Θα αστειεύεστε, κύριε Φάιμαν!

Πυρετός το σαββατόβραδο που μας πέρασε στο Υπουργείο Οικονομικών. Με σχετική έκπληξη πληροφορήθηκε η κοινή γνώμη τη συνεργασία του Γιάνη Βαρουφάκη με τα στελέχη του Ποταμιού, Θεοχάρη "Sirhan Sirhan" Θεοχάρη και Αντιγόνη Λυμπεράκη.

Κακώς ξαφνιαστήκαμε. Μπορεί το κόμμα του Σταύρου Θεοδωράκη να μην αποτέλεσε κυβερνητικό εταίρο του νικητή των εκλογών ΣύΡιζΑ, ωστόσο οι εκατέρωθεν πόρτες έμειναν ανοικτές, με αφορμή την εθνική υπόθεση της διαπραγμάτευσης με τους εταίρους στην Ε.Ε. Το Ποτάμι ποτέ δεν έκρυψε την επιθυμία του να συνεργαστεί σε κεντροαριστερό κυβερνητικό σχήμα, ενώ δεν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν πιθανή την πραγματοποίηση αυτής της επιθυμίας, ακόμη και στην τρέχουσα τετραετία, ειδικά αν περάσει ο μήνας του μέλιτος και οι Ανεξάρτητοι Έλληνες αρχίσουν να θέτουν κόκκινες ή μάλλον μαύρες γραμμές σε ζητήματα στα οποία διαφωνούν ριζικά.

Φεύγοντας μετά το τέλος της συνάντησης με τα πόδια, κινούμενος σαν απλός άνθρωπος προς το αγαπημένο στέκι Ράτκα, ο Βαρουφάκης φωτογραφήθηκε με σακίδιο στην πλάτη. Λίγοι είχαν προσέξει ότι το σακίδιο αυτό το κρατούσε κατά την άφιξή του ο Θεοχάρης. Κι ακόμη λιγότεροι κατάλαβαν σε ποιον ανήκει αυτό το σακίδιο.

Ο Θεοδωράκης με μεγάλη δυσκολία έκρυψε τη δυσαρέσκειά του απέναντι στον Τσίπρα όταν εκείνος τηλεφωνικά του ζήτησε να στείλει το Θεοχάρη στο γραφείο της οδού Νίκης, σαββατιάτικα. Θεωρούσε ότι η προθυμία του είχε παρεξηγηθεί, με κίνδυνο να τον έχει σήκω-σήκω, κάτσε-κάτσε ο νέος πρωθυπουργός. Μαλάκωσε όμως όταν ο Αλέξης του εξήγησε τις δυσκολίες του. Εμ τον στρίμωχναν οι ευρωπαίοι, εμ δεν έβρισκε κανέναν πρόθυμο ανάμεσα στους ασυμβίβαστους των ΑνΕλ να συζητήσει το σενάριο ενός λογικού συγκερασμού. Δέχτηκε λοιπόν να στείλει το Χάρη, αλλά από κοντά δεν παρέλειψε να βάλει την Αντιγόνη, αφενός γιατί πάντα έβαζε δυο-δυο σε κάθε τέτοια αποστολή (ο ένας να φοβάται τον άλλο), αφετέρου γιατί η συγκεκριμένη ήταν στοχοποιημένη από τους Συριζαίους για κάποια ατυχή της ανάρτηση - κι έτσι ήθελε να τη σπάσει λίγο στον Τσίπρα.

Παραδίδοντας το σακίδιο στο Γιάνη, ο Χάρης του είπε ότι προορίζεται για τον πρωθυπουργό. Ο Θεοδωράκης χαρίζει το σήμα κατατεθέν του στον Τσίπρα για γούρι, για να το πάρει μαζί του στην επόμενη περιοδεία του στην Ευρώπη. Μία μόνο παράκληση είχε: να μην πάρει δημοσιότητα αυτή του η χειρονομία. Το σακίδιο αυτό σήμαινε πολλά για το Σταύρο και με δυσκολία το αποχωρίζεται, ελπίζοντας ότι ο Αλέξης θα εκτιμήσει τον ιδιαίτερο συμβολισμό, με στόχο την εδραίωση μιας νέας και ελπιδοφόρας πολιτικής φιλίας. Ο Χάρης παρακάλεσε το Γιάνη να μην το ανοίξει, αλλά απλά να το δώσει στον πρωθυπουργό, μαζί με ένα σφραγισμένο φάκελο με την ένδειξη "Αλέξη Τσίπρα, Ιδίοις Αυτού Χερσί".

Ο Τσίπρας ξαφνιάστηκε όταν ο Βαρουφάκης εμφανίστηκε το πρωί της Κυριακής στο διαμέρισμα της Κυψέλης κρατώντας το σακίδιο και το φάκελο. Επειδή βιαζόταν, πήρε μαζί του το μήνυμα στο χαρτοφύλακα με το σχέδιο των προγραμματικών δηλώσεων. Το ίδιο βράδυ, αφού τελείωσε την τελευταία του πρόβα πριν βγει στο βήμα, βρήκε λίγο χρόνο και άνοιξε το φάκελο. Ήταν ένα ευγενικό γράμμα από το Σταύρο, ιδιόχειρο με τα χαρακτηριστικά ορθογραφικά λάθη του προέδρου του Ποταμιού. Το περιεχόμενο ήταν σχεδόν συγκινητικό. Τον διαβεβαίωνε ότι σε αυτό το σακίδιο θα έβρισκε μερικά μικρά, ίσως ευτελή πράγματα, που όμως θα του ήταν χρήσιμα στις επόμενες επαφές του με τον, "βρόμικο καμιά φορά, αλλά και σαγινεφτικό, κόσμο των Ευρωπαίων ηγετών". Θερμή παράκληση, να μην ανοίξει το σακίδιο παρά μόνο στη διάρκεια της επόμενης συνάντησής του, αυτής με τον αυστριακό του ομόλογο. "Εμπιστέψου με, θα τον κερδήσεις έτσι" έγραψε κλείνοντας ο Θεοδωράκης.

Η συγκίνηση από το ζεστό μήνυμα του Σταύρου έπαιξε κι αυτή το ρόλο της στο περίφημo βούρκωμα του Αλέξη Τσίπρα στην παρθενική του ομιλία ως πρωθυπουργός στη Βουλή.

Την επόμενη μέρα στη Βιέννη, το κρύο ήταν τσουχτερό και στην πολυδιαφημισμένη διαδήλωση συμπαράστασης είχαν πάει τρεις κι ο κούκος. Ευτυχώς, η υποδοχή που επιφύλαξε ο αυστριακός καγκελάριος Φάιμαν ήταν θερμή. Με την απλότητα και τη νεανικότητά του, ο Αλέξης Τσίπρας κέρδισε τον έμπειρο και γερμανόφωνο (σημαντικό αυτό) πολιτικό. Εμφανίστηκε για μια ακόμα φορά ντυμένος casual. Και κάτι παραπάνω. Στην πλάτη φορούσε ένα φθαρμένο σακίδιο.

Φάιμαν και Τσίπρας ξεκίνησαν τη συνάντησή τους χωρίς συμβούλους και διερμηνείς, μόνοι τους μπροστά στο τζάκι της καγκελαρίας. Ο έλληνας πρωθυπουργός ήταν πραγματικά ανήσυχος. Αποφάσισε να ανοίξει την καρδιά του και τα χαρτιά του στον Φάιμαν.

Στον "μίστερ τσάνσελορ" εξήγησε ότι αναγκάζεται να περιπλανιέται όπως λέει και το ελληνικό τραγούδι, με το δισάκι του στον ώμο. Κι αυτό γιατί η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη. "They ask for plan B, but the truth is, I don't even have a plan A", είπε στον αποσβολωμένο συνομιλητή του. "Just this", συμπλήρωσε και του έδωσε το πάκο με τα φυλλάδια, από το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης μέχρι και την προεκλογική του εκστρατεία.

"And that", συμπλήρωσε δείχνοντας το σακίδιο, που στο μεταξύ είχε ακουμπήσει μπροστά στα πόδια του. Πιο αυθόρμητα κι από φιλοκυβερνητικό συλλαλητήριο, άνοιξε το φερμουάρ του σακιδίου, ψαχούλεψε κι έβγαλε το περιεχόμενό του, έναν κύλινδρο περιτυλιγμένο με χαρτί.

Το κοίταξε καλά, κρύβοντας επιμελώς την έκπληξή του. Έπρεπε να φερθεί ψύχραιμα. Έπρεπε να το έχει σκεφτεί, ότι ο πνευματώδης Θεοδωράκης θα του έκανε πλάκα. Στα χέρια του, ο Τσίπρας κρατούσε ένα ρολό χαρτί υγείας, σε συσκευασία που έγραφε με μεγάλα κόκκινα γράμματα "Made in Venezuela".

Με μεγάλη ευστροφία, ο Τσίπρας έσωσε την παρτίδα. Σκέφτηκε γρήγορα και συνέχισε. Δεν πρέπει να κοιτάμε το περιτύλιγμα, είπε στον αυστριακό καγκελάριο. Πρέπει να κοιτάμε μπροστά - και να δημιουργούμε.

Είχε ξεπεράσει το άγχος και η γλώσσα του πήγαινε ροδάνι. Μπροστά σ' ένα τζάκι σαν κι αυτό, πριν από εβδομήντα χρόνια, δυο μεγάλοι ηγέτες αποφάσισαν το μέλλον των Βαλκανίων. Ο Τσώρτσιλ και ο Στάλιν, όπως μοίρασαν και τη δική σας χώρα, και την πόλη αυτή που βρισκόμαστε, έτσι μοίρασαν και τη δική μου χώρα. 

Ο Τσίπρας αναφερόταν βεβαίως στη συμφωνία της χαρτοπετσέτας, όπου ο Τσώρτσιλ σημείωσε τα ποσοστά επιρροής δυτικών και σοβιετικών στην Ελλάδα και άλλες χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης, αρκετούς μήνες πριν τις επίσημες συναντήσεις των συμμάχων στη Γιάλτα και το Πότσδαμ. Η Ελλάδα είχε "δοθεί" κατά 90% στους αγγλοαμερικανούς και κατά 10% στους σοβιετικούς. Αυτό το 10% ήταν το αιώνιο πλαφόν της ελληνικής αριστεράς μετά την ήττα στον εμφύλιο και παρά τη σύντομη αναλαμπή της ΕΔΑ το ΄58. Για πολλές δεκαετίες - μέχρι που ήρθε η κρίση και το μνημόνιο, και όλα άλλαξαν.

Τα ποσοστά αλλάζουν, όταν το θέλει ο λαός. Ο Φάιμαν, που όλη την ώρα άκουγε σιωπηλός την αναδρομή του Τσίπρα, ένευσε καταφατικά. Ο έλληνας πρωθυπουργός συνέχισε: "Until now, the memorandum is take-it or leave-it. Either one hundred percent memorandum, or zero memorandum. But we have a new proposal. Yanis Varoufakis has a proposal. You know Yanis, don't you?" Και πριν προλάβει να απαντήσει ο Φάιμαν, ο Τσίπρας έσκισε - όχι το μεμοράντουμ - το περιτύλιγμα, το made in Venezuela. "Do you have a pen?"

Με το στυλό του εμβρόντητου Φάιμαν, κι ακουμπώντας το χαρτί σε ένα από τα φυλλάδια για να πιάσει το μελάνι, ο Τσίπρας ξεκίνησε να γράφει. Σκέφτηκε πόσο αστείο ήταν, που αντί για τη συμφωνία της κολοτούμπας* - για την οποία του την είχαν στημένη οι πάσης φύσεως πολιτικοί του αντίπαλοι, συμπεριλαμβανομένων των εσωκομματικών - είχε μόλις ξεκινήσει να συντάσσει τη συμφωνίια του κολόχαρτου*. "Today 100% memorandum", έγραψε στο πάνω μέρος. "Tomorrow 65% memorandum, 35% not", συμπλήρωσε σε δεύτερη γραμμή, έκοψε τη λωρίδα του χαρτιού και την έδωσε στο Φάιμαν μαζί με το στυλό.

Ο αυστριακός μετά από λίγη σκέψη διόρθωσε τα ποσοστά. Τα έκανε 80-20. "Θα αστειεύεστε κύριε Φάιμαν!" είπε αυθόρμητα στα ελληνικά ο Τσίπρας. Εβδομήντα-τριάντα, αντιπρότεινε. Ο οικοδεσπότης του ξαναπήρε το χαρτί και τα μετέτρεψε σε 75-25.

"Την κολοκυθιά θα παίζουμε τώρα;" αντέτεινε ενοχλημένα ο Αλέξης.

"Excuse me?"

"...Never mind!" είπε ο Τσίπρας. Θυμήθηκε ότι, σύμφωνα με την αφήγηση, ο Στάλιν στη συνάντηση του 1944 είχε προτείνει να πετάξουν στο τζάκι τη χαρτοπετσέτα με τα ποσοστά. Ο Τσώρτσιλ αρνήθηκε και κράτησε το ασυνήθιστο ντοκουμέντο.

Το τζάκι ήταν δίπλα. Ο πειρασμός ήταν μεγάλος. Ο Τσίπρας ήταν απογοητευμένος. Πήγε να πετάξει στη φωτιά το χαρτί με τα ποσοστά. Ο Φάινμαν του έπιασε το χέρι. Μανία κι αυτοί οι ευρωπαίοι να τον πιάνουν απ' το χεράκι. Τον ενοχλούσε αυτή η συγκατάβαση απέναντι στον "άπειρο" πρωθυπουργό. Αποφάσισε όμως να του δώσει μια ευκαιρία και να μην επιμείνει. Δεν είχε τίποτα να χάσει.

