Οι ξένοι και τα τραίνα

Σαν σήμερα 27/2, το 1869, λειτούργησε ο πρώτος ελληνικός σιδηρόδρομος, ο νυν "ηλεκτρικός". Τότε επρόκειτο για τη γραμμή Αθήνας-Πειραιά. Υπερηφάνως τον συγκαταλέγουμε στα πρώτα μετρό της Ευρώπης, μόνο που αυτό δεν είναι απόλυτα σωστό: τότε, η πρωτεύουσα και το επίνειό της ήταν χωριστές πόλεις.

Αύριο 28/2 (144 χρόνια και μία μέρα μετά) διαβάζουμε ότι θα εγκαινιαστεί μια νέα σιδηροδρομική γραμμή πειραϊκού ενδιαφέροντος. Το λιμάνι των κοντέινερ στο Ικόνιο θα συνδεθεί με το υπόλοιπο δίκτυο.

Και στις δύο αυτές γραμμές, η συμμετοχή ξένων - χωρίς να αποτελεί "το παν" - αποτέλεσε καταλύτη σε κρίσιμες φάσεις. Ο βρετανός εργολάβος Πίκερινγκ (πέθανε στην Ελλάδα το 1886) ήταν ο ανάδοχος (μετά από δεκαετίες "διαβουλεύσεων") της κατασκευής του μετέπειτα "ΗΣΑΠ". Η κινεζική Cosco, που έχει αναλάβει με σύμβαση παραχώρησης το σταθμό των εμπορευματοκιβωτίων, πίεσε όσο λίγοι για την ολοκλήρωση της νέας γραμμής που προχωρούσε "κούτσα-κούτσα" και ίχνη της (γέφυρες, τούνελ) βλέπαμε όσοι οδηγούσαμε στις ανθυγιεινές διαδρομές του Σχιστού, του μνημείου Πλουμπίδη (Δαφνί-Σκαραμαγκάς) και της δυτικής περιφερειακής Αιγάλεω.

Η εξέλιξη αυτή είναι μια ευχάριστη νότα στη συνολική "παγωμένη" κατάσταση των ελληνικών σιδηροδρόμων. Πρόσφατη ήταν η "μυρωδάτη" εμπειρία της παρέας στο σιδηροδρομικό σταθμό του Ναυπλίου. Το υποτίθεται διατηρητέο τραίνο χρησιμοποιείται ως κοινόχρηστο αποχωρητήριο, μια και η παρακείμενη τουαλέτα του σταθμού είναι κλειδωμένη.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η γραμμή Κορίνθου-Αργολίδας, σε αντίθεση με άλλες του μετρικού πελοποννησιακού δικτύου, έχει αξιόλογες πιθανότητες επιτυχίας σε ενδεχόμενη επαναλειτουργία - μια και σε συνδυασμό με τον προαστιακό μπορεί να κάνει ελκυστική, από πλευράς χρόνου διαδρομής, τη σύνδεση Αθήνας - Αργοναυπλίας. Προκαλεί λοιπόν (ακόμη και για όσους είμαστε "συνηθισμένοι" σε τέτοιες εικόνες) έκπληξη και θλίψη η εικόνα εγκατάλειψης που συναντήσαμε ειδικά στο συγκεκριμένο χώρο.

Κάποιοι βέβαια θα αποδώσουν "στους ξένους" αυτή την κακή εικόνα. Ακόμη όμως κι αν θεωρούσαμε "ξενόφερτα" (που δεν είναι ακριβώς έτσι) τα "μνημόνια" - εξαιτίας των οποίων σταμάτησαν πολλά σιδηροδρομικά δρομολόγια σε όλη τη χώρα - νομίζω ότι κανένας "ανθέλληνας" δεν εμπόδισε τους δικούς μας αρμόδιους να βάλουν μια στοιχειώδη περίφραξη για όσο καιρό παραμένει σε αναστολή η λειτουργία του σταθμού.

Το πουλί του καιρού

Στην ιταλική κρατική ραδιοτηλεόραση (RAI), οι μετεωρολόγοι είναι λιγάκι ψαρωτικοί. Εμφανίζονται με στολή αεροπορίας. Δεν θυμάμαι αν το ίδιο γινόταν κι εδώ την εποχή της ΥΕΝΕΔ. Πάντως η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ), όπως πληροφορούμαστε από την ιστοσελίδα της, είχε ιδρυθεί στους κόλπους του τότε Υπουργείου Αεροπορίας.

Ο τηλεοπτικός ανταγωνισμός παγκοσμίως δεν έχει αφήσει απέξω τους παρουσιαστές δελτίων καιρού. Ο "wacky weatherman" που υποδύεται ο Στηβ Μάρτιν στην ταινία-εμμονή μου (L.A. Story, 1991) ήταν ένα ρεαλιστικό δείγμα. Ο γερμανός μετεωρολόγος (διπλωματούχος) του κρατικού καναλιού λέγεται Benedikt Vogel αλλά εμφανίζεται ως Ben Wettervogel (= το πουλί του καιρού). Εμείς πάλι ζήσαμε την Πετρούλα, που ευτυχώς (μας) τελείωσε.

Για την ποιότητα των προγνώσεων, που είναι το ζητούμενο πέρα από τα χαρωπά εφέ, θα είχε κανείς να πει πολλά. Η εμπειρία μου στη δουλειά, όπου συχνά βασιζόμαστε σε καλές και έγκαιρες καιρικές προγνώσεις, δεν είναι η καλύτερη. Καταλαβαίνω τη βασική δικαιολογία που ακούω από μετεωρολόγους. Τα χαμηλά βαρομετρικά έρχονται από Ιταλία μεριά και η Ελλάδα είναι πολύ στενή. Άρα, από τη στιγμή που θα επηρεαστεί ένας σταθμός στο ελληνικό έδαφος (στα δυτικά), μέχρι την εκδήλωση των φαινομένων π.χ. στην ανατολική Πελοπόννησο ή στη ραχοκοκκαλιά Αθήνας-Θεσσαλονίκης, ο χρόνος που μεσολαβεί είναι πολύ μικρός. Αυτό μου είναι γενικά κατανοητό. 

Δεν είναι όμως εξίσου κατανοητό το έκτακτο δελτίο επιδείνωσης καιρού που επισήμως φαίνεται να έχει εκδοθεί στις 8:00 σήμερα το πρωί - σήμερα, που ήδη από τις 5:00 έριχνε καρεκλοπόδαρα. Ανέτρεξα στα αρχεία μου. Το σημερινό δελτίο της ΕΜΥ είχε αύξοντα αριθμό 07. Το προηγούμενο, 06, είχε εκδοθεί στις 12 Φεβρουαρίου και αφορούσε βροχές και χιόνια. Με άλλα λόγια, δεν υπήρξε έκτακτη προειδοποίηση για την ιδιαίτερα έντονη πρωινή βροχόπτωση που, με εξαίρεση τον αριθμό των θυμάτων, συγκρίθηκε ακόμη και με αυτή του 1961.

Η ιστορία έχει και συνέχεια, καθώς η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ) ("καρφώνοντας" την ΕΜΥ;) στο διαβιβαστικό της γράφει ότι έλαβε το έκτακτο δελτίο στις 10:30 το πρωί! Και σαν κερασάκι στην τούρτα μπορεί να αναφερθεί νέο διαβιβαστικό (από παραλήπτη της ειδοποίησης της ΓΓΠΠ), που εστάλη το ίδιο απόγευμα, και καλούσε τρίτους φορείς να "θέσουν σε ετοιμότητα το μηχανισμό", ενώ είχαν σχεδόν αρχίσει να στεγνώνουν (που λέει ο λόγος) τα νερά στην Αττική!

Δεν πιστεύω ότι με ένστολη ΕΜΥ α-λα-ιταλιάνα θα είχαμε καλύτερα αποτελέσματα (σάμπως θα έπεφτε ντροπιασμένος πάνω στο ξίφος του ο αξιωματικός που θα ήταν υπεύθυνος για το λάθος;). Θα άξιζε τον κόπο, ούτως ή άλλως, ένα γερό "ξεσκόνισμα" της υπηρεσίας αυτής από το Γενικό Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης - πόσους απασχολεί, πόσο αμείβονται, τι δαπανούν, τι δουλειά κάνουν, πόσο βοηθούν την κοινωνία; Εμείς τους πληρώνουμε, άλλωστε.

Ωστόσο, πιο πολύ κι από την αποτυχία των προβλέψεων, με ενοχλεί η ενορχηστρωμένη κοροϊδία που ζούμε αμέσως μετά. Μέρος της, φυσικά, πέρα από τη γελοία ακολουθία δελτίων, διαβιβαστικών και εντολών (που προανέφερα), είναι και διάφορα παπαγαλάκια που ισχυρίζονται ότι η νεροποντή ήρθε "ακριβώς όπως την είχαν προβλέψει" (ποιοι;!) και άρα όποιος σήμερα πει κακή κουβέντα για το κράτος είναι, περίπου, στην ίδια κατηγορία με τους "αυθαιρετάκηδες" που μπαζώσαν τα ρέματα.

Αντίο μ' ένα τραγούδι: Working on the highway

Μαθαίνουμε - ή συνειδητοποιούμε - ότι παράλληλα με αυτούς που "δένουν το γάιδαρό τους" υπάρχουν κι αυτοί που δεν διστάζουν στα 45-50 τους χρόνια να ξεφύγουν από το καλούπι και, ουσιαστικά, να καθήσουν "στα θρανία", να μαθητεύσουν κοντά σε νεώτερους (πολύ νεώτερους) σε μια εντελώς νέα δουλειά.

Συνειδητοποιούμε (και ελπίζω να μαθαίνουμε) ότι όσο δίκαια (με αφορμή λάθη, ατέλειες ή "χούγια" τους) αυστηροί ή επικριτικοί κι αν είχαμε γίνει απέναντί τους εμείς (που συγκαταλεγόμασταν στους "νεώτερους"), δεν είναι μικρό πράγμα αυτό που κατάφεραν.

