Θαρραλέοι my ass

Το πρωτόγνωρο των ημερών είναι η απειλή (που προς το παρόν πήρε και αυτή αναβολή) για ουσιαστική έξωση της Ελλάδας από Ευρωζώνη και ΕΕ, με τη χώρα στα πρόθυρα της τυπικής χρεωκοπίας.

Αυτό όμως που βλέπουμε για πολλοστή φορά είναι η υποτιθέμενη θαρραλέα επιλογή πολιτικών αρχηγών να πάνε κόντρα στις υποσχέσεις που τους έφεραν στην εξουσία.

Το έργο το είδαμε και με τον ΓΑΠ, και με τους Σαμαρά-Βενιζέλο. Σήμερα ο Τσίπρας ξεκινά από την πρωτοφανή πλειοψηφία των 251. Αυτή όλο θα μειώνεται (όπως και οι προηγούμενες του ΓΑΠ και των ΣαμΒεν) όσο θα έρχονται νέα μέτρα προς ψήφιση.

Δεν ξέρω τι μας εγγυάται ότι δεν θα εμφανιστεί ξανά ένας τσαρλατάνος όπως οι τέσσερις αυτοί*, που θα βγει από αριστερά ή από δεξιά κεφαλαιοποιώντας δυσαρέσκειες και υποσχόμενος ανέφικτες διεξόδους, πριν την επώδυνη προσαρμογή στο ρεαλισμό.

Το αν η ΝΔ θα είναι ή όχι μέρος της κυβέρνησης που θα διαχειριστεί το reset της χώρας, δηλ. το αν ο Τσίπρας θα είναι ή όχι πρωθυπουργός σε αυτήν, θα μας απασχολήσει πολύ αλλά φοβάμαι ότι δεν είναι το πραγματικό μας πρόβλημα.

Το πρόβλημα είναι ότι η Ελλάδα κάηκε και θα περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να μπορέσει να σταθεί με αξιοπρέπεια. Ακόμη κι αν αποφευχθεί αυτές τις μέρες το ατύχημα.

*Ο Βενιζέλος ως προς τον τσαρλατανισμό έχει το ελαφρυντικό ότι δεν του χρεώνεται το "λεφτά υπάρχουν". Επίσης, το ότι μιλάμε για τους ψευδοπροφήτες δεν σημαίνει ότι ξεχνάμε τη συμβολή των προ-2010 κυβερνήσεων και ιδίως του εθνικού κεφαλαίου (Κώστας Καραμανλής) στην πρόκληση της κρίσης.

Στις κρίσιμες ώρες

Από το βράδυ της 26ης Ιουνίου άρχισε ένα re-set, μια επώδυνη επανεκκίνηση της Ελλάδας. Το φινάλε (endgame). Οι τράπεζες έκλεισαν και κανείς δεν ξέρει πότε θα ξανανοίξουν. Οι επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα είναι ήδη ορατές και μόνο χειρότερες μπορούν να γίνουν όσο παρατείνεται η αβεβαιότητα.

Το ΔΝΤ λίγο πριν το δημοψήφισμα μίλησε για ανάγκη κουρέματος του χρέους κατά 30% ώστε να γίνει βιώσιμο. Η επιδίωξη, να ενσωματωθεί μια τέτοια πρόβλεψη ως μέρος της συμφωνίας Ελλάδας-ΕΕ, ως υπόσχεση για το μέλλον με κίνητρο την εφαρμογή του προγράμματος (μια και κανείς δεν μπορεί να περιμένει ότι θα δοθεί μπροστάντζα), θα ήταν ίσως ένα συμβολικό αντίδωρο για τον έλληνα πρωθυπουργό (και τη χώρα).

Δεν θα πρέπει όμως να έχει κανείς μας αυταπάτες για το τι σημαίνει η αποδοχή της διαπίστωσης περί βιωσιμότητας υπό όρους. Σημαίνει ότι η οικονομία μας είναι ήδη σε πορεία περαιτέρω συρρίκνωσης, κάτι που ήδη φαίνεται βέβαιο ακόμη κι αν σταματήσει την ερχόμενη Δευτέρα (λέμε τώρα) το σοκ της τραπεζικής ασφυξίας. Σημαίνει ότι η φορολόγηση εισοδημάτων και πωλήσεων, δηλ. το βασικό έσοδο του κράτους, μπορεί από τώρα να θεωρείται ότι θα αποδίδει λιγότερο -  με αποτέλεσμα εκ των πραγμάτων και οι δαπάνες, άρα και το ύψος των πάσης φύσεως αποδοχών, να μειωθούν ανάλογα.

Πόσο δηλαδή; Σωστά μαντέψατε. Αυτό το 30% (που το είπε κι ο Verhofstadt, νομίζω όχι τυχαία) είναι ένδειξη για την εσωτερική υποτίμηση που μας περιμένει, δηλ. την αντίστοιχη πάνω-κάτω μείωση του ΑΕΠ και του κρατικού προϋπολογισμού. Μείωση που θα προστεθεί σε αυτή που έως τώρα έχει υποστεί η χώρα και που θα σημαίνει, τελικά, πτώση στο 50% περίπου της αξίας που είχε στην αρχή της κρίσης (70%, μείον το 30%Χ70%, δηλ. 70%-21%). Θηριώδες νούμερο.

Υπ' όψιν: Αυτό θα πρέπει να το θεωρήσουμε δεδομένο, το έχουμε ήδη χάσει. Ανεξάρτητα του αν θα συμφωνήσουμε σε πρόγραμμα που να μην έχει "υφεσιακά μέτρα" (τρομάρα μας), το οποίο σε κάθε περίπτωση θα αφορά το μέλλον - όσο για τη φετινή χρονιά, χαιρέτα μου τον πλάτανο.

Και ανεξάρτητα του αν θα αλλάξουμε νόμισμα, αφού με τη νέα δραχμή (ή μνα ή στατήρα) η εσωτερική υποτίμηση θα γίνει εξωτερική και η χώρα - κακά τα ψέματα - θα έχει επιπλέον να αντισταθμίσει την ελπίδα μελλοντικής της αναγέννησης και αυτάρκειας (διά της απομόνωσης που ευαγγελίζονται κάποιοι) με το άμεσο και υπαρκτό κόστος του να είσαι έρμαιο χωρίς τη θωράκιση που δίνει η συμμετοχή - με τις όποιες ατέλειες - στο ευρωπαϊκό κεκτημένο, που είναι και εθνικό κεκτημένο.

Είμαστε λοιπόν ήδη σε re-set. Μια εξέλιξη που αναβαλλόταν σε όλα τα χρόνια της κρίσης και εντονότερα από το 2012 και μετά. Που πιστοποιεί την κατάντια μας, να χρειαζόμαστε εξωτερική παρέμβαση, όχι μόνο για να εισάγουμε στην πολιτική μας μεταρρυθμίσεις με πολιτικό κόστος (που μάλιστα δεν τις εφαρμόζουμε κιόλας, πλην όσων αφορούν αυξημένη φορολόγηση), αλλά και για να λειτουργήσουν τα στοιχειώδη - πρβλ. στέγνωμα δημόσιων ταμείων και ιδιωτικών καταθέσεων.


Αναφέρω το ορόσημο του 2012 γιατί τότε, στις πρώτες υπέροχες εκλογές του Μαΐου, καταγράφηκαν ή μάλλον επιβεβαιώθηκαν οι συσχετισμοί που καθιστούν αδύνατη την επιβολή οποιασδήποτε μονόπλευρης πολιτικής. Ήδη από τότε η Ελλάδα ήταν χωρισμένη σε περίπου ίσα μέρη μνημονιακών και αντί. Οι εκλογές εκείνες ήταν πράγματι υπέροχες. Χωρίς άγχος για το ποιος θα μας κυβερνήσει, οι πολίτες έδωσαν σε όλα τα κόμματα κάτω από 20% και ανέδειξαν ως δεύτερη δύναμη το Σύριζα, που άφησε τρίτο το Πασόκ. Δυστυχώς η Βουλή του Μαΐου 2012 διαλύθηκε αμέσως χωρίς να εφαρμοστούν οι μόνες δύο δυνατές λογικές διακυβέρνησης. Είτε μία κοινοβουλευτικά πλειοψηφική (ΝΔ, Πασόκ, Δημάρ) -με πολιτική στήριξη όμως και από θετικά διακείμενα μικρά κόμματα, μη εκπροσωπούμενα λόγω του ορίου 3%-, είτε διευρυμένη με το Σύριζα (με προξενητή τον Κουβέλη, αν τα θυμάστε πια) ώστε να πλειοψηφεί και στη λαϊκή ψήφο. Αυτά τα φαινομενικά ξενέρωτα σχήματα, το πρώτο εκ των οποίων εν τέλει πραγματοποιήθηκε ένα μήνα μετά με άλλους όρους και μετά από έντονη πόλωση, θα αντανακλούσαν κατά τη γνώμη μου με ασφαλέστερο τρόπο το ότι δεν είμαστε μια νορμάλ χώρα. Το ότι μετά από την ουσιαστική πτώχευση στην οποία πλησιάσαμε μετά το 2008 οφείλαμε να ανασυγκροτηθούμε με εθνική ενότητα και συνθέσεις ανάμεσα στο παλιό και το καινούργιο. Μακριά από τον δικομματισμό και τις κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες ελέω bonus 40 ή 50 εδρών που δεν έχουν λαϊκό αντίκρυσμα. Και με το σταθερό δεδομένο ότι είμαστε μια μικρή χώρα που έχει καεί από διχασμούς και που δεν της περισσεύουν δυνάμεις και πόροι για να σπαταλιούνται. Ειδικά όταν οι αρρώστιες της σημαίνουν -όπως αποδείχτηκε- ότι θα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα σε βαθιά ελλειμματικό κράτος από τη μια ή 25% ανεργία από την άλλη. (Ή, αν τα σκατώσει εντελώς, να τα έχει αμφότερα.)

Εμείς εκεί όμως. Διπολισμό με το ζόρι και πλειοδοσία χαρακτηρισμών. Προδότες και γερμανοτσολιάδες οι της ΝΔ και του Πασόκ που μας έβαλαν στα μνημόνια (χωρίς να έχουν εντολή) επειδή το ελλειμματικό κράτος δεν μπορούσε πια να δανειστεί. Κρεμάλες και ελικόπτερα για τους Σύριζα και Ανέλ που στέγνωσαν τη ρευστότητα και φλερτάρουν με την τυπική πτώχευση και την έξοδό μας από την ΕΕ (χωρίς κι αυτοί να έχουν εντολή) επειδή σταμάτησαν να ξεχρεώνουν δανεικά με νέα δανεικά. Με κερασάκι στην τούρτα το δημοψήφισμα, όπου βγήκε προς τα έξω μια τοξικότητα, ένας φανατισμός τόσο τραγικός, αν σκεφτούμε σε ποια κατάσταση μπήκαμε (δηλ. στο re-set) από τη στιγμή που προκηρύχτηκε. Ένα δημοψήφισμα που, ανεξάρτητα από τη συναισθηματική (εν τέλει) ψήφο -τόσο για το ΝΑΙ όσο και για το πλειοψηφικό ΟΧΙ-, στην πράξη απαντήθηκε από τις ουρές στα τραπεζικά μηχανήματα που οδήγησαν πολύ σύντομα στην επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων.

