Μ(π)υρακτή

Μπορεί η Ελλάδα να μην έχει παράδοση αιώνων στη ζυθοποιία, αλλά ακόμη και στη σχετικά σύντομη ιστορία της η ελληνική μπύρα "πρόλαβε" να γίνει αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης. Το πολιτικό γερμανικό περιοδικό Spiegel έγραφε πριν από 38 χρόνια (11/11/'74, λίγο πριν τις πρώτες εκλογές της μεταπολιτευτικής Ελλάδας) ότι κανείς δεν ήθελε να πιει τη "μπύρα της χούντας". Ήμουν πολύ μικρός τότε για να με απασχολήσει το θέμα (της μπύρας ή της χούντας) κι έτσι δεν θυμάμαι αν η Φιξ είχε ακριβώς αυτή τη "ρετσινιά", που αποδόθηκε στην οικογενειακή σχέση του Πέτρου Γαρουφαλιά (επικεφαλής ακροδεξιού κόμματος το 1974 και παλιότερα "φυτευτού" φιλοβασιλικού υπουργού στην ατυχήσασα κυβέρνηση "Γέρου" Παπανδρέου) με το "Φιξαίικο"*. Το γεγονός είναι ότι η Φιξ στα μετέπειτα χρόνια έσβησε, ενώ ανέβαιναν οι Άμστελ, Χένιγκερ, Λέβενμπροϊ (για λίγο), Κάιζερ, Χάινεκεν και πιο πρόσφατα η Μύθος.

Με την κρίση και τις πατριωτικές εξάρσεις που τη συνοδεύουν, η πολιτική έχει δηλητηριάσει και πάλι τη μπύρα. Η Φιξ, στην πετυχημένη της επάνοδο, τονίζει την ελληνικότητά της με μια διαφήμιση, στην οποία ο μετέπειτα Ανεξάρτητος Έλλην βουλευτής Χαϊκάλης - προσωποποίηση της μαγκιάς μας - στέλνει "το λογαριασμό στην Άγγελα". Ταυτόχρονα, "ελληνόψυχες" ιστοσελίδες τονίζουν την "μοναδική" ελληνικότητα της Φιξ - σε αντίθεση, κυρίως, με το αντίπαλο δέος της πολυεθνικής Heineken/Amstel (που παρουσιάζεται ως "ξένη" κι ας έχει σχεδόν 50 χρόνια εργοστάσιο εδώ η Αθηναϊκή Ζυθοποιία, με αναμφισβήτητη "προστιθέμενη αξία"). Η Άμστελ προσπαθεί να παίξει στο ίδιο γήπεδο με χιουμοριστική (;) ετυμολογία ("Αμ στέλνανε" κ.λπ.), ενώ ταυτόχρονα διαδίδονται άλλες φήμες ότι δήθεν η Φιξ παράγεται "κρυφά" (!) στη Βουλγαρία.

Για να ξεφύγουμε από τις διαμάχες μπορούμε να αναζητήσουμε τα διαμάντια της μικροζυθοποιίας στις γειτονιές της Αθήνας αλλά και στην ελληνική επαρχία (όπου η παραγωγή παλιότερα σημαδεύτηκε, και εκεί, από το Φιξαίικο, βλ. Μάμος στην Πάτρα). Αρκεί να είμαστε επιεικείς - θα αργήσουμε να φτάσουμε τους κεντρο- και δυτικοευρωπαίους που ξεκίνησαν πριν από αιώνες τη συνεχή παραγωγή ζύθου (το ποτό ήταν γνωστό εδώ από την αρχαιότητα, αλλά δεν υπήρξε γνωστή συνέχεια). Εύκολα θα μπορούσε να πει κανείς: "έκαστος στο είδος του", υπονοώντας ότι "ποτέ" δεν θα ξεπεράσουμε τους τσέχους, γερμανούς, βέλγους κ.λπ. Υπάρχουν όμως εκπλήξεις - η μπύρα δεν γεννήθηκε στη Μεσευρώπη, αλλά κάπου στη Μέση Ανατολή. Ο Ξενοφών στην Κύρου Ανάβασιν αναφέρει τον οίνον κρίθινον, κάπου στα βουνά της Αρμενίας. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι στην προεπαναστατική Τριπολιτσά, αναφέρεται άγνωστος αρμένιος ως ο πρώτος επιτυχημένος ζυθοποιός της σύγχρονης εποχής στον ελλαδικό χώρο. Δεν ξέρω αν τη συνταγή την είχε φέρει από την πατρίδα του ή από τυχόν κοσμοπολίτικες επιρροές του.

Στη χώρα μας το κρασί έχει και θα έχει το προβάδισμα έναντι της μπύρας. Δεν νομίζω ότι μπορούμε να ανασύρουμε συνταγές ζύθου από την αρχαιότητα. Μπορούμε ωστόσο, σε ό,τι αφορά το κρίθινο ποτό, να βασιστούμε σε ένα από τα ρητά της ιστορικής μας γλώσσας: Ουκ εν τω πολλώ το ευ. Αντί να πίνω μπύρες [τρις, επειδή "μόνο με παράτησες"], σωρηδόν, ίσως να αποτελέσει καλύτερο οδηγό η χαλαρή απόλαυση, για την οποία δεν είναι προαπαιτούμενο ένα (πραγματικά υπέροχο ως είδος) Biergarten. Η "δουλειά" γίνεται και σε όμορφα, δροσερά μέρη της νότιας Ευρώπης. Ξέρω ένα τέτοιο, κοντά στην (σύγχρονη) Τριπολιτσά. Υπάρχουν (και υπήρχαν από παλιά) κι άλλα τέτοια, στους τόπους μας.

*Το ορθότερο θα ήταν "Φουξαίικο", μια και το κανονικό όνομα της οικογένειας ήταν Fuchs (Φουξ = αλεπού).

Η μπυραρία του Αθανάσουλα, στη Μυρακτή (Κοκάργιαλι), δυτικό προάστιο της Σμύρνης. Σήμερα λέγεται Güzelyalı και δεν έχει καμία σχέση με την εικόνα (γεμάτο πολυκατοικίες).

Paint it black

Πάμε πάλι.

Το άθροισμα των μετριοπαθών δυνάμεων (ενισχυμένο λιγάκι σε σχέση με το Μάιο) είναι ετερόκλητο αλλά φρέσκο και άρα "με νομιμοποίηση". Δεν ξέρω πού θα καταλήξει η συνεννόησή τους, δεν τρέφω και μεγάλες ελπίδες. Πάντως, κατά τη γνώμη μου, αυτή τη στιγμή (πέρα από τη μέριμνα για εξασφάλιση ρευστότητας, μείωση ανεργίας και πολλές άλλες "πυροσβεστικές" ενέργειες, που ασφαλώς έχουν προτεραιότητα) οφείλει να συνθέσει ένα κοινό πρόγραμμα με στόχο, όχι μόνο να "περνά" νομοσχέδια από τη Βουλή ή να εντυπωσιάζει με "αναδιαπραγματεύσεις", αλλά κυρίως να αποτελέσει τη "φωνή" της ελληνικής κυβέρνησης, προς τα έξω αλλά και προς τα μέσα, αντιτάσσοντας επιχειρήματα, ψυχραιμία, τάξη και κυρίως πολιτικό λόγο σε αυτούς (δεξιά κι αριστερά) που επιλέγουν να "διαλέγονται" με αποκλεισμούς, ποτήρια, γιαούρτια, σκαμπίλια, μαχαίρια και άλλα όπλα.

(Από το παρόν ιστολόγιο, γραμμένο μία μέρα μετά τις εκλογές Ιουνίου.)

4,5 μήνες μετά, δεν έχουμε δει παρά μόνο να δουλεύονται (χωρίς αποτέλεσμα ακόμη) κάποια από τα "πυροσβεστικά", δηλ. κυρίως τα της ρευστότητας. Χωρίς συμφωνία με τους δανειστές δεν προχωρά η παροχή κεφαλαίων στις "εκλεκτές" τράπεζες. Και χωρίς κεφάλαια στις τράπεζες δεν πρόκειται να δοθούν δάνεια για οτιδήποτε. Ακούω διαφόρους να λένε ότι, αφού δεν έχουμε χρεωκοπήσει τόσους μήνες τώρα, μπορούμε να τα καταφέρουμε και χωρίς δάνεια. Νομίζω ότι είναι μακριά απ' την πραγματικότητα αυτό - το κράτος (όπως πολλοί συναλλασσόμενοι με αυτό ιδιώτες μπορούν να βεβαιώσουν) συστηματικά καθυστερεί σε πολλές υποχρεώσεις του καθώς και σε αρκετές δημόσιες επενδύσεις.

Τη συζήτηση για το αν τα "εργασιακά" είναι κάτι χωριστό από το πακέτο χρηματοδότησης, τη θεωρώ ως άνευ ουσίας, ίσως να είναι το απαραίτητο επικοινωνιακό τίμημα για τη στήριξη προς την κυβέρνηση από ένα κόμμα ήξεις-αφίξεις που δηλώνει "αριστερό". Τα "εργασιακά" έχουν μπει στα "πακέτα" (ιδίως σε αυτό του Φεβρουαρίου 2012) με προφανή στόχο, μη γελιόμαστε, την θεσμοθέτηση της περίφημης εσωτερικής υποτίμησης. Ίσως όμως ταυτόχρονα να επιδιώκεται και το να γίνει προσιτότερη η νομιμότητα της απασχόλησης - αντί για τον φθηνό, ανασφάλιστο μετανάστη ή άλλως "μαύρο" εργαζόμενο, ίσως (αν έχω κίνητρο - και βέβαια εφόσον ελέγχομαι) "εγώ ο εργοδότης" (και μη φαντάζεστε μόνο τους μεγαλοκαρχαρίες, ρίξτε μια ματιά και στους μικρομεσαίους, όπου στα εργασιακά γινόταν ο "κακός χαμός" και προ μνημονίου, και στους εαυτούς σας ακόμη για όσους απασχολείτε άτομα έστω και περιστασιακά) να προτιμήσω να πάω by the book, δίνοντας έτσι (α) δουλειά σε ανέργους, (β) εισφορές στα ταμεία, και συνεπώς (γ) την "ώθηση στην οικονομία" που περνά απ' το χέρι μου. Ίσως. Σε κάθε περίπτωση, καλό θα ήταν όλοι μας να σκεφτούμε, αν οι φωνακλάδες συνδικαλιστές ή οι από συνήθεια απεργούντες εκφράζονται προς όφελος αυτών που πραγματικά έχουν ανάγκη.