Ίσως το συνειδητοποιούμε όσοι είμαστε ή πλησιάζουμε στην κρίσιμη ηλικία που προανέφερα. Αφορμές πάντοτε δίνονται, όπως σήμερα που έμαθα ότι πέθανε στα 60 και κάτι ένας παλιός συνάδελφος, που ανήκε ακριβώς σε αυτή την κατηγορία. Ένα κρύο βράδυ στο Γέρακα πριν από καμιά δεκαριά χρόνια οι δυο μας αλλάξαμε με τα χέρια μας μια κυκλοφοριακή διευθέτηση, σπρώχνοντας κώνους μια λωρίδα παραπέρα σε μήκος κάμποσων εκατοντάδων μέτρων. Του είχα τότε εκμυστηρευτεί ότι, όσο κι αν με απορροφούσε η εργασία γραφείου, οι καλύτερες στιγμές ήταν αυτές που βγαίναμε έξω και "δημιουργούσαμε". Το φιλότιμο που "έβγαινε" σε τέτοιες στιγμές είναι από τα πιο δυνατά, θετικά στοιχεία που έχω ζήσει, τόσο με τον εκλιπόντα Σ.Α. όσο και με πολλούς από τους ανθρώπους με τους οποίους συνυπάρχω στη δουλειά.

Για τις πολιτογραφήσεις

Ας μην κρυβόμαστε. Πολύ πριν η Χρυσή Αυγή (συστηματικά τρίτη σήμερα στις δημοσκοπήσεις) μπει στην πολιτική μας καθημερινότητα, τα ακροδεξιά "ρεύματα" είχαν λυσσάξει με ξενοφοβικά κηρύγματα, πατώντας βέβαια στην πραγματικότητα της λαθρομετανάστευσης, της σταδιακής υποβάθμισης των αστικών κέντρων και της μεταολυμπιακής οικονομικής επιβράδυνσης (κρίση πριν την κρίση). Τα νέα από το ΣτΕ, που έκρινε "αντισυνταγματικό" (περίπου 3 χρόνια μετά την ψήφισή του - προβλέπεται "μπάχαλο" αν είναι να ακυρωθούν πολιτογραφήσεις) το νόμο περί "ιθαγένειας", δικαιώνουν πρώτα και κύρια αυτά τα "ρεύματα", τα οποία δεν περιορίζονται στη διατύπωση του σκεπτικού του Δικαστηρίου, αλλά δίνουν το περιεχόμενο που αυτά θέλουν, με κύρια σημεία του:

-1- Την άποψη ότι "Έλληνας γεννιέσαι, δεν γίνεσαι"

-2- Την πίστη σε βαθύτερα σχέδια (συνωμοσίες) αφελληνισμού, που υπαγόρευσαν σε πολιτικούς με (υποτίθεται) μειωμένη "εθνική ακεραιότητα" (βλ. ΓΑΠ και τον κολλητό του, Ραγκούση) να νομοθετήσουν επιβλαβώς

Τα "1" και "2" συνειδητοποιώ ότι αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αρχές ("αξιώματα") για πολλούς, που δεν θέλουν καν να τις συζητήσουν. Για όσους πάντως ενδιαφέρονται να ακούσουν, έχω μερικά πράγματα να πω:

- Κάθε λογικός άνθρωπος αντιλαμβάνεται ότι το "1" δεν μπορεί να ισχύει απόλυτα. Έλληνες γίνανε πολλοί στο διάβα των αιώνων. Παραδείγματα: οι εξελληνισθέντες στην Εγγύς Ανατολή μετά το Μεγαλέξανδρο, οι αρβανίτες στον ύστερο μεσαίωνα, οι μεμονωμένες (αλλά ουκ ολίγες) περιπτώσεις πολιτογράφησης, όχι μόνο αθλητών αλλά και "κοινών θνητών", σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας του νεοελληνικού κράτους. Τρέχα-γύρευε μετά να βρεις συνέχεια "ελληνικού αίματος" και διάφορα άλλα απλοϊκά.

- Για το "2", θα πω μόνο το εξής: Ο ανταγωνισμός διεθνών δυνάμεων και συμφερόντων είναι αμείλικτος αλλά και χαοτικός. Κάθε χώρα ή άλλη οντότητα οφείλει να υπερασπίζεται τον εαυτό της, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι κάποιες (χώρες ή οντότητες) είναι τα κατεξοχήν θύματα που βρίσκονται κατ' αποκλειστικότητα στο στόχαστρο συγκεκριμένων (συχνά κατονομαζόμενων με όρους μεσοπολεμικής "αγανάκτησης" με ολίγο αντισημιτισμό) "ισχυρών" και "κακών". Για την ανεπάρκεια ή ανικανότητα κυβερνώντων ας πούμε όσα θέλουμε, στις "ταμπέλες" όμως ας αυτολογοκρίνεται όποιος θέλει να τον παίρνουν στα σοβαρά. (Για να πάρουμε ένα πρόσφατο παράδειγμα "ταμπέλας": Ο Δένδιας μπορεί να είναι "κακός υπουργός", το να τον πεις όμως "νεοναζί" είναι άλλης "ποιότητας" χαρακτηρισμός.)

Αφήνοντας τα ακροδεξιά "ρεύματα" να πανηγυρίζουν, και περιμένοντας το νέο νόμο περί "ιθαγένειας", ελπίζω ότι δεν θα αντικατασταθεί η όποια χαλαρότητα του "νόμου Ραγκούση" με δρακόντειες υπερβολές.

Κατά τη γνώμη μου, η Ελλάδα δεν είναι υποχρεωμένη να υιοθετήσει τη βασική αρχή της "αυτόματης" (ή με λίγες βασικές προϋποθέσεις) παροχής υπηκοότητας* σε όποιον γεννιέται ή βγάζει το σχολείο στη χώρα. Κάθε χώρα έχει τους δικούς της κανόνες και βάζει τις δικές της δικλίδες ασφαλείας.

Η αγαπητή Ελβετία π.χ. (για όσους σκέφτονται να βάλουν τους εαυτούς τους, όχι μόνο τα λεφτά τους, στην "αγκαλιά" της) απαιτεί 12ετή παραμονή (ή 6ετή, για τις ηλικίες 10-20, δηλ. όσο "διαπλάθεται" η συνείδησή σου ως πολίτη) και επιπλέον:
- Ομοσπονδιακή έγκριση, εφόσον κριθεί ότι είσαι ενταγμένος στην κοινωνία, τον τρόπο ζωής, το νομικό σύστημα - και δεν αποτελείς δημόσιο κίνδυνο,
- Τοπική (καντόνι και δήμος) πρόσθετη έγκριση, με κριτήρια που ποικίλουν, και με κόστος.

Η Αυστρία (μέλος της ΕΕ) απαιτεί τεστ ιστορίας, γλώσσας, επάρκεια οικονομικών πόρων, καθαρό ποινικό μητρώο, "θετική στάση" απέναντι στη χώρα κ.ά.

Οι κοινωνίες αυτές (τις αναφέρω ενδεικτικά, επειδή έτυχε να τις ψάξω) είναι εγνωσμένα ανοιχτές - στην ουσία τους, όχι λιγότερο ανοιχτές από άλλες που (έχοντας άλλη φιλοσοφία και ιστορία) δίνουν αυτόματα την υπηκοότητα σε όποιον γεννιέται στο έδαφός τους.

Το να έχουμε κανόνες (και να τους τηρούμε), όπως και το να προσέχουμε τις κακοτοπιές (βλ. "γεννώ και φεύγω", πολιτογραφήσεις μέσω εικονικών γάμων) δεν θα μας κάνει λιγότερο ανοιχτή κοινωνία. Προσωπικά θέλω να έχει κάθε ευκαιρία αυτός που μεγαλώνει και εκπαιδεύεται εδώ (ή που μένει επί μακρόν εδώ), ανεξάρτητα από καταγωγή / φυλή, να γίνει πολίτης της χώρας. Η ουσιαστικά "αυτόματη" διαδικασία θα συμφωνήσω με το ΣτΕ (χωρίς τους βερμπαλισμούς για το τι είναι "έθνος", που τους βρίσκω λίγο υπερβολικούς) ότι είναι ανεπαρκής. Όμως η "εξατομικευμένη κρίση" κάθε μίας περίπτωσης δεν θα πρέπει να είναι προσχηματική ώστε να προκύπτει πάντα άρνηση ή καθυστέρηση. Θα πρέπει να βρεθεί μια λογική μέση οδός. Δεν είμαι "ειδικός" αλλά νομίζω όλοι μας ξέρουμε περιπτώσεις παιδιών αλλοδαπών που έβγαλαν το σχολείο εδώ, μεγάλωσαν μαζί με τα "δικά μας", θέλησαν μέχρι και να κρατήσουν τη σημαία μας στις παρελάσεις (και συχνά τους το αρνήθηκαν) - αυτά τα παιδιά πρέπει να είναι οι βασικοί υποψήφιοι για πολιτογράφηση (και σε αρκετές περιπτώσεις και οι γονείς τους). Υποψήφιοι, τονίζω, που θα υποβληθούν σε μια λελογισμένη και κατά το δυνατόν διαφανή κρίση.


* Χρησιμοποιώ αυτόν τον όρο μια και η "ιθαγένεια" περιορίζει τη συζήτηση στο "πού/τι γεννιέσαι". Δυστυχώς δεν βρίσκω λέξη που να περιγράφει το "να είσαι πολίτης" (citizenship), κι έτσι καταλήγω στον αναχρονιστικό ορισμό που υπονοεί ότι ο πολίτης/υπήκοος είναι "ο από κάτω". 

Φωτό: Ο τζαζ τρομπετίστας Ντίζυ Γκιλέσπι το 1957


 

Βουλπιώτης (ποιος Μάνδρακας!)

Σε μια ταινία του Περάκη, νομίζω τον Προστάτη Οικογενείας, προς το τέλος εμφανίζεται ο υποτιθέμενος μεγαλοπαράγοντας Μάνδρακας, να "συμμετέχει" (με τη βοήθεια πειστικών μοντάζ) σε "ενσταντανέ" της πρόσφατης ιστορίας μας (1970-1995 περίπου). Βλέποντάς τα, η πρώτη μου αντίδραση (ξεχνώντας για λίγο ότι πρόκειται για ταινία) ήταν: Παντού ήταν αυτός, όποια πέτρα κι αν σήκωνες!