Σταματώ εδώ και περιμένω, όπως (νομίζω) όλοι μας.

Ντροπή του πολίτη, αίσχος του δημοσκόπου

Οι δημοσκόποι έχουν δύσκολη δουλειά, αυτό όμως δεν μου λέει κάτι, δύσκολες δουλειές έχουν κι άλλοι.

Στο δημοψήφισμα-εξπρές, όπου το Ναι ή Όχι μόνο ώς ένα σημείο συνδυαζόταν με κομματικές προτιμήσεις (που κι αυτές χαλαρές είναι) και σε συνθήκες capital controls / συλλογικής ψυχολογικής πίεσης, που ευνοούσαν έως και σπασμωδικές αλλαγές διάθεσης, τι προβλέψεις να κάνεις;

Όταν όμως είσαι δημοσκόπος και σου παραγγέλνονται γκάλοπ, δηλ. δουλειά (και άρα "έχεις λαμβάνειν" χρήμα - ζεστό ή και παγωμένο), υποκύπτεις. Κι έτσι οι αρχικά λίγες δημοσιευμένες δημοσκοπήσεις πολλαπλασιάστηκαν. Το βράδυ των εκλογών μπορεί να μην είχαμε exit poll, υπήρχαν όμως τέσσερις τηλεφωνικές (νομίζω) δημοσκοπήσεις των τηλεοπτικών σταθμών.

Οι δημοσκόποι εκτέθηκαν γιατί αρνήθηκαν να ενσωματώσουν στις προβλέψεις τους την αυξημένη αβεβαιότητα δηλ. να μεγαλώσουν το περιθώριο σφάλματος. Σχεδόν όλοι άφηναν ένα μικρό περιθώριο νίκης του ΝΑΙ αλλά έκλιναν προς το ΟΧΙ, στο οποίο έδιναν το πολύ 55%.

Το σφάλμα (απόκλιση μεταξύ μέσης πρόβλεψης και τελικού αποτελέσματος) είναι περίπου 10 ποσοστιαίες μονάδες. Κραυγαλέο. Ανεπίτρεπτο. Σκανδαλώδες, λένε κάποιοι.

Οι τηλεφωνικές (και γενικά προφορικές) δημοσκοπήσεις είναι πάντα λιγότερο αξιόπιστες από αυτές με την κάλπη, που είναι ακριβότερες αλλά και ακριβέστερες. Την τελευταία εβδομάδα και κυρίως την Κυριακή φάνηκε ξεκάθαρα ότι ο πολίτης το "βροντόφωνο, υπερήφανο ΟΧΙ" ντρεπόταν να το πει στο δημοσκόπο.

Μισή ντροπή δική μου, μισή δική σου - λέει ο κόσμος. Μήπως, εκτός από τη ντροπή του πολίτη, υπάρχει και κάτι άλλο για το οποίο θα πρέπει να ντρέπονται οι δημοσκόποι (ή ίσως και να τιμωρηθούν, δεδομένου ότι επηρεάζονται και παραπλανώνται πολίτες και πελάτες τους);

Δημοψήφισμα, για μικρούς και μεγάλους

Για μικρούς

• Ακούμε ότι η Ελλάδα θα παραμείνει ούτως ή άλλως στην Ευρώπη διότι είναι μέρος της ευρωπαϊκής ηπείρου. ΟΚ, ας μην κοροϊδευόμαστε. Ξέρουμε καλά τι σημαίνει Ευρώπη.
• Γεωγραφικά η Ελλάδα είναι Ευρώπη, και λίγο Ασία (νησιά ανατολικού Αιγαίου). 
• Πολιτικά όμως, στους 2 τελευταίους αιώνες της ανεξαρτησίας μας, Ευρώπη είναι το σύνολο των εθνικών κρατών της ηπείρου. Τρία από τα μεγαλύτερα κράτη (Ρωσία, Βρετανία και Γαλλία) για δικούς τους λόγους υιοθέτησαν -όψιμα- τον αγώνα του '21 και εγγυήθηκαν την ανεξαρτησία μας από τους (ασιάτες) Οθωμανούς.
• Μεταπολεμικά, Ευρώπη είναι ο πολιτικός συνασπισμός που έκαναν τα περισσότερα απ' τα μεσαίου μεγέθους εθνικά κράτη, ώστε να αντιμετωπίσουν με κοινό τρόπο τις απειλές από κάποια μεγαλύτερα, είτε υπαρκτά (ΕΣΣΔ) είτε φαντάσματα του παρελθόντος (αποτροπή της αναβίωσης του Γερμανικού Ράιχ).
• Αυτή η Ευρώπη (Συμβούλιο Ευρώπης αρχικά, αλλά κυρίως Ευρωπαϊκές Κοινότητες μετά το 1958) άρχισε συνεργασίες οικονομικής βοήθειας με χώρες εκτός του πυρήνα της, όπως η Ελλάδα.
• Από το 1967 έως το 1974 είχαμε δικτατορία. Το διεθνές κύμα συμπάθειας για την Ελλάδα φούντωσε με τη συμπαράσταση των χωρών αυτής της Ευρώπης. 
• Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1974 η Ελλάδα ζήτησε να μπει στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (ΕΟΚ τότε) για πολιτικούς κυρίως λόγους. Ο θεσμικός εκσυγχρονισμός είχε ευρωπαϊκή σφραγίδα. Πολλά από όσα σήμερα θεωρούνται δεδομένα - αλλά πριν δεν ήταν - σφυρηλατήθηκαν τότε (πενθήμερη εργασία, συνδικαλιστικές ελευθερίες κ.λπ.). Η ΕΟΚ θεωρήθηκε πολιτική εγγύηση για την εδραίωση της δημοκρατίας. 
• Η ένταξη στην ΕΟΚ ήταν έργο της ΝΔ αλλά το Πασόκ μετά το 1981 δεν αμφισβήτησε αυτή την πορεία. Το 1985 μάλιστα ως αντάλλαγμα για τη διεύρυνση με Ισπανία-Πορτογαλία, ξεκίνησαν τα διάφορα προγράμματα ανάπτυξης υποδομών για τις νότιες χώρες, όπως η δική μας, τα διάφορα ΜΟΠ-ΚΠΣ-ΕΣΠΑ κ.ά. Δηλαδή, η καθαρή οικονομική ενίσχυση, όχι μόνο αγροτών αλλά και ολόκληρης της οικονομίας μας από το πλεόνασμα των βορειότερων πιο ανεπτυγμένων μελών της Κοινότητας.
• Αυτή η Ευρώπη κινήθηκε σταδιακά προς την κατεύθυνση της πολιτικής αλλά και νομισματικής ένωσης. Ανάλογα με τις διαδικασίες κάθε χώρας, αλλού έγιναν δημοψηφίσματα και αλλού (όπως εδώ) ψηφοφορίες στη βουλή. Στην Ελλάδα οι μεγάλες πολιτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένης της μη κομμουνιστικής αριστεράς, ήταν θετικές και στην κοινή γνώμη δεν υπήρχε κάποιο διαφορετικό κλίμα.
• Ο λόγος για τη θετική αυτή στάση ήταν η αίσθηση ότι η συμμετοχή σήμαινε σύγκλιση με τη λοιπή Ευρώπη, άρα σταθερότητα με χαμηλό πληθωρισμό και νοικοκυρεμένο κράτος. Ο πληθωρισμός ήταν μόνιμο πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας από το 1973 μέχρι το 1993 περίπου. Το ίδιο και η νομισματική αστάθεια: το δολλάριο το 1973 έκανε 30 δραχμές και είκοσι χρόνια αργότερα κυμαινόταν κάπου ανάμεσα στις 200 και 300. 
• Οι έλληνες θέλαμε σταθερές τιμές και σκληρό νόμισμα. Αυτό φαινόταν ότι επιτυγχάνεται με την οικονομική και νομισματική ένωση (ΟΝΕ) δηλ. με το ευρώ. 
• Από εκεί και πέρα αρχίζει η πρόσφατη ιστορία. Αυτή που ακόμα γράφεται. 
• Το ευρώ είναι το τελευταίο κεφάλαιο. Έχω γράψει σε αυτό το μπλογκ αρκετές φορές το τι πιστεύω. Στο εθνικό νόμισμα, αν είναι να γυρίσουμε, ας το κάνουμε όρθιοι και νηφάλιοι. Στη σημερινή ζαλισμένη και οδυνηρή πραγματικότητα, χειρότερη ζημιά θα κάνουμε βγαίνοντας.
• Ό,τι κι αν γίνει με το ευρώ, όλα τα προηγούμενα, που συνοψίζουν το τι σημαίνει Ευρώπη, καλό είναι να τα θυμόμαστε.
• Στην Ευρώπη ήμασταν παράδειγμα για τις χώρες-μέλη που μπήκαν μετά από εμάς. Πολλές απ' αυτές όμως, παρόλο που ξεκίνησαν χαμηλότερα, μας ξεπέρασαν σε εξέλιξη, ανάπτυξη, κοινωνικό εκσυγχρονισμό. Αξίζουμε και μπορούμε καλύτερα. Δεν θα τα πετύχουμε αποχωρώντας και γκρεμίζοντας.