Όσον αφορά το Δημόσιο, πάντως, νομίζω ότι η εμμονή (πραγματική, αυτή, κι όχι επικοινωνιακή) στις ελάχιστες δυνατές απολύσεις είναι κοινωνικά ωφέλιμη αυτόν τον καιρό. Αφενός είναι αντιπροσωπευτική της ελληνικής κοινωνίας, αφετέρου πραγματικά θα σήμαινε περισσότερα αδιέξοδα για περισσότερα νοικοκυριά τυχόν βίαιο "μαχαίρι" αυτή τη στιγμή. Αν με ρωτάτε, ανήκω σ' αυτούς που πιστεύουν ότι το Δημόσιο θα λειτουργούσε καλύτερα με τα 2/3 (διαισθητικά το λέω) περίπου των δημοσίων υπαλλήλων που υπάρχουν σήμερα - και σταδιακά πρέπει να φτάσει εκεί.

Τα κύρια ερωτηματικά μου αυτόν τον καιρό είναι:
(1) Αν η μεγάλη διάρκεια διαπραγμάτευσης Ελλάδας-δανειστών υπαγορεύτηκε από συνδυασμό αντικειμενικών συνθηκών ("μείναμε πίσω" λόγω διπλών εκλογών κ.λπ.) και διεθνούς αναμονής (κάπου διάβασα ότι όλοι "περιμένουν τις εκλογές των ΗΠΑ", αλλά δεν καταλαβαίνω γιατί ακριβώς) ή ήταν εσωτερική πολιτική επιλογή.
(2) Αν η κυβέρνηση, αφού (και εφόσον...) ξεπεραστεί το παρόν "θεατρικό" στάδιο (κοντός ψαλμός αλληλούια), είναι αποφασισμένη να λειτουργήσει πολιτικά και να χειριστεί σοβαρά εσωτερικά και εξωτερικά θέματα, εκφράζοντας όσους δεν θέλουν επ' ουδενί να δουν τη χώρα να διολισθαίνει, ούτε προς τους αθεράπευτους αριστερισμούς του (Τ)σύριζα ούτε προς την ακροδεξιά που, περιχαρής, διαπιστώνει ότι πολλοί νεοέλληνες δεν αντιδρούν ιδιαίτερα στις "αιμοδοσίες για έλληνες", στις "αγαθοεργίες για έλληνες", στα "εγέρθητου", στις βιαιότητες κατά μεταναστών ή στις σκοταδιστικές πρωτοβουλίες - αλλά εξανίστανται μόνο όταν θίγεται η εθνική καθαρότητα του Μπιγκ Σόφο.

"Μαύρη, μαύρη, μαύρη μας κάνουν τη ζωή..."

De Alto Cedro...

Αφιερωμένο στους φίλους που μένουν στη δεύτερη και την τρίτη πόλη (εγώ, ως γνωστόν, κατοικώ στο δυτικότερο προάστιο της πρώτης):

...Τον φερώνυμο Chan Chan...

,..Τον σύντροφο Predrag, χάρη στον οποίο έμαθα (5000 πράγματα και μεταξύ αυτών) για τον Compay Segundo...

Ήταν ένα ευχάριστο άκουσμα, που με συντρόφευσε σε μια βδομάδα απαιτητική και ενίοτε σουρρεαλιστική.

La Liste (II): Ραντεβού με τον Κουασιμόδο

Καθώς περνούσε έξω από το Μέγαρο της Δικαιοσύνης (Palais de Justice), τον πλεύρισε ένας διοπτροφόρος με συντηρητικό ντύσιμο, βγαλμένο από τη δεκαετία του '60, θαρρείς.

Τον κοίταξε κλεφτά και συνέχισε να περπατά προς την Παναγία των Παρισίων (Notre Dame). Για κάποιον αδιόρατο λόγο θυμήθηκε την πόλη του. Η μπόχα του Σηκουάνα θα έφταιγε. Παρόμοια με αυτή που μύριζε όποιος περπατούσε στη λεωφόρο Νίκης.

Δεν του έλειπε καθόλου αυτή η παραλιακή λεωφόρος. Άλλα είναι εκείνα που αγαπώ, θα σιγοτραγουδούσε, αν δεν απεχθανόταν τα έντεχνα. Οι αγαπημένες του γωνιές της πόλης ήταν αλλού, στο Ντεπό, στην Άνω Πόλη, στην Αρετσού - με τα κτίρια των παλιότερων εποχών και, προπαντός, με τα αυθεντικά φαγάδικα (όχι αυτά τα μεταμοντέρνα των Λαδάδικων).

Ο αγαπημένος του δρόμος, πάλι, δεν ήταν η Νίκης, αλλά μία απ' τις καθέτους της, αυτή που έφερε το επώνυμό του. Σε εκείνο το δρόμο, άλλωστε, είχε διαδραματιστεί και ένα σημαδιακό γεγονός, περίπου μισό αιώνα μετά την απελευθέρωση της πόλης - κι άλλο μισό πριν από το φετινό ιωβηλαίο.

Πόσο ανακουφισμένος, αλήθεια, ένιωθε που θα έλειπε από τον εορτασμό της εκατονταετηρίδας. Οι επικείμενες οικογενειακές και πολιτικές του υποχρεώσεις στην Αμερική θα τον βόλευαν μια χαρά - ήταν μια καλή δικαιολογία για να αποφύγει το κιτς της "αναπαράστασης" αλλά και τη δύσκολη θέση στην οποία τον είχε φέρει ο κυρ Γιάννης, με την εμμονή του στο να υπερπροβάλει τους οθωμανούς και τον Κεμάλ, δυσανάλογα με το μικρό (σχετικά) στίγμα που εκείνοι άφησαν σε μια πόλη 2300 χρόνων. Αν επισκεπτόταν την πόλη ο αρχηγός του κόμματος που τον στήριξε, ο δήμαρχος θα το έβρισκε δύσκολο να λείψει ο ίδιος. Οι κακοήθεις λεζάντες ήταν έτοιμες για τις φωτογραφίες που θα τους έδειχναν δίπλα-δίπλα: "Ο τουρκολάγνος κι ο Τούρκογλου"...

Τις σκέψεις του τις διέκοψε η φωνή του συνοδοιπόρου του. Αυτός ανταπέδωσε το χαιρετισμό που του έστειλε ο ασπρομάλλης, δίπλα στο άγαλμα του Καρλομάγνου. "Ζαν-Λουί!", του φώναξε σηκώνοντας το χέρι, κι επιτάχυνε προς το μέρος του.

Ζει! - σκέφτηκε με έκπληξη. Il est vivant, η φράση που ακουγόταν στο τελείωμα της θρυλικής ταινίας "Ζ". Ο πρωταγωνιστής, βραβευμένος στις Κάννες το '69, καλοστεκόταν παρά τα 81 του χρόνια. Κι ο σαραντάρης, που τον πλησίαζε, έμοιαζε καταπληκτικά με τον ανακριτή της ταινίας, που απέναντι στις πιέσεις του παρακράτους δούλεψε για την εξιχνίαση του πολιτικού εγκλήματος του Μαΐου 1963, επιμένοντας στην ουσία αλλά και στον τύπο της δουλειάς του - ξεκινώντας κάθε συνέντευξη με την απαράλλαχτη ερώτηση. Nom, prénom, profession...

Ο Ζαν-Λουί Τρεντινιάν συναντιόταν με το σωσία του παλιού του εαυτού. Ο Ευάγγελος επιτέλους συνειδητοποίησε τι ήταν αυτό που τον έκανε να θυμηθεί τη Θεσσαλονίκη και την οδό Ελευθερίου Βενιζέλου, δηλαδή τον τόπο δολοφονίας του Λαμπράκη.

Τους άφησε και στράφηκε προς τα αριστερά. Πολύς κόσμος, όπως πάντα, κυκλοφορούσε μπροστά στην Παναγία των Παρισίων. Δεν άργησε να ξεχωρίσει μέσα στο πλήθος αυτόν που έψαχνε - έναν άνθρωπο περισσότερο εύσωμο από τον ίδιο, και συνάμα λιγότερο εμφανίσιμο. Ούτε ραντεβού με τον Κουασιμόδο να είχα, σκέφτηκε αυτάρεσκα.

Μετά από μια γρήγορη χειραψία, οι δυο τους έκαναν μεταβολή και κατευθύνθηκαν αμίλητοι προς τον πλησιέστερο σταθμό του μετρό. Η γραμμή 11 μέσα σε λίγα λεπτά τους πήγε στη Μπελβίλ. Ήταν σαββατόβραδο και η πολυεθνοτική συνοικία (τύφλα να 'χει η Σαλονίκη του 1912) έσφυζε από κόσμο.

Ο Ευάγγελος άκουγε, χωρίς ιδιαίτερο κέφι, το Θόδωρο να αφηγείται ιστορίες από τα φοιτητικά του χρόνια, από την εποχή των πολιτικών ζυμώσεων, του εθνικοαπελευθερωτικού - και ταυτόχρονα σοσιαλιστικού - κινήματος του μακαρίτη Μπεν Μπελά στο Αλγέρι του '60...