Ένα αντίστοιχο συναίσθημα είχα πρόσφατα, διαβάζοντας το "ιστορικό μυθιστόρημα" Άγγελος ή Δαίμονας της Ιζαμπέλλας Παλάσκα. Μόνο που εδώ ο πολυπράγμων ήρωας ήταν υπαρκτό πρόσωπο: ο πατέρας της συγγραφέως, Ιωάννης Βουλπιώτης. Διετέλεσε γαμπρός ενός βαρόνου Ζήμενς και έγινε αντιπρόσωπος του "ομίλου" (Siemens-AEG-Telefunken) στη μεσοπολεμική Ελλάδα, εξασφαλίζοντας δημόσιες συμβάσεις-μαμούθ που έβαλαν τις μεγάλες αυτές γερμανικές επιχειρήσεις σε προνομιακή θέση στην Ελλάδα, για πολλές δεκαετίες (έστω και με σκαμπανεβάσματα). Πέρα όμως από τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες, ο Βουλπιώτης λόγω των γερμανικών του διασυνδέσεων φαίνεται ότι ήταν πρόσωπο-κλειδί και σε κατοχικά παρασκήνια. Σύμφωνα με το βιβλίο της κόρης του, εμφανίζεται ως κεντρικός πρωταγωνιστής, τόσο στις αρχικές αναζητήσεις κυβέρνησης συνεργατών (1941) όσο και στην κομβική επιλογή του Ι. Ράλλη ως πρωθυπουργού (1943), που συνδυάστηκε με την ίδρυση των Ταγμάτων Ασφαλείας.

Μετά την Κατοχή φαίνεται ότι προφυλακίστηκε μεν ("για 4 χρόνια", σύμφωνα με άρθρο του Spiegel από το 1954) αλλά τελικά απαλλάχτηκε από τις κατηγορίες δοσιλογισμού. Και το 1953, στην αναβίωση των συμβάσεων Siemens-Telefunken (για τηλεφωνία και ραδιοφωνία αντίστοιχα), που "σπρώχτηκε" από το θρυλικό Υπουργό Συντονισμού Σπ. Μαρκεζίνη, ο μεν Βουλπιώτης υπήρξε βασικός μεσολαβητής, ο δε κολλητός του Θ. Καψάλης υπήρξε αναπληρωτής Υπουργός - και, ναι, Υπουργός Συντονισμού για 2 μήνες, ξανά υπό το Μαρκεζίνη, το 1973 μέχρι τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

Το βιβλίο της Παλάσκα περιλαμβάνει αρκετά κομμάτια από το παζλ της ελληνικής ιστορίας του 20ου αιώνα:

-1- Περιγράφει τον τρόπο καθιέρωσης / διαπλοκής κάποιων από τα σημαντικά και μακρόβια "μονοπώλια". Μας θυμίζει (όπως έκανε πρόσφατα κι ο Αρίστος Δοξιάδης) ότι το κεφάλαιο πολλές φορές "έχει (και παραέχει) πατρίδα". Η δεκαετία του '50, στην Ελλάδα κι αλλού, φαίνεται ότι ήταν ένα ενδιαφέρον πεδίο σύγκρουσης του αμερικανικού και του γερμανικού κεφαλαίου (υποστηριζόμενου από τις αντίστοιχες κυβερνήσεις). Αυτό αδυνατίζει λίγο την απλοποιημένη εικόνα που μας είχε μεταφερθεί, ότι οι ηγέτες μας ήταν αποκλειστικώς ενεργούμενα "του Πιουριφόι", "της CIA", γενικά "των αμερικανών". Ειδικά το πλέγμα οικονομικών σχέσεων Ελλάδας - (Ομοσπονδιακής) Γερμανίας ήταν εκ των πραγμάτων αρκετά πολύπλοκο: στις δικές μας γνωστές διεκδικήσεις, η άλλη πλευρά αντέτασσε τις ζημιές της από τη λύση των προπολεμικών συμβάσεων, τη δήμευση γερμανικών περιουσιών κ.λπ. Το κατά πόσον "έκλεισαν" ή όχι οι εκκρεμότητες εκεί γύρω στο '60 (στις επαφές με τον πανταχού παρόντα, Υπ. Οικ. και μετέπειτα καγκελάριο Λ. Έρχαρτ, βλ. κάτωθι σκίτσο του Μποστ) είναι ένα άλλο, τεράστιο κεφάλαιο.

-2- Παρουσιάζει, με μια πιο κοντινή ματιά, το (γεω)πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα πριν και κατά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι κυβερνήσεις συνεργατών δεν προέκυψαν από το "πουθενά" ούτε ήταν χωρίς αντικείμενο και χωρίς έρεισμα. Δεν μπορώ να ξέρω αν ο (κεντρώος) Πλαστήρας είχε στα σοβαρά εξετάσει το ενδεχόμενο να γίνει κατοχικός πρωθυπουργός, όπως αναφέρεται στο "μυθιστόρημα", είχε όμως πράγματι υποστηρίξει τη λύση της φιλογερμανικής κυβέρνησης την ώρα που η Ελλάδα συνθηκολογούσε. Πολλά από τα επιχειρήματα των συνεργατών των κατακτητών (αναπαράγονται στο βιβλίο αλλά τα ξέρουμε κι από αλλού) ακούγονται αστεία: "αναγκάστηκαν", είχαν ως γνώμονα το καλό της πατρίδας, έσωσαν κόσμο (εθνικόφρονες βέβαια), ήλπιζαν ότι θα εξασφάλιζαν κυριαρχία χωρίς ξένα στρατεύματα ή και με εδαφικά ανταλλάγματα. Σοβαρότερος συνεκτικός ιστός (πέρα από την κατανοητή επιθυμία επιβίωσης) φαίνεται να ήταν η προετοιμασία για τη μεταπολεμική σύγκρουση εξουσίας, δηλ. εναντίον ΕΑΜ-κομμουνισμού. Και φαίνεται ότι μέρος της βενιζελικής παράταξης (π.χ. Πάγκαλος) εκμεταλλεύτηκε το γεγονός ότι η βασιλική οικογένεια είχε έμπρακτα ταχθεί με τους Συμμάχους - κι έτσι το "Κέντρο" έσπευσε (υποστηρίζοντας τον Ι. Ράλλη και τα Τάγματα Ασφαλείας) να πάρει κεντρική θέση για τα "μετέπειτα". Θα περνούσαν πολλά χρόνια μέχρι να οριστεί, με τον τρόπο που τη μάθαμε κι εμείς, η κεντροαριστερή "δημοκρατική παράταξη".

-3- Θυμίζει ότι, φυσικά, δεν είναι όλα άσπρο-μαύρο. Το "Όχι" του Μεταξά έρχεται ως επιστέγασμα της πρόσδεσης στο άρμα των βρεταννών, ενώ η πείνα του 1941-42 δεν θα υπήρχε χωρίς τον αποκλεισμό που επέβαλαν οι Σύμμαχοι. (Θυμίζω και το συμμαχικό βομβαρδισμό του Πειραιά από παλιότερη ανάρτησή μου.)

Η ανάγνωση του καθενός βέβαια μπορεί να είναι διαφορετική. Γνωστός ακροδεξιός δημοσιογράφος, π.χ., διαλέγει να σταθεί στην περιφρόνηση του βαρόνου Ζήμενς προς τους νεοέλληνες. Η άποψη που αντιτάσσει (σήμερα - απέναντι σε αυτή τη σνομπίστικη άποψη που διατυπώθηκε πριν 90 χρόνια) είναι ότι οι γερμανοί (έτσι γενικώς) δεν έχουν "ουσιαστικό πολιτισμό". Και ο χρυσαυγίτης Μιχαλολιάκος, άλλωστε, υποστήριξε πρόσφατα ότι το πρόβλημα δεν ήταν ο ναζισμός, αλλά το ότι οι κατακτητές ήταν γερμανοί, και "γι' αυτό" έκαναν τις θηριωδίες στα Καλάβρυτα και το Δίστομο. 

[Παρεμπιπτόντως: Δεν νομίζω ότι διάβασα (στο Άγγελος ή Δαίμονας) την οποιαδήποτε αναφορά στα Καλάβρυτα και το Δίστομο. Θα μελετούσε πολύ ο Βουλπιώτης εκείνη την εποχή φαίνεται και θα του διέφυγαν τα γεγονότα.]

Όποιος θέλει να καταλάβει καλύτερα την εποχή (και τις συνέπειές της για τη μεταπολεμική ιστορία) έχει πολλά να μάθει διαβάζοντας το "μυθιστόρημα" καθώς και άλλες πηγές. Όποιος πάλι το επιλέξει, μπορεί, με αφορμή το καλογραμμένο βιβλίο, να απενοχοποιήσει τον εθνικοσοσιαλισμό, να συμπαθήσει τους δοσίλογους και να θαυμάσει τη "Σίτσα τη Ναζίτσα" (Σίτσα Καραϊσκάκη, "γερή πένα" της εποχής της). It's a free country.

Χάνουμε το μέτρο, μη χάσουμε και το μετρό

Το μετρό της Αθήνας συζητιέται από τότε που το πρότεινε η πρώτη ολοκληρωμένη κυκλοφοριακή-συγκοινωνιακή της μελέτη (γραφείο Wilbur Smith, δεκαετία του '60). Οι παλιές γραμμές (ηλεκτρικός, Λαυρίου, ΣΕΚ/ΣΠΑΠ) δεν ήταν φυσικά σχεδιασμένες ως μετρό: προαστιακές ή τμήματα υπεραστικού τραίνου ήταν, έπαιξαν όμως το ρόλο του αστικού σιδηροδρόμου όσο η πόλη επεκτεινόταν. Παρά τις μελέτες, δοκιμαστικές στοές κ.λπ. που έγιναν, εγώ μέχρι τα 31 μου δεν είχα ζήσει άλλη αθηναϊκή γραμμή μετρό πλην των ΗΣΑΠ. Όταν πρωτοκυκλοφόρησα στη διαδρομή από Σταθμό Λαρίσης μέχρι Σύνταγμα, η γρήγορη κίνηση κάτω από την Πανεπιστημίου μου φαινόταν μαγική, εξωπραγματική - όσο μου φάνηκε λίγο αργότερα το γεγονός ότι μέσω της Αττικής Οδού πήγαινες οδικώς (όχι με ελικόπτερο) από τη Μεταμόρφωση στο Μαρούσι μέσα σε λίγα λεπτά.