Για μεγάλους

• Φαντάζομαι είναι φανερό τώρα το γιατί ο Σύριζα και οι σύμμαχοί του (ΑΝΕΛ & Χρυσή Αυγή) επέμεναν να φορτίζουν την κοινή γνώμη -μέσα και έξω- με όρους όπως ανθρωπιστική κρίση. Να διογκώνουν δηλαδή τις εντυπώσεις για τα υπαρκτά και σοβαρά προβλήματα.
• Καταλαβαίνουμε τώρα την αξία του επιχειρήματος "πώς κάνεις έτσι για τα 300€ το μήνα; / για τα μακαρόνια;" κ.λπ. Τη λογική που λέει ότι οι σκλάβοι δεν έχουν να χάσουν παρά τις αλυσίδες τους.
• Με αυτή την προεργασία, ήλπιζαν ότι όταν θα προκαλέσουν την κατάρρευση, ο κόσμος θα θεωρούσε τα πρώτα σημάδια προσωρινά, και πως έτσι κι αλλιώς "πόσο χειρότερα δηλαδή είναι από πριν;"
• Αντιλαμβανόμαστε επίσης γιατί η κυβέρνηση κίνησε τα κατάλληλα νήματα ώστε να καθυστερήσει η δίκη των χρυσαυγιτών και να αναβληθεί για μετά το Σεπτέμβριο - και αποφυλακίζεται ο Κασιδιάρης λίγο πριν το δημοψήφισμα (όπως και ο Μπούκουρας πριν την προεδρική ψηφοφορία για Δήμα, βέβαια, αλλά μικρότερο το ειδικό βάρος του αποστάτη).
• Εξηγείται το γιατί ο σκληρός μαρξιστής Μηλιός έως τώρα μένει εκτός κυβερνητικού νυμφώνος, δήθεν δυσαρεστημένος και περιθωριοποιημένος. Μάλλον είναι εφεδρεία για τη β' φάση.
• Βλέπουμε, τέλος, την κοινωνική σωτηρία ως άξονα της κυβερνητικής πολιτικής να αποκτά μια ενδιαφέρουσα και μάλλον τρομακτική διάσταση με την προβολή των ενόπλων δυνάμεων ως εγγυητή της εσωτερικής ασφάλειας, των τεχνικών υποδομών (ανασύσταση ΜΟΜΑ), των παροχών ανάγκης σε φάρμακα κ.λπ.

Μια τελευταία προσωπική σημείωση

Απορώ για πόσο ακόμη θα συντάσσονται με αυτή την παρωδία Αριστεράς άνθρωποι που προέρχονται από την ευγενή εκδοχή της, αυτή που για πολλά χρόνια παρά τις διαφωνίες μου έδινε την αίσθηση του μέτρου και του συγκερασμού σοσιαλιστικών ιδεωδών, ευρωπαϊσμού και φιλελευθερισμού.

Η επόμενη μέρα

Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος τη Δευτέρα στην εξουσία παραμένει μια κυβέρνηση που διατηρεί τη δεδηλωμένη για όσο καιρό η συμπολίτευση μετρά πάνω από 150 βουλευτές.

Και με δεδομένη πια τη συμπαράταξη της Χρυσής Αυγής, τυχόν διαρροές από "λιγόψυχους" Σύριζα και Ανέλ θα μπορούν να καλύπτονται σε ψηφοφορίες. Σε ό,τι βέβαια θα τίθεται σε ψηφοφορία, διότι προβλέπω να πήξουμε στην πράξη νομοθετικού περιεχομένου.

Οι καταστάσεις θα είναι αρκετά δύσκολες γιατί η οικονομία βρίσκεται σε τραγικό σημείο. Προβλέπω μεγάλη δυσαρέσκεια (και ελπίζω στα λιγότερα δυνατά παρατράγουδα, πάσης φύσεως) από τις πρακτικές δυσκολίες, διότι μόνο ένας βλαξ θα πίστευε ότι θα εφαρμοστεί το πρόγραμμα Θεσσαλονίκης (!) ή ότι δεν θα έχουμε βαριά ύφεση φέτος τουλάχιστον (μετά, βλέπουμε). Θα νοσταλγούμε τη "σταθεροτυρόπιτα" των μνημονίων (λυπάμαι που το λέω).

Το ΝΑΙ αξίζει τον κόπο, έστω και ως ψήφος αποδοκιμασίας ώστε να πιεστεί η κυβέρνηση να σταματήσει τον κατήφορο της εθνικής χρεωκοπίας και να συνεννοηθούν ευρύτερες πολιτικές δυνάμεις για να μαζέψουν τα κομμάτια της χώρας. Τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά.

Με το "όχι", οι συμπολιτευόμενοι θα έχουν την ψευδαίσθηση ή το πρόσχημα της εν λευκώ εξουσιοδότησης για να μας οδηγήσουν σε ένα αύριο, που αόριστα υπόσχονται ότι θα είναι καλύτερο από το προβληματικό σήμερα, αλλά που ακόμη δεν έχουν περιγράψει και δεν έχουν θέσει στην κρίση και στην ψήφο μας.

Το πριόνι

Όσα χρόνια ψηφίζω και κυρίως όσα χρόνια εργάζομαι (το τελευταίο σημαντικότερο, διότι προσπαθώ να αποτιμήσω τις επιπτώσεις της πολιτικής στη ζωή μου), είχαν πάντα μια πίστωση χρόνου από μένα όσοι εκλέγονταν να κυβερνήσουν, ακόμη κι αν δεν τους είχα υποστηρίξει ο ίδιος. [Συνήθως ψήφιζα μικρά κόμματα, σπανίως νικητές.]

Συνήθως η καλή μου πίστη διαψευδόταν. Χωρίς να είναι μεγάλες οι προσδοκίες μου. Άπειρα λάθη (κατ' εμέ πάντα, που ήμουν έξω από το χορό κ.λπ.), διαρκής υποκρισία και ευνοιοκρατία, ενίοτε αδιαφορία, ολιγωρίες και άλλα πολλά. Ούτε μία φορά δεν ένιωσα όμως ότι χάνεται η μπάλα. Ακόμη και στις πολύ φορτισμένες στιγμές (άνοιξη 1985, όλο το 1989), στο ιντερλούδιο εγκληματικής αδιαφορίας (2007-2009) και στα διάφορα στάδια της κρίσης που διανύουμε - που ήταν συνέπεια κυρίως της διετίας που προανέφερα - αισθανόμουν ότι υπάρχει ένα δίχτυ ασφαλείας. Ένα σύστημα εγχώριων και υπερεθνικών δημοκρατικών θεσμών που οικοδομήθηκε από το 1974 με σταδιακές συμπληρώσεις.

Σύστημα που συνοδεύτηκε - για να λέμε και τα κακά - από οικονομικές αντιφάσεις. Από τη μια: απαξίωση τόσο του εύρυθμου κράτους όσο και της εγχώριας πρωτο- & δευτερογενούς παραγωγής, εφησυχασμό χάρη στα ευρωπαϊκά κονδύλια και (στα χρόνια του ευρώ) φτηνό χρήμα. Από την άλλη: συγκράτηση πληθωρισμού, ανάπτυξη - από τους λόγους (ΕΕ και δανεισμός) που έφεραν τον εφησυχασμό, συν το ολυμπιακό ορόσημο του 2004 - και έναν κάποιο εκσυγχρονισμό.

Δεν θα κάνω λεπτομερή εξιστόρηση της κρίσης, το ότι μπλέξαμε πρωτοφανώς και άσχημα είναι κοινοτοπία να το ξαναπώ. Για τις ευθύνες Πασόκ και ΝΔ (και τη συχνά προβληματική λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών) έχω γράψει πάμπολλες φορές. Θα σταθώ όμως τώρα στο παρόν: στο ότι τον Ιανουάριο του 2015 εκλέχτηκε για να μας κυβερνήσει η συμμαχία ενός αριστερού με ένα μικρότερο δεξιό κόμμα, με κοινό σημείο την αντίθεσή τους στην πολιτική των τελευταίων 5 ετών και με υπόσχεση (όπως εγώ την αντιλήφθηκα) να διαπραγματευτεί με τους δανειστές, με στόχο να βελτιωθεί η θέση της χώρας και να εφαρμοστεί - σε βάθος 4ετίας - όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος από ένα πρόγραμμα εγνωσμένα μη ρεαλιστικό, όπως είναι συνήθως αυτά τα προγράμματα.

Στους πέντε μήνες που πέρασαν, η κυβέρνηση εξόφλησε μερικά συμβολικά γραμμάτια (ΕΡΤ κ.λπ.) αλλά στις βαριές οικονομικές υποχρεώσεις προτίμησε να κάνει τον κακοπληρωτή, ενώ ταυτόχρονα:
- Δεν κυβερνούσε (άργησε να ορίσει θέσεις & αρμοδιότητες υφυπουργών & γενικών γραμματέων, αλλά και στη συνέχεια καθυστερούσε στη λήψη αποφάσεων).
- Στράγγισε με όποιο τρόπο μπορούσε τη ρευστότητα (αποθεματικά δημοσίων φορέων, καθυστερούμενες πληρωμές), με όσες αρνητικές επιπτώσεις έχει αυτό σε μια οριακή οικονομία
- Για τους παραπάνω λόγους (πέραν της χρηματοδοτικής αβεβαιότητας) δεν ενέπνεε καμία εμπιστοσύνη, με αποτέλεσμα τόσο οι πολίτες να αποσύρουν τις καταθέσεις τους, όσο και να διστάζει ο οποιοσδήποτε (εγχώριος ή ξένος) να επενδύσει στη χώρα μας για να συμβάλει στην αντιμετώπιση του Νο. 1 κοινωνικού προβλήματος, της πρωτοφανούς ανεργίας του 25% (που φυσικά δεν αντιμετωπίζεται με την επαναπρόσληψη κάποιων απολυμένων του δημοσίου, όσο ευπρόσδεκτη κι αν είναι αυτή από την καθαρά ανθρώπινη πλευρά)

Πίστευα ότι μια στοιχειωδώς υπεύθυνη κυβέρνηση θα νοιαζόταν για όλα αυτά. Ότι, ακόμη κι αν δεν είχε σοβαρό πρόγραμμα (όπως υποψιαζόμασταν) τουλάχιστον θα πάντρευε κάποιες εξαγγελίες της με τις προτάσεις των δανειστών, όπως ήδη από την Παρασκευή 20/2 (θυμάστε;) είχε δεσμευτεί ο Βαρουφάκης. Ότι πραγματικά αποζητούσε αυτή τη χρηματοδοτική γέφυρα ώστε να μπορέσει να εφαρμόσει έστω ένα ολοκληρωμένο τριετές πρόγραμμα 2016-18, μια κι η φετινή χρονιά σύντομα έδειξε ότι θα πάει χαμένη στις διαπραγματεύσεις.

Ταυτόχρονα, είχα βρει πολύ κινδυνολογικό και "μαύρο" το προεκλογικό σποτ του Ιανουαρίου που έδειχνε την απαισιόδοξη συγγραφή ιστορίας. Δυστυχώς έως τώρα έχει επαληθευτεί σε μεγάλο μέρος του. Μετά την καθυστέρηση και ουσιαστική ακύρωση της χρηματοδοτικής γέφυρας, στις διαπραγματεύσεις εξαντλήθηκε κάθε χρονικό περιθώριο, ώσπου, την περασμένη Παρασκευή 26/6 (ξημερώματα Σαββάτου για την ακρίβεια), οι μάσκες έπεσαν.