Ευτυχώς το περπάτημα στους επικλινείς δρόμους της Μπελβίλ δεν κράτησε πολύ. Πόσο περπάτημα να αντέξεις, ειδικά μάλιστα αν είσαι αγύμναστος, μέσα σ' ένα Σάββατο; Πριν προλάβει να πει στο Θόδωρο ότι πεινούσε σαν λύκος, εκείνος του έδειξε την επιγραφή του εστιατορίου.

Έγραφε: HOT DOC.

Ο γελαστός αξύριστος καταστηματάρχης τους υποδέχτηκε στην πόρτα. Ο Θόδωρος φάνηκε να τον γνωρίζει καλά - και του Ευάγγελου, όμως, κάποιον του θύμιζε. Μετά από τις χαιρετούρες, τους έβαλε να καθήσουν στο μόνο ρεζερβέ τραπεζάκι. Τους πήρε ο ίδιος παραγγελία.

Τα πικάντικα σάντουιτς (τρία για τον καθένα τους) ήταν απολαυστικά, το ίδιο και η Φίσερ που τα συνόδευε. Η ανωνυμία της περιθωριακής συνοικίας τους χαλάρωσε αρκετά - κι έτσι μπόρεσαν ν' αφήσουν στην  άκρη το προσωπείο του γευσιγνώστη, που θα επέβαλε κρασί και εσκαλόπ, ας πούμε.

Στο τέλος, ο ανατολίτης μαγαζάτορας έφερε το λογαριασμό. Ο Ευάγγελος έβγαλε από το πορτοφόλι του μια χρεωστική κάρτα της τράπεζας HSBC. Σηκώνοντας τους ώμους, ο κύριος Bahçivan (έτσι είχε συστηθεί) του έδωσε να καταλάβει ότι δεν γίνεται δεκτός ο συγκεκριμένος τρόπος πληρωμής.

Ο Θόδωρος παρενέβη και έβγαλε από την τσέπη του σακακιού του ένα στικάκι. Με απόλυτη φυσικότητα - σαν να επρόκειτο για το ακριβές αντίτιμο - ο εστιάτορας το πήρε και, με χειρονομίες, προσπάθησε να διευκρινίσει αν ήταν και για τους δυο τους. Ο Θόδωρος ένευσε καταφατικά και αμέσως μετά σηκώθηκε και του είπε κάτι στο αυτί.

Ο Μπαχτσιβάν γέλασε και, αφού κοίταξε μια τον ένα και μια τον άλλο, ανέκραξε "Μιλ μερσί!" με άψογα μεσογειακό, ρολαριστό "ρ" και με βαθιά υπόκλιση. Ο Ευάγγελος σηκώθηκε κι αυτός, χαιρέτησε όπως και ο Θόδωρος και σε λίγο οι δυο τους ήταν ξανά στους δρόμους της Μπελβίλ. Είχαν αναλάβει δυνάμεις και ξεκίνησαν τον απαραίτητο περίπατο για τη χώνεψη.

Ο Ευάγγελος θα έσκαγε αν δεν ρωτούσε. "Πες μου τώρα..." Ρε μπαγάσα, πήγε να συμπληρώσει, αλλά αποφάσισε να συγκρατήσει λίγο την οικειότητα. Συνέχισε: "Τι του είπες στο τέλος;"

Ο Θόδωρος τον κοίταξε απορημένος. "Τον κωδικό φυσικά. Τι άλλο;"

"Και γιατί γελούσε;"

"Με τον ίδιο τον κωδικό. Ταίριαζε, βλέπεις, απόλυτα με την περίσταση. Χώρια που όλο και κάποιος θα τον έχει πληροφορήσει για την πιο διάσημη φράση που ξεστόμισα τα τελευταία χρόνια. Τα ωραία μαθαίνονται, βλέπεις."

Ο Ευάγγελος κοκκάλωσε. Τον κοίταξε στα μάτια. "Δηλαδή..."

"Ναι, ακριβώς! Nous avons mangé ensemble*. Τέτοιο συνθηματικό δεν ξεχνιέται. Παραδέχεσαι;" Μετά απ' αυτά τα λόγια, ο Θόδωρος χτύπησε φιλικά στον ώμο τον εμβρόντητο Ευάγγελο. "Πάμε τώρα για μια τελευταία;" του είπε, δείχνοντας το λογότυπο της αλσατικής ζυθοποιίας στη φωτεινή επιγραφή του απέναντι μπαρ.

* = Μαζί φάγαμε

Τσίκι-τσίκι, το φιστίκι

Θυμάστε τι έλεγε το ανακοινωθέν του Eurogroup Φεβρουαρίου;

Αποτύπωνε την "πρόθεση των ελληνικών Αρχών να ενσωματώσουν, μέσα στο επόμενο δίμηνο, στο ελληνικό νομικό πλαίσιο, διάταξη που να εξασφαλίζει ότι δίνεται προτεραιότητα στις πληρωμές εξυπηρέτησης χρέους. Η διάταξη αυτή θα εισαχθεί στο ελληνικό Σύνταγμα το συντομότερο δυνατόν".

Γιατί, άραγε, θα χρειαζόταν συνταγματική αναθεώρηση; Θυμάμαι σκόρπιες κουβέντες και δεν είμαι ειδικός. Αν κατάλαβα καλά, έγινε λόγος για θέμα "εθνικής κυριαρχίας" ακριβώς λόγω της προτεραιότητας που επρόκειτο να λάβουν οι πληρωμές εξυπηρέτησης χρέους. Επίσης, μάλλον σχετικά είναι τα περίφημα "χρεόφρενα", δηλ. συνταγματικές προβλέψεις ισοσκελισμένου προϋπολογισμού.

Δεδομένου ότι η συνταγματική αναθεώρηση απαιτεί 2 διαδοχικές Βουλές, θα περίμενα ότι η τότε πλειοψηφία "Παπαδήμου" θα εκμεταλλευόταν την πλειοψηφία των 180+ εδρών, ώστε να ορίσει τις αλλαγές, που κατόπιν θα υλοποιούσε η επόμενη κυβέρνηση με απλή πλειοψηφία (151+). Αυτό δεν έγινε. Η συνέχεια (διπλές εκλογές) είναι γνωστή. Η αναθεώρηση "ξεχάστηκε".

Ξεπεράστηκε; Δεν νομίζω. Πλάι στον ολοφάνερο λεονταρισμό του Βενιζέλου (τότε υπουργού οικονομικών, που συμφώνησε σε αυτό που σήμερα αποκαλεί "προτεκτοράτο"), αξίζει να βάλουμε και την τότε εμμονή του Σαμαρά να "μην υπογράψει". Στο τέλος, ο νυν πρωθυπουργός έγραψε επιστολές υποστήριξης, αλλά έως τώρα μπορεί να ισχυρίζεται ότι δεν έβαλε την υπογραφή του στην επίμαχη συμφωνία.

Φυσικά στην κοροϊδία έχουν συμμετάσχει πολύ περισσότεροι, συμπεριλαμβανομένων και όσων στήριξαν την κυβέρνηση Παπαδήμου πέρυσι τέτοιο καιρό, ξέροντας πολύ καλά ότι συντίθεται με τον ειδικό σκοπό της υπογραφής μιας "βαριάς" δανειακής σύμβασης με επώδυνους όρους - αντιδρώντας στους οποίους, δήθεν έκπληκτοι, καταψήφισαν, διαγράφηκαν και τελικά αυτονομήθηκαν (βλ. Καμμένος, Κατσέλη κ.ά.).

Στο μεταξύ το τέλμα συνεχίζεται και δεν είναι τυχαίο ότι οι προβλέψεις για την ύφεση όσο πάνε και χειροτερεύουν. Πλέον εκτιμάται ότι η αρνητική εξέλιξη του ελληνικού ΑΕΠ θα συνεχιστεί όχι μόνο το 2013 αλλά και το 2014. Έχουν περάσει 2,5 και πλέον χρόνια από τότε που είχα γράψει για ένα στιγμιαίο, δυνατό "σοκ": να εφαρμοζόταν μια ισχυρή, συμβολικής αλλά και πρακτικής αξίας, άμεση εσωτερική υποτίμηση, -10%. Πόσο χειρότερα είναι αυτά που έχουν συμβεί έκτοτε - και που έχουν συμβεί, πιστεύω, και γιατί δεν προχωρήσαμε άμεσα σε ένα τέτοιο "σοκ"! Πόσο επιζήμιο είναι, να συνεχίζεται αυτό το "τσίκι τσίκι"!

1912-2012

Το "Πανόραμα του Αιώνα" ήταν μια ενδιαφέρουσα σειρά ιστορικών ντοκιμαντέρ που προβλήθηκαν στην κρατική τηλεόραση κάπου στη δεκαετία του 1980. Στο σπικάζ ενός από τα ασπρόμαυρα φιλμάκια άκουσα τότε, έφηβος ων, κάτι που μου έκανε μεγάλη εντύπωση. Στη Θεσσαλονίκη, που είχε ελευθερώσει ο στρατός μας το 1912, οι ελληνόφωνοι ορθόδοξοι ήταν μειοψηφία - υπερτερούσαν κατά πολύ οι εβραίοι και οι μουσουλμάνοι. Οι ίδιες οι ταινίες και φωτό της εποχής έδειχναν πολύ περισσότερους μιναρέδες από τον έναν (της Ροτόντας) που θυμόμουν να σώζεται.