Μέχρι τα 31 μου, η πόλη είχε μεγαλώσει τόσο, που η παντελής απουσία μέσων σταθερής τροχιάς (πλην της γραμμής Πειραιάς-Κηφισιά) έκανε προβληματική σχεδόν κάθε μετακίνηση. Με τα λεωφορεία χρειαζόσουν ατέλειωτες ώρες, το αυτοκίνητο συχνά "έπηζε" κι αυτό, το δίκυκλο είχε τους κινδύνους και τους περιορισμούς του. Οι γραμμές που θα κατασκευάζονταν, γνωστές από χρόνια αλλά "κολλημένες" στην υλοποίηση λόγω διαφόρων δυσλειτουργιών, ήταν too few, too late: Σεπόλια-Δάφνη και Μοναστηράκι-Πεντάγωνο (σήμερα Περιστέρι-Μπραχάμι και Αιγάλεω-Χαλάνδρι/Αεροδρόμιο αντίστοιχα), σιγά τα ωά, όταν η Αθήνα είχε πια ξεχειλίσει και πέραν του "λεκανοπεδίου". Ας μη συζητάμε το ποιες περιοχές έμεναν (και μένουν) ακάλυπτες:

- Πατησίων-Κυψέλη: κάποτε είχαν μετρηθεί ως "οι πιο πυκνοκατοικημένες" περιοχές του κόσμου, μαζί με Χονγκ Κονγκ κ.λπ. (μπήκαν σε επεκτάσεις, αλλά αυτές θα αργήσουν)

- (Ανατολική) Καλλιθέα & Νέα Σμύρνη: πρόσφατα βρέθηκε ότι αποτελούν "τους πιο πυκνοκατοικημένους" δήμους της πρωτεύουσας

- Μαρούσι (Παράδεισος), ο "ομφαλός της Αττικής" (που έλεγαν επί "φούσκας" κάποιοι μάγκες αντιδήμαρχοί του), σε κάθε περίπτωση το de facto επιχειρηματικό κέντρο ήδη από το '70 περίπου με την αύξηση των συντελεστών δόμησης και μετέπειτα με ΟΤΕ, Βωβούς, Αγκόρα κ.λπ. (σε επέκταση και αυτό, κάτι ψευτογίνεται με τον προαστιακό προσωρινά)

Αντίθετα, έβγαζαν μάτι από την αρχή κάποιες παραξενιές της χάραξης. Το μετρό είναι ένα ακριβό μέσο, γι' αυτό προσπαθείς να σχεδιάζεις τη γραμμή του "συμμετρικά", στη ραχοκοκαλιά της (σχετικά πυκνοκατοικημένης) περιοχής που θέλεις να εξυπηρετήσεις. Δείτε λοιπόν (βλ. βέλος) πού χωροθετήθηκε ο σταθμός του Χαϊδαρίου (μερικές δεκάδες μέτρα από εκεί που τελειώνει ο ιστός της πόλης και αρχίζει το όρος Αιγάλεω) και κρίνετε. Κάτι αντίστοιχο έγινε με την Αγ. Βαρβάρα παραδίπλα, ενώ η ίδια λογική ακολουθήθηκε και στην προτεινόμενη επέκταση του Βύρωνα. Η λογική είναι προφανής: "κάθε δήμος και σταθμός μετρό".

Έστω και με τις αδυναμίες του (κι ας προσθέσουμε και κάποιες λεπτομέρειες, όπως τις λιγοστές κυλιόμενες στο Σύνταγμα), το μετρό με τη λειτουργία του και μόνο έκανε τη διαφορά σε μια κορεσμένη μεγαλούπολη. Ομολογουμένως μερικά ποιοτικά στοιχεία ήταν πρωτοποριακά και επιπέδου τέτοιου που γεννούσε σεβασμό: καθαριότητα (απαγόρευση όχι μόνο καπνίσματος αλλά και φαγητού-ποτού), αξιοπιστία δρομολογίων, φύλαξη, σήμανση και πολλά άλλα. Επίσης, και από πλευράς project management - "στησίματος" της όλης αλυσίδας μελέτης-κατασκευής - το Αττικό Μετρό απέκτησε από παλιά καλό όνομα, σε αντίθεση με άλλους ελληνικούς φορείς ανάπτυξης υποδομών σταθερής τροχιάς.

Το μετρό θα μείνει στην πρωτεύουσα. Η κρίση κάποτε θα ξεπεραστεί, οι μελλοντικές επεκτάσεις ελπίζω να είναι εύλογες και να καλύψουν πρωτίστως τα κενά που προανέφερα (Κυψέλη, Καλλιθέα, Μαρούσι), και τέλος, αυτοί που σήμερα "σφάζονται στην ποδιά του" ελπίζω να το αφήσουν "όρθιο" - στις κινητοποιήσεις που εξελίσσονται, αυτό που βρήκα ενοχλητικότερο απ' όλα ήταν ότι οι απεργοί δεν σεβάστηκαν το κέντρο ελέγχου, που (εκτός αν βρισκόμαστε σε εμφύλιο και δεν το έχω καταλάβει) η ηθική (κι όχι μόνο ο νόμος που από το 1990 προβλέπει εξαιρέσεις υπέρ της ασφαλείας) υπαγορεύει να το αφήνεις έξω απ' οποιαδήποτε μισθολογική ή άλλη διαμάχη.

Καταλήτες

Την ώρα που κάποιοι ("και μπράβο τους", που έλεγαν οι της Συντέλειας του ΣΚΑΪ, για την οποία ο τίτλος έγινε δυστυχώς πραγματικότητα, πού να πιάσουν το "χιούμορ" τύπου Λαζόπουλου που "θέλει ο κόσμος"!) προσπαθούν να χαράξουν νέους δρόμους στην πολιτική και να γίνουν καταλύτες για αλλαγές, εξακολουθούν φαινόμενα που σε κάνουν να ανακράζεις: πω, πω κάτ(ι) αλήτες γύρω μας!

Την ώρα που από αρκετούς απλούς πολίτες ακούω - και πιστεύω ότι το λένε με ειλικρίνεια - ότι ανυπομονούν να δουν στο προσκήνιο, και να στηρίξουν, νέους και άφθαρτους, έχω την αίσθηση ότι δεν υπάρχει πολυτέλεια για βαριά κουλτούρα, απλούστατα γιατί οι (κατ)αλήτες οργιάζουν.

Η κάθε αγνή (πολιτική κίνηση) του σαλονιού μπορεί να μιλά για ήθος, αξιοκρατία, παραγωγικότητα, διαφάνεια και 100 ακόμη σωστά πράγματα. Η αγνή του λιμανιού (καθόλου αγνή, για καραμπαμπάμ πρόκειται) κοιτάζει γύρω της και βλέπει:

• 27% ανέργους, που θα γίνουν περισσότεροι φέτος, μια και προβλέπεται ύφεση. Συν όσους δεν πληρώνονται, συν όσους δεν βλέπουν πολλές προοπτικές, συν όσους έχουν αναδουλειές. Και υπόσχεται δουλειές. 
• Το "εθνικό και υπερεθνικό (Ε.Ε.)" επίπεδο της πολιτικής σκηνής να έχει ματαιώσει το όποιο ευρωπαϊκό όραμα, μια και
• παρά το κοινό νόμισμα και  την υποτίθεται "ενιαία" αγορά, κι αφού ενθαρρύνθηκαν οι ευρωπαίοι να αγοράζουν τα "δικά τους" προϊόντα των άλλων χωρών, ξαναρχίσαμε (τώρα που σφίξαν τα γιαούρτια) να μιλάμε για "εξαγωγές" και "εισαγωγές"
• αφού οι "λαμογιές" των μεγάλων χωρών (γαλλογερμανοί κ.ά.) όσον αφορά τα ελλείμματα των εθνικών προϋπολογισμών πέρασαν "ντούκου" γύρω στο 2003, κατόπιν τιμωρήθηκαν οι μικρότερες χώρες που ακολούθησαν το "καλό παράδειγμα"

Το "να ζήσουμε όπως ήμασταν έως το 2008" το αντιλαμβάνονται πολλοί ως ουτοπικό. Θα συνεχίσει όμως να "πουλιέται" ως όραμα μέχρι το 2014, ειδικά από τους κάργα "διεκδικητικούς" νυν ή υποψήφιους περιφερειάρχες και δημάρχους. Ακόμη ακούγεται το επιχείρημα ότι με λίγο "μάζεμα της σπατάλης" έρχονται η μία η άλλη δαπάνες και έσοδα "του κράτους" (ειδικά όταν κράτος είναι οι άλλοι). Οπότε, τι τις θέ(λου)με τις αλλαγές, μεταρρυθμίσεις κ.ά. δύσκολα; Πού πας "ρε Καραμήτρο" και λες ότι 10% με 20% των ελλήνων πρέπει να αλλάξουν κλάδο απασχόλησης; (Και άρα δεν θα "διοριστούν" όπως ονειρευόταν η μαμά τους.) Ο τοπικός περιφερειακός ή δημοτικός ημίθεος θα σε βάλει στη θέση σου. Καταλητικά.

Επίθεση στα γραφεία της ΝΔ - Τις πταίει;

Ας ξεκολλήσουμε από τις εύκολες εξηγήσεις. Πώς είναι δυνατόν να "δείχνουν" την ηγεσία Σύριζα ως φυσικό ή έστω ηθικό αυτουργό της επίθεσης στα γραφεία της ΝΔ στη Συγγρού; Το ότι η νυν αξιωματική αντιπολίτευση καταδικάζει "χλιαρά" μόνο την ενέργεια, δεν λέει και τίποτα. Πάντα χλιαρά τα καταδίκαζε αυτά, μη στενοχωρηθεί και το εξάρχειο. Χρειάζονται πιο απτές αποδείξεις. Όπως, για παράδειγμα, ότι εδώ είχαμε σφαίρες, δεν είχαμε απλώς τα "αντικείμενα που χρησιμοποιεί ο καθένας στο σπίτι του" (μολότοφ κ.λπ.). Άρα πρέπει να ξεφύγουμε από την απλοϊκή καταδίκη της Κουμουνδούρου. Και να βάλουμε λίγη φαντασία. Μερικές πιθανές εκδοχές:

(1) Υπόκοσμος

Ο παράδρομος της Συγγρού, ειδικά στην περιοχή των Τζιτζιφιών, στα 35 σχεδόν χρόνια της ύπαρξής του φιλοξενεί (τις νύχτες κυρίως) διάφορα κακοποιά στοιχεία, που αρχικά περιστρέφονταν γύρω από τους/τις τραβεστί (η ταινία Άγγελος χρονολογείται από το '82!) και στη συνέχεια εμπλουτίστηκαν με ρωσο-φονικά στοιχεία.

