές, και συγκεκριμένα αυτές του 1981 σε αθηναϊκά πολυκαταστήματα – όπου υπήρχε και ανάληψη ευθύνης.
3. Στη φωτιά είναι πολύ σημαντική η έγκαιρη ανίχνευσή της, ώστε να σβηστεί όσο ακόμη έχει μικρές διαστάσεις. Όσο μεγαλώνει, τόσο δυσκολότερα παλεύεται.
4. Για την εκδήλωση και διατήρηση της φωτιάς απαιτούνται τρία στοιχεία (το λεγόμενο τρίγωνο της φωτιάς): οξυγόνο, καύσιμη ύλη και θερμότητα. Στο δάσος, το οξυγόνο είναι πάντα σε αφθονία. Η καύσιμη ύλη το ίδιο, αν και διάφορες τεχνικές όπως οι αντιπυρικές ζώνες μπορούν να περιορίσουν την εξάπλωση (όχι πάντα με επιτυχία). Το δε καλοκαίρι, και ειδικά με καύσωνα, και ειδικά αν έχει προηγηθεί ξηρός χειμώνας (το 2007 στην Ελλάδα συνέτρεχαν και οι δύο αυτοί ειδικοί παράγοντες), τα ποσά της θερμότητας συχνά επαρκούν από μόνα τους για την εκδήλωση φωτιάς (αυτανάφλεξη), αν και πολλές φορές η φλόγα μπαίνει από κάποιο "χέρι", κάποια ανθρώπινη ενέργεια που χαρακτηρίζεται από δόλο ή αμέλεια.
5. Η κατάσβεση γίνεται με ποικίλα μέσα αναλόγως της καύσιμης ύλης, αν και για τις δασικές το νερό είναι το μόνο που μπορεί να διατεθεί στις υψηλές ποσότητες που απαιτούνται.

Στις πυρκαγιές του Αυγούστου 2007 η απώλεια πλέον των 60 ανθρώπων ήταν αυτό που έκανε τη διαφορά προς το χειρότερο. Οι εμπειρογνώμονες αλλά και οι επιζήσαντες θα μας βοηθήσουν να καταλάβουμε γιατί αυτή τη φορά χάθηκαν ζωές (κάτι που στο παρελθόν ήταν περιστασιακό στη χειρότερη περίπτωση). Αυθόρμητα σκέφτομαι ότι με έγκαιρη ανίχνευση και ταχεία ειδοποίηση τα πράγματα δεν θα ήταν τόσο τραγικά άσχημα. Παραδέχομαι όμως ότι είμαι έξω από τον χορό. Σέβομαι τις προσπάθειες ενστόλων και πολιτών, σέβομαι τον πόνο των συγγενών και ολόκληρης της κοινωνίας. Δεν μπορώ ωστόσο να μην επισημάνω δύο πράγματα.

Πρώτον: Την κακή παιδεία πολλών από εμάς σε θέματα πυροπροστασίας και γενικότερα πρόληψης. Διάβασα για γιαγιάδες που άναψαν φωτιά στο ύπαιθρο για να μαγειρέψουν, βλέπω (όλοι μας βλέπουμε) τα τσιγάρα που πετιούνται όπου λάχει από το παράθυρο του αυτοκινήτου.

Δεύτερον: Αν και επρόκειτο για μια μέρα υψηλού κινδύνου για την διάδοση φωτιάς, η πυρκαγιά της ζώνης Αλφειού-Ζαχάρως όταν ξεκίνησε δεν φαίνεται να είχε "πρωτοφανή" χαρακτηριστικά, όσο κι αν κάποιοι βιάστηκαν να της αποδώσουν χαρακτήρα τρομοκρατικής πράξης (αρνούμαι και να επαναλάβω ακόμη το επίθετο που χρησιμοποιήθηκε, και μάλιστα αρμοδίως - τρομάρα μας). Το θλιβερό αποτέλεσμα δείχνει, κατά την ταπεινή μου γνώμη, ότι κάπου υπάρχει και ανθρώπινο λάθος. Ολιγωρία; Υποτίμηση κινδύνου; Λάθος χειρισμοί; Θα μάθουμε ποτέ;

Η περιοχή είναι από τις αγαπημένες μου και σίγουρα δεν μπορώ ως έλληνας να νιώσω υπερήφανος, ούτε για το ότι παραλίγο να καεί ολοσχερώς η Αρχαία Ολυμπία, ούτε για τη γενικότερη αίσθηση ότι η κατάσταση του πενθημέρου 24-28 Αυγούστου "μας είχε πάρει από κάτω" ως Ελλάδα...

Εκλογές 2007

Ας διατυπώσουμε τα βασικά ερωτήματα.