Το σενάριο το είχε περιγράψει ακριβέστατα ο νυν υπουργός πολιτισμού Ν. Ξυδάκης προεκλογικά. Διαβάστε:

Στο ερώτημα "τι θα κάνετε στην περίπτωση που η διαπραγμάτευση με τους δανειστές δεν πάει καλά", ο κ. Ξυδάκης απάντησε: "Θα τεθεί στην κρίση του ελληνικού λαού". Στην επισήμανση αν εννοεί δημοψήφισμα ο υποψήφιος με τον ΣΥΡΙΖΑ τόνισε: "Υπάρχουν πολλοί τρόποι να τεθεί. ..."

Στο ερώτημα: "ποιο θα είναι το ερώτημα σε ένα τέτοιο δημοψήφισμα" ο κ. Ξυδάκης σημείωσε: "Αυτό θα διατυπωθεί όταν δεν θα υπάρχουν άλλοι όροι διαπραγμάτευσης. Το ερώτημα θα είναι αν ο ελληνικός λαός επιθυμεί να μείνει στη μέγκενη να πληρώνει τόκους περισσότερους από το εισόδημά του και να εξαθλιωθεί πλήρως ή αν θα θέλει μία διαφορετική λύση».

Στην επισήμανση αν εννοεί ότι η διαφορετική λύση θα είναι εκτός Ευρωζώνης ο υποψήφιος με τον ΣΥΡΙΖΑ στη Β Αθήνας είπε: "Δεν ξέρω. Δεν ξέρω καν αν θα είναι εκτός Ευρωζώνης. Μπορεί η Ευρώπη να έχει μία άλλη πρόταση η οποία θα συζητηθεί και αυτή".

Στην ερώτηση αν αυτό μπορεί να σημαίνει και ευρώ δύο ταχυτήτων ο κ. Ξυδάκης υπογράμμισε: "Αν η Ευρώπη επιθυμεί τέτοια πράγματα όλα συζητούνται, αλλά αυτές οι απαντήσεις δεν έχουν δοθεί γιατί δεν έχει τεθεί ποτέ τέτοιο ερώτημα από την ελληνική πλευρά".

Το πολύ ενδιαφέρον είναι ότι ο νυν πρωθυπουργός, ως αρχηγός του ανερχόμενου αλλά μικρού ακόμη Σύριζα στο τέλος Οκτωβρίου του 2011, καταλάβαινε πολύ καλά τι σημαίνει η προκήρυξη δημοψηφίσματος. Σε βίντεο της εποχής, προβλέπει ξεκάθαρα ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο (που είχε ειπωθεί ότι σχεδίαζε ο ΓΑΠ) η πραγματική πτώχευση και η κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος θα επισυμβεί πολύ πριν φτάσουμε στην κάλπη!

Ως εμπειρότερος και με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση σήμερα, αποκλείεται ο Α. Τσίπρας να μην καταλάβαινε τις συνέπειες της προκήρυξης του δημοψηφίσματος, και μάλιστα σε ένα κράτος με άδεια ταμεία, αβέβαιη χρηματοδότηση και θηριώδεις δόσεις δανείου χρωστούμενες στο ΔΝΤ.

Το κλείσιμο των τραπεζών, που ξεκίνησε από την επόμενη εργάσιμη και θα κρατήσει έως και τις 6/7 τουλάχιστον, δεν το "επέβαλαν οι ξένοι", όπως ισχυρίστηκε και στο σημερινό διάγγελμα ο πρωθυπουργός. ("Μας κλείσαν τις τράπεζες", είπε, σε ανάμνηση του ελασίτικου τραγουδιού "Μας πήραν την Αθήνα... του Σκόμπι τα κανόνια" κ.λπ.) Είναι απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης, συνέπεια του ότι οι τράπεζες άδειαζαν (επί 7 μήνες τώρα) και η ΕΚΤ δεν επρόκειτο πια να τις δανείσει, μια και η Ελλάδα έβγαινε εκτός προγράμματος στήριξης.

Ο κάθε εργαζόμενος, επαγγελματίας ή απλός πολίτης γνωρίζει ότι οι τράπεζες - ειδικά οι συστημικές όπως έχουν γίνει σήμερα - δεν είναι οι τοκογλύφοι καπιταλιστές για τους οποίους αδιαφορεί μια σοσιαλπατριωτική κυβέρνηση, αλλά βασικό εργαλείο της καθημερινότητας. Αυτές τις μέρες το νιώθει. Αν οι προηγούμενοι μήνες είχαν στασιμότητα, από τη Δευτέρα είναι βέβαιο ότι ξεκίνησε ύφεση και μάλιστα με ρυθμό αγριότερο από ό,τι ζήσαμε προ ετών (μακάρι να διαψευστώ). Κρίμα για όσους ειλικρινώς πίστευαν ότι φέτος θα απομακρυνόμασταν από την υφεσιακή πολιτική.

Καταλήγω, ότι αυτά που ζούμε δεν είναι ατυχίες. Η ανευθυνότητα είναι προγραμματισμένη. Το μαρτυρά και η σπουδή για δημοψήφισμα. Περιθώριο 8 ημερών είναι απλά ανήκουστο. Η υπέρτατη δημοκρατική διαδικασία (και όχι ανώμαλες καταστάσεις τύπου Κριμαίας) προϋποθέτει επαρκές διάστημα για διάλογο, ανάλογο με αυτό μιας προεκλογικής περιόδου. Τόσο αυτό, όσο και η ασάφεια του ερωτήματος (το αν συμφωνεί ο λαός με 2 κείμενα που αποσύρθηκαν και δεν ισχύουν ως "πρόταση δανειστών"), επισημάνθηκαν σήμερα από τον πρόεδρο του Συμβουλίου της Ευρώπης ως ολισθήματα. (Το Σ.Ε. είναι ο θεσμός, με σύμβολο τα 12 αστέρια που μετέπειτα υιοθέτησε και η ΕΕ, που προέβαλε διεθνώς όσο κανείς άλλος τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τη χούντα των συνταγματαρχών, με αποτέλεσμα να σπεύσει η Ελλάδα να αποχωρήσει πριν αποβληθεί.) Αφήνω απέξω την αφύσικη σειρά (πρώτα όχι, μετά ναι), την επίσημη κρατική προπαγάνδα υπέρ του "όχι" (μιλάμε για έγγραφα υπουργείων, όχι όπως θα ήταν σωστό για δηλώσεις πολιτικών που τυγχάνουν αξιωματούχοι) και ποιος ξέρει τι άλλο θα δούμε έως την Κυριακή, ο Θεός να φυλάει.

Η αντιπολίτευση - πλην της Χρυσής Αυγής που συντάχθηκε με την κυβέρνηση, άραγε προσωρινά μόνο; - φαίνεται ότι είχε ήδη ετοιμάσει την άμυνά της στη μορφή της κίνησης Μένουμε Ευρώπη με αποτέλεσμα, παρά τα χαμηλά (μέχρι πρότινος) δημοσκοπικά ποσοστά ενός εκάστου των κομμάτων, το ΝΑΙ να μην είναι χαμένο από χέρι, όπως θα εύχονταν στην κυβέρνηση.

Δεδομένου ότι οι έλληνες ήθελαν "και Σύριζα, και Ευρώ[πη]", σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις, το Μένουμε Ευρώπη ποντάρει εκεί και αν μη τι άλλο έχει πετύχει να βγάλει κόσμο στις συγκεντρώσεις, αλλά και να προβληματίσει πολλούς από τους υποστηρικτές της κυβέρνησης και ιδίως του Σύριζα. Φαίνεται ότι και αρκετός αχρωμάτιστος έως τώρα κόσμος δεν μένει αδιάφορος μπροστά στο ενδεχόμενο - ορατό πλέον, και ζοφερό - να γίνουν τα πράγματα πολύ χειρότερα απ' ό,τι ήταν με τα μνημόνια.

Για μένα, ένας ακόμη σημαντικότερος λόγος για την ψήφο στο ΝΑΙ είναι ότι ο Σύριζα ακόμη αποφεύγει να διατυπώσει μια εναλλακτική λύση εκτός ευρωζώνης. Τα ανοίγματα για συγκεκριμένα ζητήματα στη Ρωσία, όπως και αυτό του Κώστα Καραμανλή στην Κίνα για τον ΟΛΠ (από τα λίγα πραγματικά επιτεύγματα της ΝΔ μεταξύ 2004-2009), είναι ευπρόσδεκτα. Δεν φαίνεται να μας θέλει όμως κανείς σε άλλο μπλοκ, ούτε του περισσεύουν λεφτά για να μας υιοθετήσει, κι αν ακόμη υπήρχε θέμα στρατηγικών επαναπροσανατολισμών θα έπρεπε να τεθεί ευθέως και συντεταγμένα. Η κρυφή ατζέντα που διαφαίνεται, ώστε διά του ατυχήματος να πέσουμε στην ανάγκη άλλων γεωπολιτικών πόλων, δεν θα πρέπει να περάσει. Το "δεν ξέρω" του Ν. Ξυδάκη, διατυπωμένο τον Ιανουάριο, διαιωνίζεται σήμερα με τις κούφιες διαβεβαιώσεις για παραμονή στην Ευρωζώνη, την ώρα που η κυβέρνηση με τις πράξεις της πριονίζει το κλαδί που μας ενώνει με την ΕΕ.

Με το ΝΑΙ της Κυριακής μπορούμε να τους πάρουμε το πριόνι από το χέρι.

Casino Route

Πολύ πριν φανταστώ το επαγγελματικό μου μέλλον στο συγκεκριμένο είδος οδικής υποδομής, ήξερα το γαλλικό όρο autoroute. Τότε (δεκαετία '80) η ελληνική λέξη αυτοκινητόδρομος σήμαινε, για πολλούς, τον δρόμο για αυτοκίνητα. (Και σήμερα το ακούς.) Υπήρχε στον ΚΟΚ η πινακίδα Π-27, σε μπλε χρώμα - δεν είχε ακόμα υιοθετηθεί το πράσινο. Η εικόνα ήταν μαγική. Τη βλέπαμε μόνο στα βιβλιαράκια εκμάθησης οδήγησης. Κανένας δρόμος δεν ήταν αυτοκινητόδρομος γαρ. Μας το είχε πει και η γαλλικού μας. Μόνο το κομμάτι πριν τα σύνορα της Γιουγκοσλαβίας είναι autoroute - μας εξήγησε ότι στην Ελλάδα δεν το έχουμε αυτό το είδος. Τα χρόνια πέρασαν: εργάστηκα εκεί που εργάστηκα, είδα όλους τους αυτοκινητόδρομους της χώρας (είτε στο χαρτί είτε κατασκευασμένους), το συγκεκριμένο τμήμα των 60 χιλιομέτρων όμως ανήκε πάντα στην προσωπική μου terra incognita. Δεν έτυχε ποτέ να πάω στη νυν πΓΔΜ ή τις άλλες χώρες των δυτικών βαλκανίων - για τα πιο μακρινά ταξίδια υπήρχε το αεροπλάνο. Έτσι, στον κόμβο της Χαλάστρας είχα πάντα το νου μου να μην ξεμείνω στην αριστερή λωρίδα αλλά να συνεχίσω ευθεία για τη Θεσσαλονίκη, που ουκ ολίγες φορές αποτέλεσε προορισμό. Είχα ακούσει και την ιστορία του αξιωματικού της KFOR, που χάθηκε στον ίδιο κόμβο και κατέληξε στην Αθήνα αντί για την Πρίστινα το 1999, και πρόσεχα διπλά.