(2) Εξωγήινοι

Το Πλανητάριο, στο απέναντι πεζοδρόμιο, έχει εξελιχθεί απίστευτα τα τελευταία χρόνια. Η φήμη των ταινιών που προβάλλονται στο θόλο του έχει φύγει και πέρα από τα όρια της γης, με αποτέλεσμα να αποτελεί πλέον στέκι ιπτάμενων αντικειμένων (UFO) από διάφορα σημεία του σύμπαντος, τα οποία σύμφωνα με πληροφορίες αξιοποιούνται ως έξτρα ατραξιόν του ιδρύματος. Δυστυχώς, δεν είναι δυνατό να ελεγχθεί το ποιόν κάθε ενός διαστημικού σκάφους που επισκέπτεται το Ευγενίδειο, κι έτσι δεν αποκλείεται το πλήρωμα κάποιου από αυτά να θέλησε, άκακα, να εξασκηθεί στη σκοποβολή, προσπαθώντας να πετύχει τον high tech πυρσό λοξά απέναντι που του τράβηξε την προσοχή.

(3) Ο Τζάμπας

Στο κτίριο της ΝΔ στεγάζεται και η γνωστή αλυσίδα ηλεκτρονικών και άλλων συσκευών. Ο εφευρετικός Τζάμπας έχει μεγάλη συλλογή από σπαστά μακριά καλαμάκια. Δεν είναι όλα πλαστικά. Όπως μαθαίνουμε, πάντα ήθελε να δοκιμάσει την αποτελεσματικότητα μιας τεθλασμένης μεταλλικής κάννης. Με πόση δύναμη φεύγει η σφαίρα όταν φτάσει στο στόμιο; Εδώ σας θέλω.

(4) Ο Τζάμπα-Έφυγε (το πνεύμα Του, όμως, έμεινε)

Λίγο παρακάτω από τα γραφεία της ΝΔ είναι το Ωνάσειο, που "φιλοξένησε" τον άρρωστο Ανδρέα Παπανδρέου, το μεγάλο λαοπρόβλητο ηγέτη, λίγο καιρό πριν "φύγει". Οι πιστοί οπαδοί του ιδρυτή του Πασόκ, το 33% των ελλήνων που πίνει ακόμη νερό στ' όνομά του, περίμεναν από καιρό ένα μεταφυσικό σημάδι, μια παρέμβαση στις εξελίξεις. Κάποιοι απ' αυτούς είναι εύλογο να υποθέσουν ότι ο Μεγάλος, με την παρουσία του πνεύματός του και μόνο, θα πραγματοποιήσει ένα "χτύπημα", συμβολικό μεν, αλλά πανίσχυρο, που θα σημάνει την αρχή του τέλους της διακυβέρνησης από τη Δεξιά με "ουρά" την παρηκμασμένη κεντροαριστερά.

Το ξήλωμα του πουλόβερ

Στην "υπόθεση Παπακωνσταντίνου", δεν θεωρώ σημαντικότερο, το αν ο πρώην υπουργός ήταν αυτός που έσβησε τα ονόματα των συγγενών του από "τη" λίστα. Για το τι είναι η λίστα και τι όχι, έχει γίνει πολλή συζήτηση. Οι "εξαδέλφες" και όποιοι άλλοι είχαν καταθέσεις στην HSBC δεν είναι απαραίτητα (μεγαλο)φοροφυγάδες. Για τον δε ανιψιό του Μιχαλάκη "Jack Daniels", του κοζανίτη κεντρώου που "αγκαλιάστηκε" από τη ΝΔ και έγινε, με καθυστέρηση, ο κατάλληλος (λόγω τοπικής γνώσης και σοφίας) ΥπΕξ για τα μετά το '90 Βαλκάνια, η γνώμη μου δεν θα αλλάξει πολύ ακόμη κι αν αποδειχτεί ότι άγαρμπα πήγε να προστατέψει τις συγγενείς του. Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου, πριν τη νίκη του ΓΑΠ, είχε διατελέσει εκπρόσωπος του Πασόκ. Ήταν δηλαδή στο στενό ηγετικό κύκλο και συνεπώς δεν είναι άμοιρος της βασικής πολιτικής "αμαρτίας" των νικητών των εκλογών του '09: της "κρυφής ατζέντας" που από την ψήφο "ελπίδας και πράσινης ανάπτυξης" οδήγησε στα λάου-λάου προγράμματα ατέρμονης "εξυγίανσης" που ποιος ξέρει πόσο ακόμη θα βιώνουμε.

Η υπόθεση Παπακωνσταντίνου και για την ακρίβεια οι αντιδράσεις στη σχετική "φιλολογία" γίνονται καθρέφτης (ένας ακόμη) για τη συλλογική μας στάση απέναντι σε προβλήματα που ζητούν επίλυση. Δεν πρόκειται για απλή αναβλητικότητα ή αναποτελεσματικότητα, αλλά για συνειδητή (θεωρώ) αδράνεια. Το ζητούμενο υποτίθεται ότι είναι κάποιου είδους κάθαρση: διαλεύκανση του γενικού ερωτήματος, ποιοι (και πώς) δυσκολεύουν ή σαμποτάρουν τη συλλογική προσπάθεια της κοινωνίας να διαχειριστεί δίκαια και αποδοτικά τα δημοσιονομικά, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα στη σημερινή εκρηκτική τους φάση.

Τη λέξη κάθαρση την ακούσαμε το '89, αλλά εκεί επρόκειτο για την "επανάληψη της ιστορίας" κατά Μαρξ, δηλαδή τη φαρσοκωμωδία. Η σοβαρή εκδοχή ήταν το '74. Η χώρα είχε βγει από τη μεγάλη περιπέτεια της χούντας (και της κυπριακής τραγωδίας) και το αίτημα για δικαιοσύνη ήταν επιτακτικό. Ένα μεγάλο πρόβλημα ήταν το πού θα χαραζόταν η "γραμμή".

Τη μία λογική, σήμερα (λόγω Πάγκαλου) θα την ονομάζαμε "μαζί τα φάγαμε". Σύμφωνα με αυτή, συνένοχοι ήταν όλοι όσοι "συνεργάστηκαν" με κάποιο τρόπο. Πού θα τελείωνε ο κατάλογος; Θα διώκονταν όλοι οι διορισθέντες (κοινοτάρχες, γενικοί γραμματείς κ.λπ.); Και γιατί όχι όλοι όσοι συνήψαν δημόσιες συμβάσεις;

Χάρη στο εφεύρημα του "στιγμιαίου πραξικοπήματος" (έμπνευση εκλιπόντος αρεοπαγίτη, όπως λέγεται), η ανωτέρω "κολοκυθιά" αποφεύχθηκε (και ευτυχώς - γιατί οι διασταλτικές ερμηνείες θα σήμαιναν δεκάδες χιλιάδες "ενόχους"). Αδίκημα θεωρήθηκε το πραξικόπημα (και συγκεκριμένες ακόμη πράξεις) κι όχι οι περισσότερες συμπλεύσεις με το καθεστώς. Οι αδικίες σίγουρα δεν αποφεύχθηκαν: ορισμένοι υπουργοί κρύφτηκαν στο εξωτερικό, οι αρχηγοί όπλων που παρέδωσαν την εξουσία ουσιαστικά αμνηστεύτηκαν, μερικά "μικρά ψάρια" την πλήρωσαν ενώ άλλα τη σκαπούλαραν. Όταν τραβάς μια γραμμή, δεν βγαίνει πάντα τέλεια.

Μόνο τραβώντας τη γραμμή, όμως, μπορεί να βγεια μια άκρη και να αποκτήσει "αρχή, μέση και τέλος" το "ξήλωμα του πουλόβερ". Σήμερα μιλάμε για τιμωρία της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής. Η έκφραση με το πουλόβερ, πάντως, μας πηγαίνει μια δεκαετία πίσω, σε ένα ακόμη θετικό παράδειγμα, καθυστερημένης έστω, κάθαρσης. Η 17Ν είμαι σίγουρος ότι μεταξύ '75-'02 καλύφθηκε και στηρίχτηκε από πολύ περισσότερους απ' όσους πέρασαν την πόρτα του Κορυδαλλού μετά την τυχαία έκρηξη στα χέρια του Σάββα Ξηρού. Κι εκεί, όμως, "τραβήχτηκε η γραμμή".