(1) Η Ελλάδα είναι λιγότερο δεξιά απ' ό,τι το 2004; - Αμφιβάλλω. Η Ελλάδα κινείται με συνέπεια προς τα δεξιά. Εδώ και μερικά χρόνια το παραδέχεται κιόλας.
(2) Υπάρχουν ανακατατάξεις στο εσωτερικό της Δεξιάς; - Μάλλον ναι. Το σχέδιο με τον κωδικό "Λες-Να-Παχύνω-Φώτη" αποσκοπεί στο να αναχαιτίσει ένα εμφανές ρεύμα διαρροής ενστόλων και πατριωτών από την Ν.Δ. προς το κόμμα ΛΑ.Ο.Σ.
(3) Ο Γιωργάκης τραβάει; - Πάμε παρακάτω…
(4) Είναι δυνατόν να ανεβούν τα ποσοστά όλων μαζί των κεντροαριστερών κομμάτων; - Βλ. την απάντηση στο (1). Μάλλον όχι. Με δεδομένη τη σταθερότητα (ή και άνοδο) του ΚΚΕ, είναι απίθανο το άθροισμα Πασόκ + Συν + τ. ΔΙΚΚΗ να αυξηθεί.
(5) Ποιο είναι το διακύβευμα; - Μη μου βάζετε δύσκολα, αφήστε με να κάνω τα μπάνια μου, Αύγουστος είναι gmt...

Η απάντηση στο "Ποιος Κάνει Κουμάντο"

Η κορυφαία του στιγμή, για όσους από εμάς δεν ξέραμε πόσο σπουδαίος επιστήμονας και άνθρωπος ήταν ο εκλιπών, ήταν το βράδυ των εκλογών (καλή ώρα!) του 2000, όταν ως υπηρεσιακός υπουργός έκανε, με αφορμή την αγενή συμπεριφορά μαινόμενου πολιτικού (που, τσαντισμένος από την άρνηση του υπουργού να δώσει επίσημα αποτελέσματα όσο αυτά ήταν ακόμη αμφίρροπα, δήλωσε τσαμπουκαλίδικα: "Εμείς σε ανεχόμαστε ως υπουργό" ή κάτι τέτοιο), ένα σχόλιο που ήταν "όλα τα λεφτά":

- Όσοι στα νιάτα τους ήταν Κένταυροι, μεγαλώνοντας έγιναν γάιδαροι!

Ο Θεός ας αναπαύσει την ψυχή του Γιώργου Κουμάντου.

Το βιβλίο της έκτης

Πρόσφατα (πριν την προκήρυξη των εκλογών της 16/9/07) ανακοινώθηκε ότι το βιβλίο ιστορίας υπέστη ορισμένες διορθώσεις, που όμως φαίνεται δεν ήταν αρκετές και γι' αυτό θα διανέμονται μαζί και τα Ματωμένα Χώματα της αξέχαστης Διδώς (ή μήπως Διδούς) Σωτηρίου.

Αφήνοντας στην άκρη αυτές τις κυβερνητικές ακροβασίες, και επιφυλασσόμενος να δω τη νέα έκδοση του βιβλίου, θα πω μόνο δυο λόγια για το παλιό που όλοι κριτικάραμε. Ξέροντας ότι δεν συντάσσομαι με την πλειοψηφία του ελληνικού λαού, πιστεύω εντούτοις ότι το βιβλίο αυτό είναι πολύ κοντά στο πώς θα έπρεπε να είναι γραμμένο ένα βιβλίο ιστορίας. Για μένα, άλλο ιστορία και άλλο οι επετειακοί πανηγυρικοί. Το βιβλίο της Ρεπούση και των λοιπών είναι ψύχραιμα γραμμένο, μαθαίνει τα παιδιά να την ψάχνουν και όχι να φανατίζονται.

Η μόνη μου ένσταση είναι ότι πολλές φορές η εμμονή στην ψυχραιμία μοιάζει λιγάκι με …ασετόν. Και δεν αναφέρομαι στην πολυσυζητημένη φράση περί συνωστισμού, που αν διαβάσει κανείς προσεκτικά τις ιστορικές αναφορές δεν είναι δα και τόσο ανακριβής. (Βέβαια θα ήταν σίγουρα πληρέστερο να υπάρχει και μια αναφορά στην αιτία αυτού του συνωστισμού, την μεγάλη πυρκαγιά της Σμύρνης.) Εμένα με πείραξε ένας άλλος τίτλος: η αναφορά στην ξενική κυριαρχία ή κάτι τέτοιο, προσεκτικά διαλεγμένο ώστε να αποφευχθεί (γιατί;) ο όρος τουρκοκρατία. Δεν καταλαβαίνω γιατί αυτή η μάλλον ουδέτερη και σίγουρα καθιερωμένη έκφραση απορρίφθηκε. (Το να απορρίψεις τη φράση τουρκικός ζυγός, το καταλαβαίνω. Γιατί όμως την τουρκοκρατία;)

ΥΓ – Αν μεταξύ των αναγνωστών βρίσκονται απόφοιτοι της Ιωνιδείου της δεκαετίας του '80, θα ήθελα να μου πει αν γνωρίζει : η όμορφη κυρία Ρεπούση που έκανε γαλλικά στο εν λόγω πειραϊκό σχολείο, έχει άραγε κάποια σχέση με την επίμαχη συγγραφέα;

Συγγνώμη για τη σιγή…

Ήταν μια άνοιξη γεμάτη δρομολόγια. Ο ελεύθερος χρόνος πενιχρός και, όσο για έμπνευση, …

Μετά από δύο εβδομάδες πραγματικών διακοπών, η διάθεση επανήλθε. Καιρός λοιπόν να ξαναπιάσουμε το νήμα.

Μη μασάτε...

Μάγκεsh... (όπως θά 'λεγε και ο Γεωργίου-Speaking),

Βρήκα κελεπούρι.