Στο "γύρισμα του αιώνα" (1999-2000) έζησα για λίγο σ' ένα προάστιο της "συμπρωτεύουσας". Στις βόλτες μου στο κέντρο της και γύρω απ' αυτό, είχα μια ευκαιρία να θαυμάσω τη συνύπαρξη αποτυπωμάτων από τις διαδοχικές (χωρίς κενό) ιστορικές της φάσεις. Με τους πρόσφυγες και την ανταλλαγή πληθυσμών, η πλειοψηφία του πληθυσμού έγινε ελληνική μετά το 1924. Το δράμα των εβραίων συντέλεσε στο να γίνουν οι βορειοελλαδίτικες πόλεις πάνω-κάτω εξίσου ομοιογενείς με τις υπόλοιπες. Αυτό ισχύει εδώ και σχεδόν 70 χρόνια - που είναι πολλά, και ταυτόχρονα λίγα, μπροστά στα 2300-τόσα. Τα κτίσματα αιώνων έχουν μείνει (όχι όλα, όχι ολόκληρα), οι άνθρωποι έχουν αλλάξει (πάντα άλλαζαν).

Δεν μπορώ να φανταστώ την Ελλάδα χωρίς τη Θεσσαλονίκη. Βρίσκω όμως λανθασμένο να τη θεωρούμε "δεδομένη". Η απελευθέρωσή της εμπλούτισε την υπόλοιπη Ελλάδα, η οποία όμως έχω την εντύπωση ότι αρεσκόταν στο να "καπελώνει" τη νύμφη του Θερμαϊκού. Δεν έπαψε να πρωτοπορεί η Θεσσαλονίκη, αισθάνομαι όμως ότι με τα χρόνια μεγάλωσε η ανασφάλεια και εσωστρέφειά της. Ή μήπως δεν είναι δική της αλλά της καλλιεργείται από το πατερναλιστικό χάδι της κεντρικής εξουσίας; Δύσκολη η απάντηση, στον καιρό της ύφεσης, των βαλτωμένων πρωτοβουλιών και των ανόητων αλλά και επικίνδυνων αντιπαραθέσεων.

Η Βίλλα Μπιάνκα (αρχές 20ου αιώνα), αρχικά οικία της εβραϊκής οικογένειας Φερνάντες. Στην περιοχή Ντεπό.

La Liste

Κανένα λάθος! Κανένα λάθος! 

Η επωδός του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη ταίριαζε γάντι, κι ας είχαν περάσει δέκα χρόνια.

Στον ίδιο άνθρωπο, στον ίδιο Διώ(κ)τη, την είχαν πει κι οι δυο τους.

Την είχε ενστερνιστεί και για τον Εαυτό του. Δεν έπρεπε να κάνει κανένα λάθος. Ούτε στις λεπτομέρειες. Είχε φρεσκάρει μερικά σημεία-παγίδες της γαλλικής γλώσσας πριν βγει απ' το ξενοδοχείο. Στριμώχτηκε στο πίσω κάθισμα του ταξί που του είχε καλέσει η ρεσεψιόν - δεν ήταν κι εύκολο, ποτέ δεν ήταν - κι ανακοίνωσε πομπωδώς τον προορισμό.

Λε Αλ. Les Halles γραφόταν, αλλά το ρημάδι το Η, πότε είναι ασπιρέ, δασυνόμενο σαν να λέμε, και πότε όχι. Στην πρώτη περίπτωση, δεν κάνει λιεζόν κι έτσι το S που προηγείται, δεν προφέρεται.

Όλα κι όλα. Θα ήταν άψογος. Ακόμη και σ' αυτό, που πολλοί το παραβλέπουν, αλλά για Εκείνον ήταν η επιτομή της επάρκειας ενός γαλλόφωνου. Ενός φρανκοφών.

Γέλασε, μέσα του, με το λογοπαίγνιο. Φραγκοφών υπήρξε κι Αυτός, big time, πέρυσι τέτοιο καιρό, ως υπουργός οικονομικών. Κακά τα ψέματα, ακόμη κι αν πέτυχε τη "μεγαλύτερη διαγραφή χρέους στην ιστορία", το καταλάβαινε ότι για τον απλό λαό δεν έπαυε - λόγω της θέσης του και μόνο - να αποτελεί την προσωποποίηση του κράτους-φραγκοφονιά, αυτού που τον καιρό της κρίσης παύει να μοιράζει ευρωχρήμα και δανεικά και επιδίδεται στο να ρουφάει φόρους με το μπουρί.

Ακόμη και σήμερα που είχε αφήσει αυτό το πόστο στα χέρια άλλων - σίγουρα λιγότερο ικανών από τον Ίδιο - νοιαζόταν, πονούσε. Είχε άλλωστε εκτεθεί. Χωρίς να φταίει. Ας όψονται διάφοροι πολυπράγμονες...

Αγανάκτησε. Μουρμούρισε μια βρισιά για τον πόντιο. Δαγκώθηκε - ποτέ δεν ήξερες αν ο ταξιτζής σε μια κοσμοπολίτικη μεγαλούπολη μιλούσε τη γλώσσα σου. Ο καστανομάλλης οδηγός συνέχισε να κοιτάζει μπροστά του, χωρίς να σαλεύει.

Σε λίγο είχαν φτάσει στον προορισμό, σε ένα απ' τα κεντρικότερα σημεία του Παρισιού. Άφησε ένα γενναιόδωρο φιλοδώρημα και βγήκε με την ίδια δυσκολία, όπως κι όταν είχε μπει. Στην πραγματικότητα, τα δύσκολα θα άρχιζαν μόλις τώρα.

Η αποστολή του, ήδη πολύπλοκη, επιβαρυνόταν από την κακή φυσική του κατάσταση. Θα έπρεπε να περπατήσει ένα προς ένα, σε όλο τους το μήκος, όλα τα στενά της γραφικής και trendy γειτονιάς. Δεν υπήρχε άλλος τρόπος. Πήρε το i-pad στο χέρι, βγάζοντάς το απ' την ιδιαίτερα ευρύχωρη εσωτερική τσέπη του σακακιού, και ξεκίνησε την έρευνα.

Δεν άργησε να εντοπίσει τα ονόματα που ζητούσε. Δεν ήταν και πολλά - το μισό της μισής ντουζίνας - ήταν όμως χαρακτηριστικά. Σ' αυτή τη χώρα, που εξακολουθούσε να μισεί (aber warum?) τους γερμανούς μετά από 6 δεκαετίες Ενώσεως Άνθρακος και Χάλυβος, τα γερμανόφωνα επώνυμα σε κουδούνια σπιτιών μόνο ένα πράγμα μπορούσαν να σημαίνουν.

Βρισκόταν άλλωστε στη σωστή γειτονιά. Το Μαραί ήταν η ιστορική εβραϊκή συνοικία του Παρισιού. Σήμερα θα γινόταν, το δίχως άλλο, ιστορική και για έναν ακόμη λόγο - χάρη στον Μόνο που θα κατάφερνε να λύσει το μυστήριο της λίστας και να φέρει ενώπιον της ελληνικής δικαιοσύνης τους φοροφυγάδες που έβγαλαν τα λεφτά τους στους φορολογικούς παραδείσους.

Τους εβραίους φοροφυγάδες, βεβαίως.

Αν κατάφερνε να τους βρει.

Μια και το λάθος, τελικά, δεν το απέφυγε. Το συνειδητοποίησε αρκετές ώρες μετά, όταν - καταϊδρωμένος, εξαντλημένος - σταμάτησε να ξαποστάσει στα παγκάκια της Πλατείας των Βοσγίων.

Πώς ήταν δυνατόν να του ξεφύγει; Όσο κι αν είχε απαρνηθεί τη λαϊκή καταγωγή του, θα έπρεπε να είχε θυμηθεί το γνωμικό με το παζάρι. Σαββατιάτικα, φευ, δεν υπήρχε περίπτωση να αποκριθούν στο κουδούνισμα οι άνθρωποι που αναζητούσε.

Στη θρησκεία τους, το Σάββατο ήταν ιερό. Ημέρα ανάπαυσης. Ούτε στο θυροτηλέφωνο δεν απαντούν. Ειδικά αν ψυλλιάζονται ότι Κάποιος, έστω απελπισμένα και άτσαλα, έχει βγει παγανιά.

Τις σκέψεις του τις διέκοψε μια μπάσα γυναικεία φωνή. Το μεσιέ Βενιζελός τον κοψοχόλιασε. Του άρεσε να τον αναγνωρίζουν, πολιτικός ήταν - όχι όμως στο χάλι που ήταν μετά από το εξάωρο περπάτημα.

Με ανακούφιση αλλά και έκπληξη αντίκρυσε την άσχημη ασπρομάλλα. Στον ουρανό την περίμενε, στη γη την έβρισκε.

Χωρίς να του πει κουβέντα, κάθησε δίπλα του στο παγκάκι και έβγαλε από τη Louis Vuitton τσάντα της ένα ταξιδιωτικό Scrabble. Ψαχούλεψε στο πράσινο σακουλάκι και μετά από δύο λεπτά του έδωσε μία βάση και οκτώ γράμματα. Του έκανε νόημα να συνθέσει μια λέξη.

Ο ευφυής νομικός δεν άργησε να βάλει τα γράμματα στη σωστή, γι' αυτόν, σειρά. Η δικαστική φυλακή, με την κατάληψη της οποίας είχε ξεκινήσει η γαλλική επανάσταση, βρισκόταν πολύ κοντά στο σημείο όπου κάθονταν οι δυο τους.

B-A-S-T-I-L-L-E

Η γαλλίδα χαμογέλασε, πήρε στο αριστερό της χέρι τα γράμματα και, με το δεξί, τα τοποθέτησε με διαφορετική σειρά. Ο Ευάγγελος έμεινε με ανοιχτό το στόμα.

LA LISTE.

Η κυρία έχει χιούμορ! Και μάλιστα διαβολεμένο, όπως φάνηκε λίγα δευτερόλεπτα αργότερα. Στο αριστερό της χέρι είχε περισσέψει ένα γράμμα.