"I think I have the solution", είπε ο Φάιμαν και πήγε στην πόρτα. Την άνοιξε και φώναξε κάτι στα γερμανικά. Μετά από ενάμισι λεπτό εμφανίστηκε ένας τεχνίτης με γαλάζια φόρμα εργασίας. Κρατούσε ένα βαλιτσάκι στο δεξί του χέρι. Το έδωσε στον καγκελάριο, έκανε μεταβολή και αποχώρησε.

Ο Φάιμαν ακούμπησε το βαρύ βαλιτσάκι δίπλα στο σακίδιο του Αλέξη, δηλαδή το σακίδιο του Σταύρου. Ο Τσίπρας το σήκωσε στα γόνατά του και το περιεργάστηκε. Στο πλάι η αυτοκόλλητη ετικέτα είχε ένα γνώριμο λογότυπο, με τέσσερα γράμματα.

Ο αυστριακός ξετύλιξε λίγο ακόμα χαρτί και άρχισε να γράφει με σιγουριά την επόμενη εκδοχή της σύγχρονης συμφωνίας των ποσοστών.

Εβδομήντα τοις εκατό μνημόνιο, όπως πρότεινε ο Βαρουφάκης - και τριάντα τοις εκατό η εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ, αυτό το θαυματουργό βαλιτσάκι με το τετραγράμματο λογότυπο.

Όλα καλά λοιπόν.


*Για την ορθογραφία της λέξης κολοτούμπα έγινε αρκετή συζήτηση. Κάποιοι σεμνά επιμένουν να τη γράφουν με όμικρον, παρά τη σαφή υπόδειξη για χρήση του ωμέγα από πλευράς ενός καλού γνώστη της ελληνικής γλώσσας.

Who Is King?

Τις προγραμματικές δηλώσεις θα τις ακούσουμε το σαββατοκύριακο. Ή μάλλον θα τις ακούσετε, διότι εγώ αμφιβάλλω αν θα τους δώσω σημασία. Πρόγραμμα δεν υπάρχει - αν υπήρχε, δεν θα ζητούσε ο Υπ.Οικ. παράταση έως το Μάιο για να το γνωστοποιήσει στους ευρωπαίους εταίρους. Χωρίς πρόγραμμα λοιπόν, τι προγραμματικές δηλώσεις να περιμένει κανείς;

Προσπαθώ να καταλάβω αν ο Υπ.Οικ. θέλει να κάνει (εμμονικά;) έστω και τώρα αυτά που δεν έγιναν το 2010 και το 2012, όπως πολύ ωραία τα περιγράφει σε μια προεκλογική ανάρτηση της 3/5/'12, στην οποία δηλώνει την υποστήριξή του στο ΣύΡιζΑ με ιδιότυπο τρόπο: χαρακτηρίζοντάς τον "σκορποχώρι" με προεκλογικό πρόγραμμα "κακογραμμένο και κουραστικό, γραμμένο με τρόπο που όλες οι φράξιες να ικανοποιηθούν ότι πρόσφερε η κάθε μία την ανοησία της - κι όμως, μέσα σε αυτό το αχούρι υπάρχουν διαμάντια".

Ο Yanis το 2012 μίλησε για εσωτερικό δανεισμό (προκαταβολή φόρων), εσωτερική υποτίμηση με "πάτωμα" (δηλ. μείωση υψηλών αποδοχών κρατώντας απείραχτο το ελάχιστο) και για στάση πληρωμών τέτοια ώστε να αντέξει η χώρα για ένα χρόνο χωρίς το κώνειο ("κόνιο" το γράφει...) του νέου δανεισμού και να ξεκινήσει υγιέστερα, αφού θα έχει ταραχθεί η Ευρώπη.

Ως μη ειδικός θα αποφύγω να κρίνω, θα αναφερθώ πάντως στο συναίσθημα που μου προκάλεσε η αντιπαραβολή του σε δημόσια συζήτηση (το 2010 ή 2011 νομίζω) με άλλο συνομιλητή. Είχα τότε γράψει σε ένα φίλο ότι για τα λογιστικά μου σε καμία περίπτωση δεν θα εμπιστευόμουν το Βαρουφάκη. Ο φίλος μου απάντησε ότι αυτή ακριβώς είναι η διαφορά του οικονομολόγου από το λογιστή. Και κάπου εκεί μπαίνουμε στη συζήτηση για το ποιος θα ασχοληθεί με "τα υδραυλικά του σπιτιού μας" (δείτε εδώ το ενδιαφέρον ομώνυμο, προπέρσινο άρθρο), ποιος δηλαδή - παράλληλα με την απαραίτητη υψηλή πολιτική - θα κάνει τη λάτζα για την οποία μίλησε προεκλογικά και ο Βενιζέλος.

Μια και αυτές τις μέρες συζητιέται η ρευστότητα, ας θυμηθούμε ότι ακόμα και "κερδοφόρες" επιχειρήσεις (όπως και σχετικά ανεπτυγμένες χώρες) χρεωκόπησαν επειδή δεν πρόσεξαν τις ταμειακές ροές. Cash flow is king. Κι όσο για το "μακάρι να γινόμασταν Αργεντινή", τα είπε όλα προ 3ετίας ένας φίλος εδώ, διαβάστε τον.

Η Ελλάδα ούτως ή άλλως τραβά ζόρια, θα τα τραβούσε με οποιαδήποτε κυβέρνηση, ειδικά όμως τώρα που επιλέξαμε ως λαός να κάνουμε διαπραγμάτευση με το υπαρκτό ρίσκο να φάμε τα μούτρα μας. Μέσα στις δυσκολίες, μια πραγματικά ελπιδοφόρα εξέλιξη είναι η δομή της νέας κυβέρνησης, που έχει τα φόντα να λειτουργήσει πολύ πιο συνεκτικά απ' ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν.

Όταν λέω δομή εννοώ την ύπαρξη αντιπροέδρου και υπερυπουργών, που δείχνει την πρόθεση να λειτουργήσει ένα "σφιχτό" σχήμα με αξιόπιστα πρόσωπα όπως ο Δραγασάκης, ο Σταθάκης κ.ά., με την ελπίδα ότι θα περιοριστεί μια μόνιμη πληγή των τελευταίων πολλών ετών, η παντοδυναμία κάθε ενός μεμονωμένου υπουργού - που εκδηλώνεται ως δυστοκία εκεί όπου απαιτείται η σύμπραξη διαφορετικών υπουργείων, βλ. κοινές υπουργικές αποφάσεις (ΚΥΑ) και "διυπουργικές επιτροπές".

Θετικά επίσης βρίσκω μερικά ακόμη σημεία σε επίπεδο συμβολισμών (προς το παρόν αυτούς έχουμε, θα αναμένουμε και τις πράξεις):
- Το ότι δεν φαίνεται να έχει γίνει "ποσόστωση" έτσι ώστε κάθε περιφέρεια να έχει οπωσδήποτε από ένα υπουργό.
- Το ότι σε αρκετές θέσεις μπήκαν γνώστες και τεχνοκράτες (βλ. Σπίρτζης πρώην πρόεδρος ΤΕΕ, ο ίδιος ο Βαρουφάκης που είναι καθηγητής οικονομικών και όχι συνταγματολόγος).
- Την τοποθέτηση του πρώτου τυφλού υπουργού (Κουρουμπλής στο Υγείας).
Όχι ότι δεν υπάρχουν αρκετά αρνητικά, τόσο στη σύνθεση της κυβέρνησης όσο και στα έως τώρα διαδραματισθέντα, αλλά προτιμώ σήμερα να μείνω στα αισιόδοξα.

Όσον αφορά την αντιπολίτευση, θα δούμε ποια μορφή θα πάρει το "Ευρωπαϊκό Μέτωπο" για το οποίο ήδη από το 2012 μιλά ο Σαμαράς. Ήδη φαίνεται κάτι να κινείται (δείτε εδώ).

Στη φωτό: "Cash flow is king. Όχι εσείς, Μεγαλειότατε"

Good morning and good luck

Η Δευτέρα ξημέρωσε ηλιόλουστη στο νησί. It's morning again in Greece, θα έλεγε κάποιος. Οι εξελίξεις όμως (για πρώτη φορά μετά το 1974) ήταν καταιγιστικές, σαν το απογευματινό χαλάζι. Ο πρωθυπουργός ορκίστηκε το ίδιο απόγευμα και την επομένη είχαμε ήδη υπουργικό συμβούλιο. Μέχρι το τέλος της πρώτης εβδομάδας ΣύΡιζΑ εντυπώθηκαν οι διαθέσεις:

[1] Ξεκινά διαπραγμάτευση με (εύλογη) μαξιμαλιστική στάση.

[2] Τα διαπραγματευτικά όπλα της κυβέρνησης φαίνεται να είναι τα εξής:
- People power. Αν οι "αυθόρμητες διαδηλώσεις" που ήδη στήνονται πάρουν αντιευρωπαϊκή χροιά, θα πρέπει να περιμένουμε το "ευρωπαϊκό κεντροδεξιό μέτωπο" (Σαμαράς, Μάιος 2012). Άρα το πιστόλι στο τραπέζι μεταφράζεται ως εξής: Αν δεν θέλετε να γίνουμε "Ουκρανία του νότου", κάντε (λίγο) πίσω. Αν η αντιπολίτευση (που ακόμη δείχνει "κρύα", όσο ήταν και προεκλογικά, αλλά μπορεί απλά να κρατά δυνάμεις) λουφάξει, τότε η πολιτική κυριαρχία ΣύΡιζΑ εδραιώνεται και δεν αποκλείονται νέες εκλογές α-λα Γ. Παπανδρέου 1964 (για αυτοδυναμία), ή δημοψήφισμα.
- Ρωσία. Όσο προβληματική κι αν είναι, είναι μεγάλη και ίσως υπό προϋποθέσεις γεωπολιτικών οφελών δεν θα δίσταζε να δώσει ένα δανειάκι. Με τους ελιγμούς (και τις γνωστές διασυνδέσεις) του νέου ΥπΕξ Κοτζιά οι προθέσεις διαφάνηκαν.

[3] Οι "απέναντι" (δανειστές) δεν είναι μόνο μία οντότητα. Αυτό σημαίνει ευκαιρίες αλλά και πολλαπλούς κινδύνους ατυχήματος (σκηνοθετημένου ή μη). Επίσης, ατυχήματα μπορεί να προκύψουν και για πάμπολλους άλλους λόγους. Πτωχεύσεις, θερμά επεισόδια, you name it. Το ρίσκο είναι μεγάλο.

[4] Ο οδικός χάρτης έχει, μάλλον, ως εξής:
- Εβδομάδα ζυμώσεων και διεργασιών
- Προγραμματικές δηλώσεις και ψήφος εμπιστοσύνης (7 Φεβρουαρίου)
- Εκλογή ΠτΔ
- Συνεδριάσεις Ευρωζώνης και Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες στις 16 και 17 Φεβρουαρίου. Θα έχει κλείσει έως τότε η διαπραγμάτευση; Θα έχει καθοριστεί η "γέφυρα" για να υπάρχει ρευστότητα από Μάρτιο;
- Μετά έρχονται τα Κούλουμα (και τρέμουμε, μη μοιάζουν με τα προπέρσινα κυπριακά)
- Και μετά, σε κάθε περίπτωση, η Σαρακοστή...

[5] Μπήκαμε σε περιπέτεια. Όσοι ψήφισαν ΣύΡιζΑ περιμένοντας ότι απλά θα είναι ένα νέο ΠαΣόΚ που θα μας πάει ανώδυνα στο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, here you go.

ELA

Ψήφισε αθόρυβα, χωρίς ούτε μία κάμερα να απαθανατίσει τη στιγμή. Ήταν νωρίς. Όχι πως αν ήταν αργότερα θα γινόταν τζερτζελές. Δεν ασχολούνταν πια μαζί του ο κόσμος. Και καλύτερα, έλεγε.

Ήθελε την ησυχία του. Νοσταλγούσε καμιά φορά τα χρόνια της δόξας. Ένιωθε και μια δικαίωση, που αυτός μόνο προειδοποιούσε, μα κανείς δεν τον άκουγε. Άσ' τους να τρώγονται.

Λίγο πριν ξεκινήσει, πίνοντας τον καφέ του, περιεργαζόταν τα ψηφοδέλτια που δεν έριξε. Φτάνοντας μπροστά σε αυτό με το γαρύφαλλο (ή το τριαντάφυλλο, δεν μπορούσε να διακρίνει) ένιωσε να αναστατώνεται, αυτός ο ολύμπια ήρεμος που έβγαζε τον εκνευρισμό του μόνο σε κάποια σαρδάμ.

Άφησε στο τραπέζι το μάτσο με τα χαρτιά και σηκώθηκε, με λίγο κόπο. Είχε έρθει η ώρα της αναχώρησης. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, δεν θα παρακολουθούσε τα αποτελέσματα στην Αθήνα, ούτε θα απαντούσε στο σταθερό του τηλέφωνο. Οι πάμπολλοι γνωστοί του θα τον αναζητούσαν μάταια.

Το αυτοκίνητο κατευθύνθηκε στην Καβάλας και σε λιγότερο από μία ώρα είχε περάσει τον Ισθμό. Η λιγομίλητη συνοδηγός ασυναίσθητα κρατούσε τη χειρολαβή του αυτοκινήτου. Είχε ακόμη εμπιστοσύνη στο οδήγημα του άντρα της, την έπιασε όμως μια μικρή ανησυχία καθώς καταλάβαινε ότι το γκάζι ήταν τέρμα πατημένο. Προτίμησε να μην παραπονεθεί και να το αφήσει κι αυτό να περάσει.

Ευτυχώς στην Κορίνθου-Πατρών οι στενές λωρίδες τον ανάγκασαν να επιβραδύνει. Μετά από άλλη μία ώρα στα δεξιά τους φάνηκε το μακέτο. Είχαν μπει στην περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας. Στα διόδια του Ρίου από κάποια σταματημένα αμάξια ανέμιζαν κόκκινες σημαίες του ΣύΡιζΑ. Του φάνηκε γνωστός ένας από τους επιβαίνοντες που είχε βγει για να ξαποστάσει. Τον γνώρισε κι εκείνος και του έκανε νόημα. Μάταια.