Σήμερα, δεν φαίνονται ακόμη ώριμες οι συνθήκες για κάτι τέτοιο. Ως κοινωνία είμαστε ακόμη, αν συγκρίνουμε πάλι με τη 17Ν, στην εποχή όπου οι απόπειρες συλλήψεων (οι σοβαρότερες, όχι τα "ακουμπάμε την τρομοκρατία") συναντούσαν την αντίδραση συγκεκριμένων πολιτικών τάσεων και της τεγοπούλειας εφημερίδας. Έτσι και τώρα. Με τον Τσοχατζόπουλο, αρκετοί δήλωσαν ενοχλημένοι για τη σύλληψη που έγινε την τελευταία μέρα της κυβέρνησης Παπαδήμου, Μεγάλη Τετάρτη αν δεν απατώμαι - "αντιπερισπασμός" και καλά. Με τον Λαυρεντιάδη, κάτι αντίστοιχο ακούστηκε. Με πολλούς από τους επιχειρηματίες που χρωστάνε (εξαψήφια και επταψήφια) στο Δημόσιο ακούσαμε μάλιστα και κλαψούρες για το "χτύπημα εναντίον της επιχειρηματικότητας". Αλλά τώρα με τον Παπακωνσταντίνου, η "κολοκυθιά" έφτασε το ύψος της φασολιάς του Τζακ. Οι συνήθεις υποστηρικτές του ΓΑΠ, αυτοί που υποστηρίζουν ακόμη και σήμερα ότι ο κακόμοιρος ο Γιωργάκης "εξεπλάγη" όταν μετά την εκλογική του νίκη έμαθε τα χάλια της οικονομίας, μας έχουν φλομώσει στην "κουλτούρα", στις γενικότητες και στο "άλλα λόγια ν' αγαπιόμαστε". Οι πολιτικές δυνάμεις "της πλατείας", πάλι, μάλλον έχουν αλλεργία κι αυτές - για διαφορετικούς λόγους - στο να ξεκινήσει, έστω, η δικαιοσύνη με συγκεκριμένα πρόσωπα: πώς αλλιώς θα διαιωνιστεί ο μύθος ότι "όλοι" τρώνε, "όλοι" είναι διεφθαρμένοι - όλοι, πλην βεβαίως των αγνών "αντιμνημονιακών"; Βέβαια, οι δυνάμεις αυτές έχουν ένα θέμα στο να εξηγήσουν πού ακριβώς (στους διεφθαρμένους ή στους αδιάφθορους) εντάσσονται οι πασοκογενείς και νεοδημοκρατογενείς που τους έχουν στελεχώσει.

Κι έτσι, όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν...

Τρίχες κατσαρές (ενίοτε και σγουρές)

Στην αγαπημένη ταινία L.A. Story, με πρωταγωνιστή το Στηβ Μάρτιν, μια ηλεκτρονική πινακίδα VMS - από αυτές που κανονικά δίνουν πληροφορίες για τις κυκλοφοριακές συνθήκες - αποκτά "πρωτοβουλία" και δίνει συμβουλές στον κεντρικό ήρωα, έναν τηλεοπτικό μετεωρολόγο ονόματι Τελεμάκερ.

Το αποκορύφωμα είναι όταν το VMS προτρέπει τον Τελεμάκερ να "κλείσει το στόμα" της κουλτουριάρας αγγλίδας που μπήκε στη ζωή του και για μια ακόμη φορά τον έχει πιάσει στο μπλα-μπλα: "Kiss her, you fool!" (Φίλα τη, ρε βλάκα!)

Τέτοιου είδους "ζωή" φαίνεται ότι πήραν και τα VMS του λεκανοπεδίου την παραμονή των Χριστουγέννων. Αυθορμήτως, πρέπει να ένιωσαν την ανάγκη να ενημερώσουν τον κόσμο, όχι για τις συνθήκες κυκλοφοριακής ροής, ούτε για την ανάγκη να αποφεύγει το ποτό πριν την οδήγηση, αλλά για κάτι απείρως πιο σημαντικό: Για το ότι ο πολυχρονεμένος περιφερειάρχης Αττικής Ιωάννης (σημ.: άλλος Μελισσανίδης μας βρήκε... "να με λέτε Ιωάννη"...) Σγουρός μας εύχεται χρόνια πολλά.

Άλλωστε, εκτός από Λος Άντζελες, Λ.Α. ως γνωστόν σημαίνει και Λεκανοπέδιο Αττικής...

Ain't it a pity cause you hate the Citi*

Μπορεί ο λογαριασμός της εφορίας να έρχεται όλο και πιο τσουχτερός μετά το 2010, όμως, παραδεχτείτε το. Όποτε ακούτε ότι γίνονται "ευκολίες πληρωμής", οι πιο πολλοί σκέφτεστε: "θέλουν απελπισμένα τα λεφτά μας, αλλά τουλάχιστον μας δίνουν κι έναν ανθρώπινο τρόπο να τα βγάλουμε πέρα".

Ξανασκεφτείτε το - με τη βοήθεια της ιστοριούλας που θα σας αφηγηθώ.

Το φετινό ποσό που θα πλήρωνα, κατανεμήθηκε σε τρεις δόσεις. Οι πρώτες δύο εξοφλήθηκαν κανονικά μέσω του τοπικού μου υποκαταστήματος της Citibank - "μπήκαν" στη Diners, την παγκοσμίου κύρους πιστωτική κάρτα (Diners Club International, όχι αστεία).

Η τρίτη δόση έληγε 31 Δεκεμβρίου - σήμερα. Στο μεταξύ όμως, στα πλαίσια των παγκόσμιων περικοπών της, η Citi έκλεισε το τοπικό μου υποκατάστημα. Για την "εξυπηρέτησή μας", όρισε δύο τράπεζες στις οποίες θα μπορούσαμε να απευθυνθούμε.

Πραγματικά, στις 28/12 επισκέφτηκα το υποκατάστημα της Emporiki (Κρεντί Αγκρικώλ), στο οποίο όμως διαπίστωσα ότι η "εξυπηρέτηση" ήταν όλη δική τους - δηλαδή αφορούσε μόνο την πληρωμή λογαριασμών και όχι την εκ νέου χρέωση της κάρτας μου. Αυτή θα έπρεπε να γίνει:
- Είτε με το εξαιρετικά δύσχρηστο σύστημα τηλεφωνικής "εξυπηρέτησης" - όπου μέσα από απελπιστικά αργά και ασαφή "μενού" καθίσταται εξαιρετικά δύσκολο να βρεις έναν Άνθρωπο να μιλήσεις (και πιστέψτε με, ακόμη κι ένας μπλόγκερ μπορεί να αισθάνεται άβολα όταν διαχειρίζεται πληρωμές τετραψήφιων ποσών μέσα από πληκτρολογήσεις ψηφίων).
- Είτε με φυσική παρουσία σε υποκατάστημα της Citibank, στην προκειμένη περίπτωση περίπου 100 χλμ. από το σπίτι μου (...).

Επιλέγοντας τη δεύτερη "λύση", είχα την αισιοδοξία (τρομάρα μου) ότι θα έκανα τη "δουλειά μου", η οποία - να επαναλάβω - αφορούσε πληρωμή (στο Δημόσιο, και στην τράπεζα την προμηθειούλα της), όχι είσπραξη κάποιου ποσού.

Αμ δε.

Στο Α υποκατάστημα, η κυρία Κ. με "ξεπέταξε", ισχυριζόμενη ότι η Τράπεζα μπορούσε να χρεώσει την κάρτα το αργότερο 2 εργάσιμες μέρες πριν την καταληκτική ημερομηνία. Πώς θα μπορούσα να το γνωρίζω αυτό; - απόρησα. Ήταν περίπου αυτονόητο (όπως το ότι η γη γυρίζει, που αν δεν κάνω λάθος το πρωτοείπε ο Τσίπρας).

Δοκίμασα την τύχη μου κατόπιν στη ΔΟΥ "μου". Φτάνοντας στο ταμείο, διαπιστώνω ότι η κάρτα μου, παρόλο που την είχα εξοφλήσει (στην Αγκρικώλ) στις 28/12, "δεν είχε επαρκές υπόλοιπο"! Φυσικά ο ταμίας δεν μπορούσε να κάνει κάτι άλλο.

Σαν το Βέγγο, τρέχω στο (κοντινό στη ΔΟΥ) Β υποκατάστημα της Citi. Ο κύριος Α. μετά από μια σειρά τηλεφωνημάτων, μου δίνει ένα χαρτάκι με έναν τηλεφωνικό αριθμό, και με συμβουλεύει να πω στον ταμία να μιλήσει με το "τμήμα εγκρίσεων" της Citi, ώστε να του δώσει τηλεφωνικά το ΟΚ.

Ξανά στη ΔΟΥ. Ο ταμίας αρνείται να μιλήσει με οποιονδήποτε στο τηλέφωνο, διότι "δεν είναι εξουσιοδοτημένος" για κάτι τέτοιο...

Και πίσω στη Citi και στον κ. Α., που μετά από πολύλεπτη αναμονή μου επιβεβαιώνει ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτε. Ζητώ να δω το διευθυντή του. Με ανεβάζει στον ημιόροφο, όπου η κυρία Α. επαναλαμβάνει όλα τα "τροπάρια" που είχα ακούσει από τη Citi εκείνο το πρωί. Ευγενικά, της λέω ότι προφανώς αυτή η υπόθεση θα αναφερθεί στο Συνήγορο του Καταναλωτή και το Συνήγορο του Πολίτη, ίσως και στα αστικά δικαστήρια, σε περίπτωση που τελικά δεν εξυπηρετηθώ και χρεωθώ "τόκους υπερημερίας" για τους οποίους δεν θα είχα καμία ευθύνη. Με άνεση, μου απάντησε ότι θα χαρεί να "γίνει θέμα". Λιγότερο ευγενικά (αλλά κόσμια), της είπα ότι συνολικά η εξυπηρέτηση της Citibank, στην οποία είμαι πελάτης εδώ και σχεδόν 20 χρόνια - έχει διαχειριστεί τα χρήματά μου, έχει "συμβουλέψει" και για τοποθετήσεις (παίρνοντάς μας στο λαιμό της το 2008, αλλά πες ότι αυτό είναι το ρίσκο μας...) - και προς την οποία έχω υπάρξει απολύτως συνεπής, είναι (όπως θα λέγανε στην Ιαπωνία) ya ta baza.

Ξανά στη ΔΟΥ, όπου με παρακάλια (της συζύγου μου), το ταμείο έκανε την υπέρβασή του και έμεινε για χάρη μας 40 λεπτά παραπάνω. (Βέβαια, αυτό σημαίνει ότι έμεινε μέχρι τις 13:10, διότι στις 31/12, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες κάποιου κ. Ραγκούση προ διετίας, το Δημόσιο που πληρώνουμε όλοι μας έχει ημιαργία - σε αντίθεση με τους συναδέλφους μου στη δουλειά, που για να λείψουν στις 1/1 ή τη Μεγάλη Παρασκευή χρεώνονται "κανονική άδεια", δεν είμαστε ίσα κι όμοια άλλωστε.) Και καταφέραμε, σπάζοντας το ποσό στα δύο, να υπερβούμε το πρόβλημα με το "μη επαρκές υπόλοιπο" (που στην πραγματικότητα ήταν επαρκέστατο, διότι ήταν το ίδιο με αυτό των 2 προηγούμενων δόσεων, και φυσικά εντός του πιστωτικού ορίου της Τράπεζας), κι έτσι να αποφύγουμε τους τόκους υπερημερίας.