Το μπε (Β).

Το πήρε και της το έδειξε, κοιτώντας τη μ' ερωτηματικό ύφος. Εκείνη αμέσως πρόφερε τον ήχο του δεύτερου γράμματος, με τρεμουλιαστή όμως φωνή, έτσι ώστε να ακούγεται σαν ένα κοροϊδευτικό βέλασμα:

Μπέ-ε-ε-ε-ε-ε-ε...

Διαβάστε και το sequel, εδώ.

Le Cash(e)

Από χθες ζω την πραγμάτωση (έστω και στα χαρτιά) ενός παιδικού ονείρου. Θαύμαζα από μικρός το Γκραν Πρι του Μονακό, με το μοναδικό θέαμα των αγωνιστικών αυτοκινήτων στην παραλιακή ζώνη με τα κότερα και τη δυναμική ασχήμια των πολυκατοικιών. Η πόλη όπου μεγάλωσα είχε κι αυτή τα παραπάνω χαρακτηριστικά, και κυρίως τη δυναμική ασχήμια. (ΟΚ, το Πριγκιπάτο έχει κι ένα παλάτι λίγο καλύτερο απ' το παλιό βασιλικό περίπτερο της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, άντε και το ωκεανογραφικό μουσείο που ξεπερνά σε επισκεψιμότητα το υπόλειμμα του υποβρυχίου Παπανικολής.) Ονειρευόμουν λοιπόν κι εγώ ότι κάποια στιγμή ο κόσμος θα μιλούσε και για το δικό μας Γκραν Πρι - οι δρόμοι της Condamine φαίνονταν το ίδιο στενοί με αυτούς του αθηναϊκού επινείου (και μάλλον στενότεροι είναι, όπως διαπίστωσα από κοντά), κι επίσης ο Πειραιάς είναι μεγαλύτερος και (από πλευράς μορφολογίας) εντυπωσιακότερος από τα δυο χιλιάδες ψωροστρέμματα του Μονακό.

Το 2000 είχα την τύχη να βρεθώ στο Μονακό, σε ένα γκραν πρι για αντίκες (1-2 βδομάδες πριν το κανονικό). Όσο η πίστα ήταν ακόμη διαμορφωμένη (στην πλήρη της διαδρομή, αυτή που περνά μπροστά από το καζίνο και μετά κάτω από το Grand Hotel κ.λπ.) και διαθέσιμη (για λίγο) στο κοινό, έκανα ένα γύρο με το νοικιασμένο (σύγχρονο) αυτοκίνητο, αισθάνθηκα τη δόνηση από τα kerbs στις στροφές και γενικά ένιωθα σαν μικρό παιδί.

Λίγο αργότερα (2002) αποτύπωσα το παιδικό μου όνειρο σε ένα άρθρο της λάσπης (της), με το οποίο ο Πειραιάς παρουσιαζόταν σαν μία από τις 4 πιθανές τοποθεσίες φιλοξενίας του, υποτιθέμενου, ελληνικού Γκραν Πρι.

Επί λέξει γράφαμε:

Το Πασαλιμάνι, το Τουρκολίμανο, του Προφήτη Ηλία τα σοκάκια: μπροστά τους το Μονακό θα ωχριά. Και ο Πειραιάς θα έχει την μοναδική ευκαιρία να ξαναμπεί υπερήφανος στον παγκόσμιο χάρτη, μια ευκαιρία που την χρειάζεται ιδιαίτερα σήμερα που "Τα Παιδιά του Πειραιά" είναι ντεμοντέ και οι φιλότιμες προσπάθειες του Ολυμπιακού στο Champions League παραμένουν άκαρπες.

Το 2004 μετακόμισα στην Πάτρα, όπου διαπίστωσα ότι το εκεί "Αυτοκινητοδρόμιο" αποτελεί "αναπτυξιακό" όραμα. Τοπικοί επιχειρηματίες, προεξάρχοντος του παλιού νεοδημοκράτη δημάρχου Ευάγγελου Φλωράτου, είχαν αγοράσει πριν πολλά χρόνια μια έκταση κοντά στην ιστορική Χαλανδρίτσα (φραγκιστί Calendrice), ένα συμπαθητικό χωριό στον παλιό δρόμο Πάτρας-Καλαβρύτων κοντά στη συμβολή με τη μαγική "Route 111" (Πάτρα-Δίβρη/Λάμπεια-Τρίπολη).

Το αν μια περιοχή (ή συνολικά μια χώρα) έχει να ωφεληθεί ή όχι από τη διοχέτευση πόρων σε τέτοιες υποδομές, είναι κάτι που πρέπει να εξετάζεται προσεκτικά και με στοιχεία - το παράδειγμα των Ολυμπιακών Αγώνων είναι ακόμη νωπό, ενώ στη F1 (που έχω ακούσει, παρεμπιπτόντως, ότι δεν είναι πια "χρυσωρυχείο" τώρα που αποσύρθηκαν οι κάποτε διαφημιζόμενες καπνοβιομηχανίες) επίσης εξαρτώνται πολλά από την πολιτική και τις διαθέσεις των διοργανωτών (βλ. Κωνσταντινούπολη, που μόλις για λίγα χρόνια συμπεριελήφθη στο καλεντάρι - και μετά ξαναβγήκε).

Τι σημασία έχουν όμως τα στοιχεία μπροστά στη "γκλαμουριά"; Τον καιρό του Καραμανλή Jr., ακούστηκε η ιδέα για αξιοποίηση του αυτοκινητοδρομίου στις Σέρρες, ενώ τώρα με την κρίση (που η ελληνική επαρχία φαντάζει ακόμη λιγότερο ελκυστική για "καταναλωτικές" επενδύσεις) το κέντρο βάρους ξαναήρθε στην πρωτεύουσα, και μάλιστα ...στην ευρύτερη περιοχή του Πειραιά!

Πράγματι, το 2011 ο δήμαρχος Κερατσινίου-Δραπετσώνας "κατέβασε" τη σχετική πρόταση, που μπορεί να μην φαντάζει τόσο σικ όσο η ιδέα του "κυρίως" Πειραιά, πλην όμως με ολίγη Μελίνα (και τσίκνα από ιστορικά τοπικά σουβλατζίδικα όπως του Αβραάμ ή του Καράμπαμπα) μπορείς κι αυτή να την καταπιείς. 

Τις τελευταίες μέρες, όμως, το παιδικό μου όνειρο το έμαθαν και στο εξωτερικό. Η Daily Telegraph έγραψε ότι η ελληνική κυβέρνηση "απελευθέρωσε" 30 "μύρια" ως πρώτη δόση για την κατασκευή αυτοκινητοδρομίου.

Τα σχόλια, όσον αφορά την επιλογή της συγκεκριμένης επενδυτικής προτεραιότητας στους καιρούς που ζούμε, ήταν αναμενόμενα. Θέλω όμως να τονίσω (όσον αφορά το παιδικό μου όνειρο, που με τον τρόπο αυτό αναφέρεται για πρώτη φορά, αν δεν απατώμαι, στον έγκριτο Διεθνή Τύπο) την πινελιά της Süddeutsche, που στη δεύτερη παράγραφο του σχετικού άρθρου της αναφέρει τα εξής:

Σχεδόν κανείς δεν πίστευε τις φήμες, που κυκλοφορούσαν τον Αύγουστο, καθώς ακούγονταν εντελώς τρελές: Πίστα της Formula 1 στην Ελλάδα; Σιγά τώρα - η χώρα έχει αυτόν τον καιρό άλλα προβλήματα, δεν θα ασχοληθεί με την κατασκευή πίστας αγώνων. Στο λιμάνι του Πειραιά, όπως λέγεται, θα χαίρονταν να διοργανώσουν γκραν πρι, που θα ήταν μάλιστα τόσο "χλιδάτο" (γερμ.: glamourös) όσο αυτό του Μόντε Κάρλο.

Η γερμανική εφημερίδα (όπως και η Telegraph) διευκρινίζει ότι τελικά επελέγη η Χαλανδρίτσα Αχαΐας (κι όχι το Δραπετσωνοκερατσίνι) και μιλά για 28,9 εκ. €, από τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Ανάπτυξης. Το συνολικό κόστος των 94,6 εκ. € σύμφωνα με το δημοσίευμα θα τοποθετηθεί από ιδιώτες και η κρατική συμμετοχή θα καταβληθεί με την αποπληρωμή του έργου. Τα στοιχεία, γενικά, επιβεβαιώνονται και αλλού. Τα 30 "μύρια" μάλλον είναι τα ίδια με τα 29,4 εκ. € που, τέσσερις μήνες νωρίτερα, ο κ. Φλωράτος ανέφερε ως "εγκεκριμένα" βάσει του Αναπτυξιακού Νόμου (του 2004, παρακαλώ).

Δεν ξέρω τι θα γίνει τελικά με τις πίστες και σε ποια θα στριμωχνόμαστε μελλοντικά, (ότ)αν ανακάμψουμε, για να πιάσουμε το πρώτο τραπέζι. Έχω πάντως την αμυδρή εντύπωση ότι η εντυπωσιακότερη εμπειρία "αγωνιστικής" (για την ακρίβεια, καταδιωκτικής) οδήγησης στους δρόμους της παλιάς μου πόλης (και άλλων περιοχών του πολύλοφου αλλά και παραθαλάσσιου "λεκανοπεδίου") θα είναι, για πάντα, αυτή που απαθανατίστηκε το 1971 στην ταινία Le Casse με τον Μπελμοντό.

ΥΓ - Για το Champions League προτιμώ να μην πω τίποτε...