Στην ακόλουθη ηλεκτρονική διεύθυνση μπορείτε να βρείτε σε .pdf μορφή διάφορα σχολικά βιβλία, συμπεριλαμβανομένου του επίμαχου εγχειριδίου Ιστορίας της 6ης Δημοτικού.

http://zeus.pi-schools.gr/dimotiko/

Αξίζει να το κατεβάσετε και να το διαβάσετε, για να σχηματίσετε τη δική σας άποψη, ανεξάρτητα (όσο πια είναι δυνατόν μετά από τόσο ντόρο) από τα όσα λέγονται και γράφονται (συχνά από ανθρώπους που δεν έχουν διαβάσει το βιβλίο...).

Αυτό θα πράξω κι εγώ, και μετά τα ξαναλέμε.

Καλό Πάσχα!

Δεν είναι αποχαιρετισμός

Γεια σου Γρηγόρη, γεια σου Θωμά, γεια σου Λένα, γεια σου Μάχη, γεια σου Μοντσερράτ, γεια σου Παναγή, γεια σου Τούλα, γεια σου Χοσέ.

Γεια σου Διονύση, γεια σου Μπιλ, γεια σου Τάσο, γεια σου Γιάννη, γεια σου Κώστα, γεια σου Ράνια, γεια σου Πόπη, γεια σου Λούσυ.

Γεια σας κύριε Πάνο, γεια σας στρατηγέ, γεια σας στρατηγέ (ε.α.).

Γεια σου Πάτρα.

Πατρινές σκέψεις (3)

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Στα πλαίσια της γενικής τάσης προς μεγαλύτερη ομοιογένεια, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε πόλης ατονούν και καταλήγουν στη λήθη. Ποιος γνωρίζει ότι, σε μια όχι και τόσο μακρινή εποχή, πλέον του 10% του πληθυσμού της Πάτρας ήταν ιταλικής καταγωγής; Ότι η πληθυσμιακή ομάδα που χαρακτήριζε λίγο παλιότερα την Κάτω Αχαϊα ή Αχαγιά (κωμόπολη στην ευρύτερη περιοχή της Πάτρας) δεν ήταν οι τσιγγάνοι αλλά οι αρβανίτες; Ότι, αν και "πρωτεύουσα του Μωριά", η Πάτρα ήταν πρωτίστως (στην βιομηχανική κυρίως εποχή της) η μητρόπολη της περιοχής που σήμερα ανήκει στις περιφέρειες Δυτικής Ελλάδας και Ιονίων Νήσων; Ποιος ξέρει ότι το πατρινό λεξιλόγιο περιλαμβάνει πολύ περισσότερες λέξεις και παραλλαγές από το πασίγνωστο "μινάρας";

Στην επιφάνεια μένουν τα εντυπωσιακότερα και προφανέστερα. Όπως η ύπαρξη τεσσάρων τηλεοπτικών σταθμών γενικού ενδιαφέροντος - αν προστεθούν και οι δύο της Ναυπάκτου καθώς και το sui generis εκκλησιαστικό κανάλι, το σύνολο δεν είναι και μικρό. Όπως, επίσης, το καρναβάλι, που αναπτύχθηκε φυσιολογικά εκεί όπου υπήρχε εντονότερη η δυτική επιρροή, και που ως σύνολο εκδηλώσεων - πέρα από την πλούσια κουλτούρα δημιουργίας και συμμετοχής, και πέρα από την εμπορικότητα - έχει το μεγάλο χάρισμα να κάνει τον χειμώνα να περνά ευκολότερα και πιο ανώδυνα, δίνοντάς σου μια καλή αφορμή για να ξεπορτίσεις ακόμη και την εποχή που υποτίθεται ότι κλείνεσαι. Όπως, τέλος, η παροιμιώδης αδυναμία της πόλης να κρατήσει κοντά της τον επισκέπτη που χρησιμοποιεί το λιμάνι της μόνο ως ενδιάμεσο σταθμό ανάμεσα στην Αδριατική και τον τελικό του εντός Ελλάδος προορισμό.

Το πιο χαρακτηριστικό και ζωντανό κομμάτι είναι σίγουρα η ακαδημαϊκή ταυτότητα της Πάτρας και η συνεπακόλουθη έντονη φοιτητική παρουσία. Το πανεπιστήμιο της Πάτρας δεν είναι "ιστορικό" (χρονολογείται από τη δεκαετία του '60) αλλά σίγουρα είναι παλιότερο από πολλά άλλα στον ελληνικό χώρο. (Κατά μερικούς είναι αρκετά παλιό και αυτό εκδηλώνεται σε διαφόρων ειδών "δυσκαμψίες" και "στειρότητες".) Υπάρχει επίσης το ΤΕΙ και το, πολύ νεώτερο, ανοικτό πανεπιστήμιο. Η Πάτρα θεωρείται καλή πόλη για τη λεγόμενη "φοιτητική ζωή" με δεδομένη και τη βολική (για φοιτητές και γονείς) απόσταση από την Αθήνα. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση καλύπτει μερικώς το κενό της βιομηχανίας - υπάρχουν αρκετά "παιδιά από την Πάτρα", δηλ. (όπως το πάλαι ποτέ μουσικό σύνολο) φοιτητές που προέρχονται από άλλα μέρη της Ελλάδας. Η ίδια η πόλη όμως δεν γεννάει δουλειές και άρα δυσκολεύεται να κρατήσει αυτό το έμψυχο υλικό που στο μεγαλύτερο μέρος του έρχεται, βλέπει και απέρχεται...