Φτάνοντας στην Περιμετρική της Πάτρας, το αυτοκίνητο είχε πιάσει ξανά τα εκατόν πενήντα. Η Δάφνη γύρισε και κοίταξε τον άντρα της στα μάτια. Ήταν δακρυσμένα αλλά δεν έπαψαν να κοιτάνε μπροστά.

Συνέχισαν σιωπηλοί για άλλη μία ώρα. Σταμάτησαν για φαγητό στο σπίτι του Βασίλη, στην Αμαλιάδα. Είχαν καιρό να τα πουν όλοι μαζί. Έμειναν μέχρι που σκοτείνιασε. Σε μία ώρα το πολύ, θα άρχιζαν τα exit poll. Σηκώθηκαν, παρά τις προτροπές του παλιού φίλου να μείνουν να τα δουν μαζί. "Να μας δει και το σπίτι μας λίγο!" είπε χαμογελαστά η Δάφνη.

Λίγο οι χαιρετούρες, λίγο το σκοτάδι, στο Κορακοχώρι έφτασαν λίγο πριν τις επτά. Ο Κώστας πήγε αμέσως στον καναπέ, έπιασε το τηλεκοντρόλ και ξεκίνησε ένα ασταμάτητο ζάπινγκ. Όλες οι εκτιμήσεις συμφωνούσαν. Οι ρόλοι του ΠαΣόΚ και του ΣύΡιζΑ είχαν αντιστραφεί μέσα σε πέντε μόλις χρόνια.

Γύρω στις 8, η Δάφνη τον πλησίασε με δυο ποτήρια κόκκινο κρασί, από το δικό τους. Εκείνος δίστασε για λίγα δευτερόλεπτα, μέχρι να αποφασίσει να κλείσει την τηλεόραση και να τσουγκρίσει. Θα έχανε τις δηλώσεις, τα επινίκια, τις αναλύσεις, την ανακοίνωση του νέου κυβερνητικού σχήματος. Η ζωή του δεν θα άλλαζε, άλλωστε. Μέχρι το επόμενο απόγευμα, που θα ξανάφευγαν, είπε να ξεχάσει αυτά που τον στενοχωρούσαν. Απενεργοποίησε μέχρι και το κινητό.

Στην επιστροφή, ζήτησε από τη Δάφνη να οδηγήσει. "Τη Φιόνα ή τη Μαριλένα έπρεπε να βάλουμε. Να κρατήσει η νέα γενιά το τιμόνι!" αστειεύτηκε εκείνη, την ώρα που έδενε τη ζώνη.

Ο Κώστας γέλασε με την καρδιά του. Δεν είχαν καλά-καλά ξεκινήσει κι εκείνος βάλθηκε να ψάχνει τις μνήμες του κινητού στην οθόνη αφής του καντράν. Διάλεξε την επαφή με το όνομα ANIPSIOS.
"Μια και μιλάς για νέα γενιά, κάτσε να πάρουμε το Σταύρο, να δούμε αν έχει κάτι να μας πει".

Σε λίγα δευτερόλεπτα, τους αποκρίθηκε η γνώριμη φωνή. "Καλησπέρα καλησπέρα!" του απάντησε ο Κώστας. Μετά από τα γέλια, η συνομιλία κράτησε κάμποσο. Και σοβάρεψε. Σκοτείνιασε μάλλον, όπως και ο ουρανός που μαύριζε από τα σύννεφα, όσο το αυτοκίνητο προχωρούσε ανατολικά.

Ο Σταύρος ενημέρωσε τον πρόεδρο, που δεν ήταν βέβαια θείος του αλλά πάντα τον σεβόταν και τον υπολόγιζε. Ο Κώστας έπεφτε από τα σύννεφα. Ούτε για ένα δεκαοχτάωρο δεν μπορείς να αποσυνδεθείς από τις ειδήσεις - τα πάντα τρέχουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ο Τσίπρας είχε προλάβει να κλείσει συμμαχία με τον Καμμένο, να ορκιστεί, αλλά να κρατήσει και ζεστό το ενδεχόμενο συμμαχιών κατά περίπτωση με άλλους.

"Κάνεις μεγάλο λάθος που του αφήνεις περιθώρια. Αυτός σκοπεύει να ακυρώσει τα πάντα και να μας γυρίσει κι άλλα τριάντα χρόνια πίσω, μετά από τα δέκα που χάσαμε εξαιτίας του Καρλαμαν-" - δεν το γλίτωσε το σαρδάμ - "του Καραμανλή και του Γιώργου και της Δεξ'άς. Σκέψου το, Σταύρο μου. Κράτα μια πισινή, όπως έκανα κι εγώ. Τους τα είπα στον προϋπολογισμό του δύο χιλιάδες εννιά. Έχω τη συνείδησή μου ήσυχη. Μην παρασυρθείς, έχεις όλο τον καιρό μπροστά σου".

Με αυτά τα λόγια, το έκλεισε. Η Δάφνη συνέχισε να οδηγεί, φαινομενικά ατάραχη. Ο Κώστας, αναστατωμένος μετά τα μαντάτα, της ζήτησε να κάνουν μια στάση. Στο Σουσάκι καλύτερα, συμφώνησαν - σ' ένα εικοσάλεπτο θα ήταν εκεί.

Αυτό το εξοχικό είχαν καιρό να ανοίξουν. Η υγρασία τούς τρυπούσε τα κόκκαλα. Εκείνος πήγε κατευθείαν στο μπάνιο. Η ανακατωσούρα του στομαχιού δεν άργησε να οδηγήσει σε εμετό.

"Καλά είμαι Δάφνη, μην ανησυχείς", της είπε όταν εκείνη - τέρας αστικής ευγένειας - του χτύπησε την πόρτα αφού άκουσε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Εριξε νερό στο πρόσωπό του, σκούπισε τα χέρια του και, ενώ ετοιμαζόταν να βγει, άκουσε το σύντομο κουδούνισμα του κινητού του.

Το μήνυμα του Γιάννου του έφερε μια ακόμη στενοχώρια. Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα πήγαινε στον Πάνο Καμμένο. "Mon Dieu!" κατέληγε το SMS του ανθρώπου που το διαχειρίστηκε για τρία χρόνια, αφού πρώτα ολοκλήρωσε με επιτυχία την ένταξη της χώρας στο ευρώ.

Τον Κώστα τον έπιασε μαύρη απελπισία. Δυσκολευόταν να πιστέψει τις εξελίξεις που έτρεχαν. Ενστικτωδώς πήρε το σκαμπό και σκαρφάλωσε, για να μπορέσει να κοιτάξει έξω απ' το ψηλό παράθυρο του μπάνιου. Φαινομενικά το τοπίο στο Σουσάκι ήταν απαράλλαχτο, εδώ και χρόνια. Τα αυθαίρετα και νόμιμα εξοχικά, τα διυλιστήρια του Βαρδινογιάννη, η παλιά εθνική οδός, όλα ήταν στη θέση τους. Λίγο παραπέρα όμως ήταν το κοιμισμένο ηφαίστειο. Κι αν ξυπνούσε; Κι αν από τα έγκατα της γης ανέβαινε η τρομερή βουή, λίγο πριν τη λάβα που θα σάρωνε τα πάντα;

Πάνω στο σκαμπό ένιωθε πολύ ψηλός, πολλά επίπεδα πάνω απ' αυτούς που - όπως πίστευε - ποτέ δεν τον εκτίμησαν όσο θα του άξιζε. Ασυναίσθητα, στο μυαλό του ήρθε μια ευχή. Μια κατάρα, μάλλον. Όπως εκείνος είχε ξεκινήσει τη θητεία του με μια βαριά στρατιωτική κρίση, που του τη φόρτωσαν άλλοι, το δίκαιο θα ήταν να πέσουν με τα μούτρα στα δύσκολα κι αυτοί που θα κυβερνούσαν τώρα, να δουν πόσα απίδια πιάνει ο σάκος.

Το μετάνιωσε αμέσως. Άρχισε πάλι να ζαλίζεται. Με δυσκολία κατέβηκε και κρατήθηκε από το νιπτήρα. Το στομάχι του ήταν πλέον άδειο και δεν είχε άλλη ενόχληση εκεί, το κεφάλι του όμως κόντευε να σπάσει από τον πόνο. Και τότε, για πρώτη φορά μετά από αμέτρητα χρόνια, ένιωσε την ανάγκη να ουρλιάξει, να βρυχηθεί.

Και το έκανε. Η Δάφνη όμως δεν τον άκουσε. Ούτε ο ίδιος καλά καλά δεν άκουσε τον εαυτό του. Τη φωνή του την είχε σκεπάσει ο θόρυβος της φύσης. Ευτυχώς δεν ήταν το ηφαίστειο, ούτε κάποιο ατύχημα στη Μότορ Όιλ, δόξα τω Θεώ. Ήταν ένα απίστευτης έντασης χαλάζι, που όμοιό του δεν είχε πέσει ποτέ σε αυτήν την περιοχή. Βγήκε από το μπάνιο και βρήκε τη Δάφνη να κοιτάζει έντρομη από τη μπαλκονόπορτα. Οι δρόμοι και το έδαφος είχαν παγώσει, λες και βρισκόσουν σε πολική παραλία κι όχι στο Σαρωνικό. Μέχρι και εκχιονιστικά είχαν βγει. "Ρωσία θα μας κάνουν αυτοί", πήγε να μουρμουρίσει ο Κώστας, αλλά είπε να μην το παρακάνει μπροστά της.

Όταν κόπασε ο θόρυβος, άρχισαν να ακούγονται οι ήχοι ειδοποίησης για τα απανωτά μηνύματα στο κινητό του Κώστα. Στο πρώτο απ' αυτά, ο PRETENDER τον ενημέρωνε για το τραγικό δυστύχημα με τους δύο πιλότους στην Ισπανία, που είχε μαθευτεί πριν λίγα μόλις λεπτά. Με τα χίλια ζόρια, ο Κώστας παρέμεινε ανέκφραστος, κατευθύνθηκε στην πόρτα και την άνοιξε.

"Μήπως να περιμένουμε καλύτερα λίγο ακόμη;" ρώτησε διστακτικά η Δάφνη.

"Όχι", της απάντησε εκείνος, "ο δρόμος καθαρίζει. Καλύτερα να γυρίσουμε πριν σκοτεινιάσει εντελώς". Κατέβηκε τα σκαλιά, στάθηκε και γύρισε προς τα πίσω. Εκείνη στεκόταν ακόμη στην κορυφή, αβέβαιη για το αν ήταν καλή η ιδέα του.

Ο Κώστας χαμογέλασε και της έκανε ένα νεύμα γεμάτο νόημα και αναμνήσεις. "Έλα", της είπε. "Θα οδηγήσω εγώ".

ΑνΟρθόδοξα

Η έκπληξη των εκλογών αναμφισβήτητα ήταν ο Πάνος Καμμένος. Επικοινωνιολόγοι αλλά και αδαείς αναγνωρίζουν τη συμβολή των ευρηματικών διαφημιστικών στην επιτυχία των ΑνΕλ, που όχι μόνο μπήκαν στη Βουλή (κάτι που εθεωρείτο αβέβαιο μετά από το 3,5% των ευρωεκλογών και την αίσθηση ότι φυλλορροούσαν) αλλά ξεπέρασαν και το λαβωμένο Πασόκ, προσεγγίζοντας το 5%. Με τον τρόπο αυτό, διαψεύδεται ευτυχώς η πρόβλεψή μου ότι θα είχαμε κυβέρνηση του ενός τρίτου. Ο ΣύΡιζΑ και οι δεξιοί σύμμαχοί του βρίσκονται στο 41% της λαϊκής ψήφου. Δεν είναι αντιπροσωπευτικό όσο η απλή αναλογική, τουλάχιστον όμως είναι παραπλήσιο των συνηθισμένων "πλειοψηφιών" της μεταπολιτευτικής περιόδου. Επίσης, ανάγκα, αποτελεί ένα ακόμη βήμα στο δύσκολο δρόμο των κυβερνήσεων συνεργασίας και συμβιβασμών, στον οποίο δεν ήμασταν μαθημένοι.

Ο Τσίπρας στα 40 του μπορεί να είναι, ουσιαστικά, ο νεώτερος έλληνας πρωθυπουργός ever (τυπικά το ρεκόρ το έχει ένας Δεληγιώργης που κράτησε το πόστο για δύο ολόκληρα 15ήμερα το 1865), όμως κι ο Καμμένος είναι της "νέας" γενιάς, ούτε καν 50άρης. Ας πούμε ότι κυβερνά η Generation X. Για το νεοδημοκρατικό παρελθόν του αρχηγού των ΑνΕλ και το προσωπικό/οικογενειακό του υπόβαθρο δεν θα γράψω, το διαδίκτυο είναι γεμάτο πληροφορίες και δεν έχω να προσθέσω κάτι καινούργιο. Θα κάνω μια (εκτεταμένη) αναδρομή - με τη βοήθεια παλιότερων αναρτήσεων σε αυτό εδώ το ιστολόγιο - στα τρία χρόνια του κόμματος που από σήμερα αποτελεί τον μικρό κυβερνητικό εταίρο.

11/2/'12 - "Ωχ, το μάτι (του κυκλώνα)": Το "μνημόνιο Παπαδήμου" πρόκειται να ψηφιστεί από ΝΔ-Πασόκ με όρους κομματικής πειθαρχίας. Τα 2 τότε μεγάλα κόμματα αποχαιρετούν την πολυσυλλεκτικότητα και τα μεγάλα ποσοστά - μεταξύ των διαγραφέντων της ΝΔ ήταν και ο πυρήνας των μετέπειτα ΑνΕλ. Το Πασόκ δεν συνήλθε (και εγένετο ΣύΡιζΑ). Η ΝΔ μερικώς επανήλθε, αλλά με πληγές που δεν κλείνουν και τις περιέγραφα τότε ως "λαϊκο- και ακροδεξιά".