Τα ονόματα, τα ποσά και τα αποδεικτικά στοιχεία θα πάρουν το δρόμο τους για εκεί που πρέπει - όταν φυσικά βρω το χρόνο, διότι έχουμε κι άλλες δουλειές. Μένει όμως η πικρή γεύση, αφενός από τη "διεθνούς κύρους" τράπεζα (που καυχιέται ότι συμμετείχε και στο σχέδιο Μάρσαλ...), αφετέρου από τη σημερινή κατάσταση της χώρας, στην οποία αισθανόμαστε εγκλωβισμένοι (μια και δεν είμαστε όλοι Ντεπαρντιέ ή εξαδέλφες Παπακωνσταντίνου) και αναγκαζόμαστε να πληρώνουμε φόρους Σουηδίας για υπηρεσίες Τζιμπουτί (το οποίο πιθανώς και να αδικώ).

* Για τον τίτλο εμπνεύστηκα από το παλιό ραπ (break) κομμάτι "Electric Kingdom" (των Twilight 22). Μπορείτε να το ακούσετε εδώ. Οι στίχοι που θυμόμουν είναι:
"Ain't it a pity 'cause you hate the city
But the way you feel ain't no big deal
You've got to survive..." 

Ενεργηθώμεν!

Λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα, σε ένα δρόμο του Πειραιά, χωρίς ούτε μία ψησταριά σε ακτίνα τουλάχιστον 100 μέτρων, νόμιζα ότι είχαμε Τσικνοπέμπτη. Στο πιο άνοστο, για τη μύτη.

Εξήγηση υπήρχε και μου την έδωσε η συνοδοιπόρος μου. Φαινόταν λογική. Μερικά βράδια αργότερα, πείστηκα. Ήταν βράδυ παραμονής Χριστουγέννων και η ίδια μυρωδιά κυριαρχούσε στην καινούργια παραλιακή του Φαλήρου - πολύ μακριά από τη ζώνη επιρροής οποιουδήποτε σουβλατζίδικου.

Πάρκαρα το αυτοκίνητό μου στην Καλλιθέα των πολυκατοικιών (και των λιγοστών στεγασμένων χώρων στάθμευσης). Μιάμιση μέρα αργότερα, το παρμπρίζ είχε στάχτες.

Η Αθήνα των 4 και πλέον εκατομμυρίων καίει πολύ περισσότερα ξύλα από άλλοτε. Τα μειωμένα εισοδήματα και η αύξηση της φορολογίας έστρεψαν πολλά νοικοκυριά (και επιχειρήσεις) αφενός στον περιορισμό κατανάλωσης (πράγμα όχι πάντα κακό, ο "παππούς με το φανελάκι" ήταν όπως και να το κάνουμε μια υπερβολή), αφετέρου στην αναζήτηση εναλλακτικών "λύσεων" - που με τη σειρά τους φαίνεται ότι δημιουργούν πρόσθετα προβλήματα.

Δυστυχώς οι επιλογές του καταναλωτή δεν είναι δυνατόν από μόνες τους να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ενεργειακή αποδοτικότητα. Κι αυτό διότι το παιχνίδι είναι "στημένο": ρυθμιστής είναι το κράτος με τους φόρους. Η εξίσωση του φόρου ντίζελ θέρμανσης και κίνησης ήταν μια βίαιη πράξη. Και προπαγανδίστηκε εξίσου έντονα: ακούσαμε ότι το ζητούμενο ήταν η πάταξη του λαθρεμπορίου (δηλαδή μια ομολογία της αποτυχίας αστυνόμευσης), όχι όμως ότι η γενικά υποδειγματική Γερμανία και πολλές άλλες χώρες εφαρμόζουν ακόμη διαφοροποιημένους φόρους (το "κίνησης" είναι γενικά 50% ακριβότερο από το "θέρμανσης" στη μεγαλύτερη χώρα της Ε.Ε.).

Δεν είναι παράλογο που πολύς κόσμος στρέφεται σε "κάτι φθηνότερο". Παραδείγματα:
- Φυσικό αέριο (και σπανιότερα ίσως και LPG, τύπου "πετρογκάζ") - κι αυτό υπόκειται σε απόλυτα ελεγχόμενο ολιγοπώλιο, το κράτος μπορεί να κάνει ό,τι θέλει με τη φορολόγηση.
- Ηλεκτρισμός - θερμοπομποί, αντλίες θερμότητας, ακόμη και τα "χαζά" ενεργοβόρα αερόθερμα και χειμερινά κλιματιστικά. Κι εκεί, η ΔΕΗ - ή όπως αλλιώς λέγονται αυτές οι φρανκενστάιν εταιρείες / "αρχές" που δημιούργησε η δήθεν απελευθέρωση - διατηρεί κρατικό μονοπώλιο και κάνει ό,τι θέλει.
- Ξύλα ή "πέλετ" για τζάκια, σόμπες και άλλα "παραδοσιακού" τύπου "μυρωδάτα" θερμαντικά. Κάποιες φορές εφαρμόζονται εξεζητημένες λύσεις (ή "πατέντες") στη λογική της "κεντρικής" θέρμανσης (κυκλοφορία ζεστού νερού ή αέρα σε όλους τους χώρους). Άλλες φορές απλά κατεβαίνει το "στάνταρ" κι έτσι ζεσταινόμαστε στο σαλόνι, κουκουλωνόμαστε στο υπνοδωμάτιο κι ούτε που συζητάω τι ...δαγκώνουμε στο μπάνιο. Κάποιοι αυτό το αποκαλούν εξαθλίωση. Το χειρότερο είναι ότι η ανάγκη αιματηρής εξοικονόμησης οδηγεί σε πτώση και άλλων ποιοτικών "στάνταρ" κι όχι μόνο της άνεσης:
(1) Ασφάλεια: Η καθαριότητα και η συντήρηση έχουν το κόστος τους (και τη φροντίδα τους). Στο μαζικό προϊόν "κεντρική θέρμανση πολυκατοικιών" τα πράγματα ήταν απλά. Τα νέα "κόλπα" θέλουν μαθητεία.
(2) Περιβαλλοντική επιβάρυνση: Θα δούμε άραγε ξανά σε κεντρικά σημεία τις ηλεκτρονικές πινακίδες που θα ενημερώνουν για τις τιμές των ρύπων; Θα μετρηθεί η συνολική επίπτωση (σε επίπεδο πόλης αλλά και χώρας) της δραματικής αλλαγής στις συνήθειές μας;
(3) Ενεργειακή αποδοτικότητα: Στο "τέλος της ημέρας", σ' έναν κόσμο που αναζητεί ένα πιο βιώσιμο ισοζύγιο παραγωγής-κατανάλωσης ενέργειας, και ειδικότερα σε μια χώρα που ακόμη βασίζεται σε εισαγωγές για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της (πετρέλαιο, αέριο), οι στρεβλώσεις της φορολόγησης κάθε άλλο παρά συντελούν σε αποδοτικότητα. Θα καταναλώσω αυτό που (νομίζω ότι) μου στοιχίζει λιγότερο, που όμως δεν είναι απαραίτητα αυτό που βοηθά στη συνετότερη χρήση των περιορισμένων (εκ των πραγμάτων) πόρων.
Για να είμαστε δίκαιοι, πέρα από τους φόρους, στρεβλώσεις προκαλεί και η ίδια η ολιγοπωλιακή φύση της ενεργειακής αγοράς (τα καρτέλ πετρελαίου και όχι μόνο) καθώς και οι πολιτικές φορτίσεις - και τα πολιτικά "κολλήματα".
- Τα "ταμπού" (π.χ. πυρηνική ενέργεια) δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο - βλέπε την "πράσινη" αντίδραση της Μέρκελ μετά τη Φουκουσίμα.
- Ούτε η "πράσινη ανάπτυξη" ήταν, βεβαίως, όραμα μονάχα του ΓΑΠ. Εδώ βέβαια, για να θολώσουμε τα νερά της ανυπαρξίας πολιτικής, βαφτίσαμε βαρύγδουπα το νέο υπουργείο (της Μπιρμπίλως) "...και Κλιματικής Αλλαγής" (ναι, αυτό σημαίνει το -ΚΑ στο ΥΠΕΚΑ), τάξαμε "επιχειρηματικότητα" με τα φωτοβολταϊκά "για το λαό" (για να μην πω για τα εργοστάσια ανακύκλωσης που, όπως διαβεβαίωναν κάποιοι πασόκοι το 2009, θα εξυπηρετούσαν όοολα τα Μπαλκάνια - δεν είναι όμως αμιγώς ενεργειακό θέμα και δεν επεκτείνομαι), και τέλος, καθιερώσαμε το ενεργειακό πιστοποιητικό, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά η δυνατότητα "μεροκάματου" για πολλούς συναδέλφους μου μηχανικούς που δεν τους έμειναν και πολλές άλλες απασχολήσεις, δημόσιες ή ιδιωτικές. Το αν τα σπίτια όλων μας γίνονται "ενεργειακώς αποδοτικότερα" επειδή ένας μηχανικός ασχολείται μερικές ώρες έναντι 200 ευρώ για να βγάλει ένα "χαρτί", σας αφήνω να το κρίνετε μόνοι σας.

Άφησα για το τέλος την αχαρακτήριστη συμπεριφορά (τσαμπουκάς, μαγκιά - και κλανιά, μετά συγχωρήσεως, γεμάτη μεθάνιο) ορισμένων πολιτικών και δημοσιογράφων απέναντι σε ευρωβουλευτή που τόλμησε να πει ότι "ο βασιλιάς είναι γυμνός", δηλαδή ότι η αναζήτηση συγκεκριμένων ενεργειακών πόρων (ορυκτών καυσίμων) δεν είναι απαραίτητο ότι θα οδηγήσει οικονομικό, περιβαλλοντικό ή ενεργειακό όφελος για τη χώρα. Μου φαίνεται ότι αυτη η αντιμετώπιση πάει "πακέτο" με τους "οικολόγους" που ενοχλούνται από τις ανεμογεννήτριες...