Πατρινές σκέψεις (2)

ΒΟΥΝΟ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΑ, ΤΟΣΟ ΚΟΝΤΑ

Η Πάτρα δεν είναι η μοναδική ελληνική πόλη με βουνό (υψομέτρου περί τα 2000μ) σε τόσο κοντινή απόσταση. Ούτε η μοναδική παραθαλάσσια πρωτεύουσα νομού. Είναι όμως από τις λίγες μεσαίου μεγέθους πόλεις (μαζί ίσως με τον Βόλο) που συνδυάζουν και τα δύο. Με τα όσα καλά έχει αυτό - αλλά και με τις παθογένειες (π.χ. μια θάλασσα που δυστυχώς, για να την "πιεις στο ποτήρι", πρέπει να απομακρυνθείς κάμποσα χιλιόμετρα).

Η ομορφιά της Πάτρας δεν βρίσκεται στο χαρακτήρα του κέντρου και των κτιρίων της. Οι πόλοι έλξης της κεντρικής περιοχής είναι μάλλον ασύνδετοι μεταξύ τους, παρά την προσπάθεια ανάδειξης (διά της μερικής πεζοδρόμησης) μερικών βασικών αξόνων όπως οι οδοί Τριών Ναυάρχων, Γεροκωστοπούλου και Αγίου Νικολάου. Το θαλάσσιο μέτωπο έχει δυστυχώς "καπαρωθεί" στο παρελθόν από τον διάδρομο του ΟΣΕ, τη λιμενική ζώνη και δύο δρόμους (Όθωνος-Αμαλίας και Αγίου Ανδρέου) που μόλις πρόσφατα "αναβαθμίστηκαν" σε "διαδρομές ταχείας διέλευσης", αφήνοντας (παρά τα όποια θετικά στοιχεία αυτού του διαχειριστικού μέτρου) ελάχιστο χώρο στους πεζούς - περιορισμένο σε κάποιες "νησίδες" όπως ο μώλος, ο φάρος και η μαρίνα. Όσο για την αρχιτεκτονική, το αισθητικό αποτέλεσμα του μίγματος νεοκλασικών και "πανωσηκωμάτων" είναι απογοητευτικό.

Ταυτόχρονα, μια "νέα" Πάτρα αναπτύσσεται σιγά σιγά στην περιφέρεια της παλιάς πόλης - αναπόφευκτα με θυσίες χώρων που μέχρι πρότινος φιλοξενούσαν ελαιόδεντρα. Η πόλη μεγαλώνει απ' όποια πλευρά μπορεί, με αιχμή το βορρά, που "βλέπει" προς τη Γέφυρα και την Αθήνα. Η "νέα εθνική οδός" δανείζεται στοιχεία της Κηφισίας και η πλαγιά στο Καστρίτσι (κοντά στο Ρίο) γεμίζει με νέες και πολυτελείς μονοκατοικίες. Οι φοιτητές δεν πίνουν πια καφέ και ποτό στο κέντρο μόνο αλλά και στο Ρίο. Στην άλλη (νοτιοδυτική) πλευρά του Πατραϊκού, η Λακκόπετρα, η Καλόγρια και οι άλλες παραλίες της περιοχής έχουν συμβάλει (με τη βοήθεια των all-inclusive ξενοδοχείων) στο να μπει η Πάτρα στο χάρτη των (οικογενειακών) καλοκαιρινών διακοπών.

Για την ώρα όλα αυτά μικρή σχέση δείχνουν να έχουν με το παλιό κέντρο της Πάτρας, με τις γνωστές στοές (που προστατεύουν τον πεζό από τις σχετικά συχνές βροχοπτώσεις) και τη λιγότερο γνωστή αλλά εξίσου υπαρκτή εμμονή στο απογευματινό κλείσιμο μαγαζιών κάθε Τετάρτη (που ήδη καταστρατηγείται από μεγάλα αλλά και μικρότερα καταστήματα στα πατρινά προάστεια). Για την ώρα, οι δύο κόσμοι δείχνουν λιγάκι ξένοι μεταξύ τους. Εγώ έζησα κυρίως στην περίμετρο - οδηγούσα κάθε μέρα δίπλα στη θάλασσα και πάνω απ' αυτήν, το παράθυρο του γραφείου μου κοίταζε στον Κορινθιακό, υπήρχαν εβδομάδες ολόκληρες που δεν έμπαινα καθόλου στο κέντρο. Παρ' όλα αυτά, οι "νησίδες" όπως αυτές που προανέφερα καθώς και κάποιες άλλες, όχι παραλιακές (π.χ. τα Ψηλά Αλώνια, μια από τις γνωστότερες πλατείες στην Ελλάδα), σου δίνουν αρκετούς λόγους για να συμπαθήσεις το κατά τα άλλα απρόσωπο και άσχημο downtown...