19/3/'12 - "WIND of change": Με τον όρο σκληροδεξιά περιγράφω το νέο κόμμα των Ανεξάρτητων Ελλήνων, οι οποίοι - σε αντίθεση με προγενέστερα κόμματα-αποθήκες δυσαρεστημένων - "θα μπορούσαν [...] να αποτελέσουν την αρχή για κάτι δυνατότερο και πλησιέστερο στο λεπενικό Εθνικό Μέτωπο της Γαλλίας".

Στις 7/4/'12 το Economist λέει ότι ο Καμμένος υποστηρίζει τη Ρωσία του Πούτιν ως πιθανό χρηματοδότη της Ελλάδας και φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τον ηγούμενο Εφραίμ ως τον καλύτερο φίλο των Ρώσων στην Ελλάδα.

Στο μεταξύ προκηρύσσονται εκλογές για το Μάιο και ο αρχηγός του ΣύΡιζΑ Τσίπρας κάνει τη δήλωση-σοκ στις 27/4/'12: "Με τον κ. Καμμένο έχουμε πολύ σημαντικές πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές. Οι ιδεολογικές είναι γνωστές και η διαδρομή των χώρων είναι γνωστή. [...] Εάν, όμως, παρόλα αυτά, εμείς, ως Αριστερά, καταθέσουμε την πρότασή μας και χρειαζόμαστε πέντε ψήφους του Καμμένου και έρθει να μας τις δώσει ως ανοχή ή ως στήριξη δε θα τον πετάξουμε, δε θα του πούμε δεν τις θέλουμε".


Μετά τις διπλές εκλογές, ΣύΡιζΑ και ΑνΕλ συνυπάρχουν στην αντιπολίτευση, μαζί με τη νεοναζιστική Χρυσή Αυγή που σε αμφότερες τις αναμετρήσεις πλησιάζει το 7%. Στην ανάρτηση με τίτλο "Τα μάτια σας, 7+7" (28/8/'12) υποστηρίζω ότι ΑνΕλ και Χ.Α. - παρότι σαφώς διακριτοί χώροι - αποτελούν ένα continuum που μπορεί να φούσκωσε με την κρίση αλλά προϋπήρχε, εκδηλωνόταν όποτε έβρισκε ευκαιρία και αποτελεί προϊόν συγκίνησης λόγω ταύτισης κι όχι μόνο λόγω αντίδρασης.

Ένα χρόνο μετά τις εκλογές (και αφού η συγκυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου αποδυναμώνεται μετά την υπόθεση ΕΡΤ και την αποχώρηση ΔημΑρ), ο Τσίπρας παίζει ξύλο με την Frankfurter Allgemeine για χάρη του Καμμένου, πετώντας έξω από συνέντευξη τον δημοσιογράφο Μάρτενς επειδή του προσέβαλε τους ΑνΕλ, αποκαλώντας τους semi-fascist, ημιφασιστικό κόμμα (τέλος Ιουλίου 2013).

Λίγο αργότερα (Σεπτέμβριος 2013) ξεκίνησε η συζήτηση για τη "σοβαρή ακροδεξιά", που τερματίστηκε εν τη γενέσει της μετά τη δολοφονία Φύσσα και τις μαζικές συλλήψεις των ηγετικών στελεχών της Χρυσής Αυγής.


Πριν τις ευρωεκλογές του 2014 έθεσα μεταξύ άλλων το εξής ερώτημα: "Ο full ή semi φασίστας πώς ακριβώς αντιλαμβάνεται την Ευρώπη και τι κοινό έχει με τον, ενδεχομένως ανθέλληνα, ευρωσκεπτικιστή ακροδεξιό;" Ιδιαιτέρως πήρα μια πολύ ενδιαφέρουσα απάντηση από έλληνα θαυμαστή του γαλλικού Εθνικού Μετώπου (Λεπέν), που μου εξηγούσε ότι οι συγκεκριμένοι ευρωσκεπτικιστές δεν είναι ανθέλληνες, αλλά ανοιχτά φιλορώσοι. Οι ΑνΕλ τότε ήταν στα κάτω τους κι έτσι ο ελληνικός συντηρητισμός, κατά το συνομιλητή μου, παρέμενε χωρίς αντιπροσωπευτική πολιτική έκφραση.

Τέλος όταν ο ΣύΡιζΑ πέτυχε να μπλοκάρει την προεδρική εκλογή, συμβάλλοντας στις πρόωρες εκλογές που τελικά κέρδισε με το εντυπωσιακό 36%, η Μαρίν Λεπέν έσπευσε να πει ότι, παρά τις διαφορές (και) της γαλλικής ακροδεξιάς με το ΣύΡιζΑ, εύχεται η Αριστερά να βγει νικήτρια στις ελληνικές εκλογές.


"Παρά τις διαφορές", τι είναι τελικά αυτό που ενώνει;

Η βούληση για φυγή από το μονόδρομο του μνημονίου είναι κοινή και έχει σοβαρό έρεισμα. Στις 12/11/'13 ("Αρβύλες, γόβες, Birkenstock...") έγραψα μεταξύ άλλων: "Τι κι αν ο Σύριζα ή κάποιες συνιστώσες του εκφράζονται λιγότερο πατριωτικά απ' τον Καμμένο στο θέμα της ΠΓΔΜ; Τι κι αν οι Ανεξάρτητοι Έλληνες δεν δηλώνουν ότι θα αγκαλιάσουν τους μετανάστες ή τους γκέη όπως κάνουν οι προοδευτικοί; Αυτά ξεπερνιούνται, μπροστά στο μείζον αφήγημα της κεϋνσιανής μεγέθυνσης, της προστασίας των κεκτημένων, της δουλειάς για περισσότερους και της (έστω φαινομενικής, μερικής) επαναφοράς της "εθνικής κυριαρχίας". Τα παραπάνω στοιχεία ενώνουν Σύριζα και ΑνΕλ, είναι κατανοητά από πολύ κόσμο ("απλό" κόσμο) και μπορούν να συγκινήσουν, ειδικά αν είσαι άνεργος, ζημιωμένος ή απαισιόδοξος και δυσκολεύεσαι να δεις το φως στο τούνελ".

Μεσολάβησε η χρονιά (2014) που θα διώχναμε την τρόικα επειδή θα ερχόταν η ανάπτυξη, άρα (άπαξ και αποτύχαμε) τα παραπάνω ισχύουν στο ακέραιο. Και είναι εύλογο να φέρνουν στην εξουσία το μπλοκ των βασικών "αντιμνημονιακών" δυνάμεων, μετά το εντυπωσιακό φίνις του Καμμένου, που έβαλε τέρμα σε σενάρια "συριζοπόταμου", "συριζοπασοκοπόταμου", "συριζοκουκουέ" ή ακόμη και "συριζονουδού" (όλα τα είχαμε ακούσει). Better the devil you know, ειδικά αν έχει όχι "πέντε [κοινοβουλευτικές] ψήφους" αλλά ολόκληρο 13άρι.

Το ερώτημα που πρέπει κάποια στιγμή να απαντηθεί είναι αν, πέρα από την "κοινωνική σωτηρία" (που, όχι τυχαία, επικαλέστηκαν στις αρχικές δηλώσεις ΣύΡιζΑ και ΑνΕλ πριν μαθευτεί, νυχτιάτικα, η κυβερνητική συνεργασία), υπάρχει και μια παράπλευρη ατζέντα με φόντο τους διεθνείς συσχετισμούς.

Εκλογές 2015

Βασική εισαγωγική παρατήρηση: Τις προβλέψεις μην τις χρησιμοποιήσετε για να παίξετε στοίχημα - συνήθως πέφτω έξω. Δεν έχει όμως μόνο προγνωστικά το κείμενο.


Μια πρόβλεψη για την Κυριακή

- Ο ΣύΡιζΑ θα είναι αυτοδύναμος και κοντά στο 35%.
- Η ΝΔ δεν θα φτάσει το (κάποτε) ιστορικό χαμηλό του 33% που την άφησε ο Καραμανλής.
- Θα μπουν άλλα 4 κόμματα στη Βουλή ενώ θα μείνουν οριακά εκτός ο Καμμένος και ο ΓΑΠ.


Η μεγάλη εικόνα

- Ο ΣύΡιζΑ είναι η νέα κεντροαριστερά στο μυαλό των περισσότερων. (Χαρακτηριστικό το κάτωθι γράφημα από την πρόσφατη δημοσκόπηση της GPO.) Οι υποστηρικτές του κατά κύριο λόγο περιμένουν ένα νέο ΠαΣόΚ. Λίγη εθνική περηφάνεια, λίγο βόλεμα στο Δημόσιο, λίγο πληθωριστικό χρήμα στην αγορά, λίγες ιστορικές αναφορές σε προοδευτικότητα και δημοκρατικά τόξα, λίγο "σοσιαλισμό της Νέας Ιωνίας" (με Ορθοδοξία, "πολυδιάστατη" εξωτερική πολιτική και "ανάδελφο" πατριωτισμό), λίγη αντικαπιταλιστική ρητορεία για τα ατίθασα νιάτα. Στην καλύτερη περίπτωση, και λίγες θεσμικές αλλαγές ή/και συμβολικά χτυπήματα κατά του καπιταλισμού.

- Η ΝΔ ακόμη και με την ήττα μένει όρθια, μόνη αυτή από τον παλιό δικομματισμό. Με αποδυναμωμένους σε σχέση με το 2012 τους ΑνΕλ αλλά και με το "κέντρο" στη γνωστή προβληματική του κατάσταση, έχει πεδίο ανάπτυξης μετεκλογικά, αφού περάσει την αναμενόμενη περίοδο προβληματισμού ως προς την ηγεσία και τον ιδεολογικό προσανατολισμό (προβληματισμό που θα έλθει και θα παρέλθει, όπως η γρίππη).

- Η πλειοψηφία του ΣύΡιζΑ δεν θα είναι άνετη. Η αυτοδυναμία θα είναι οριακή. (Αν διαψευστώ και δεν είναι αυτοδύναμος, θα συνεργαστεί μάλλον με τον Καμμένο, οπότε περίπου το ίδιο θα είναι.) Για πρώτη φορά θα έχουμε κυβέρνηση που θα αντιστοιχεί σε λίγο παραπάνω από το 1/3 της λαϊκής ψήφου. Θεωρητικά όμως θα έχει ορίζοντα 4ετίας μια και δεν μεσολαβούν προεδρικές εκλογές ή άλλες ψηφο-φθόρες αναμετρήσεις μέχρι το Μάιο του 2019 (τοπικές και ευρωπαϊκές εκλογές).

- Με 27% ανεργία και διαρκή οικονομική ύφεση μετά το 2008, η ελληνική κρίση είναι θηριώδης, χειρότερη ίσως και από την αμερικανική μεταξύ 1929 και Πολέμου. Αυτό είναι άρρωστο. Ας μην παραξενευόμαστε που κερδίζει πολιτικά όποιος υπόσχεται "ανάπτυξη διά της απασχόλησης", όπως ο Τσίπρας στη ΔΕΘ 2014 - μετά την οποία, τα ποσοστά του πήραν τον ανήφορο. Κι ας είναι παιδαριώδες* το πρόγραμμα, όπως άλλωστε όλα τα προεκλογικά προγράμματα όσων κέρδισαν εκλογές στο πρόσφατο (αλλά και απώτερο) παρελθόν.  

*Παιδαριώδες, διότι αν λάβουμε υπόψη και την περίφημη παρουσίαση του Λονδίνου, το οικονομικό επιτελείο του ΣύΡιζΑ έβαλε σε ένα καλάθι όλα τα προϊόντα του (οικονομολογικού) μπαχτσέ. Δηλαδή:

• Ισοσκελισμένο προϋπολογισμό από τη μια, αλλά ταυτόχρονα ρουσβελτιανό νιου-ντήλ, δηλαδή κεϋνσιανή πολιτική με ελλείμματα για να τονωθεί η ανάπτυξη.
• Ψηλότερα μεροκάματα, περισσότερες δημόσιες δαπάνες, επαναπροσλήψεις δημοσίου, κρατικοποιήσεις, νομιμοποίηση μεταναστών, με αντιστάθμισμα την "πάταξη διαφθοράς και φοροδιαφυγής" (βεβαίως) και ελαφρύνσεις στα κερατιάτικα των τόκων - μακάρι να έπεφτε η ανεργία με όλα αυτά, αλλά πώς, και με τι ζημιά; 

Η πολύ μεγάλη εικόνα

-  Ο ΣύΡιζΑ μπορεί να ελιχθεί στην Ευρώπη. Θυμίζω ότι ο Τσίπρας (σε αντίθεση με τους ευρωσκεπτικιστές) είχε σπεύσει να υποστηρίξει το δικαίωμα του Juncker για διεκδίκηση της προεδρίας της Κομισιόν, καθώς η πολιτική του ομάδα είχε πρωτεύσει στις ευρωεκλογές. Αυτό δεν αρκεί για να προδικάσει τη μελλοντική στάση στα θέματα του εθνικού χρέους κ.λπ. - ούτε δίνει στην ευρωπαϊκή Αριστερά ή στην Ελλάδα ειδικό βάρος μεγαλύτερο από αυτό που πραγματικά έχουν. Δείχνει όμως ότι υπάρχει έδαφος για ρεάλ-πολιτίκ (ή kolotoumba όπως τη λένε πλέον και στην Εσπερία).