Με λένε Λάζαρο και (δεν) είμαι εντάξει

Η προσοχή που επιδεικνύεται σήμερα από τις δημόσιες αρχές πριν από την καταβολή χρηματικών ποσών σε δικαιούχους φτάνει στα όρια της ποίησης.

Το εικονιζόμενο παράδειγμα είναι πέρα για πέρα αληθινό. Στη συγκεκριμένη πληρωμή, για την οποία δίνεται εντολή (στις 30/11/2012) να πραγματοποιηθεί μέσω του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, ζητείται αρμοδίως θεωρημένη υπεύθυνη δήλωση, ότι ο συνταξιούχος βρισκόταν εν ζωή στις 24/10/2012.

Προφανώς δεν αρκεί στους μανδαρίνους η φυσική παρουσία και επίδειξη δελτίου ταυτότητας από το συνταξιούχο (ή τους νόμιμους κληρονόμους στην ατυχή περίπτωση που ο δικαιούχος θα είχε αποβιώσει μετά τις 24/10). Ούτε η απογραφή (πάλι με φυσική παρουσία) των συνταξιούχων, που απ' ό,τι ξέρω γίνεται πλέον συστηματικά κάθε χρόνο απ' τα συνταξιοδοτικά ταμεία.

Επίσης φαίνεται ότι ο συντάξας τη διαδικασία δεν έχει σκεφθεί πόσο γελοίο είναι για έναν πολίτη να δηλώνει υπεύθυνα και εγγράφως, παρουσία υπαλλήλου του ΚΕΠ ή αξιωματικού υπηρεσίας της αστυνομίας, ότι ήταν εν ζωή πριν από ένα και πλέον μήνα. Θα υπήρχε δηλαδή, λογικά, περίπτωση να δηλώσει το αντίθετο;

2014 (εκτός αν μας προλάβει η συντέλεια)

Οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν στασιμότητα, που μπορεί να ερμηνευτεί ως στάση αναμονής. Η αξιωματική αντιπολίτευση, χωρίς "αναγωγές" και άλλες παραμορφώσεις, πουθενά δεν ξεπερνά το 23% (κι όλα τα άλλα κόμματα υπολείπονται). Η απουσία "ρεύματος", η φαινομενική αποτυχία του μεσσιανισμού, είναι θετική - ή μήπως παραείναι καλή για να είναι αληθινή;

Τα νέα κόμματα εξουσίας ξέρουν καλά ότι δεν πρόκειται να συμφωνήσουν σε απλή (ή έστω απλούστερη) αναλογική. Η ΝΔ ελπίζει σε αναδιάταξη της κεντροδεξιάς εισπράττοντας από τη φθορά Καμμένου και Πασόκ, ενώ ο Σύριζα έξυπνα δηλώνει πιστός στις ιστορικές του θέσεις την ώρα που γλυκοκοιτά τα μεγαλίστικα κοστούμια.

Με την οικονομική πολιτική δρομολογημένη, οι δύο μεγαλύτεροι πολιτικοί σχηματισμοί θα μπορούσαν, είτε (συμμαχώντας με μικρότερους ή και μεταξύ τους) να δώσουν έμφαση σε θεσμικές βελτιώσεις, είτε να επεξεργαστούν (χωρίς αντιγραφές από ετοιματζίδικες προσεγγίσεις) θέσεις και προτάσεις πάνω σε ευρύ φάσμα ζητημάτων. Επειδή όμως και οι δύο αυτές κατευθύνσεις είναι υπέρ της ποιότητας και όχι της ποσότητας, ο νέος δικομματισμός είναι τόσο πιθανό να τις ακολουθήσει, όσο τις ακολούθησε κι ο παλιότερος.

Είναι ξεκάθαρο ότι τόσο η ΝΔ όσο κι ο Σύριζα θα στραφούν κυρίως στο "ψωμί" του χώρου στα δεξιά του καθενός τους: ο μεν Σαμαράς στη σκληρο- και ακροδεξιά (14% τον Ιούνιο), ο δε Τσίπρας στη σοσιαλδημοκρατία (Πασόκ + Δημάρ, 19%). Οι ευρωεκλογές του 2014 θα είναι ένα γκάλοπ σε εθνικό επίπεδο, που θα συνοδεύεται (βάσει του Καλλικράτη, που όρισε ότι ευρωπαϊκές κι αυτοδιοικητικές εκλογές γίνονται μαζί) από αντίστοιχα στις περιφέρειες και τους δήμους. Στις αυτοδιοικητικές εκλογές, το σύστημα των δύο γύρων ευνοεί παραταξιακές αναμετρήσεις. Θα ψηφίσουν άραγε οι χρυσαυγίτες στ' αρβανιτοχώρια τους υποψηφίους του Σύριζα επειδή θα είναι "αντιμνημονιακοί"; Ή θα πάνε οι πασοκοδημαρίτες τση Κρήτης με ένα νεοδημοκράτη μόνο και μόνο επειδή τα κόμματα συμμετέχουν στην ίδια κυβέρνηση; Αστάθμητος παράγοντας, η προσωπική επιρροή όσων θα επιμένουν να δηλώνουν "υπερκομματικοί". Θλιβερή σκέψη, το τι θα σκαρφιστούν οι νέοι εθνικοί μονομάχοι (ΝΔ-Σύριζα) για να πάρουν με το μέρος τους κόσμο που, συχνά με ειλικρίνεια, δηλώνει απογοητευμένος ή αγανακτισμένος με την πολιτική όπως τη γνωρίσαμε.

Μήπως ήταν έλληνας και δεν το ήξερε; Αντώνης Καρράς (Anton Karas)

Τα πανηγύρια δεν έλειπαν στην ξενιτιά. Οι μεγάλες γιορτές των Χριστουγέννων, του Πάσχα και της Παναγίας έφερναν κοντά τη διασπορά των ελλήνων αλλά και των άλλων ορθοδόξων στη Μεσευρώπη.

Στον Αγιαντρέα (Szentendre), πλάι στο Δούναβη, ο Αντώνης με το κανονάκι του δεν έλειπε από κανένα γλέντι. Από μικρός είχε τέτοιο ταλέντο, που ο πατέρας του - τίμιος αλλά τσιγκούνης έμπορος - είχε φροντίσει, μόλις ο μονάκριβος γιος έκλεισε τα δώδεκα, να δώσει την παραγγελία στον καλύτερο τεχνίτη εγχόρδων της Πόλης.

Η γυναίκα της ζωής του, η Γιοβάνκα, συνόδευε τον Αντώνη στο τραγούδι. Ο κόσμος χαιρόταν να ακούει και να βλέπει τη σέρβα. Όλοι οι άντρες ονειρεύονταν να τους αγγίξει ή έστω να τους χαιρετήσει. Μερικοί τα κατάφερναν - κι όχι απαραίτητα φευγαλέα.

Ο Αντώνης Καραγιώργεβιτς (ή Καραγιώργης, άλλωστε με τους σέρβους αδέλφια ήμασταν πάντα, αδέλφια είμαστε και σήμερα με εξαίρεση το μπάσκετ), ο περήφανος Αντώνης δεν άντεξε τη ντροπή. Όταν διασταύρωσε τα καμώματα της Γιοβάνκας, τη νύχτα του δεκαπενταύγουστου, ήταν έτοιμος να κάνει έγκλημα τιμής ή κάτι άλλο παράτολμο τέλος πάντων.

Βάδισε προς το Δούναβη. Ήταν μια δροσερή καλοκαιριάτικη νύχτα. Χωρίς να το σκεφτεί έβγαλε τα ρούχα του και κολύμπησε στο ποτάμι. Έβαλε δύναμη και κινήθηκε κόντρα στο ρεύμα. Κι εκεί, το μυαλό του καθάρισε. Και πήρε την απόφαση.

Έτσι θα συνέχιζε τη ζωή του: αντίθετα στη ροή. Μακριά από τη μικρή κοινωνία του Αγιαντρέα, που θα γινόταν όλο και πιο πνιγηρή μετά τα μαντάτα.

Ανέβηκε (με πλοίο της γραμμής, κόντρα στο ποτάμι) στην κοσμοπολίτικη Βιέννη για ένα νέο ξεκίνημα. Στο Σοκάκι των Ελλήνων (Griechengasse) έγινε σύντομα δημοφιλής με το καινούργιο του συντομευμένο επώνυμο: Καρράς. Το κανονάκι στα χέρια του γινόταν όλο και μελωδικότερο. Οι προεπαναστατικοί διανοούμενοι στο τέλος του 18ου αιώνα είχαν να λένε για τον κυρ Αντώνη.

Η παράδοση μεταδόθηκε από γενιά σε γενιά. Το βαλκανικό και ανατολίτικο όργανο έγινε δημοφιλές. Μια παραλλαγή του, το τσίτερ (zither), επικράτησε σε όλη την περιοχή των Άλπεων. Ο τρισέγγονος Anton Karas είχε το ίδιο όνομα με το μετανάστη του Szentendre, δε γνώριζε όμως το κανονάκι - κι ούτε είχε μείνει κάποια ιδιαίτερη ανάμνηση απ' τις πατρογονικές του ρίζες. Απ' την Ουγγαρία, γενικώς, έλεγαν στην οικογένεια ότι είναι η καταγωγή τους.

Οι συντελεστές της θρυλικής ταινίας Ο Τρίτος Άνθρωπος ανακάλυψαν αυτόν τον δεξιοτέχνη και τον προσέλαβαν για να συνθέσει το μουσικό θέμα που για πάντα θα συνοδεύει αυτή την ατμοσφαιρική παραγωγή. Ο Αντώνης Καρράς πέθανε το 1985 και δυστυχώς δεν προλάβαμε εμείς οι έλληνες να ανακαλύψουμε έγκαιρα τις παραπάνω πληροφορίες και να τον τιμήσουμε εν ζωή. Την επόμενη φορά που θα ακούσετε τη χαρακτηριστική μελωδία, θυμηθείτε παρακαλώ το συμπατριώτη μας - και προσπαθήστε να φανταστείτε τη Γιοβάνκα...