Πατρινές σκέψεις (1)

Πριν τη Γέφυρα, η Πάτρα ήταν ο απαραίτητος σταθμός στο δρόμο για το χωριό μας στη Δυτική Αρκαδία. Ήταν επίσης η πόλη των κουμπάρων μας, η έδρα του ΤΕΙ όπου πέρασα, χωρίς να φοιτήσω, το 1986 - και ο τόπος του ονομαστού καρναβαλιού (πολύ πριν το ανακαλύψει το ...Μοσχάτο).

Με τη Γέφυρα, η Πάτρα έγινε ο τόπος κατοικίας μου. Ειδικά τον πρώτο καιρό, ανακαλύπτοντας σταδιακά την περιοχή, είδα ότι είχα "δύο πόλεις στην τιμή της μίας", μια και η Ναύπακτος - αγαπημένη διέξοδος για τα βράδια και τις Κυριακές - ήρθε πιο κοντά χάρη στο μεγάλο αυτό έργο, στο οποίο είχα την τύχη να εργαστώ, στην εταιρεία λειτουργίας του (σήμερα είναι η τελευταία μου μέρα ως αναπληρωτής γενικός διευθυντής της "ΓΕΦΥΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Α.Ε.").

"Έχω γίνει πατρινός"; Δεν θα προλάβω να το μάθω, γιατί το καλοκαίρι του 2007 αναμένεται να φύγουμε απ' αυτήν την πόλη. Στη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων, χάρη στη βιομηχανία, το λιμάνι και την εγγύτητα προς το Ιόνιο και τη Δύση, η Πάτρα φιλοξένησε και ενσωμάτωσε ανθρώπους που δεν είχαν καμία σχέση με την Αχαϊα. Το σήμερα είναι μια υπόθεση που σηκώνει πολλή συζήτηση, μια και πολλές - άλλοτε ένδοξες ή έστω ιδιαίτερες - ελληνικές πόλεις "βράζουν στο ζουμί τους" και "τρώνε από τα έτοιμα".

Εγώ παρ' όλα αυτά αγαπώ τη "δική μου Πάτρα" και το δικό μου μικρόκοσμο μέσα σ' αυτήν. Στα προσεχή σημειώματα θα γράψω κάποια πράγματα που μου έχουν μείνει από τα τελευταία τρία χρόνια.

33 χρόνια μετά το Πολυτεχνείο

Μερικά δεδομένα για το Πολυτεχνείο:

1. Από τον Ιούνιο του '73 η Ελλάδα είχε μετατραπεί σε Δημοκρατία, με την έννοια της Αβασίλευτης Πολιτείας (Republic). Το καθεστώς είχε φορέσει κουστούμι, ο Γ. Παπαδόπουλος είχε εκλεγεί (με το δημοψήφισμα της 29/7/73) πρόεδρος για μία οκταετία και ο Σ. Μαρκεζίνης είχε διοριστεί πρωθυπουργός με την εντολή να διεξαγάγει εκλογές. Οι παλαιοί πολιτικοί (όσοι δηλ. δεν είχαν εξοριστεί ή αυτοεξοριστεί) ήταν γνωστοί ως "αντιπολίτευση" και είχαν μπροστά τους το δύσκολο δίλημμα: Να συμμετάσχουν στο νέο πολιτικό γίγνεσθαι (νομιμοποιώντας το) ή να το μποϋκοτάρουν (χωρίς να μπορούν να το σαμποτάρουν); Οι σκληροπυρηνικοί στρατιωτικοί δεν ήταν ικανοποιημένοι από τον παραγκωνισμό τους και αναζητούσαν εκδίκηση. Παράλληλα, εκείνη την εποχή για διάφορους λόγους (κατάρρευση του Bretton Woods, πετρελαϊκή κρίση κ.ά.) η ελληνική οικονομία μαστιζόταν από καλπάζοντα πληθωρισμό, πρωτόγνωρο στη μεταπολεμική περίοδο, και στην κοινωνία επικρατούσε ένα κλίμα δυσαρέσκειας και ανησυχίας.

2. Για τις 17/11/73 είχε προγραμματιστεί συνέντευξη τύπου του Σ. Μαρκεζίνη με αναμενόμενες ανακοινώσεις περί εκλογών εντός του '74.

3. Η κατάληψη του Πολυτεχνείου οδήγησε σε μεγάλες και βίαιες διαδηλώσεις αντικαθεστωτικού χαρακτήρα (με στοιχεία αντιεξουσιαστικά, αντικαπιταλιστικά, αντιαμερικανικά - στα επόμενα χρόνια έγινε μεγάλη συζήτηση για το κατά πόσον αυτά ήταν κυρίαρχα ή περιθωριακά) στην Αθήνα. Καταλήψεις-διαδηλώσεις μικρότερης έκτασης έγιναν και στην Θεσσαλονίκη και την Πάτρα. Το βράδυ της 16/11/73 επενέβησαν αρχικά η αστυνομία και μετά ο στρατός. Ήδη εκείνο το βράδυ σκοτώθηκαν ορισμένοι νεαροί στους δρόμους της Αθήνας (Κομνηνός, Σαμούρης, Φάμελλος κ.ά.), κατά τα φαινόμενα από σφαίρες αστυνομικών. Αρχικά αμήχανοι, οι περισσότεροι παλαιοί πολιτικοί εξέφρασαν με δηλώσεις τους τη συμπαράστασή τους στη νεολαία.