Μια ευκαιρία για το ασχημόπαπο

Συχνά χαρακτηρίζω τον τόπο κατοικίας μου (Κόρινθο) σαν ένα μακρινό προάστειο της Αθήνας. "Ψυχολογικά" αυτό οφείλεται και στη λειτουργία, τα τελευταία χρόνια, της νέας σιδηροδρομικής γραμμής που σήμερα φτάνει έως το Κιάτο και συγκεκριμένα της υπηρεσίας με το όνομα "προαστιακός".

Πριν από πέντε χρόνια είχα γράψει τους λόγους για τους οποίους ο προαστιακός, όπως λειτουργούσε τότε, "δεν βόλευε". Δεν έχουν αλλάξει πολλά, πέρα από κάποιες μικροβελτιώσεις (μερικοί νέοι σταθμοί, κάπως γρηγορότερες διαδρομές και κατάργηση της "αναδίπλωσης" δηλ. του "μπρος-πίσω" στη Νερατζιώτισσα). Τα δρομολόγια παραμένουν ωριαία και "μονοκόμματα". Θα ήταν σίγουρα πολύ καλύτερο να υπήρχαν τραίνα κάθε μισή ώρα, εναλλάξ για βόρεια/ανατολικά/αεροδρόμιο και για κέντρο/Πειραιά. Με τα σημερινά δεδομένα, θα περιμένουμε σίγουρα πολύ καιρό μέχρι να δούμε να εφαρμόζεται οποιαδήποτε τέτοια πρόταση που πρώτα και κύρια σημαίνει αύξηση λειτουργικού κόστους (ταμπού, αν καταλαβαίνω καλά).

Κι όμως, τη στιγμή που ακόμη και στα βάθη της κρίσης, σήμερα, βλέπουν το φως της δημοσιότητας φιλόδοξες (to put it politely) προτάσεις κατασκευαστικών εργασιών, όπως η διάθεση 580 εκατομμυρίων ευρώ για διαπλάτυνση της διώρυγας, σίγουρα υπάρχει έδαφος και για ρεαλιστικές, διαχειριστικές προτάσεις, που θα αξιοποιήσουν καλύτερα υποδομές που "κάθονται", όπως αυτή του προαστιακού - και που μπορουν να φέρουν νέα κίνηση, δηλ. έσοδα και άρα ίσως θα ήταν βιώσιμες.

Το "μετρό της δυτικής Αθήνας", με πυκνά δρομολόγια στο αστικό τμήμα από Πειραιά μέχρι Λιόσια - και σταδιακά αραιότερα στο Θριάσιο και δυτικότερα - δεν θέλει πολύ ακόμη για να γίνει πραγματικότητα, αν κάποιος το αποφασίσει. Κάτι αντίστοιχο μπορεί κανείς να διανοηθεί και για τα βόρεια προάστεια, με επίκεντρο το Μαρούσι, έδρα πολλών επιχειρήσεων και λοιπών εγκαταστάσεων.

Κι όσο για τη "ζώνη των ΚΤΕΛ" (δηλ. εκτός ΟΑΣΑ), που πάντα παραπονιέται για τις ανύπαρκτες αστικές της συγκοινωνίες, θα μπορούσαμε ακόμη και στα σημερινά "στριμωγμένα" χρόνια να φανταστούμε τη μία και πρωταρχική γραμμή κάθε οικισμού: αυτή που θα συνδέει το σταθμό του προαστιακού της (τη "γραμμή ζωής" της δηλαδή) με τον αστικό ιστό.

Ξεφεύγοντας από την (κατευθυνόμενη συχνά) "εργολαγνεία" των "τοπικών κοινωνιών", θα μπορούσαμε να υπερβούμε τις συνήθεις κραυγές. Ναι, κάποτε θα ήταν καλό να γίνει, για παράδειγμα, η έξτρα γραμμή για το Λουτράκι. Μέχρι τότε όμως - διότι η γραμμή δεν έρχεται μόνη, αλλά συνοδεύεται από σοβαρά λειτουργικά έξοδα - ας υπάρξει μια σοβαρή και αξιόπιστη λεωφορειακή γραμμή. Διαμπερής: Κέντρο Κορίνθου - Σταθμός Προαστιακού - Κέντρο Λουτρακίου. Ή παραλλαγές πάνω σε αυτό το μοτίβο - παρόμοιες και αλλού (Κιάτο-Ξυλόκαστρο, Ζευγολατιό-Βέλο). Και αστική - όσον αφορά τα λειτουργικά της χαρακτηριστικά (συχνότητα, κυρίως), ξεπερνώντας (και εδώ) τις αγκυλώσεις για το τι είναι "(υπερ)αστικό" και ποιος δικαιούται να το "εκμεταλλεύεται" (αποφεύγω το άλλο ρήμα, από "λ", που μου έρχεται στο μυαλό).

Κανείς στα κέντρα λήψης αποφάσεων δεν θα "αγαπήσει" έμπρακτα τον προαστιακό, αν δεν τον αγκαλιάσουν πρώτα και κύρια αυτοί που μπορούν ουσιαστικά να εξυπηρετηθούν απ' αυτόν: οι κάτοικοι των προαστείων, κοντινών και μακρινών, που χάρη σε αυτόν μπορούν - με πυκνότερα και αμεσότερα δρομολόγια - να έρθουν κοντύτερα, τόσο μεταξύ τους όσο και προς το κέντρο της Αθήνας.

Ειδικά οι πάσης φύσεως, αυτοαποκαλούμενοι "φίλοι" του σιδηροδρόμου καλό θα ήταν να κάνουν ό,τι μπορούν για να μη διαχέεται ενέργεια (και ρευστό) σε υποτιθέμενες ρομαντικές αναβιώσεις αμφίβολης (στην καλύτερη περίπτωση) βιωσιμότητας (βλ. μετρικές γραμμές σε περιοχές όπου υπάρχει, πολύ κοντά, σχετικά εξυπηρετικό - έστω και με τα προβλήματα - και κυρίως σύγχρονο δίκτυο) - και, αντίθετα, να εστιαστούν στο να γίνει "ομορφότερο" το ασχημόπαπο της σημερινής, λειψής και υπολειτουργούσας, υπηρεσίας του προαστιακού. Η ανάπτυξη αξιόπιστου δικτύου σταθερής τροχιάς είναι μονόδρομος για κάθε μητροπολιτική αστική περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των πόλεων-δορυφόρων. Η κρίση, που έχει συνοδευτεί από αποθάρρυνση της χρήσης αυτοκινήτου, είναι (μέσα στα δυσάρεστά της) ευκαιρία για ανατροπή της σημερινής (αν)ισορροπίας, υπέρ των φιλικότερων στο περιβάλλον (αλλά και στον άνθρωπο, σε πάρα πολλές περιπτώσεις - δεν γεννηθήκαμε για να τρώμε τις μέρες μας στο αυτοκίνητο ή να τρέμει το φυλλοκάρδι μας στην άσφαλτο) μέσων σταθερής τροχιάς.

Pastiche*

Ένα πρόσφατο άρθρο του Δημοκίδη δείχνει, με αφορμή την κωμικοτραγική υπόθεση "Παστίτσιου", την ευκολία με την οποία διαδίδονται - και δυστυχώς γίνονται πιστευτά - ψέματα παντός είδους, μέσω του "ελεύθερου" διαδικτύου.

Πρόσφατα διάβασα ότι η ελευθερία παρομοιάζεται με "ποδήλατο χωρίς βοηθητικές". Πόσο αληθινό είναι αυτό!

Η παρωδία του "Παστίτσιου" πέτυχε γιατί ήταν καίρια. Υπάρχει πολύς κόσμος που διαδίδει και ενίοτε πιστεύει, "αμάσητα", οτιδήποτε το αληθοφανές (και συμβατό με αυτό που "περιμένει"), χωρίς να μπει στον κόπο να το ψάξει. Αυτό αποδείχτηκε περίτρανα και γι' αυτό εξόργισε. Η αντίδραση της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος δεν είναι άσχετη με τη συστηματική (αυτο)προβολή της ως "θεματοφύλακα" - βλέπε και εδώ, για ένα από τα κάμποσα περιστατικά εντυπωσιασμού, πριν από 3 και πλέον χρόνια. Ήρθε κι έδεσε, όμως, με την προσπάθεια της "Πολιτείας" να ακολουθήσει την "ατζέντα" που δείχνει να έχει επιβάλει για τα καλά, πια, η ελληνική ακροδεξιά** - δείτε εδώ την, σχεδόν ταυτόχρονη, επιχείρηση "απομάκρυνσης αλλοδαπών" που, ας μη γελιόμαστε, αυτή και όχι το παρεμπόριο γενικώς ενδιαφέρει στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Στον "Παστίτσιο" φυσικά συμπαραστέκομαι, όχι διότι συμμερίζομαι τις απόψεις του (δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο)***. Η απάντηση στην θρησκόληπτη βλακεία, απ' οπουδήποτε κι αν προέρχεται, δεν είναι το να μετατραπεί η χώρα μας σε "ορθόδοξο αντι-Ιράν", αλλά ο δύσκολος δρόμος της εμμονής στην ελευθερία και την ανοχή.


*Pastiche λέγεται η (σατιρική συνήθως) απομίμηση της (καλλιτεχνικής ή άλλης) δουλειάς παλαιότερων. Δεν ξέρω ποια ετυμολογική σχέση έχει με το Παστίτσιο. 