Τον δρόμο του Αξιού, αξιώθηκα να τον οδηγήσω πολύ πρόσφατα, για πρώτη φορά. Αυτοκινητόδρομο δεν είδα όμως. Αυτό που εννοούσε η καθηγήτριά μας ήταν προφανώς το κομμάτι που δεν επισκέφθηκα - τα 16 χλμ. από το Πολύκαστρο μέχρι τα σύνορα. Ήταν φαίνεται η βιτρίνα και ταυτόχρονα το "κούμπωμα" με το γιουγκοσλάβικο δίκτυο αυτοκινητοδρόμων. Νότια από το πάλαι ποτέ Καρασούλι με το συμμαχικό στρατιωτικό νεκροταφείο του Α' Π.Π., επανερχόμαστε στη γνώριμη διατομή των 14 μέτρων, αυτή που έχουν όλες οι οδοί "ταχείας κυκλοφορίας", οι κύριες εθνικές οδοί πριν γίνουν αυτοκινητόδρομοι. Οι δρόμοι που αγαπήσαμε, με έναν ακόμη κίνδυνο πέρα από τους συνηθισμένους: το ενδεχόμενο σύγκρουσης με κάποιον από τους πολυάριθμους πεζούς (!) που είδα να ανηφορίζουν με σακίδια, σε δυάδες ή τριάδες συνήθως, κι έμοιαζαν (αλλά δεν παίρνω όρκο) με περιηγητές / ωτοστοπτζήδες μάλλον παρά με πρόσφυγες, βαδιστές υγείας ή παίχτες του καζίνο της Γευγελής.

Εξαίρεση στη γνώριμη εικόνα των παρατημένων φωτιστικών και άλλων στοιχείων οδικού εξοπλισμού, δύο ψήγματα large σχεδιασμού. Το πρώτο είναι ένα εξαιρετικά ευρύχωρο ζεύγος σταθμών εξυπηρέτησης (ΣΕΑ). Μεταξύ των άλλων έχουν γηπεδάκια ποδοσφαίρου με γκαζόν και τέρμα (!) καθώς και τουρκόφωνες πινακίδες για işkembe (σκεμπέ, δηλ. πατσά), mescit (μετζίτι, δηλ. μικρό τέμενος) και εστιατόριο helal (δηλ. φαγητό κατάλληλο για μουσουλμάνους). Το δεύτερο είναι ο κόμβος με τη Θεσσαλονίκης-Έδεσσας, κατά μήκος του οποίου το κύριο ρεύμα αποκτά τρεις (!) λωρίδες κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση, χωρίς κανένα προφανή λόγο. Αντίθετα, η έξοδος, στην οποία κατευθύνεται το κύριο ρεύμα των τουριστών από Σκόπια προς Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική, έχει μία λωρίδα εξόδου που με χαμηλή ταχύτητα σε οδηγεί στην προέκταση της - όχι και τόσο λαμπερής - οδού Μοναστηρίου. Η βιτρίνα τελειώνει εκεί.

Η πρώτη ελληνική (έστω και μερική) autoroute εγκαινιάστηκε Ιούλιο μήνα, δύο μέρες πριν το δημοψήφισμα. Αυτό του 1973 εννοώ, με υπουργό δημοσίων έργων έναν Κωνσταντίνο Παπαδημητρίου. Είχαν προβλεφθεί και δύο σταθμοί διοδίων, ένας σε κάθε άκρο. Φαίνεται ότι δεν κρίθηκε σκόπιμο να λειτουργήσει η είσπραξη λίγο πριν τις κάλπες. (Για γούρι προφανώς, κάτι παρόμοιο προσπαθεί να επιβάλει σήμερα και ο νυν υπουργός, πριν το επικείμενο δημοψήφισμα - η ιστορία επαναλαμβάνεται.) Έμεινε έτσι ο σκελετός απο τους σταθμούς διοδίων, σύμβολο της αντιφατικής αντιμετώπισης της βασικής μας οδικής πύλης - την οποία το ελληνικό κράτος για ένα διάστημα έδειξε να απαρνείται, όταν (λόγω των μεταγιουγκοσλαβικών πολέμων και της διένεξης με την πΓΔ Μακεδονίας) μετονόμασε το "Ε" του οδικού άξονα ΠΑΘΕ, ώστε να σημαίνει Ελληνοβουλγαρικά σύνορα αντί για το αρχικό (και σωστό) Εύζωνοι. Σήμερα αποτελεί κάθετο άξονα της Εγνατίας. Η παρουσία οχήματος περιπολίας με τα διακριτικά της εταιρείας διαχείρισης ήταν ένα σημάδι ελπίδας ότι αυτός ο δρόμος μπορεί να σουλουπωθεί λιγάκι για να ταιριάξει καλύτερα με το πανέμορφο, γαλήνιο τοπίο από το οποίο διέρχεται.

Για την Ευρώπη δεν διαδήλωσαν οι "ωφελημένοι" της κρίσης

Υπήρξε κόσμος που πραγματικά επωφελήθηκε από την κρίση στην Ελλάδα; Τέτοιο κόσμο μπορώ να φανταστώ μόνο στη μορφή όσων, από τύχη ή οξυδέρκεια, πούλησαν νωρίς, έβγαλαν λεφτά έξω και περιμένουν την κατάλληλη στιγμή να έρθουν να αγοράσουν φθηνά. Μπορώ επίσης να σκεφτώ εμπόρους δυστυχίας που ξέφυγαν από την ασημαντότητα, μπαίνοντας μπροστάρηδες των απογοητευμένων. Ίσως να υπάρχουν κι άλλες περιπτώσεις. Οι πιο πολλοί ζημιώθηκαν. Αν το αναλύσουμε σε ατομικό επίπεδο, μπορεί να γίνει χαοτικό: οι ατομικές κρίσεις έχουν διαφορά φάσης ή και άλλη περιοδικότητα από ό,τι η συλλογική. Παρόλο που οι γενικεύσεις είναι επικίνδυνες, πάντως, μπορούμε να διακρίνουμε σήμερα ομάδες που βρίσκονται σε καλύτερη θέση (λιγότερο κακή, μάλλον) από τις υπόλοιπες:

- Υπάλληλοι Δημοσίου και ΔΕΚΟ: Παρόλο που υπέστησαν πρώτοι τις μειώσεις στις αποδοχές, μπορούν να αισθάνονται αρκετά ασφαλείς σε σχέση με τους λοιπούς απασχολούμενους. Ακόμη και οι πλέον ανάλγητοι νεοφιλελεύθεροι περιόρισαν στο ελάχιστο τις απολύσεις. Το πέτυχαν βέβαια χάρη στους αγώνες τους, θα έλεγε κανείς. Μάλλον χάρη στην επιρροή των σωματείων τους. Πολλοί διαδήλωσαν, οι ιδιωτικοί υπάλληλοι όμως δεν περιέσωσαν πολλά.

- Συνταξιούχοι: Επίσης υπέστησαν μειώσεις, αλλά αυξήθηκαν σε πλήθος, καθώς άνθρωποι παραγωγικής ηλικίας δικαιούνταν και πέτυχαν να κατοχυρώσουν πρόωρες συντάξεις, και μάλιστα σε ύψος πολύ μεγαλύτερο από ό,τι ισχύει για τα βαθιά γηρατειά. Πλέον οι συνταξιούχοι τρέφουν ολόκληρα νοικοκυριά. Και οι οργανωμένες παραγωγικές τάξεις θεωρούν αδιανόητο να στενοχωρήσουν τους γονείς τους (ενώ δεν διστάζουν να χαντακώσουν τη γενιά των παιδιών τους).

- "Μαύροι" επαγγελματίες: Καθώς η φορολόγηση εξακολούθησε να στηρίζεται στο δηλωθέν εισόδημα, όσοι μπορούσαν να εισπράττουν χωρίς απόδειξη παρέμειναν αρκετά προστατευμένοι από τη σκλήρυνση της φορολογικής πολιτικής. Για να είμαστε δίκαιοι, η ζήτηση σε πολλούς απ' αυτούς μειώθηκε και τα ρίσκα του ελεύθερου επαγγέλματος είναι εξ ορισμού μεγαλύτερα.

Όλοι οι άλλοι είμαστε σε χειρότερη κατάσταση όσον αφορά τις προοπτικές, σε μια οικονομία που συνεχίζει να βουλιάζει και σε μια χώρα που διατηρεί τον επενδυτοδιώχτη. Κάποιοι πολύ χειρότερα από τους γηγενείς που είχαν την τύχη να παραμείνουν απασχολούμενοι: οι άνεργοι, οι μετανάστες, στον πάτο οι περιθωριοποιημένοι (άποροι, άστεγοι) και οι πρόσφυγες. Κι όσο πιο νέος, τόσο πιο απογοητευτικές θα βλέπεις τις προοπτικές.

Το κυνήγι της ευημερίας είναι θεμιτό, ανθρώπινο, αυτονόητο. Η Ελλάδα προσδέθηκε στην Ευρώπη για να ευημερήσει. Η καλλιέργεια αποξένωσης από την Ευρώπη (όχι διαφωνίας και διεκδίκησης, αλλά εχθρικής αντιπαράθεσης) συντελεί - μαζί με πολλά άλλα εγκληματικά, διαχρονικά λάθη - στο αντίθετο αποτέλεσμα. Και γι' αυτό (πέρα από τους πολιτισμικούς, μη οικονομικούς λόγους) τη βρίσκουν αυτοκτονική και απαράδεκτη, χαράζοντας μια πραγματική κόκκινη γραμμή, όσοι ξέρουν ότι το αποτέλεσμα ενός πατατράκ θα είναι, για τους ίδιους και τελικά για όλους, κάτι πολύ χειρότερο από την - επώδυνη αλλά παροδική - καθυστέρηση ενός μήνα εγγυημένων (προ)πληρωμών που θα συνεχίσουν να απολαμβάνουν οι λιγότερο εκτεθειμένοι συμπολίτες μας.