4. Τα ξημερώματα της 17/11/73 οι έγκλειστοι του Πολυτεχνείου εκκένωσαν το ίδρυμα (αρκετοί συνελήφθησαν ή/και ξυλοκοπήθηκαν), αφού ένα από τα άρματα του στρατού άνοιξε την πόρτα (τραυματίζοντας την φοιτήτρια Πέπη Ρηγοπούλου). Η εισβολή του τανκ έγινε σύμβολο (όπως και ο ραδιοφωνικός σταθμός των καταληψιών), παρόλο που δεν ήταν η πλέον βίαιη πράξη εκείνων των ημερών. Κανένας από τους φονευθέντες δεν αποδεικνύεται ότι σκοτώθηκε εντός Πολυτεχνείου.

5. Τις επόμενες ημέρες και κυρίως το σαββατοκύριακο 17 και 18/11, μετά την κήρυξη του στρατιωτικού νόμου, πολλοί πολίτες (μερικοί διαδηλωτές αλλά οι περισσότεροι απλοί περαστικοί, μέχρι και ένα εξάχρονο παιδί στου Ζωγράφου) σκοτώθηκαν από πυρά στρατιωτών (άλλοτε στοχευμένα και άλλοτε αδέσποτα).

6. Ο Σ. Μαρκεζίνης δήλωσε ότι οι ανακοινώσεις περί εκλογών θα αναβάλλονταν για τις 25/11. Το πρωί εκείνης της μέρας όμως έγινε πραξικόπημα με ιθύνοντα νου τον Δ. Ιωαννίδη. Τοποθετήθηκαν νέα πρόσωπα στην προεδρία (Φ. Γκιζίκης) και την πρωθυπουργία (Α. Ανδρουτσόπουλος). Το καθεστώς διατηρήθηκε (ο βασιλιάς δεν επέστρεψε) αλλά η συζήτηση περί εκλογών αναβλήθηκε επ' αόριστον. Η κυβέρνηση Ανδρουτσόπουλου έπεσε ως γνωστόν στις 23/7/74 και ο Γκιζίκης όρκισε πρωθυπουργό τον Κ. Καραμανλή Ι τα ξημερώματα της επόμενης μέρας, λίγο μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο (που ακολούθησε το ελλαδικής, και για την ακρίβεια ιωαννιδικής, εμπνεύσεως κίνημα της 15/7/74 στο νησί εναντίον του Μακαρίου). Οι εκλογές έγιναν πια στις 17/11/74, ακριβώς 1 χρόνο μετά την ημερομηνία-σύμβολο της εισβολής του τανκ.

7. Ο ακριβής αριθμός των νεκρών του Πολυτεχνείου (εννοώντας τους νεκρούς από αστυνομική ή στρατιωτική βία στην περίοδο 16-18 Νοεμβρίου 1973) δεν είναι γνωστός. Υπάρχει ένα πόρισμα δικαστικού (Τσεβάς) που συντάχθηκε ένα χρόνο αργότερα αλλά υπάρχει η βεβαιότητα ότι κάποιοι θάνατοι δεν ανακοινώθηκαν επίσημα (από φόβο αντιποίνων) και δεν συμπεριλαμβάνονται εκεί. Εκ των υστέρων δημοσιεύτηκαν ονόματα και λίστες με ποικίλη (αν)αξιοπιστία. Επίσης πολλοί έχουν δηλώσει ότι "πέρασαν" από το Πολυτεχνείο εκείνες τις μέρες αν και οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των διαδηλωτών ποικίλουν: κυμαίνονται από πενταψήφια έως εξαψήφια νούμερα.

Αυτά είναι τα γεγονότα.
Όλα αυτά τα χρόνια έγινε μεγάλη συζήτηση περί αυθορμητισμού, προβοκατόρων κ.λπ.
Ο καθένας ας βγάλει τα συμπεράσματά του αλλά αφού μελετήσει πρώτα τα γεγονότα.

Θλιβερό υστερόγραφο στην επικοινωνιακή ιστορία του Πολυτεχνείου αποτελεί η συνέντευξη που πήρε λίγες μέρες αργότερα ο τότε τηλεοπτικός αστέρας Νίκος Μαστοράκης από κρατούμενους συλληφθέντες κατά την εξέγερση. Η εκπομπή αργότερα καταγγέλθηκε ότι αποτελούσε "ανάκριση" των νεαρών, τους οποίους ο Μαστοράκης προέτρεπε να πουν "αβίαστα" την άποψή τους.

Πολιτισμός

Πολλές φορές στην Ελλάδα νιώθουμε όμορφα, αναλογιζόμενοι ότι έχουμε μια δημοκρατική παιδεία που χτίστηκε "the hard way", αφού πρώτα χρειάστηκε να ζήσουμε μερικές δεκαετίες αυταρχισμού, μια επταετία "γύψου" και την ματαίωση (το 1974) του τελευταίου εθνικού μας πόθου. Θα μπορούσαμε να είχαμε μάθει τη δημοκρατία με δόσεις όπως στην Τουρκία – αν είχε πετύχει το πείραμα Παπαδόπουλου-Μαρκεζίνη το '73 και δεν του είχαν δώσει τη χαριστική βολή Πολυτεχνείο και Ιωαννίδης. Καλώς ή κακώς, περάσαμε βίαια στην ελευθερία και το ίδιο βίαια, παρορμητικά και ενθουσιωδώς προσπαθήσαμε να χτίσουμε αυτά που για άλλες κοινωνίες ήταν επί αιώνες δεδομένα (με μικρές παρενθέσεις).