- Η Ε.Ε. τα τελευταία χρόνια κινείται απελπιστικά (και) αργά. Η Κομισιόν του Juncker δεν μπορεί να υποσχεθεί παρά μόνο ένα πρόγραμμα επενδύσεων που προβλέπει συντελεστή μόχλευσης 15, δηλαδή "μόλις" 21 δισ. € δημόσιο χρήμα που ελπίζεται ότι θα κινητοποιήσει σύνολο επενδύσεων 315 δισ. €. Virtual money. Τα δε Eurogroup & Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπόκεινται στις γνωστές ισορροπίες μεταξύ εθνικών κρατών και θα τείνουν να αναβάλουν διαρκώς τη λήψη αποφάσεων μέχρι να περάσει ο εκάστοτε επόμενος σκόπελος: εθνικές εκλογές στη Βρετανία και Ισπανία φέτος, σε Γαλλία και Γερμανία το 2017, στην Ιταλία οποτεδήποτε, συν το βρετανικό δημοψήφισμα ενδιαμέσως. Επιπροσθέτως, υπάρχουν και τα απρόβλεπτα διεθνή: Ρωσία-ενεργειακά-νομισματικά-Ισλάμ κ.λπ. Ναι μεν σε ομοσπονδιακό ευρωπαϊκό επίπεδο είναι ακόμα ανίσχυροι οι ευρωσκεπτικιστές (και θα παραμείνουν, ακόμη κι αν απροκάλυπτα υιοθετήσουν ως κέντρο αναφοράς τη Ρωσία και δη τον Πούτιν, όπως έχει ήδη κάνει η κυρία Λεπέν), ωστόσο χωρίς κάποιες από τις μεγάλες χώρες η Ε.Ε. δεν είναι αρκούντως ενωμένη και έτσι χάνει το βασικό της θεωρητικό πλεονέκτημα, που είναι η δυνατότητα ενός υπερεθνικού οργανισμού να στέκεται καλύτερα απέναντι στο διεθνή ανταγωνισμό.

Αν στο συμβολικό (έστω) επίπεδο η νέα ελληνική κυβέρνηση αποπειραθεί να συντάξει ένα πρόγραμμα για το τι θέλει από την Ε.Ε./Ευρωζώνη, όχι μόνο για το χρέος αλλά και σε άλλα θέματα (π.χ. Σένγκεν, "ενιαίο φορολογικό χώρο") - αντί να το παραλάβει ως όρο από τους δανειστές - θα είναι χρήσιμο και ως contingency (εφεδρεία) απέναντι σε πιθανούς κλυδωνισμούς, που θα είναι εκτός του ελέγχου της (με το συμπάθιο) μικρής μας χώρας.

Το ξέρω ότι θα ήταν καλό να είχαμε τέτοια προγράμματα προεκλογικά, ώστε να τα συγκρίνουμε πριν ψηφίσουμε. Και με ενοχλεί που για μια ακόμη φορά δεν έγινε αυτό. Μπορούμε έστω να τα συζητήσουμε ανοιχτά, μετεκλογικά και με επιχειρήματα; Θα ήταν χρησιμότερο αυτό, από το να αναλωνόμαστε σε ανούσια διλήμματα τύπου "ευρώ ή δραχμή" ή "εντός ή εκτός Ε.Ε.".

Τι θέλω να ξεχάσω από την προεκλογική εκστρατεία (γραμμένο Πέμπτη 22/1)

- Τον παραλογισμό ορισμένων επιχειρημάτων των (νεο- ή κρυφο-) Συριζαίων, τύπου "να στηρίξουμε ΣύΡιζΑ για να δούμε πόσο χάλια είναι" ή "γιατί αποκλείεται να κάνει αυτά που λέει" ή "γιατί θα νικήσει ούτως ή άλλως"
- Την υιοθέτηση αυτών των επιχειρημάτων ακόμη και από συμπολίτες, που οι επαγγελματικές τους δραστηριότητες είναι, δυστυχώς, στοχοποιημένες από τη ρητορική του ΣύΡιζΑ
- Την αποτυχία της ΝΔ (α) να δείξει ενσυναίσθηση απέναντι στα κοινωνικά ζητήματα των τελευταίων ετών και (β) να φέρει στη συζήτηση άλλα ζητήματα πλην της οικονομίας
- Την απουσία έστω αυτού του ηλίθια σχεδιασμένου debate μεταξύ πολιτικών αρχηγών, που υπήρχε παλιότερα - ακόμη και ως beauty contest είχε την αξία του
- Το χάλι του "κέντρου" (τα είπαμε και νωρίτερα)
- Την ταφόπλακα που όλοι θέλουν να βάλουν σε αναλογικότερο και δικαιότερο εκλογικό σύστημα (αυτό κι αν το έχουμε πει πολλάκις)
- Την υποψία ότι κάποιοι σκέφτονται και δεύτερες εκλογές α-λα 2012

Al sikini vur duvara (μερικές μάταιες σκέψεις)

Προς τους επικεφαλής των τριών μικρομεσαίων σχηματισμών του "κέντρου":

Καταφέρατε να αφήσετε να κάνουν παιχνίδι μια δεξιά του 25% (που θα θεωρεί επιτυχία το να φτάσει ο Σαμαράς στο ποσοστό του Καραμανλή το 2009, το 33%, ιστορικό χαμηλό τότε) και μια αριστερά ομοίως του 25% (εκ των οποίων οι περισσότεροι καινούργιοι ψηφοφόροι της λόγω Τσίπρα και κρίσης).

Αν ήσασταν ενωμένοι θα τους πλησιάζατε. Θα ήσασταν υπολογίσιμος παράγοντας. Αν κατεβάζατε συνεκτικό πρόγραμμα με δυνατά στελέχη - πράγμα θεωρητικά εφικτό - θα υπήρχαν σοβαρές πιθανότητες να σας ψηφίσει ο πολίτης που,

(α) δεν πείθεται από τη σοβαρότητα της συριζαϊκής παιδικής χαράς (ή που φρίττει στο ενδεχόμενο λαϊκού μετώπου με ΚΚΕ-Ανταρσύα), και ταυτόχρονα,

(β) δεν βλέπει καμία δυνατότητα άσκησης αποτελεσματικής πολιτικής από τη Νέα Δημοκρατία (που αν χάσει θα ζήσει πάλι τις γνωστές ιστορίες διεκδίκησης ηγεσίας μεταξύ λαϊκοδεξιών, καραμανλικών και φιλελεύθερων, βαρεθήκαμε πια).

Μπορούσατε να είστε ενωμένοι. Οι διαφορές μεταξύ σας είναι μικρότερες από αυτές που υπάρχουν στο εσωτερικό του Σύριζα ή της ΝΔ.

Τώρα παλεύετε να περάσει ο καθένας σας το 3%, ίσως και να τα καταφέρετε. Μπορεί να έχει ο καθένας σας 10 με 15 βουλευτές και να κάνει το μνηστήρα σε κάποιον από τους 2 που δεν θα βγει αυτοδύναμος (αν και προβλέπω μάλλον αυτοδυναμία για το νικητή). Μπορεί ακόμη και να πάρει ο ένας σας την τρίτη διερευνητική εντολή, αν ξεπεράσει τη Χρυσή Αυγή και το ΚΚΕ.

Δεν θα 'ναι όμως το ίδιο, με αυτό που θα μπορούσατε, αν ήσασταν μια ενιαία δύναμη με 10 ή 15%, όπου πραγματικά θα χειριζόσασταν την (βέβαιη) τρίτη εντολή με όρους πολιτικής πρότασης και όχι τσόντας.

Ο καθένας σας έχει τα δίκια του και τα επιχειρήματά του.

Και ο ΓΑΠ που πήρε δυσάρεστες αποφάσεις για να μη σταματήσουν να "τρέχουν" μισθοί δημοσίου και συντάξεις.

Και ο Βενιζέλος που βγήκε μπροστά με το PSI όταν δεν έβγαινε το πρώτο μνημόνιο.

Και ο Σταύρος που εκφράζει την επιθυμία, έστω μερικής, ανανέωσης του πολιτικού προσωπικού.

Έχετε και πολλά, περισσότερα άδικα και μειονεκτήματα κι ο καθένας και τα κόμματά σας, αλλά ποιος δεν έχει;

Μακάρι να σας στηρίξουν όσο το δυνατόν περισσότεροι. Σε σχέση με τον παλιό δικομματισμό (και τους κατά καιρούς αποτυχημένους διάττοντες του "κέντρου") τουλάχιστον τώρα έχουμε περισσότερες επιλογές μεταξύ κομμάτων με σοβαρό ενδεχόμενο εκπροσώπησης. Κάτι είναι κι αυτό.

Εύχομαι όμως την "επόμενη μέρα" να μην αναλωθείτε ΜΟΝΟ στο ποιος - βάσει ποσοστών και άλλων παραγόντων ισχύος - θα είναι ο κυρίαρχος του χώρου, ούτε ΜΟΝΟ στο ποιος θα φθαρεί βάζοντας πλάτη (στη διακυβέρνηση) και ποιος θα γλιτώσει κάνοντας την πάπια (και την ανέξοδη αντιπολίτευση), αλλά ΚΑΙ στο πώς θα συνεννοηθείτε, όπως - μάταια ίσως - συνεχίζω να ελπίζω.

Περιληπτικός (και ατελής) απολογισμός

Το 2014 ήταν μια γεμάτη χρονιά. Κάνω τον απολογισμό τώρα, σε αντίθεση με πολλούς (π.χ. σε δημοφιλή μέσα κοινωνικής δικτύωσης) που "βιάστηκαν" και τον έκαναν από τα μέσα Δεκεμβρίου, λες και ήταν περιοδικά που βιάζονταν να κλείσουν την ύλη του εορταστικού τεύχους. Anyway. Έτσι κι αλλιώς, πάντα κάτι ξεχνάμε όταν κάνουμε αναδρομές - είμαι σίγουρος ότι κι εμένα θα μου συμβεί εδώ.

Στα θετικά ξεχωρίζω:
- Μια νέα επαγγελματική συνεργασία που ξεκίνησε, και που ελπίζω να έχει συνέχεια.
- Την αλλαγή αυτοκινήτου, καθώς μετά από 17 χρόνια είχε έρθει η ώρα της απόσυρσης για το παλιό.
- Την επιμονή μου στην εκμάθηση μιας ακόμη ξένης γλώσσας.
- Το όμορφο τρίτο τρίμηνο του έτους, συμπεριλαμβανομένων των διακοπών, που πέρασα περίφημα με οικογένεια και φίλους.

Στα αρνητικά μπαίνουν διάφορα μεμονωμένα γεγονότα, κυρίως για το στρες που προκάλεσαν, ωστόσο όλα τους φαίνεται ότι ανήκουν στην κατηγορία αυτών που δεν σε σκοτώνουν, αλλά σε κάνουν πιο δυνατό. Δεν έλειψαν απώλειες αγαπημένων ή απλά συμπαθών ανθρώπων, σε κάποιες περιπτώσεις αναμενόμενες, σε άλλες ξαφνικές, πάντα όμως δυσάρεστες.

Στη διεθνή σκηνή νομίζω ότι η προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία (μια χαψιά) ήταν το ένα γεγονός που θα επέλεγα ως χαρακτηριστικότερο.

Στο παρόν ιστολόγιο, τέλος, μία από τις αναρτήσεις του 2014 φιγουράρει ανάμεσα στις 10 δημοφιλέστερες της 10ετούς σχεδόν ιστορίας του. Θα τη βρείτε εδώ: http://yankogohome.blogspot.gr/2014/03/blog-post.html.

Εύχομαι σε όλους μας η καινούργια χρονιά να μείνει αξιομνημόνευτη για περισσότερους θετικούς λόγους απ' ό,τι αρνητικούς.

Πέντε ελληνικές στιγμές στη Δανία του βορρά

Το δανέζικο Ρίο-Αντίρριο

Το στενότερο σημείο εισόδου στη Βαλτική θάλασσα είναι το λεγόμενο στενό της Σούνδης, ανάμεσα στην Κοπεγχάγη και το Μάλμε. Με την κατασκευή της καλωδιωτής γέφυρας, που εγκαινιάστηκε το 2000, μάθαμε το σκανδιναβικό όνομα Øresund. Το πρόθεμα øre σημαίνει αφενός βοτσαλωτή ακτή, αφετέρου το ένα εκατοστό (σεντ) της δανέζικης κορώνας. Τίποτα δεν είναι τυχαίο: στο στενό αυτό, η διέλευση στοίχιζε. Ο θρύλος λέει ότι ο βασιλιάς, από το κάστρο του Χέλσινγκερ (πρόκειται για την Ελσινόρη του Άμλετ), σταματούσε τους παραβάτες - τους πειρατές και λοιπούς "δεν πληρώνω" της εποχής - ρίχνοντας κανονιές εκφοβισμού μπροστά στα πλοία τους, και χρεώνοντάς τους ως πρόστιμο το κόστος της κανονιάς (επιπλέον του τέλους διέλευσης). Σήμερα, που η γέφυρα έχει μετατρέψει το Μάλμε σε προάστιο της Κοπεγχάγης (6 στάσεις απέχουν τα δύο κέντρα με τον προαστιακό, διαδρομή λιγότερο από μία ώρα), το Χέλσινγκερ κρατά ένα μέρος της κυκλοφορίας του άλλοτε πολυσύχναστου φέρυ, και ταυτόχρονα έχει φροντίσει να παραμείνει ελκυστικό, φιλοξενώντας (πέρα από το σαιξπηρικό παλάτι) ένα εξαιρετικό ναυτικό μουσείο και πολιτιστικό κέντρο στο χώρο του παλιού ναυπηγείου.

 

 

Ja sou, ti kanis?