**Της ενέργειας της "Δίωξης" προηγήθηκε σχετική αναφορά χρυσαυγίτη βουλευτή.

***Ο "Παστίτσιος" δηλώνει άθεος - δικαίωμά του. Εγώ δεν είμαι. Για τον Γέροντα Παΐσιο έχω ακούσει πολλά καλά και τα σέβομαι. Στην υποσημείωση αυτή θα βάλω μια μικρή οικογενειακή ιστορία. Κοντά στη Σουρωτή Θεσσαλονίκης πριν από 13 χρόνια μου συνέβη ένα τρακάρισμα. Μια απρόσεκτη έπεσε πάνω μου - στο τσακ γλιτώσαμε τη μετωπική ("βρήκαν" πόρτες και φτερά). Πίσω καθόταν ο πρώτος γιος μου, μερικών μηνών τότε. Δεν έπαθε τίποτα, ευτυχώς - κυρίως χάρη στη ζώνη και το παιδικό κάθισμα. Μετά το ατύχημα πήγαμε στην κοντινή μονή όπου έχει ταφεί ο Γέρων Παΐσιος - κι ανάψαμε κερί. Και βέβαια θα ξαναπάμε, αν ξαναβρεθούμε κοντά.

Nul points!

Το ΙΙΕΚ Δομή λειτουργεί στο κέντρο της Αθήνας, είναι γνωστό από χρόνια και - όπως πολλές σχολές της κατηγορίας του - παρέχει δυνατότητες επαγγελματικής κατάρτισης / εξειδίκευσης που μπορούν να δώσουν αξιοπρεπείς διεξόδους σε φιλότιμους νέους ανθρώπους. Στους τομείς σπουδών, σύμφωνα με την ιστοσελίδα τους, συμπεριλαμβάνεται μεταξύ άλλων η δημοσιογραφία, η προσχολική αγωγή, η διοίκηση επιχειρήσεων, μέχρι και η σεναριογραφία. Αντικείμενα, δηλαδή, στα οποία η σωστή γνώση και χρήση της γλώσσας παίζει σημαντικό ρόλο.

Χώρια που, σύμφωνα με τον Κοραή, "το πρώτο βιβλίον εκάστου έθνους είναι της γλώσσης του το Λεξικόν", δηλαδή: η επαρκής, ορθή γνώση της γλώσσας μας θα έπρεπε να είναι βασικό προαπαιτούμενο ακόμη και για τους αποφοίτους της υποχρεωτικής μόνο εκπαίδευσης (δημοτικό-γυμνάσιο). Ο σπουδαγμένος, λοιπόν, έστω και στο ΙΙΕΚ, θα πρέπει να σκαμπάζει κάτι παραπάνω.

Το ότι τα σχολεία μας, και φυσικά και τα ΙΙΕΚ, δεν πετυχαίνουν αυτό τον αυτονόητο στόχο, το βλέπουμε (διαβάζουμε), και το ακούμε, καθημερινά γύρω μας. Θεωρητικά όμως, πίστευα ότι ο στόχος παραμένει.

Κι όμως: Το προαναφερθέν ΙΙΕΚ, αντί να διορθώσει την κωστάλεια* πατάτα ("επέλεξε" ως προστακτική, αντί για το σωστό "επίλεξε"), ή έστω να την κάνει γαργάρα, έβγαλε ολόκληρη ανακοίνωση για να την υπερασπιστεί:

Σχετικά με τη διαφήμισή μας στην τηλεόραση με εκφωνητή τον κο Κωστάλα, αναφέρουμε τα παρακάτω:
Ο Εκπαιδευτικός Όμιλος Δομή γνωρίζει ότι ο σωστός γραμματικός όρος είναι το «επίλεξε» και όχι το «επέλεξε».
Παρόλα αυτά αποφασίσαμε να χρησιμοποιήσουμε τον όρο «επέλεξε» για τους παρακάτω λόγους:
1. Όντας προφορικός και όχι γραπτός λόγος η λέξη «επέλεξε» είναι πιο εύηχη.
2. Απευθυνόμαστε σε νέους και προσπαθούμε να τους προσεγγίσουμε λεκτικά.
3. Η λέξη «επέλεξε» χρησιμοποιείται πολύ συχνά στο internet καθώς και σε άλλες διαφημίσεις στην τηλεόραση.
4. Μεγάλοι λογοτέχνες και ποιητές χρησιμοποιούν τη λεκτική και όχι γραμματικώς ορθή αποτύπωση λέξεων σύμφωνα με τη φωνητική εύηχη εκφορά.
5. Λόγω της διαχρονικής αλλαγής της γλώσσας, πολλές φορές ό,τι ήταν παλαιότερα μη γραμματικό και αδόκιμο, καθίσταται σιγά - σιγά γραμματικό και ενίοτε και δόκιμο.
Έτσι, όλοι σχεδόν λέμε τα «επέστρεψε» και «επέλεξε» για προστακτικές και τα θεωρούμε γραμματικώς ορθά, αν και ιστορικά οι δόκιμες μορφές θα έπρεπε να είναι «επίστρεψε» και «επίλεξε».
Πόσες φορές δε λέμε «υπέγραψε» αντί «υπόγραψε», «παρήγγειλε» αντί «παράγγειλε», «αντέγραψε» αντί «αντίγραψε», στην χρήση προστακτικής του αορίστου συνθέτων ρημάτων;
6. Ας ληφθεί υπόψη και το γεγονός της αναγκαιότητας της εύηχης εκφοράς ενός διαφημιστικού κειμένου.

Δεν είμαι φιλόλογος και δεν θέλω να φανώ υπερβολικά αυστηρός. Κάνω κι εγώ λάθη. Δεν μπορώ όμως να μην επισημάνω διάφορα σημεία της παραπάνω ανακοίνωσης που "βγάζουν μάτι".

(Α) Στο σημείο 1 ("όντας" κ.λπ.), το συντακτικό της "Δομής" είναι άθλιο. Διαβάστε και φρίξτε.

(Β) Στο σημείο 2, η "Δομή" θεωρεί δεδομένο ότι οι νέοι προσεγγίζονται λεκτικά όταν υιοθετείς λανθασμένους γραμματικούς τύπους. Αναπαράγει λοιπόν τα κλισέ για τη "γλώσσα των νέων", μιλώντας προφανώς από τη σκοπιά του "ώριμου". Τι συγκατάβαση, Θεέ μου. (Και θα δείτε κι άλλη, παρακάτω.)

(Γ) Στο σημείο 4, η "Δομή" τοποθετεί εαυτήν στην ίδια "λίγκα" με "μεγάλους λογοτέχνες και ποιητές" που, ποιητική/λογοτεχνική αδεία, βάζουν χρονική αύξηση στην προστακτική του εμπρόθετου. Μου θυμίζει το Χάρρυ Κλυνν που παρουσίαζε το γύφτο τραγουδιστή να καυχιέται: "Ποιος είναι αυτός ο Μπετόβεν; Τι έχει γράψει; Τρεισήμισι χιλιάδες τραγούδια έχουμε τραγουδήσει εμείς. (Το βύσμα, μπρε!)"

(Δ) Στα σημεία 4 και 6, υπονοεί ότι το "επίλεξε" θα ήταν ...κακόηχο. Πάλι καλά που δεν είπε ότι είναι και ...αρβανίτικο (όπως διάφορα τοπωνύμια που, κυρίως μετά το 1922, ως τέτοια, δηλ. "κακόηχα", άλλαξαν διά νόμου).

Το μόνο απ' τα λεγόμενα της "Δομής" που δέχομαι είναι ότι η γλώσσα είναι "ζωντανή". Αγαπημένο μου παράδειγμα είναι η λέξη "(ε)φέτος", που (απ' όσο ξέρω) προήλθε από την εσφαλμένη εντύπωση ότι το "έτος" δασύνεται (επί+έτος). Το "επέλεξε" και παρόμοιες προστακτικές, όπως το "δεκανεύ αντικατέστησον" (το αποτυπώνει και ο Κάσδαγλης στο "Απολύομαι και Τρελαίνομαι"), μπορεί πράγματι κάποτε να καθιερωθούν ως ορθοί τύποι. Αυτό ακόμη δεν έχει συμβεί, όμως. Γι' αυτό και το ΙΙΕΚ ΔΟΜΗ κατά τη γνώμη μου δεν θα έπρεπε να σπεύσει με τόσο ζήλο να υπερασπιστεί το λάθος και να "βγει από πάνω". Το μήνυμα που περνά είναι ότι, όταν κάνεις λαθάκια στη γλώσσα, σου πρέπει όχι μόνο επιείκεια (που είναι και το σωστό, για να μην αποθαρρύνει την επανόρθωση) αλλά και επιβράβευση. Το μήνυμα αυτό είναι το λάθος μήνυμα.

*Τη χρεώνεται κι αυτός, κι ας λειτούργησε ως απλός εκφωνητής. Τόσα χρόνια στο κουρμπέτι...

Τα μάτια σας, 7+7

If you can't beat them, join them. Μετά τον θεατρινίστικο "αντιφασισμό των Δερβενακίων" επελέγη η (ουσιαστική) προσχώρηση στην "ατζέντα" της Χρυσής Αυγής. Μαζί με τους πολλούς δηλαδή. Διότι, κακά τα ψέματα, η απήχηση των κεντρικών ιδεών του βασικού ελληνικού ακροδεξιού κόμματος υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια των (κρυφών και φανερών) υποστηρικτών του.

Όσοι θεωρούν εντελώς συγκυριακή (ανεργία, λαθρομετανάστευση, εγκληματικότητα) την άνοδο των νεοναζί, θα πρότεινα να αθροίσουν τα ποσοστά της Χ.Α. και του άλλου μεγαλούτσικου, επίσης δεξιότερου της ΝΔ κόμματος (Ανεξ.Ελ.). Η "σούμα" (περίπου 7+7) δεν διαφέρει πολύ από το αθηναϊκό 14% των "καλών χριστιανών" του 2002. Της εποχής, δηλαδή, που ήταν "ωραίος ο Χασάν", ωραίος ως Έλλην (ΟΚ, σχεδόν), στη "δούλεψή μας" όπως λέγαμε με χαρά, οι αφέντες.