Εμένα πάντως δεν με κάνουν να νιώθω και τόσο όμορφα κάποιες συμπεριφορές και στάσεις που εκδηλώνονται τα τελευταία χρόνια και αφορούν τους ξένους στη χώρα μας. Οι ελληναράδες που φωνάζουν στον Αλβανό συνάνθρωπό τους ότι "δεν θα γίνει Έλληνας ποτέ" φαίνεται πως πιστεύουν ότι ένα συνεχές, απόλυτο και ξεκάθαρο γενετικό νήμα συνδέει τους αρχαίους με τους σύγχρονους κατοίκους της χώρας μας. Φυσικά, τίποτε δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο ανακριβές. Όχι γιατί οι επιμιξίες είναι καθοριστικές ούτε διότι δήθεν οι Σλάβοι, Βλάχοι και Αλβανοί κατέκλυσαν την Ελλάδα και αλλοίωσαν ανεπανόρθωτα τον πληθυσμό της όπως υποστήριξε κάποτε (υπερβολικά και προκατειλημμένα) ένας Φαλμεράιερ. Αλλά για τον απλούστατο λόγο ότι, με την εξάπλωση της Ελληνικής γλώσσας από τον Μ. Αλέξανδρο και ύστερα, καθώς και με τον σταδιακό εκχριστιανισμό των πρώτων μ.Χ. αιώνων, την ιδιότητα του Ρωμαίου (μετέπειτα Ρωμιού ή, όπως θα λέγαμε σήμερα, ελληνορθόδοξου) την απέκτησαν άνθρωποι που δεν κατάγονταν από τους Αχαιούς, Αιολείς, Ίωνες και Δωριείς κατοίκους της νότιας βαλκανικής.

Χωρίς να χρειαστεί να ανατρέξουμε στο κλισέ του Ισοκράτη, βλέπουμε ότι το να είσαι Έλληνας είναι, διαχρονικά, περισσότερο πολιτισμικό παρά γενετικό ζήτημα. Σίγουρα, ανάμεσα στους εκατοντάδες χιλιάδες οικονομικούς μετανάστες υπάρχουν αυτοί που δεν ενδιαφέρονται να ενταχθούν. Υπάρχουν όμως και πολλοί που, λιγότερο ή περισσότερο, θέλουν να συμμετάσχουν στην κοινωνία και να αφομοιωθούν μέχρι κάποιο βαθμό, διατηρώντας παράλληλα ζωντανή την ταυτότητα της καταγωγής τους. Και τέλος, ιδίως στη νέα γενιά που πάει στα ίδια σχολεία με τα "δικά μας" παιδιά (αν και μερικοί από μας τρομαγμένοι τα βάζουμε στα ιδιωτικά…), βλέπουμε μια εύλογα μεγαλύτερη προσπάθεια ταύτισης και μίμησης.

Πέρα από τα όσα επιβάλλει ο ανθρωπισμός (αποφυγή ρατσιστικών συμπεριφορών), που δυστυχώς δεν είναι πάντα δεδομένα, ελπίζω ότι όσοι από εμάς προεξοφλούν ότι ο Αλβανός, ο Βούλγαρος, ο Ρουμάνος ή ο πρώην Σοβιετικός "δεν θα γίνουν Έλληνες ποτέ" θα συνειδητοποιήσουν ότι καλό είναι να μην είμαστε τόσο απόλυτοι. Και φυσικά δεν εννοώ τις ελληνοποιήσεις διαπρεπών αθλητών (ας μη λέμε ονόματα και στενοχωριόμαστε…).

Η κεντηματού

Την κεντηματού την ήξερα αλλά δεν της είχα δώσει σημασία. Την είχα βρει μπροστά μου μερικές φορές. Η οικειότητα μού έκανε εντύπωση – απέπνεε μια σιγουριά. Τόσο ώστε να νομίζω ότι πρόκειται για μια μακρινή συγγενή από το χωριό, κάποια από αυτές τις ξαδέρφες που ήταν σκορπισμένες στα τέσσερα σημεία του αθηναϊκού ορίζοντα.

Δεν με ξανααπασχόλησε όμως, σίγουρα όχι ανάμεσα στα μέσα της δεκαετίας του '90 και στο σημαδιακό βράδυ της τρίτης (προς τέταρτη) του Σεπτέμβρη. Κοιμόμουν ήσυχος, κουρασμένος αλλά ικανοποιημένος ύστερα από μια μέρα που, μετά τη σκληρή δουλειά, όλα είχαν πάει καλά και είχαμε φέρει τον Σημίτη να θαυμάσει το νέο κομμάτι του δρόμου μας πριν το εγκαινιάσει.