--
Αντί για υστερόγραφο, ένα απόσπασμα από ανάρτηση γραμμένη 3 μέρες πριν τις εκλογές Ιουνίου 2012:

Η πρώτη αναμέτρηση του νέου δικομματισμού έχει όμως τεθεί και με όρους συνολικής πορείας. Όσο κι αν η αναφορά σε πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική μπορεί να αγνοηθεί ως copy-paste ανδρεοπαπανδρεϊκή μπαρουφολογία (μία από τις πολλές), όσο κι αν ορκίζεται ότι θέλει να μας κρατήσει στο ευρώ, ο Τσίπρας είναι τόσο ευρωπαϊστής, όσο κι ο Σπύρος Βούγιας είναι ΠΑΟΚ. Με τον Ηρακλή είναι βέβαια ο σαλονικιός συγκοινωνιολόγος, για να πάρει όμως ψήφους στις δημοτικές εκλογές δήλωσε ότι είναι "και λιγάκι ΠΑΟΚ" (δηλ. ψιλο-ΠΑΟΚ, όπως λέμε "τον ψιλοπαίρνω" τον υπνάκο).

Δεν ξέρω αν αυτός ο ψιλο-ευρωπαϊσμός θα αρκέσει για να χειριστεί μια αριστερή κυβέρνηση το σύνθετο πλέγμα των διεθνών μας σχέσεων, ειδικά τώρα που η χώρα σε όλα τα επίπεδα χάνει ραγδαία την όποια εμπιστοσύνη ενέπνεε - και χρειάζεται αρκετή δουλειά για να την αποκαταστήσει. Ξέρω ότι αν δεν περισωθεί αυτή η σχέση με την Ευρώπη της Αναγέννησης - διότι προς τα εκεί ήμασταν σταθερά προσανατολισμένοι στη σύγχρονη εποχή και όχι προς τις "αρκούδες", τα "γουρούνια" και τα "σκυλιά" - δεν έχουμε να περιμένουμε πολλά από οποιοδήποτε "πλάνο Β". Πιστεύω ότι πλάι στις πραγματικά "μαύρες σελίδες" της τωρινής πραγματικότητας (ανεργία, φοροκαταιγίδα, εσωτερική υποτίμηση) υπάρχει μπόλικη κραυγή κοντόφθαλμου συνδικαλισμού (και κουτοπόνηρου λαζοπουλισμού) και αποσιώπηση μερικών βασικών δεδομένων, όπως του ότι η Ελλάδα διαχρονικά ήταν αυτό που λέμε net receiver, χώρα δηλαδή που εισέπραξε πολύ περισσότερα απ' όσα συνεισέφερε. Με "τσαμπουκάδες" και απειλές κατάρρευσης α-λα Σαμψών απομακρύνεται ακόμη περισσότερο η όποια ελπίδα σύγκλισης με τη λοιπή Ευρώπη και συμμετοχής στην προσπάθεια να γίνει καλύτερη. Νομίζω ότι η όποια χρησιμότητα της ατόφιας πολιτικά κεφαλαιοποιημένης "αγανάκτησης", ως "ταρακούνημα" όλων μας, στην Ελλάδα και τη λοιπή Ευρώπη, έχει ημερομηνία λήξης στις 17/6/2012. Συνθέσεις χρειαζόμαστε στη συνέχεια.

Η αυτοκαταστροφή δεν μπορεί να είναι στόχος

Θέλω να προτείνω ένα νέο εθνικό σχέδιο. Ένα πραγματικά μεγάλο έργο.

Ξεκινάω από τα βασικά. Το κόστος δεν θα είναι απαγορευτικό. Η τεχνογνωσία υπάρχει. Και η επένδυση δεν θα είναι εμπροσθοβαρής. Θα το δουλέψουμε λίγο-λίγο, με ορίζοντα εικοσαετίας.

Ο στόχος: να αποκτήσουμε εθνικό νόμισμα. Με την πλήρη έννοια του επιθετικού προσδιορισμού. Ο ποιητής είπε ότι εθνικό είναι το αληθές.

Αληθινό νόμισμα λοιπόν. Τέτοιο που, όταν με το καλό θα ανακοινωθεί η νομισματική αλλαγή, να μην τρέχουμε πανικόβλητοι να σηκώσουμε όλα τα διαθέσιμα χαρτονομίσματα από τα τραπεζικά καταστήματα και τα ΑΤΜ. Να μη χρειαστεί να βγει νύχτα η σχετική ανακοίνωση, ούτε να δούμε τεθωρακισμένα και ένστολους να απωθούν τους αγανακτισμένους και απελπισμένους σε ένα ελληνικό corralito.

Τα είκοσι χρόνια θα μας δώσουν το χρόνο για πολλά. Θα κάνουμε πανελλήνιο διαγωνισμό για το design των νέων μας χαρτονομισμάτων. Ακόμη και για το όνομα της νομισματικής μονάδας. Μην κολλήσουμε στη δραχμή. Γιατί όχι μνα, οβολός ή στατήρας;

Θα έχουμε όλο τον καιρό να τα τυπώσουμε με μεράκι, υψηλή ποιότητα και τις κορυφαίες προδιαγραφές ασφάλειας. Και παράλληλα, να μεγαλώσει μια γενιά που θα επιθυμεί το εθνικό νόμισμα, όχι μόνο επειδή θα δείχνει επάνω τα δικά μας τοπία και τους δικούς μας ήρωες, αλλά γιατί θα αισθανθεί - έτσι ελπίζω - την έννοια του αντικρύσματος.

Γιατί σε αυτά τα είκοσι χρόνια - όχι λιγότερο - θα κληθούμε να χτίσουμε την εμπιστοσύνη, σε διεθνές επίπεδο (αλλά και εγχωρίως), στη χώρα και τις δυνατότητές της. Αν δεν γίνει αυτό, η νομισματική αλλαγή - δηλαδή η έξοδος από το ευρώ - θα είναι σκέτη αυτοκαταστροφή.

Αν μας έλεγαν ότι από αύριο το πρωί όλα μας τα ευρώ θα αντικατασταθούν με εθνικό νόμισμα σε ισοτιμία ένα προς ένα, οι μόνοι που δεν θα έσπευδαν να τα σηκώσουν θα ήταν οι ευρισκόμενοι σε κώμα. Αυτό κάτι πρέπει να μας λέει για το σημερινό επίπεδο εμπιστοσύνης. Κι επειδή όταν κάτι δεν το θέλεις η αξία του πέφτει (νόμος της ζήτησης), η διολίσθηση είναι βέβαιη.

Την έχουμε ξεχάσει τη διαρκή διολίσθηση που υφίστατο - ανεξάρτητα από τις ουκ ολίγες επίσημες υποτιμήσεις - η εθνική δραχμή ανάμεσα στο 1970-κάτι και την αμέσως προ ΟΝΕ εποχή. Συχνά ακούμε για τα οφέλη των στοχευμένων υποτιμήσεων (για τις εξαγωγές και τον τουρισμό) ή και του ελεγχόμενου πληθωρισμού. Αυτά είναι σωστά και ωραία. Απλώς, προϋποθέτουν σταθερότητα και δεν ισχύουν σε συνθήκες σοκ.

Και το σοκ είναι το μόνο βέβαιο, αν κατρακυλήσει η αξία του νομίσματος. Ο εισαγόμενος πληθωρισμός (από τα εισαγόμενα είδη που θα ακριβύνουν) θα φέρει στην πραγματικότητα αυτό που πριν λίγα χρόνια εύκολα -πλην λανθασμένα- καταγγελόταν. Την ακρίβεια (προφ. "ακρίβγεια"). Έχουμε επίσης ξεχάσει τα όμορφα χρόνια του '73-'74, του '79-'85, του '88-'91, με πληθωρισμό πάνω από 20% και, για ένα διάστημα, με την περίφημη ΑΤΑ. Τιμαριθμικά ή μη, οι αποδοχές είναι αναπόφευκτο να αυξηθούν, κι έτσι καραδοκεί το σπιράλ του υψηλού πληθωρισμού (ακριβότερο εργατικό κόστος, άρα διαιώνιση της αύξησης τιμών). 

Στο κοινό νόμισμα μπήκαμε επειδή δεχτήκαμε ότι η συμμετοχή σε αυτό θα απομάκρυνε το ενδεχόμενο να ξανασυμβούν όλα τα παραπάνω. Είχαμε αποδεχτεί ότι μόνοι μας δεν θα μπορούσαμε να τα καταφέρουμε. Ακόμη κι όταν μαζεύτηκε η κατάσταση της οικονομίας μας, με χαμηλό πληθωρισμό και σχεδόν καθόλου διολίσθηση, δηλαδή στη μοναδική ίσως στιγμή της ιστορίας μας που εμπνεύσαμε αρκετή εμπιστοσύνη, επιλέξαμε (για την ακρίβεια, θεωρήσαμε αυτονόητο) να μπούμε στην ευρωζώνη. Το αυγό και η κότα. Θεωρητικά, δεν ήταν αυτοσκοπός το ευρώ. Δεν θα έπρεπε να είναι.

Ούτε και το εθνικό νόμισμα θα έπρεπε να είναι αυτοσκοπός σε αυτό το νέο ορόσημο που ονειρεύτηκα. Άλλωστε, οι προθεσμίες σε βοηθούν να δουλεύεις αποδοτικότερα - είτε πρόκειται για διαγωνίσματα είτε, όπως μάθαμε, για την επιτυχή διεξαγωγή των ολυμπιακών αγώνων. Ο στόχος μας για το έτος 2035 - τότε τελειώνει η εικοσαετία - θα ήταν να έχουμε ξαναφτιάξει την εμπιστοσύνη που χάθηκε. Και τότε, το ερώτημα του εθνικού νομίσματος θα μπορούσε να αποδειχθεί δευτερεύον. Μπορεί να αποφασίσουμε τότε, μέσα από ένα γνήσιο δημοψήφισμα χωρίς εκβιαστικά ερωτήματα, ότι τελικά μας συμφέρει να μείνουμε στο ευρώ. And so what? Μπροστά στο όφελος της ισχυρής οικονομίας, θα έχουμε την πολυτέλεια να πάνε στο βρόντο οι διαγωνισμοί, οι προετοιμασίες, ακόμη και οι εκτυπώσεις. Ειδικά οι τελευταίες, μπορεί να γίνουν και προσοδοφόρες, ως συλλεκτικές εκδόσεις ή για μαζική διάθεση monopoly money. Φαντασία να υπάρχει.

Γκολ-θαύμα από το 1982 (και τότε χάλια εθνική είχαμε, αλλά από τις Φερόες δεν χάναμε)

Η μπάλα φτάνει στον Πάουλο Ισίντορο λίγο έξω από την περιοχή, στα πλάγια. Μπροστά του έχει έναν σοβιετικό, μάλλον τον Τσιβάτζε. Δεν τον παίρνει για σέντρα. Δίνει αριστερά του στον Φαλκάο. Αυτός την αφήνει να περάσει κάτω από τα πόδια του. Λίγο πίσω του έρχεται τρέχοντας ο Έντερ. Σηκώνει λίγο τη μπάλα και πριν αυτή ξαναπέσει, τη βρίσκει με το κουντεπιέ και μέσα σε ένα μόλις δευτερόλεπτο την έχει στείλει να αναπαύεται στην αριστερή γωνία του Ρινάτ Ντασάγεφ. Ο σοβιετικός τερματοφύλακας έμεινε με τα πόδια καρφωμένα στο χορτάρι μπροστά στην εστία του, άγαλμα σχεδόν.