Δεν είναι ακριβώς ίδιοι οι υποστηρικτές - δεν θα μπορούσαν, κι ούτε αρνείται κανείς τη σχετική πολυσυλλεκτικότητα και τις μετακινήσεις ψηφοφόρων που καταγράφουν οι έρευνες. Επίσης, δεν έχω επ' ουδενί την πρόθεση να ταυτίσω πολιτικούς χώρους με διακριτά μεταξύ τους στίγματα.

Πιστεύω, επιπλέον, ότι η επιμονή σε παλιομοδίτικες αντιμετωπίσεις του φαινομένου της ακροδεξιάς (που χαρακτηρίζονται από έκφραση απέχθειας / χλεύης, ταύτιση με "χούντα και βασιλιά" και χρήση τακτικών αποκλεισμού ή βίαιης αντιπαράθεσης από πλευράς του αντίθετου, "αντιφασιστικού" πόλου), όσο και αν εν μέρει δικαιολογείται από συλλογικές ιστορικές μνήμες, κάθε άλλο παρά συντελεί σε μείωση δημοτικότητας.

Ακόμη κι αν με κάποιο μαγικό τρόπο "εξατμιζόταν" η Χρυσή Αυγή (που, με τη σειρά της, απλοποιητικά φωνάζει "έξω οι ξένοι", σιγοντάροντας όσους πιστεύουν ότι κι αυτοί θα μπορούσαν με ένα "κλικ" να εξαφανιστούν), μάλλον δύσκολα θα έμενε χωρίς έκφραση η βασική της θεματολογία.

Η Χ.Α. (όπως και προγενέστεροι ακροδεξιοί σχηματισμοί) εξακολουθεί να είναι κόμμα διαμαρτυρίας, πρωτίστως. Αυτό όμως δεν λέει και πολλά. Νομίζω ότι η ψήφος μας (προς οποιονδήποτε) συχνότερα είναι "κατά" και σπανιότερα "υπέρ". Στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχει αναμφίβολα - πλάι στη διαμαρτυρία - και συνειδητή υποστήριξη, ψυχική ταύτιση: συγκίνηση.

Συγκινεί η ίδια η ελληνική σημαία, που (συχνότερα από τους μαιάνδρους) φιγουράρει στις δημόσιες εκδηλώσεις της Χ.Α. - η ίδια με αυτή που αναρτάται όχι μόνο στα δημόσια κτίρια (όπως θα περίμενε κανείς) αλλά και σε απλά σπίτια και μαγαζιά, ως "καταφύγιο" στο οποίο οδηγεί ένα κράμα υπερηφάνειας και ανασφάλειας. 

Συγκινεί η επίκληση της εθνικής ιδιαιτερότητας (και "ανωτερότητας"), γιατί ανταποκρίνεται στην "παιδεία" μας, όχι μόνο την αμιγώς σχολική αλλά και την κοινωνική / πολιτική: ελληνοκεντρική, με τα αναντίρρητα καλά της (π.χ. ενίσχυση της γλώσσας μας και αντιστροφή κάποιων συνεπειών του "μαλλιαρού δημοτικισμού") αλλά και με παρενέργειες (βλ. ΜΜΕ που "δεν παίρνουν χαμπάρι" από πολλά διεθνώς τεκταινόμενα).

[Μια σημείωση εδώ: Λίγο πριν το Euro 2012, διάβασα στη Daily Mail ένα άρθρο για την Ουκρανία και τα κρούσματα ρατσισμού (που φόβισαν τους μαύρους παίκτες της Εθνικής Αγγλίας). Το παρακάτω απόσπασμα είναι χαρακτηριστικό:
"Οι μαθητές υφίστανται 'πλύση εγκεφάλου' με έντονα απομονωτικό εθνικισμό. ...Διαποτίζονται από μια εσφαλμένη αίσθηση ανωτερότητας, που ενισχύεται στα αναθεωρημένα σχολικά βιβλία, στις μιλιταριστικές λέσχες νέων και καλοκαιρινές κατασκηνώσεις, και στα πατριωτικά τραγούδια".
Δεν φτάσαμε εκεί, βέβαια, αλλά ο διάχυτος ελληναραδισμός κάθε άλλο παρά φρενάρεται τα τελευταία χρόνια.]

Συγκινεί, ακόμη, η διαφοροποίηση των ακατέργαστων, γήινων και brutal προσώπων (που "ρίχνουν και καμιά ψιλή" όπως ο Κασιδιάρης στις "αριστερούλες") από τους εκπροσώπους του "παλιού πολιτικού κόσμου", που ακόμη και όταν "επεμβαίνουν" σε μια δασική πυρκαγιά δείχνουν ατσαλάκωτοι και ψεύτικοι - η σύγκριση της εικόνας του βουλευτή Μπούκουρα με αυτή του περιφερειάρχη Τατούλη, στο σχετικό βίντεο, λέει πολλά.

Την ίδια ώρα, πολλοί επιμένουν να "πέφτουν από τα σύννεφα" όταν πληροφορούνται ότι η Χρυσή Αυγή βγήκε δεύτερο κόμμα (ακόμη και στην, πιο πολωμένη, δεύτερη αναμέτρηση) σε χωριά που βρίσκονται (quel horreur!) στο δρόμο για την Επίδαυρο - αποδίδοντας, αφελώς, θαυματουργές ιδιότητες στον "αέρα" του αστικού πολιτισμού που μετακινείται κάποια καλοκαιρινά σαββατοκύριακα. Από τις 6 Μαΐου και μετά, περισσεύουν οι ηθικολόγοι και οι Ο.Φ.Α. (=όπου φυσά ο άνεμος) αλλά μάλλον εξακολουθούν να λείπουν (ή κρύβονται;) αυτοί που θα "αισθανθούν το ρεύμα" (catch the drift, όπως ωραία το λένε οι αγγλόφωνοι), που θα καταλάβουν τι γίνεται χωρίς να παρασύρονται - και που ίσως θα βοηθήσουν να αποφύγουμε τα χειρότερα...

Για γέλια και για κλάματα (μη με ρωτήσετε τώρα, πώς θυμήθηκα τον Καφάση...)

Russy pussy

Η μάνα που σε γέννησε
θα ήταν χουλιγκάνα

Στη φωτό, ο εθνικιστής χουλιγκάνος της ρώσικης πολιτικής, Βλαδίμηρος Ζηρινόφσκυ, από τηλεμαχία του 1995
 

Καλή όρεξη

Δεν νομίζω ότι εκπλήσσεται κανείς για τη χαμηλή δημοφιλία της "ελληνικής κουζίνας" μεταξύ των ταξιδιωτών. Θυμάμαι ακόμη από ένα αγγλόφωνο ταξιδιωτικό βιβλίο (του 1990 περίπου) τη φράση "so-so food" ("έτσι-κι-έτσι φαγητό"), ένα από τα αρνητικά στοιχεία της Ελλάδας (απέναντι σε εγνωσμένα θετικά) ως προορισμού διακοπών. Αυτά που κι εμείς οι "ντόπιοι" αισθανόμαστε όταν τρώμε έξω - που συνοψίζονται σε μια διάχυτη εντύπωση (κανόνας, με λίγες εξαιρέσεις) μάλλον κακής ποιότητας και μάλλον υψηλής τιμής - δεν είναι δυνατό να μείνει απαρατήρητο ακόμη κι απ' το λάτρη των "εξωτικών" γεύσεων (που θα ανεχτεί ακόμη και το μέτριο "μουζάκα", επειδή απλά πρόκειται για "μουζάκα").

"Λύσεις" θα προτείνουν οι γνώστες - κομματάκι δύσκολο να "περπατήσουν" αυτές σε περίοδο κρίσης, ίσως όμως είναι η ευκαιρία να γίνουν κάποια τολμηρά ξεκινήματα. Μιλώντας καθαρά προσωπικά, από τα ελάχιστα που πραγματικά χαίρομαι είναι τα παραδοσιακά, "αθόρυβα" "διαμάντια" - φαγητά που κάποια χέρια τα μαγείρευαν αξέχαστα, που όμως από μόνα τους (ανεξαρτήτως μάγειρα) ως γεύσεις και "συλλήψεις" στέκουν με αξιοπρέπεια, ξεχωρίζουν και κερδίζουν τη θέση στην "εμπροσθοφυλακή" της αυθεντικής ελληνικής κουζίνας. Ίσως η "ορθότητα" της υγιεινής διατροφής να έχει καταδικάσει στην αφάνεια πολλά απ' αυτά, λόγω θερμίδων / λιπαρών / αλμυρότητας (ενδεικτικά αναφέρω: γκιόσα, παστό, φουρτάλια), κανείς όμως δεν είπε να τα καταναλώνουμε σε καθημερινή βάση - απλά ας τους δώσουμε τις ευκαιρίες τους στις ταβέρνες των διακοπών μας (ή άλλης κοινωνικής εξόδου), αποφεύγοντας τη βέβαιη "ήττα" του πανάκριβου ψητού ψαριού και των άλλων αθλιοτήτων που έχουμε πλέον σιχαθεί.


Ρεβυθοκεφτέδες Σάμου (άλλο ένα "διαμάντι")

Ημείς, Άδω(νι)μεν

"Στα νιάτα σας ήσασταν στο ΚΚΕ Μ-Λ, μετά στο ΠΑΣΟΚ, αργότερα στον ΣΥΡΙΖΑ και τώρα στους Ανεξάρτητους Έλληνες. Αν εγώ είμαι κωλοτούμπας, εσείς είστε η Νάντια Κομανέτσι με μούσια".


Τα σύνορα κλειστά
συστήματα πολιτικά
και περεσΤΡΟΪΚΑ.

Στο βίντεο εγώ
να σε ξεχάσω προσπαθώ
με έργα κατασκοπικά
και καουμπόικα.

Νάντια, ωωω Νάντια...