Μετά από το τηλεφώνημα, που έγινε γύρω στις 4 ή 5 το πρωί, κινήθηκα (κινηθήκαμε) με ταχύτητα και ψυχραιμία. Η ανησυχία για το πρώτο ξεπόρτισμα που μετατράπηκε σε ξενύχτι έδωσε τη θέση της σε μια συγκεκριμένη πληροφορία: να κοιτάξω στο σπίτι της κεντηματούς. Ήδη είχαν εξαντληθεί οι άλλες πηγές πληροφόρησης (νοσοκομεία, αστυνομία) και είχε ξεσηκωθεί το σόι στο πόδι, πριν τους ξαναπούμε να κοιμηθούν ήσυχοι. Εντοπίστηκε και είναι καλά. Τουλάχιστον αυτό συμπέρανα βλέποντας το άσπρο Γκολφ παρκαρισμένο στο δρόμο που συνδέει το βενζινάδικο με το αμαξοστάσιο.

Την πληροφορία τη χειριστήκαμε με διακριτικότητα. Φυσικά η συμβία δεν ήταν βλάκας. Λίγο καιρό αργότερα εκδικήθηκε, δημιουργώντας ένα ωραίο πασχαλινό οικογενειακό σκηνικό. Αυτό οδήγησε σε μια συζήτηση, στην οποία μου τέθηκε για πρώτη φορά (έμμεσα) ένα ερώτημα που το ξαναβρήκα μπροστά μου και αργότερα. Ένα ερώτημα που ήταν πέρα για πέρα λάθος ο τρόπος που υπονοήθηκε/τέθηκε.

Ο καθένας κάνει τις επιλογές του και στη συνέχεια αναλαμβάνει την ευθύνη. Εδώ δεν έγιναν όμως επιλογές. Απλά έγινε μια προσπάθεια δικαιολόγησης που ακολουθήθηκε από το ανείπωτο ερώτημα: "Θα την αναλάβεις εσύ, ώστε εγώ να κάνω τη ζωή μου;" Αυτό το ωραίο ρήμα, "αναλαμβάνω", χρησιμοποιήθηκε και αργότερα, όταν εκείνος άρρωστος πια ζήτησε από τα αδέρφια του να τον βοηθήσουν. "Εμείς θα τον βοηθήσουμε, αλλά εσύ θα την αναλάβεις". Εγώ και πάλι αντιστάθηκα. Έδωσα και θα δώσω λεφτά. Βοήθησα και θα βοηθήσω. Η ζωή όμως ενός εξαρτημένου μέλους δεν πακετοποιείται, όσο αυτό παραμένει εξαρτημένο.

Κρίμα αν εκείνος έφυγε χωρίς να το καταλάβει. Κρίμα, ακόμη μεγαλύτερο, που η κεντηματού δεν ήταν απλά η εκτόνωση για τα πράγματα που όντως δεν απόλαυσε στη ζωή του (ή το αντίδοτο για την αποτυχία της έγγαμης σχέσης του) αλλά ένας καρκίνος επιζήμιος όπως κι αυτός που τον χτύπησε (έστω και διαφορετικά). Όχι μόνο για τα όσα του στοίχισε, οικονομικά και αλλιώς, αλλά και γιατί εκείνη και οι κόρες "του", δηλ. οι κόρες της είχαν γίνει ένα παράλληλο σύμπαν που θα ήταν, ίσως, πιο τίμιο να είχε επισημοποιηθεί. Η επίκληση της αγωνίας και κατάστασης της νόμιμης συμβίας ήταν μάλλον άτοπη, από τη στιγμή που ένα μέρος των προβλημάτων της είχε να κάνει με την αβεβαιότητα της μεταξύ τους σχέσης.

The Gamble

Παρακολουθώντας την αντιπαράθεση για τον ΟΤΕ, κάποιοι ίσως θυμηθούν το καλοκαίρι του 1993 και την πτώση της κυβέρνησης με αφορμή την πρώτη απόπειρα ιδιωτικοποίησης του οργανισμού.

Σήμερα έχουμε μια άλλη Ελλάδα, ένα άλλο τοπίο στις τηλεπικοινωνίες, έναν άλλον ΟΤΕ. Αυτό που διαφέρει περισσότερο όμως σε σχέση με το '93 είναι η κυβέρνηση, η οποία μέχρι τώρα έχει αποφύγει αντιπαραθέσεις καθώς και (με εξαίρεση την αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ) δυσάρεστες αποφάσεις.

Το υπουργικό συμβούλιο Μητσοτάκη προσπάθησε να κάνει ομελέτα σπάζοντας αυγά. Το κυβερνητικό τημ του Κ. Καραμανλή ΙΙ προσπαθεί να μη φάει τα μούτρα του, με αποτέλεσμα από πολλούς να κατηγορείται για απραξία. Σήμερα, εκμεταλλευόμενο ίσως και την αμηχανία του αντιπάλου του (και ποντάροντας ίσως στην αδυναμία του να αρθρώσει σοβαρό αντίλογο στο συγκεκριμένο θέμα, μια και οι μετά το '93 κυβερνήσεις Πασόκ κάθε άλλο παρά κρατιστικά κινήθηκαν), ο πρωθυπουργός τζογάρει. Αναμένουμε τις εξελίξεις.

Introduction

Μου αρέσει να γράφω. Και αυτό θα κάνω από τούτη εδώ τη σελίδα. Όπως έκανα μέχρι τώρα από το http://yanko.blogsource.com, το οποίο μπορείτε να επισκεφτείτε για να δείτε τι με απασχόλησε τους τελευταίους μήνες.

y.