Αν η μπάλα ήταν όχημα και το στάδιο Σάντσες Πιθχουάν σεβιλιάνικος δρόμος, η ισπανική τροχαία θα είχε το δικαίωμα να κόψει κλήση. Τα σουτ του Έντερ έφευγαν με παροιμιωδώς μεγάλη ταχύτητα. Με το ριπλέι προσπαθούσαμε να καταλάβουμε, τι είδους φάλτσο έδωσε στη μπάλα ο - άγνωστός μας έως τότε - βραζιλιάνος με το νούμερο έντεκα. Βλέποντάς το σήμερα, έχω την εντύπωση ότι η μπάλα δεν έφυγε ούτε δεξιά ούτε αριστερά. Η καμπυλότητα ήταν όλη κατακόρυφη - ένα σουτ-μπανάνα.

Για τον Έντερ δεν ξανάκουσα πολλά πράγματα. Είχα ακούσει ότι θα πήγαινε στη Γιούβε αλλά σήμερα διαβάζω ότι έπαιξε αποκλειστικά στη Βραζιλία, με εξαίρεση κάτι σύντομες αρπαχτές στη γειτονική Τουρκία. Εκείνο το γκολ όμως - που μπήκε σαν σήμερα, 14 Ιουνίου 1982 - το θεωρώ σαν ένα από τα πιο αξιομνημόνευτα της εφηβικής μου εποχής.

Ο Ρινάτ Ντασάεφ, πάλι, έκλεισε την καριέρα του στην πόλη όπου έφαγε το τραυματικό γκολ. Ήταν τερματοφύλακας της Σεβίλλης μεταξύ 1988-1991.

(Στο Μουντιάλ αυτό, όπως και σε όλα έως και το 1990, η Ελλάδα δεν έπαιξε. Μετά από το λαμπρό ξεκίνημα με το Σαργκάνη στην Κοπεγχάγη, είχε χάσει από την Ιταλία στη λεωφόρο και έκτοτε πήρε την κάτω βόλτα. Τότε τουλάχιστον κέρδισε τη Δανία στην έδρα της. Σήμερα χάνει από το νησάκι της που αυτονομήθηκε -Φερόες- μέσα κι έξω.)

Dead again

Dead men tell no tales. Οι νεκροί δεν λένε ιστορίες. Που σημαίνει ότι μπορούμε να λέμε εμείς τις ιστορίες μας γι' αυτούς. Παμπάλαια συνήθεια, όσο η ανθρωπότητα. Δεν είναι τυχαίο που η πιο διαδεδομένη θρησκεία βασίστηκε στην αφήγηση του Θανάτου και της προσδοκώμενης θαυματουργής υπέρβασής του.

Αλίμονο στους πεθαμένους, ευτυχώς όμως μένουμε πίσω εμείς οι ζωντανοί για να τους τιμήσουμε. Και να τους αποτιμήσουμε. Είναι ένα πράγμα, το να σε εμπνέει ο μάρτυρας ή ο κάθε αγαπημένος εκλιπών. Τους θυμόμαστε με αγάλματα, προσωπογραφίες, φωτογραφίες, ονομαστικές εορτές, μνημόσυνα και τρισάγια. Ζει, αυτός μας οδηγεί.

Είναι διαφορετικό όμως όταν τα βάζεις στο ζύγι. Είναι λιγότερο γενοκτονία η αρμενική αν μιλήσεις για εξακόσιες χιλιάδες νεκρούς αντί για ενάμισι εκατομμύριο; Γίνεται λιγότερο φρικαλέα η shoah (ολοκαύτωμα) των ευρωπαίων εβραίων αν πεις ότι τα θύματα ανέρχονται σε 6 και όχι 11 εκατομμύρια; Κι αν το σύνολο των σκοτωμένων του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου δεν είναι τελικά εξήντα εκατομμύρια αλλά πενήντα ή εβδομήντα (αν κάποιος θεός μας αποκάλυπτε το ένα ή το άλλο νούμερο), τι σημασία έχει τελικά;

Εν τω πολλώ το ευ, για ουκ ολίγους. Ίσως φταίει κι ο νομπελίστας που το ποσοτικοποίησε (ή κι ο μουσικοσυνθέτης που το μελοποίησε). Νεκροί χιλιάδες να 'ναι στους τροχούς - με λιγότερους δεν συμβιβάζεται η ψυχή.

Να και το ρεπορτάζ των Ρεπόρτερ(ς) για το Πολυτεχνείο, στην πασοκική δεκαετία του ογδόντα. "Εκατοντάδες οι νεκροί", έλεγε η φωνή του Κώστα Χαρδαβέλλα. Τι κι αν το πόρισμα Τσεβά, που είχε μέσα μέχρι και τον άτυχο εξάχρονο που έφαγε το αδέσποτο βλήμα στου Ζωγράφου, μιλούσε για καμιά εικοσιπενταριά;

Στα χρόνια της κρίσης, σειρά πήραν οι αυτοκτονίες. Η σπουδή να υπερτονιστεί η συσχέτισή τους με την επώδυνη οικονομική κατάσταση οδήγησε σε υπερβολές. Ο πονεμένος πατέρας που μίλησε για δέκα χιλιάδες είναι μάλλον μετριοπαθής μπροστά σε άλλους που διαδίδουν πενταπλάσια νούμερα. Βάλε να 'χεις.

Με την πρόσφατη επανασύσταση της ΕΡΤ, έκπληκτοι (;) ακούσαμε το αίτημα πρόσληψης συγγενών α' βαθμού των "νεκρών του αγώνα" και προσπαθήσαμε να θυμηθούμε αν τα ΜΑΤ, ο στρατός ή το κεντροδεξιό παρακράτος είχαν κάνει κάποιο πολύνεκρο ντου.

Τελευταίο, προς το παρόν, κρούσμα: επιστήμονας που ισχυρίστηκε και μάλιστα αρμοδίως ότι ένας καλόφημος ελληνικός δρόμος έχει "πολλούς νεκρούς, πάρα πολλούς και ειδικά μοτοσικλετιστές", που μάλιστα "δεν θα τους έχετε ακούσει ποτέ". Γιατί προφανώς σας το κρύβουν οι διαπλεκόμενοι.

Πριν από 90 χρόνια στο ανατολικό Αιγαίο

Σαν χθες πριν 90 χρόνια (9/6/1925) η αυστραλιανή εφημερίδα Πρωινός Κήρυκας του Σίδνεϊ (Sydney Morning Herald) έγραφε μεταξύ άλλων τα εξής:

"ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΝΗΣΙΩΤΩΝ.

Ανταρσία στη Σάμο.

ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ.

Λονδίνο, 7 Ιουνίου.

Ο ανταποκριτής του Reuter's στην Αθήνα μεταδίδει:

Ταραχές σημειώθηκαν στο νησί της Σάμου, όπου αντάρτες κατέλαβαν τα Κυβερνητικά κτίρια, συνέλαβαν τους επισήμους, και απελευθέρωσαν τους κρατουμένους από τις φυλακές. Επίσης λεηλάτησαν τα περιεχόμενα των Κρατικών ταμείων, που ανέρχονταν στο ποσό του 1.000.000 δραχμών περίπου.

Το αν το κίνημα είναι πολιτικό ή απλή πράξη ληστείας από πλευράς δύο διαβόητων Σαμιωτών ληστών με επιρροή - των αδελφών [Γιαγά] - δεν είναι ακόμη σαφές, είναι όμως γνωστό ότι οι ηγέτες ζητούν την παραίτηση της Ελληνικής Κυβέρνησης και νέες εκλογές, παρόλο που αυτό μπορεί να αποτελεί απλώς πρόσχημα. Η Κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να καταπνίξει ταχύτατα την εξέγερση, και έχει αποστείλει ναυτική μοίρα για να περικυκλώσει το νησί μέχρι την άφιξη στρατιωτών.

Κρατικοί λειτουργοί, στρατιώτες και χωροφύλακες από τη Σάμο, που κατέφθασαν από το γειτονιικό νησί της Χίου, αναφέρουν ότι οι αντάρτες ανέρχονται στους 450. Είναι οπλισμένοι με όπλα που έχουν υπεξαιρέσει. Η απόβαση στρατευμάτων στη Σάμο αναμένεται από στιγμή σε στιγμή.

Στη Ρώμη ανεπίσημα δηλώνεται ότι ένοπλες ομάδες από το εσωτερικό κατέλαβαν τη Σάμο με σκοπό την έξωση των Ελλήνων κρατικών λειτουργών και την εξασφάλιση μείωσης φόρων. Απειλούν να ανακηρύξουν τη Σάμο ανεξάρτητη ηγεμονία αν δεν ικανοποιηθούν τα αιτήματά τους.

[Η Σάμος είναι ένα από τα κυριότερα και πιο εύφορα νησιά του Αιγαίου Πελάγους, με πληθυσμό περίπου 65.000. Πριν τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913 ήταν φόρου υποτελής στην Τουρκία αλλά κατά τα άλλα ήταν ανεξάρτητη ηγεμονία. Μετά την ήττα της Τουρκίας, το νησί παραχωρήθηκε στην Ελλάδα.]"

ΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΤΑΥΡΟΥ

Αγαπητοί φίλοι,

Σε λίγες μέρες κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιβίσκος το μυθιστόρημά μου με τίτλο Το μάτι του ταύρου.

Μια γεύση από την υπόθεση, μικρά αποσπάσματα του κειμένου καθώς και λίγα λόγια για το συγγραφέα μπορείτε να βρείτε στο εικονιζόμενο ανάπτυγμα του εξωφύλλου.

Ελπίζω να βρείτε χρόνο να διαβάσετε το βιβλίο, αλλά και να μεταφέρετε την είδηση σε όσο περισσότερους μπορείτε. (Καλοκαίρι έρχεται!)

Θα περιμένω στο mail μου (yank_o@yahoo.com), εδώ στο blog (yankogohome.blogspot.com) αλλά και στις σελίδες μου στο Facebook εφόσον το χρησιμοποιείτε (προφίλ "Yankogohome" ή "Yankodim"), τις εντυπώσεις και τις γνώμες σας.

Εύχομαι να είμαστε καλά και να μπορέσω να σας κάνω παρόμοια ενημέρωση στο μέλλον και για τα επόμενά μου βιβλία :)

Yanko

Ποτέ πια Λατσισμός!