Η Σάμος, εκτός από τόπος καταγωγής μου, είναι από τα πιο αγαπημένα νησιά των δανών. Δεν ξέρω αν αυτό σχετίζεται με το ότι η τοπική σημαία, κατά την περίοδο αυτονομίας της νήσου (1834-1912), έμοιαζε με κράμα της ελληνικής και της δανικής. Σε ένα από τα κεντρικότερα σημεία της Κοπεγχάγης πάντως (κοντά στον καθεδρικό), η Σάμος τιμάται με ομώνυμο εστιατόριο, στο οποίο βρήκαμε συμπαθητικό φαγητό σε λογικές τιμές, τζατζίκι απαραιτήτως σε όλα τα πιάτα και - τέλος - τις εικονιζόμενες χαρτοπετσέτες-έκπληξη, χάρη στις οποίες ο επισκέπτης μπορεί να μάθει τσάτρα-πάτρα ελληνικά ώστε να μπορεί να τα βγάλει πέρα αν ποτέ επισκεφθεί τη χώρα μας, έστω περιορισμένος σε λεξιλόγιο τύπου γκρηκ καμάκι (π.χ. "ena uso parakalo").

  

Η μοναρχική μου αγάπη

Θολή η εικόνα, όσο και η συλλογική μνήμη, χαρακτηριστική όμως η χωρίστρα. Σε ένα από τα πάμπολλα ανάκτορα του "αρχαιότερου ευρωπαϊκού βασιλείου", στο Αμαλίενμπορ συγκεκριμένα, υπάρχει μία ολόκληρη αίθουσα αφιερωμένη στο γάμο της Άννας-Μαρίας, αδελφής της νυν δανέζας βασίλισσας, με τον εικονιζόμενο κύριο - τον τότε βασιλέα Κωνσταντίνο (επίσης προερχόμενο από δανικό βασιλικό οίκο). Η οθόνη που βλέπουμε προβάλλει το επίσημο φιλμ του 1964, με πλάνα από τους γάμους. Στο εξαιρετικής ποιότητας φιλμ - το οποίο πληροφορούμαστε ότι ήταν το πλέον προβεβλημένο στην Κοπεγχάγη εκείνη τη χρονιά - εμφανίζεται μεταξύ άλλων η βασιλική θαλαμηγός να διασχίζει τη διώρυγα της Κορίνθου, ενώ κατά τον κατάπλου στην υποδοχή ξεχωρίζει ως πρώτο μπόι ο τότε πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου. Ένα χρόνο αργότερα, οι σχέσεις βασιλιά-πρωθυπουργού έπαψαν να χαρακτηρίζονται από τις τυπικές αβρότητες: η βασιλευομένη δημοκρατία της Ελλάδας μπήκε σε κρίση, από την οποία δεν βγήκε ποτέ, μέχρι που καταργήθηκε από το πολιτειακό δημοψήφισμα του 1974.

Ημών γαρ το πολίτευμα

Όποιες αλλαγές κι αν επέρχονται στα κοσμικά καθεστώτα, οι πιστοί χριστιανοί προσβλέπουν στο αληθινό πολίτευμα, που κατά τον Απόστολο Παύλο "υπάρχει (μόνο) στους ουρανούς", όπως μαθαίνουμε διαβάζοντας την ελληνική επιγραφή στο κτίριο της Λουθηρανικής Επισκοπής Κοπεγχάγης - στο 11 της οδού Nørregade, απέναντι από τον καθεδρικό ναό της Παναγίας. Η επιστολή αυτή του Παύλου είχε σταλεί στους κατοίκους της βορειοελλαδικής πόλης των Φιλίππων (προς Φιλιππησίους, γ' 20).

















Όλα σε θυμίζουν

Πολύ πριν μιλήσει ο εγγονός του Γεωργίου Παπανδρέου για τη "Δανία του νότου", η Σκανδιναβία είχε ήδη συνδεθεί άρρηκτα με τη συγκεκριμένη πολιτική οικογένεια και τον ευρύτερο πολιτικό χώρο. Μπορεί οι κύριες αντιστασιακές δραστηριότητες του Ανδρέα (π.χ. ΠΑΚ) να διεξάγονταν απέναντι στη Σουηδία, όμως και η Δανία έχει το δικό της μερίδιο "φιλοξενίας" ελλήνων αντιδικτατορικών. Θύμα του ελληνικού παρακράτους θεωρείται, για παράδειγμα, ο άλλοτε υπάλληλος της ελληνικής πρεσβείας στην Κοπεγχάγη, Μαυρογένης, που βρέθηκε δολοφονημένος σε ένα δάσος κοντά στη δανική πρωτεύουσα το 1968. Ενδιαφέρουσα σύμπτωση λοιπόν, όταν - μία μέρα μετά την ίδρυση του νέου κόμματος του ΓΑΠ - στο Χέλσινγκερ είδαμε μια αφίσα για το μουσικό έργο που ταυτίστηκε στο παρελθόν με τις κομματικές εκδηλώσεις του ανδρεοπαπανδρεϊκού Πασόκ.

 

Λίγα ψίχουλα γυρεύουν

Την άσκηση μπορεί να την κάνει ο καθένας. Ένα Excel χρειάζεται. Ας υποθέσουμε ότι:

- τα δύο πρώτα κόμματα παίρνουν 32% και 30% αντιστοίχως

- το τρίτο και το τέταρτο κόμμα (ας υποθέσουμε ότι θα είναι οι ακραίοι Χ.Α. και ΚΚΕ που συνήθως* δεν συνεργάζονται με άλλους) παίρνουν από 4,5% έκαστο

Αυτά από μόνα τους, δεν αρκούν για να καταλάβουμε αν θα βγει αυτοδύναμος ο νικητής.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, αυτό θα εξαρτηθεί κυρίως από την επίδοση των τριών κύριων κομμάτων του μεσαίου (σόρρυ) χώρου.

Αν Πασόκ, Ποτάμι και Κίνημα μείνουν στο 2,9% (και δεν εκπροσωπηθεί κανείς άλλος στη Βουλή, πλην των 4 που προαναφέραμε), τότε το 32% δίνει 163 έδρες, δηλαδή άνετη αυτοδυναμία.

Αν και οι τρεις "κεντρώοι" πάρουν 3,1%, τότε οι έδρες κατανέμονται ως ακολούθως:

- Ο νικητής παίρνει 149
- Ο δεύτερος, 93
- Χ.Α. και ΚΚΕ από 14
- Πασόκ, Ποτάμι και Κίνημα από 10

Και στη μια, και στην άλλη περίπτωση, κυβέρνηση μπορεί να σχηματιστεί, με πιθανότερο πρωθυπουργό το Σαμαρά ή τον Τσίπρα. Η μόνη διαφορά είναι ότι στη δεύτερη περίπτωση δεν θα είναι "αυτοδύναμη" και θα χρειαστεί τη στήριξη τουλάχιστον ενός από τους ενδιάμεσους.

Και στη μια, και στην άλλη περίπτωση, η κυβέρνηση θα έχει απέναντί της περίπου τα 2/3 των ψηφοφόρων, ίσως για πρώτη φορά στα μεταπολιτευτικά χρονικά. Το μπόνους των 50 εδρών, όσο θα υπάρχει, νοθεύει την εκπροσώπηση δίνοντας κίνητρο στη διατήρηση του διπολισμού. Οι "κεντρώοι", αντί να αξιοποιήσουν τα κοινά τους σημεία φτιάχνοντας έναν κοινό τρίτο πόλο, για τον οποίο όπως φάνηκε και στις τοπικές εκλογές υπάρχει έδαφος, προτιμούν να διατηρούν μαγαζάκια σε μέγεθος τσόντας για να πάρουν ψίχουλα εξουσίας συμμαχώντας είτε με τον ένα είτε με τον άλλο front-runner - κατά προτίμηση κρατώντας ανοιχτές τόσο τη δεξιά όσο και την αριστερή πόρτα.

*Ωστόσο, μια συμμαχία Σύριζα-ΚΚΕ δεν θα ήταν ανήκουστη (δείτε και εδώ), ενώ ΝΔ-Χ.Α. είναι επιστημονική φαντασία. Επίσης, ο "αντιμνημονιακός" ενδιάμεσος Αν.Ελ., αν τυχόν ξαναμπεί στη Βουλή, είναι σαφές σε τίνος στρατόπεδο θα ενταχθεί. Να ένα πλεονέκτημα του Σύριζα, πέραν του προβαδίσματος στις δημοσκοπήσεις. 

Ανάλωση, ανακύκλωση και ο τρίτος δρόμος

Η ιδέα της επιστροφής ενός ηγέτη με στόχο τη δικαίωση είναι παμπάλαιη. Λέγεται ότι είναι σωστό να έχει ο καθένας μια δεύτερη ευκαιρία. Στο Πιστεύω, ο Κύριος μνημονεύεται ως "πάλιν ερχόμενος μετά δόξης". Όσο κι αν στο παιδικό παιχνίδι (και στο κάθε παιχνίδι) οι καλοί τρόποι επιβάλλουν να μάθουμε (και) να χάνουμε, η ήττα δεν αντέχεται για πάντα. Ελπίζουμε στην εκδίκηση - στην επιστροφή, για να το πούμε πιο ανώδυνα. Πολλώ δε μάλλον αν πρόκειται για επιστροφή στη γλυκιά εξουσία.

Για τους ηγέτες που εκτίθενται στη βάσανο των εκλογών, υπάρχει ένα τέχνασμα που το έχουμε δει ουκ ολίγες φορές. Αποχωρούν όταν τα πράγματα - με δική τους συνευθύνη - αρχίζουν να χειροτερεύουν. Μετά από την καταστροφή, επανέρχονται. Συνήθως, παρέα με μια αφήγηση που διευκολύνει τους υποστηρικτές τους, εθελοτυφλώντας (εξαιρούνται οι χρήσιμοι ηλίθιοι), να βρουν μια καλή δικαιολογία για να τους ψηφίσουν.

Η Ελλάδα το είδε αυτό το έργο το 1920 με τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που βλέποντας το στρατιωτικό και διπλωματικό αδιέξοδο προκήρυξε πρόωρες εκλογές, άφησε τους αντιπάλους του (και νικητές της αναμέτρησης) να χάσουν τον πόλεμο και επανήλθε μετά δόξης στην κατεστραμμένη Ελλάδα - και την υπερχρέωσε.

Το είδε με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή που έφυγε το 1963 αφήνοντας τα ακραία στοιχεία της παράταξής του να επιβάλουν την ατζέντα τους σε Ελλάδα και Κύπρο. Επανήλθε και αυτός μετά δόξης μετά από 2 δικτατορίες και την κυπριακή τραγωδία. Άφησε κι αυτός προβλήματα στην οικονομία φεύγοντας.

Το είδε με τον Ανδρέα Παπανδρέου που έκανε comeback σε τέσσερα μόλις χρόνια από τα σκάνδαλα που τον έριξαν. Με τον Αντώνη Σαμαρά, που το 2004 έμοιαζε ξοφλημένος και το 2012 σχημάτισε την πρώτη πραγματική κυβέρνηση συνεργασίας των τελευταίων 60 χρόνων, περίπου σαν να μην είχε συμβεί τίποτα (ούτε τα μακεδονικά νούμερα ούτε η λυσσαλέα αντίθεσή του στα μέτρα δανεισμού της Ελλάδας). Πάει να το δει με το Γιώργο Παπανδρέου και τον Κώστα Καραμανλή, που λέγεται ότι σχεδιάζουν κι εκείνοι τα δικά τους comeback, συνοδευόμενα από τις αντίστοιχες αφηγήσεις - έγραψα πρόσφατα για αυτή του ΓΑΠ και "χρωστάω" ακόμη την αντίστοιχη της Ραφήνας. (Και οι παραπάνω, ανεξαιρέτως, τεράστια προβλήματα άφησαν/αφήνουν φεύγοντας στην οικονομία. Φαίνεται είναι ίδιον των μεγάλων ηγετών.)

Πριν καμιά δεκαριά χρόνια ένας συνομιλητής μου παθιασμένα καταφερόταν κατά των πρωθυπουργών "μιας χρήσης" όπως ο Κώστας Σημίτης. Δεν ήταν καθόλου ηλίθιος, ήξερε τι έλεγε και είχε επιχειρήματα (στα οποία υπάρχει και αντίλογος - δεν είναι της παρούσης). Δεν θέλω όμως να θεωρώ ως αναπόδραστη μοίρα μας την εναλλαγή ανάμεσα σε "σωτήρες" (συγκεκριμένων πολιτικών οικογενειών κατά κανόνα) με αλληλοαντικρουόμενες - αλλά τελικά συμπληρωματικές - "αφηγήσεις" και καταστροφές. Ανάμεσα στην ανάλωση και την ανακύκλωση θα έπρεπε να υπάρχει ένας τρίτος δρόμος.

Μαγ(κ)ικές λύσεις

Από τον Ιανουάριο η κεντροδεξιά (όπως και η κεντροαριστερά) μιλούσε με αρκετή σιγουριά για το τέλος της τρόικας. Αυτό δεν ήρθε. Δεν νομίζω ότι είναι παράλογο που διεθνώς δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στην οικονομία μας. Ούτε κι εμείς οι ίδιοι έχουμε. Τα αδιέξοδα είναι εμφανή:
- Η ανεργία παραμένει γύρω στο 25%-27%. Η αντιμετώπισή της γίνεται με επιδοματικές κυρίως προσεγγίσεις.
- Το Δημόσιο δεν μπορεί να δώσει απευθείας απασχόληση και με το ζόρι διατηρεί τις θέσεις εργασίας που ήδη υπάρχουν.
- Η αυξημένη φορολόγηση και κυρίως η διαρκής αβεβαιότητα για τυχόν μελλοντικές επιβαρύνσεις φρενάρει κάθε διάθεση επένδυσης σε όλα τα επίπεδα.
- Ο πληθυσμός μας μειώνεται, όχι μόνο λόγω της υπογεννητικότητας αλλά και γιατί φεύγουν στο εξωτερικό, είτε παλιότεροι μετανάστες είτε έλληνες ως νέα διασπορά.
- Η Ελλάδα είναι μέλος μιας ευρωπαϊκής οικογένειας που και αυτή συνολικά δεν πάει ιδιαίτερα καλά, με αυξανόμενη πιθανότητα πρώτα η Βρετανία και αργότερα η Γαλλία (με διαφορετικό τρόπο, μια και διαφέρει ο τρόπος πρόσδεσής τους στην ΕΕ) να ασκήσουν σημαντικές "φυγόκεντρες" δυνάμεις έναντι του γερμανικού πυρήνα, ήδη μέσα στη δεκαετία που διανύουμε.