Ο διαμελισμός του Χασανιού (πρώην Ελληνικού) από τις τέσσερις νικήτριες Δυνάμεις.

Ποτέ πια Λατσισμός!

(Το παραλιακό φιλέτο το πήρε το Παλαιό Φάληρο χάρη στις άοκνες προσπάθειες του δημάρχου του που είναι πρώην ναύαρχος ή κάτι τέτοιο.)

Ας το ξαναπούμε και Χασάνι, λοιπόν

Πριν από έξι χρόνια (και τρεις μήνες), που λίγοι μόνο προειδοποιούσαν για την κρίση, όπως ο Σημίτης - που έτρωγε πόρτα από τον ΓΑΠ - ή ο φίλος μου ο Γιώργος ο λογιστής, που έλεγε ότι το Δημόσιο δεν μπορεί να δανείζεται αιώνια και κάποια στιγμή θα υπάρχει κίνδυνος στάσης πληρωμών, κι εμείς οι πολλοί τους κοιτάζαμε σαν ούφο, και το Σημίτη και το Γιώργο, τότε λοιπόν, εν έτει 2009 ήταν φανερά κάποια άλλα συμπτώματα της αρρώστιας αυτής της χώρας, όχι οικονομικά αλλά κοινωνικά.

Στο Βοτανικό εκείνη την εποχή, πολύ μετά το ντε λα μαγκέν και λίγο πριν έρθει στο προσκήνιο το τζαμί (η ιδέα του δηλαδή), προγραμματιζόταν μια επένδυση (γήπεδο ΠΑΟ και πάρκο) που ποτέ δεν προχώρησε, μια και ξεσήκωσε αυθόρμητες αντιδράσεις - αυθόρμητες όσο και οι διαδηλώσεις στήριξης της ελληνικής κυβέρνησης του Φεβρουαρίου 2015.

Με αφορμή τη χθεσινή απίστευτη είδηση, ότι η κυρία Νάντια Βαλαβάνη (αναπληρώτρια υπουργός οικονομικών που κατά δήλωσή της δεν ξέρει ούτε τη φορολογική της δήλωση να συντάξει) προκρίνει την παραχώρηση 12 στρεμμάτων από το παλιό αεροδρόμιο Ελληνικού σε τέσσερις όμορ(φ)ους δήμους για να υλοποιήσουν το τοπικό σχέδιο διαχείρισης απορριμμάτων, αντιγράφω εδώ την ανάρτηση που είχα κάνει σχετικά με τις αντιδράσεις για το Βοτανικό και για τη γενική μίρλα που συνοδεύει όλες τις παρόμοιες κινήσεις πολιτών, συμπληρώνοντας το κείμενο με αποσπάσματα από τον πολύ ενδιαφέροντα και αποκαλυπτικό διάλογο που είχα με αναγνώστες.

Δεν είμαι απ' αυτούς που ονειρεύονται Central Park στο λεκανοπέδιο, ίσως γιατί τα νεοϋορκέζικα πάρκα με ψιλοτρομάζουν, αλλά το Ελληνικό ως ζωντανός χώρος με μπόλικο πράσινο θα βοηθούσε να αναδειχθούν καλύτερα τα ελκυστικά στοιχεία της παραθαλάσσιας μεγαλούπολης - και το να σαλαμοποιείται για να γίνει σκουπιδότοπος ή έστω και μάντρα είναι όχι απλά θλιβερό αλλά επικίνδυνο. 

(α) Η ανάρτηση του 2009:

Φορούσε πάντως ωραία πουλοβεράκια στις συνελεύσεις

Σίγουρα ποτέ δεν συμπάθησα τους αιωνόβιους φοιτητές, όπως τον εκ των πρωτεργατών της κίνησης των "131 ενωμένων μπαχαλάκηδων". Δεν έχω πάντως καθόλου πειστεί από τη θορυβώδη κίνηση αντίδρασης στα 2 αθηναϊκά project που ξεκίνησαν επί Ντόρας και συνεχίζονται επί Κακλαμάνη (ο οποίος τώρα εισπράττει όλα τα πυρά). Οι προσπάθειες παντρέματος δημόσιου συμφέροντος και ιδιωτικών συμφερόντων συναντούν την αντίθεση άλλων ιδιωτικών συμφερόντων, κατ' αρχήν. Φυσικά, το περιβάλλον το αγαπούν όλοι. Και περισσότερο, αυτοί που είναι εναντίον των έργων, διότι το έργο εξ ορισμού αντιστρατεύεται το περιβάλλον.

Ας πάμε λίγο παραπέρα από την απλουστευτική, προνηπιακή λογική. Ο πρώην Ελαιώνας είναι μια τεράστια περιοχή, "μυθική" πλέον, μια και εδώ και δεκαετίες ακούγονται διάφορες μεγαλόστομες διακηρύξεις για την "ανάκτησή" του. Στο μεταξύ παρέμενε μια βρώμικη (αλλά και κοντινή στο κέντρο) "πίσω αυλή". Αλήθεια, ποιο ήταν το όραμα; Ότι το κράτος θα διέθετε τεράστια ποσά για να απαλλοτριώσει κάμποσα τετραγωνικά χιλιόμετρα και κατόπιν θα άφηνε την έκταση να γίνει "ρουμάνι", ένα φυσικό δάσος-"ζούγκλα" που δεν θα ήθελε καμία συντήρηση, καμία φύλαξη, καμία περαιτέρω επέμβαση στον αιώνα τον άπαντα; Συγγνώμη, αλλά ποιο κράτος έχουν στο μυαλό τους όσοι σκέφτονται έτσι; Αυτό που χρωστά, δανείζεται, κακοπληρώνει, κακοδιαχειρίζεται, κάνει "σαφάρι" κ.λπ.;

Η Αθήνα πήγε να κάνει κάτι διαφορετικό, στοχευμένο και οικονομικά όχι ζημιογόνο. Σε μέρος της έκτασης. Το υπόλοιπο θα άλλαζε ως δια μαγείας; Όχι, αλλά τουλάχιστον ανάμεσα στην κακομοιριά, τη μουτζούρα και τη γκριζάδα θα εμφανιζόταν "κάτι" με βελτιωμένη φυσιογνωμία. Είναι ο μοναδικός τρόπος; Όχι, αλλά τίποτα δεν εμποδίζει διαφορετικές επεμβάσεις κάπου αλλού στην ευρύτερη περιοχή - είτε ιδιωτικά εκπορευόμενες είτε δημόσιες.

Στην Κυψέλη η κλίμακα είναι διαφορετική και ίσως η συμβολική αξία των 12 ή 112 δέντρων να γέρνει τη (συναισθηματική) πλάστιγγα εναντίον ενός γκαράζ "σταγόνας στον ωκεανό". Κι εκεί όμως, όπως και στον Ελαιώνα, υπάρχει ένα άλλο ζήτημα, που έχει να κάνει με τον "επενδυτοδιώχτη" (όπως λέμε "ανθρωποδιώχτη") που μαστίζει την Ελλάδα. Και οι δύο δημοσιο-ιδιωτικές συμμαχίες έχουν συναφθεί από το 2006. Τρία χρόνια μετά, οι ιδιώτες μαθαίνουν ότι ίσως δεν θα μπορέσουν να δουλέψουν - διότι διαμαρτυρήθηκε, με την "παρέα" του, ένας τύπος που έκανε περίπου 10 χρόνια να τελειώσει το Πολυτεχνείο (χώρια το πόσα στοίχισε στον φορολογούμενο η συνδικαλιστική δραστηριότητα τέτοιων τύπων, με σχολές να μένουν κλειστές επί εβδομάδες και μήνες εξαιτίας των ...πιεστικών προβλημάτων του φοιτητικού κινήματος στο τέλος της δεκαετίας του '80) . Ιδιαίτερα εκνευριστικό είναι, δε, ότι διάφορα ΜΜΕ που αβαντάρουν για δικούς τους λόγους τις αντιδράσεις, είναι τα ίδια που βάζουν την κοινή γνώμη να "κλαίει" για το ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις φεύγουν από την Ελλάδα και πάνε στη Γευγελή και τη Βουλγαρία... 

(β) Μερικές από τις πρόσθετες παρατηρήσεις (από τον τότε διάλογο):

- Τρόποι για να αυξηθεί το πράσινο και να ομορφύνει σιγά-σιγά ο Βοτανικός υπάρχουν πολλοί. Οι δημόσιοι φορείς θα μπορούσαν να συμβάλουν. Οι ιδιώτες θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν με το σωστό μίγμα περιορισμών και κινήτρων.

- Το να αναπλαστεί και να ομορφύνει ο Ελαιώνας είναι μια υπόθεση επίπονη, ένας στόχος που δεν μπορεί να επιτευχθεί ως διά μαγείας με μια μαγική super απαλλοτρίωση - που μπορεί να υπάρχει στο μυαλό κάποιων αλλά δυστυχώς όχι στον πραγματικό κόσμο. Το εγχείρημα της εταιρείας "Διπλή Ανάπλαση" κατά τη γνώμη μου ήταν μια ενδιαφέρουσα απόπειρα σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτών. Αφορά ένα μικρό μέρος της περιοχής, όμως θα μπορούσε να είναι η αρχή για να κινηθεί κάτι σε μια περιοχή τελματωμένη και βρώμικη.

- Υπάρχουν ανθρωπογενείς επεμβάσεις που είναι ωραίες αισθητικά και ωφέλιμες περιβαλλοντικά. Υπάρχουν μηχανισμοί για να ελεγχθεί αυτό σε κάθε έργο και φυσικά και στο συγκεκριμένο.

- Χρήσιμο είναι να συνειδητοποιούμε ότι τα πράγματα δεν είναι άσπρα ή μαύρα. Το ότι θεωρώ τη διπλή ανάπλαση ενδιαφέρουσα δεν σημαίνει ότι είμαι υπέρ του babis vovos (το άτυπο business park του Αμαρουσίου δεν μου αρέσει καθόλου). Ούτε "καίγομαι" για τη συγκεκριμένη επένδυση - αλλά ναι, η αδράνεια και η υποβάθμιση στο Βοτανικό με θλίβει.

- Τέλος, για το "άπαξ τσιμέντο, πάντοτε τσιμέντο", επιτρέψτε μου να διαφωνήσω. Δεν είναι νομοτέλεια - παραδείγματα υπάρχουν.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ
Κλείνω με μια εικόνα που μαρτυρά υψηλή αισθητική, η οποία αναμφίβολα επηρεάζει και τα οράματα των κυβερνώντων μας για την πρωτεύουσα της χώρας. (Οι τύποι είναι ικανοί να επαναφέρουν και την παλιά ονομασία Χασάνι στο νυν Ελληνικό.)