Μόνο αναμφισβήτητα θετικό στοιχείο είναι οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί του ελληνικού δημοσίου. Για μια υπερχρεωμένη χώρα αυτό είναι μια καλή αρχή - ή μάλλον μια στοιχειώδης προϋπόθεση για τη μελλοντική πορεία. Φαίνεται όμως ότι όσο δεν αλλάζει ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω 5 σημεία αδιεξόδου, η σταθερότητα ταυτίζεται με τέλμα. Something has to give. "Πειράζοντας" τον ένα παράγοντα χαλάνε οι υπόλοιποι. Τις θυσίες δεν τις γλιτώνουμε.

• Είτε θα διώξουμε κι άλλο κόσμο στο εξωτερικό (για να επαρκέσει η όποια πίτα για τους υπόλοιπους), α-λα πρώην ανατολική Ευρώπη - δεν είναι κι εύκολο, "το εξωτερικό" δεν είναι πια τόσο φιλόξενο.
• Είτε θα θυσιάσουμε το πρωτογενές πλεόνασμα για να γίνουν στοχευμένες κρατικές επενδύσεις ή/και φορολογικές ελαφρύνσεις για ιδιώτες (όχι απαραίτητα ξένους και μεγάλους) που επενδύουν, με στόχο αφενός την απασχόληση, αφετέρου να βελτιωθεί (ή να σταματήσει να χειροτερεύει) η ποιότητα ζωής.
• Είτε θα συμπιέσουμε κι άλλο τα εισοδήματα (εν μέρει με "οριζόντια μέτρα" και με κάποιες αλλαγές δομών) ώστε να υποτιμηθούμε λίγο ακόμη εσωτερικά, ελπίζοντας ότι θα μειωθεί λίγο ακόμη η ανεργία.
• Είτε, τέλος, θα ενισχύσουμε τα εναλλακτικά / συμπληρωματικά περιβάλλοντα στα οποία ήδη κινούμαστε (ναυτιλία/Κίνα, ομογένεια, ορθοδοξία, πολιτιστική/τουριστική κληρονομιά κ.ά. συγκριτικά μας πλεονεκτήματα) με σκοπό να μειώσουμε κάπως - ως στοιχειώδη κίνηση αυτοσυντήρησης - την ταύτισή μας με την "οικογένεια".

Κι επειδή λένε ότι δεν πρέπει να βάζεις όλα τα αυγά στο ίδιο καλάθι, η λογική επιτάσσει να εξετάσεις ένα συνδυασμό των παραπάνω. Ή κάποιων από τα παραπάνω - που το καθένα τους έχει ένα ιδιαίτερο ρίσκο, πέρα από το διαρκές ενδεχόμενο λανθασμένων επιλογών ή/και κακών συγκυριών.

• Τον πόνο ψυχής, την πίεση στον κοινωνικό ιστό, το brain drain (μετανάστευση).
• Τα ζόρια από τους δανειστές / προβληματικές χρηματοροές / κίνδυνο στάσης πληρωμών (ελλείμματα).
• Λίγη ακόμη κοινωνική αναταραχή ("μέτρα" λιτότητας ή μεταρρυθμιστικά).
• Τα ζόρια από τους συμμάχους (γεωπολιτικοί "αστερίσκοι").

Κάπως έτσι τα καταλαβαίνω, χωρίς βέβαια να είμαι οικονομολόγος, κοινωνιολόγος, διεθνολόγος, νομικός ή πολιτικός επιστήμονας. Αν δεν συζητηθούν αυτά στο κοντινό μέλλον, πέρα από τα μικρά ή μεγάλα που μπορεί να απασχολούν τον καθένα, δεν μπορούμε να ελπίζουμε σε πολλά. Να δούμε, πόσο σοφότεροι θα γίνουμε τις επόμενες εβδομάδες.

Στην εικόνα, οι Μάγοι, αγγλιστί the Wise Men

 

"Αλέξη προχώρα, άλλαξέ τα όλα"

Φανταστείτε τον Αλέξη Τσίπρα να επιχειρεί να ανοίξει το κόμμα του στον ελληνικό λαό με τη μέθοδο Γιώργου Παπανδρέου.

Την έχω διαβάσει αυτή την κριτική: ότι ακόμη "δεν είναι αρκετά δεμένος" με το Σύριζα ο κόσμος που τον ψήφισε τον Ιούνιο του 2012 και στις τελευταίες ευρωεκλογές. Υπονοείται ότι με ένα πειστικό κλείσιμο του ματιού από ένα ελκυστικότερο Πασόκ, ακόμη κι αν αυτό ήταν εφικτό, θα γύριζε πίσω.

Απάντηση λοιπόν θα μπορούσε να δοθεί με μια διαδικασία άμεσης εκλογής από τη βάση, παρόμοια με αυτή του Πασόκ το 2004. Έκτακτο συνέδριο που θα εγκρίνει την αλλαγή του καταστατικού του Σύριζα, για να επιτρέπει εκλογή από τη βάση, και κατόπιν ψηφοφορία σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με το επιτυχημένο παράδειγμα ΓΑΠ που αργότερα μιμήθηκε και η ΝΔ.

Με μία διαφορά: Στο Σύριζα δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ο Τσίπρας θα ήταν ο μοναδικός υποψήφιος. Ο Λαφαζάνης ή κάποιος άλλος της αριστερότερης πτέρυγας θα διεκδικούσε την αρχηγία και την επιβολή των ριζοσπαστικότερων θέσεων, που δεν είναι κρυφές.

Ο Τσίπρας όμως σε ένα τέτοιο σενάριο νομίζω ότι δεν θα έχανε. Η νέα "βάση" (αυτοί που στήριξαν το Σύριζα από το 2012 και μετά) κατά γενική ομολογία προέρχεται από το χώρο εκτός της παραδοσιακής αριστεράς.

Επικράτηση Τσίπρα στο εσωκομματικό πεδίο, μέσα από μια τέτοια διαδικασία, θα έδινε θετικό μήνυμα αφενός ως προς τη δημοκρατικότητα του Σύριζα (πηγαίνοντας πέρα από τη λογική του κλειστού αριστερού συνεδρίου), αφετέρου καθησυχάζοντας όσους - εντός και εκτός Ελλάδας - τρομάζουν στην ιδέα διακυβέρνησης από ένα νεοκομμουνιστικό πρώην γκρουπούσκουλο: η φιλο-ευρωπαϊκή πτέρυγα θα είχε το πάνω χέρι.

Δεν ξέρω αν αυτή η ιδέα έχει συζητηθεί. Δεν ξέρω επίσης αν προλαβαίνει να εφαρμοστεί, στην περίπτωση που αποτύχει η Βουλή να εκλέξει Πρόεδρο και οδηγηθούμε σε εκλογές στις αρχές Φεβρουαρίου, όπως λέγεται. Το πιο μεγάλο ερωτηματικό είναι αν η κουλτούρα του κόμματος, που έως τώρα έχει βασιστεί σε ακτιβίστικες "πρωτοβουλίες πολιτών" και έχει ρίζες αφενός σε άκαμπτα κομμουνιστικά καταστατικά, αφετέρου σε λογικές φοιτητικών παρατάξεων και συνελεύσεων αμφιθεάτρων, μπορεί να αντικατασταθεί από τη σύγχρονη και αναμφισβήτητα δημοκρατική προσέγγιση που μετά τον ΓΑΠ υιοθέτησαν τα, υποτίθεται "φθαρμένα", κόμματα της σημερινής συγκυβέρνησης.

Ο ΓΑΠ προσπαθεί να (αφ)ηγηθεί

Τρία χρόνια μετά την αποχώρησή του από την πρωθυπουργία - και τρεις μέρες μετά την αναγγελία επιτάχυνσης πολιτικών εξελίξεων από τον νυν κάτοχο του αξιώματος - ο Γιώργος Παπανδρέου ξαναγυρίζει. Κοιτώντας μπροστά, το ενδιαφέρον βρίσκεται στις υποδείξεις του για το δέον γενέσθαι καθώς και στη σαφή (για πολλούς) εκδήλωση της πρόθεσής του για δημιουργία νέου κόμματος. Επειδή οι περισσότεροι δεν γεννηθήκαμε χθες, είναι βέβαιο ότι θα μας απασχολήσει και η αφήγηση (αγαπημένη λέξη αρκετών "μοντέρνων" πολιτικών) του ΓΑΠ και τον υποστηρικτών του για το πώς φτάσαμε εδώ και πώς πορεύτηκαν οι ίδιοι.

Απ' όπου και να αρχίσουμε, θα μείνει κάτι απ' έξω. Η θητεία του ΓΑΠ στο ΥπΕξ είναι για μένα αξιομνημόνευτη, ίσως αξίζει να γραφτεί ένα ολόκληρο βιβλίο γι' αυτήν. Στην ανάρτηση αυτή θα περιοριστώ στα τελευταία 11 χρόνια.

ΑΝΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΗΓΕΣΙΑ & ΕΚΛΟΓΕΣ 2004. Η "απευθείας εκλογή από τη βάση" προβλήθηκε ως εκδήλωση "συμμετοχικής δημοκρατίας". Δεν υπήρχε βέβαια άλλος υποψήφιος. Ο Σημίτης είχε παραδώσει την αρχηγία των Φώτων και για δύο μήνες παρέμεινε ουσιαστικά ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός. Ο ΓΑΠ λοιπόν είχε ήδη επιλεγεί, δεν εξελέγη μεταξύ πολλών. Η διαδικασία "εκλογής" αποσκοπούσε κατ' αρχήν στην τόνωση του ενθουσιασμού των κουρασμένων πασόκων και της αίσθησης ενός "νέου" ξεκινήματος για τη μετά-Σημίτη εποχή, παράγοντες που συνέβαλαν στη συγκράτηση ποσοστού σχεδόν 40%. Είναι όμως αλήθεια ότι έθεσε προηγούμενο για τις μετέπειτα διαδικασίες - με πολλούς υποψηφίους έκτοτε - τόσο στο Πασόκ όσο και στη ΝΔ.

ΕΚΛΟΓΕΣ 2007 & ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ ΑΠΟ ΒΕΝΙΖΕΛΟ. Μία μέρα μετά την ήττα του Πασόκ (πτώση στο 38% παρά την τραγική αντιμετώπιση των πυρκαγιών από πλευράς κυβέρνησης Καραμανλή) το Βήμα ζήτησε χωρίς περιστροφές την παραίτηση του "κ. Προέδρου". Ο ΓΑΠ άντεξε την πίεση και νίκησε καθαρά στις εσωκομματικές εκλογές. Η αφήγηση των ΓΑΠικών μιλά για ξεκάθαρο σαμποτάζ Βενιζέλου στις εκλογές του 2007. Πέρα από την κραυγαλέα μετακίνηση ψηφοφόρων στο Ρέθυμνο υπέρ της ΝΔ (έργο Νεονάκη) δεν ξέρω αν υπάρχει άλλη σοβαρή ένδειξη.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΗΤΕΙΑ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ ΕΩΣ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2009. Η περίεργη χρονιά του 2008 ξεκινά με ένα φλερτ της κοινής γνώμης με τον νεοεκλεγέντα (από συνέδριο και όχι τη βάση) Τσίπρα, που για αρκετούς μήνες φέρνει το ΣύΡιζΑ λίγο πίσω από το Πασόκ στις δημοσκοπήσεις. Η κρίση που σηματοδοτείται από την περίπτωση Lehman αντιμετωπίζεται σαν κρυολόγημα, όχι σαν πνευμονία από την κυβέρνηση (βλ. "θωρακισμένη οικονομία" - Αλογοσκούφης), αλλά και το Πασόκ δεν πάει πίσω: αντιπολιτεύεται με τον κλασικό τρόπο. Ο Σημίτης ήταν από τους λίγους που προειδοποίησαν κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού του 2009. Προεκλογικά το 2009, ο Σημίτης "έφαγε πόρτα" από το ΓΑΠ. Ακόμη κι όταν - μέσα στο 2009 - τα πράγματα σοβάρεψαν (προειδοποιήσεις Κομισιόν και, το καλοκαίρι, ΔΝΤ), ακόμη και με την κυβέρνηση Καραμανλή να κάνει το παν για να φέρει τη ΝΔ στο τότε ιστορικό χαμηλό του 33%, ο ΓΑΠ ήταν αποφασισμένος να πλειοδοτήσει σε αριστερά αιτήματα. Έτσι απορρόφησε αρκετό από το ριζοσπαστισμό που διαφάνηκε με την έκρηξη των "δεκεμβριανών". Κατά τη ΓΑΠική αφήγηση, το "λεφτά υπάρχουν" και η χαρακτηριστική ασάφεια του προγράμματος του Πασόκ - σε μια αναμέτρηση όπου είχαν έντονα τεθεί τα ζητήματα της οικονομίας - δεν ήταν τίποτε άλλο από μια συγχωρητέα προεκλογική στάση.

ΠΡΩΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΑΠ. Η αφήγηση συνεχίζεται με την έκπληξη ΓΑΠ και Γ. Παπακωνσταντίνου για τα ψεύτικα στατιστικά της διεφθαρμένης χώρας. Αυτή η "απρόσμενη" πραγματικότητα υποτίθεται ότι οδήγησε στην αναζήτηση χρηματοοικονομικής στήριξης. Το σοβαρό ενδεχόμενο στάσης πληρωμών το είχα ακούσει από φίλο λογιστή ένα χρόνο νωρίτερα, περίπου τον ίδιο καιρό που και ο Σημίτης χτυπούσε το κουδούνι κινδύνου στη Βουλή. Δεν μπορεί το θέμα να μη συζητήθηκε σοβαρά όλο το 2009 στην ηγεσία του Πασόκ. Εν όψει και τοπικών εκλογών μέσα σε ένα χρόνο (2010), θεωρώ σίγουρο ότι η κυβέρνηση ΓΑΠ αποφάσισε συνειδητά να πάει λάου-λάου. Το Καστελλόριζο και το πρώτο μνημόνιο ήρθαν με κάποιους μήνες καθυστέρηση κι ενώ η μετεκλογική ρητορική μιλούσε για "επανεκκίνηση" της οικονομίας, η δε "πράσινη ανάπτυξη" ήταν ακόμη ζωντανή ως υπόσχεση. Από την περίοδο αυτή στα θετικά συγκαταλέγω τις αλλαγές στη διοίκηση (Καλλικράτης, Διαύγεια, αναδιάρθρωση υπουργείων), παρόλο που η πιο διαφημισμένη απ' αυτές (υποτιθέμενη ανοικτή διαδικασία επιλογής γενικών γραμματέων υπουργείων) οδηγούσε συνήθως σε κομματικές επιλογές, χώρια που καθυστέρησε τη στελέχωση κρίσιμων θέσων στη δεδομένη απαιτητική συγκυρία. Με τη συγκράτηση δυνάμεων στις τοπικές εκλογές, το Πασόκ θεώρησε ότι η λογική της αυτοδυναμίας και της αποφυγής συμμαχιών θα μπορούσε να διατηρηθεί εσαεί.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΧΡΟΝΙΑ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΑΠ. Το λάου-λάου σύντομα έφτασε σε αδιέξοδο. Το Φεβρουάριο του 2011 φάνηκε ότι η ύφεση δεν θα σταματούσε εκείνη τη χρονιά, παρά τις σχετικές προβλέψεις. Θα χρειάζονταν νέα μέτρα. Δεν άργησαν να εμφανιστούν οι αγανακτισμένοι "στις πλατείες", μαζί και βίαιες διαδηλώσεις. Το θέμα της σύναψης συμμαχιών τέθηκε με έντονο τρόπο: συζητήθηκε (για λίγο, Ιούνιος 2011) η περίπτωση μεγάλου συνασπισμού Πασόκ-ΝΔ. Ο Σαμαράς πράγματι αρνήθηκε. Ωστόσο, η αφήγηση των ΓΑΠικών συνήθως δεν μιλά για την απροθυμία του ίδιου του Πασόκ να εκμεταλλευτεί νωρίτερα την απόσχιση τμημάτων των όμορων κομμάτων. Η Μπακογιάννη είχε φύγει από τη ΝΔ, το ίδιο κι ο Κουβέλης από το Σύριζα. Με αμφότερους (και τις ομάδες τους) θα μπορούσαν να υπάρξουν πολλά σημεία επαφής και κοινής αντίληψης.
- Λίγο μετά τις πλατείες, ο Βενιζέλος ανέλαβε ρόλο στο Υπουργείο Οικονομίας, κρατώντας για μερικούς ακόμη μήνες το Πασόκ αυτοδύναμο, βάζοντας τα θεμέλια για το PSI και για τις πρόσθετες πράξεις του μνημονίου, και στριμώχνωντας ταυτόχρονα το ΓΑΠ μέχρι την πτώση του, που ήταν πρωτοφανής διότι έγινε αμέσως μετά από τη λήψη ψήφου εμπιστοσύνης.
- Η αφήγηση ΓΑΠ μιλά επίσης για το δημοψήφισμα, που τόσο είχε αναστατώσει την Ευρώπη όταν προτάθηκε. Αρκετοί υποστηρίζουν ότι θα είχαν προληφθεί διάφορα μετέπειτα "κακά" αν είχε ζητηθεί από τους έλληνες να ψηφίσουν αν θέλουν να παραμείνουν στην ευρωζώνη. Δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι το αποτέλεσμα θα ήταν υπέρ της ευρωζώνης, όπως υπονοήθηκε. Εσφαλμένη ή μη η "σιγουρατζίδικη" εκτίμηση για το "ναι", δείχνει ότι το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος τέθηκε προσχηματικά. Ο ΓΑΠ αφενός είχε αποφύγει προεκλογικά το 2009 να μιλήσει ουσιαστικά για οικονομική πολιτική, αφετέρου - ακόμη κι αν δεχτεί κανείς ότι "εξεπλάγη" - δεν θεώρησε σκόπιμη την προσφυγή στο λαό το 2010 που αποφασίστηκε η ένταξη στους "μηχανισμούς στήριξης", στρατηγική επιλογή που μας ακολουθεί μέχρι σήμερα και ποιος ξέρει για πόσο ακόμη.
- Τέλος, η αφήγηση ΓΑΠ λέει ότι τα θεμέλια της όποιας βελτίωσης της οικονομίας (μηδενισμός ελλειμμάτων) τέθηκαν επί των ημερών του, ενώ από το τέλος 2011 και μετά έχουμε μόνο φόρους. Φοβάμαι ότι δεν ισχύει ούτε αυτό. Η εξαγρίωση του δημόσιου μηχανισμού και των συντεχνιών απέναντι στις "μνημονιακές κυβερνήσεις" ξεκίνησε και γιγαντώθηκε επί ημερών ΓΑΠ. Ο συγκρουσιακός χειρισμός του Ραγκούση αφενός δεν έφερε πολλά αποτελέσματα, αφετέρου οδήγησε τους επόμενους σε όλο και πιο άτολμες προσεγγίσεις με αντάλλαγμα το ηπιότερο κοινωνικό κλίμα. Η δε βαριά φορολογία σίγουρα είναι προγενέστερη της κυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου, παρόλο που είναι γεγονός ότι τα τελευταία 2 χρόνια εξελίχθηκε προς το χειρότερο και σχεδόν τον παραλογισμό, ως κύριο όπλο μείωσης των ελλειμμάτων (μια και οι μεταρρυθμίσεις, όπως αναφέρθηκε, επιβραδύνθηκαν).

Όλα τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι οι Σαμαράς-Βενιζέλος (και ολίγον Κουβέλης) κυβέρνησαν "καλά" ή "καλύτερα από τον ΓΑΠ". Ούτε πιστεύω ότι ο ΓΑΠ και όσοι κατά καιρούς συμμάχησαν με αυτόν δεν έχουν κάτι να πουν και να κάνουν στο εξής. Δεν έχω ιδέα, αυτή τη στιγμή, πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα. Όπως και να 'χει, υγιέστερο θα είναι να μείνουμε μακριά από κάθε υπόνοια μεσσιανισμού και εξιδανίκευσης.

Υστερόγραφο: Πέρα από όλα αυτά υπάρχει και η ακανθώδης διεθνής διάσταση των γεγονότων. Αυτό κι αν είναι θέμα για (πολλά) βιβλία.

Πειραϊκά

Διαβάζω ότι ένας δημοτικός σύμβουλος άσκησε έντονη κριτική για την επιλογή να περνούν μέσα από το κέντρο της πόλης του Πειραιά το μετρό και το τραμ.

Κι όχι ο πρώτος τυχών σύμβουλος αλλά ο πρόεδρος της ΠΑΕ Ολυμπιακός (και πρώην εργοδότης του νεοεκλεγέντος δημάρχου).

Η επέκταση του μετρό είναι δρομολογημένη ήδη από την πιλοτική φάση σχεδιασμού του έργου. 

Ο αρχικός σχεδιασμός μάλιστα ήταν να φτάνει το μετρό στην Ευαγγελίστρια, περιοχή πυκνοκατοικημένη με κακή λεωφορειακή σύνδεση με το κέντρο της πόλης.

Ο σταθμός της Ευαγγελίστριας όμως καταργήθηκε μετά από ενστάσεις του μητροπολίτη Πειραιά.

Το μετρό είχε αποφασιστεί από νωρίς να επεκταθεί στον Πειραιά με στόχο να εξυπηρετεί το κέντρο ενός από τους 5 μεγαλύτερους δήμους της χώρας, συνδέοντάς τον με την "ενδοχώρα" του δηλ. τη λεγόμενη Β' Πειραιώς.

Το ίδιο (επέκταση προς το κέντρο) είχε αποφασιστεί και για το τραμ, ένα μέσο φτιαγμένο για να εξυπηρετεί τα κέντρα των πόλεων. Ακόμη και με τα λάθη που έγιναν στη χάραξη, η σύνδεση του κέντρου θα προσφέρει βελτιωμένη εξυπηρέτηση, σε σχέση με αυτή που υπάρχει σήμερα και είναι προβληματική για όσους θέλουν να μετακινηθούν ανάμεσα στον Πειραιά και τα νότια αθηναϊκά προάστια. Με το τραμ στο κέντρο - και άρα μειωμένες τις εισόδους αυτοκινήτων - θα μειωθεί και το πρόβλημα της στάθμευσης για την οποία επίσης διαμαρτύρεται "ο πρόεδρος".

Θα ήταν ακόμα καλύτερα τα πράγματα αν το τραμ περνούσε από την οδό Τζαβέλλα καθώς και αν επεκτεινόταν μέχρι κάποιο σημείο της Καλλίπολης. Το δεύτερο δεν αποκλείεται. Οι νέες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, και ιδίως η δημιουργία contraflow λεωφορειακής λωρίδας στη Χατζηκυριακού, το επιτρέπουν να γίνει μελλοντικά. Για το πρώτο, ας όψονται ορισμένοι καταστηματάρχες στην παλιά μου γειτονιά που διαμαρτυρήθηκαν και κατάφεραν να εξορίσουν το τραμ σε σκοτεινές διαδρομές (παλιά εργοστάσια ΖΑΑΕ-Κεράνη) που ήδη από το 1987 είχαν περιγραφεί ως παραδείγματα "οριακής οικιστικής αθλιότητας".

Όμως, όπως είπαμε, μετρό και τραμ ήταν στρατηγικές επιλογές. Πέρα από τα όποια λάθη και τις αλλαγές, τα δύο έργα είναι τώρα σε φάση εκτέλεσης. Δεν καταλαβαίνω λοιπόν να υπάρχει πραγματικό θέμα ριζικού "επανασχεδιασμού". Το πλάνο δεν είναι καινούργιο και διαμορφώθηκε ("ωρίμασε") σε βάθος πολλών χρόνων. Ούτως ή άλλως ο σχεδιασμός είναι αλλοιωμένος σε σχέση με τις κατά καιρούς μελετητικές προσεγγίσεις και είναι δύσκολο πια να πει κανείς ότι το νέο κυκλοφοριακό/συγκοινωνιακό πρόσωπο είναι "έργο του Τάδε", "ιδέα του Δείνα" κ.λπ. Ούτε έχει νόημα να καταριόμαστε για πάντα τον Σεραφείμ και τους μαγαζάτορες. Ό γέγονε, γέγονε.

Μέρος του σχεδιασμού - που κι αυτό συγκέντρωσε πυρά - είναι οι μονοδρομήσεις. Ως ρυθμιστικό μέτρο "σηκώνει" επανεξέταση και αλλαγές, σε λεπτομέρειες ή και σε πιο βασικά του στοιχεία. Προσωπικά δεν τις βρίσκω λανθασμένες. Κάνουν απλούστερες τις διασταυρώσεις, ευκολότερη τη συνύπαρξη κυκλοφορίας-στάθμευσης και έτσι διευκολύνουν την κυκλοφοριακή ροή. Εν τέλει στην Πειραϊκή παλιότερα μπορεί να πήγαινες "κατευθείαν" αλλά το μποτιλιάρισμα στην Πλ. Κανάρη του Πασαλιμανιού ήταν απαγορευτικό και γι' αυτό χρειαζόσουν μάλλον περισσότερο χρόνο.

Οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις βρίσκω ότι είναι ορθολογικά επιλεγμένες. Τα σημεία προς διόρθωση κατά τη γνώμη μου είναι λίγα (αν και όχι αμελητέα):
- Οι ανεφάρμοστες απαγορεύσεις στάθμευσης και στάσης δεν έχουν νόημα. Σε πολλές μονοδρομημένες οδούς (όχι όλες) υπάρχει χώρος να μπει μία ή και δύο λωρίδες στάθμευσης.
- Οι λεωφορειόδρομοι (Τσαμαδού και contraflow Ηρώων Πολυτεχνείου) καταστρατηγούνται. Θέλουν αστυνόμευση για να λειτουργούν όπως είχε επιδιωχθεί.
- Για την αισθητική και την ασφάλεια δεν έχει άδικο ο κ. Μαρινάκης, αν αναφέρεται στα μπλόκια με το πλέγμα που παίζουν το ρόλο προσωρινών νησίδων, μέχρι να διαμορφωθούν οι μόνιμες. Αξίζουν καλύτερες λύσεις.

Αυτά έχω να πω, διαισθητικά/ποιοτικά, ως θρέμμα του Πειραιά (όχι γέννημα, αλλά κάτοικος επί 20ετία) και διερχόμενος συγκοινωνιολόγος. Με στοιχεία και μετρήσεις μπορούν να ειπωθούν πιο συγκεκριμένα (και χρήσιμα) πράγματα. Εδώ είμαστε όλοι.

Στην εικόνα: Πλούσιο δίκτυο από την εποχή που τα όνειρα όχι μόνο ήταν τζάμπα αλλά πιστευόταν ότι είναι και εφικτά. Διακρίνεται και η χάραξη μέσω Τζαβέλλα (κίτρινη γραμμή). Πηγή: http://mmmathinon.blogspot.gr/2010/07/6.html